Skip to main content

Full text of "Catalogue des manuscrits de la Bibliothèque royale de Belgique"

See other formats


HANDBOUND 
AT  THE 


UNIVERSITY  OF 
TORONTO  PRESS 


/cfsy 


CATALOGUE  DES  MANUSCRITS 


DE    LA 


MBLIOTIIÈOUE  ROYALE  DE  BELGIQUE 


JIINISTÉKE  DE   L'INTÉRIEUR    ET    DE   L'INSTRUCTION    PUBLIQUE  ^^^ 


CATALOGUE 


DES 


MANUSCRITS 


DE   LA 


BIBLIOTHÈQUE  ROYALE  DE  BELGIQUE 


J.    VAN   DEN   GHEYN,   S.   J. 

Conscrvaleur  à  la  Section  des  Manuscrits 


TOME  CINQUIÈME 

Histoire  —  Hagiographie 


BRUXELLES 
HENRI    LAMERÏIN,    LIBRAIRE  -  ÉDITEUR 

20,    RUE   DU    MARCHÉ   AU    ROIS,    20 
POLLEUNIS  ET  CEUTERICK,  IMPRIMEURS,   37,  RUE  DES  URSULINES 

4905 


i^        M964      11     ^ooc*  ' 


t. 5 


CONCORDANCE 

DES 

COTES    DE    L'INVENTAIRE    AVEC    LES    NUMÉROS 
DU   PRÉSENT   CATALOGUE 


COTES 

NUMÉROS 

COTES 

NUMÉROS 

COTES 

NUMÉROS 

DE 

DU  PRÉSENT 

DE 

DU  PRÉSENT 

DE 

DU  PRÉSENT 

l'inventaire 

CATALOGUE 

l'inventaire 

CATALOGUE 

l'inventaire 

CATALOGUE 

64 

3129 

2376-81 

3154 

5149 

3167 

98-100 

3132 

2493-98 

3155 

5169 

3092 

104 

3130 

2695-719 

3156 

5236 

3438 

197 

3131 

2848 

3157 

5365 

3348 

206 

3132 

2894 

3402 

5367 

3580 

207-8 

3132 

2896 

3158 

5387-96 

3168 

241 

3115 

2926-28 

3159 

5397-407 

3169 

288 

3411 

3042-44 

3372 

5519-26 

3170 

298-306 

3133 

3196-203 

3439 

5527-34 

3171 

311 

3578 

3391 -99 

3160 

5538-39 

3172 

329-41 

3134 

3402-3 

3427 

5833-34 

3050 

380-82 

3137 

•Mm 

3413 

6125-26 

3567 

388 

3425 

3640 

3570 

6127 

3567 

409 

3135 

3654 

3049" 

6128-30 

3567 

428-42 

3136 

3662-64 

3373 

6189 

3582 

561 

3571 

3770 

3579 

6271 

3581 

581 

3137 

:38:« 

3374 

6398-99 

3322 

582-89 

3138 

3846 

3051 

6408 

3351 

858-61 

3139 

3882-84 

3101 

6409 

3349 

892 

3412 

3897-919 

3095 

6417 

3353 

982 

3234 

3924 

3098 

6418 

3575 

1049-51 

3140 

3934 

3414 

6439-51 

3108 

1079-84 

3141 

3941-42 

3047 

6717-21 

3173 

1116 

3426 

3945 

3572 

6731-76 

3174 

1160-63 

3142 

3946 

3573 

6955 

3175 

1262-67 

3143 

3947 

3574 

7050 

3583 

1328-37 

3144 

4120-22 

3592 

7413 

3565 

14œ 

3435 

4190-200 

3409 

7414 

3565 

1510-19 

3145 

4222 

3375 

7415 

3565 

1638-49 

3139 

4241 

3569 

7416 

3563 

1734 

3146 

4299 

3428 

7417 

3564 

1780-81 

3147 

4300 

3408 

7418 

3566 

1790 

3148 

4302-5 

3376 

7460 

3176 

1800 

3149 

4459-70 

3161 

7461 

3176 

1820-27 

3150 

4564-68 

3162 

7462-81 

3177 

1859-62 

3124 

4584 

3377 

7482 

3180 

1863-64 

3124 

4620 

3112 

7483-86 

3181 

1865-66 

3124 

4629-30 

3350 

7487-91 

3182 

1956-57 

3367 

4797-99 

3163 

7503-18 

3178 

196(J-62 

3151 

4837-44 

3164 

7524-55 

3558 

1970-78 

3152 

4961 

3165 

7569 

3440 

2(fô4 

3123 

4994 

3378 

7586 

3441 

2063 

3321 

5(J32 

3406 

7587 

3441 

2190-91 

3371 

5047 

3166 

7666-71 

3183 

2216-22 

3153 

5065 

3379 

7672-74 

3179 

2324-40 

3410 

5075 

3100 

7751 

3441 

VI 


MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHEQUE   ROYALE 


COTES 

NUMÉROS 

COTES 

NUMÉROS 

COTES 

NUMÉROS 

DE 

DU  PRÉSENT 

DE 

DU  PRÉSENT 

DE 

DU  PRÉSENT 

l'inventaire 

CATALOGUE 

l'inventaire 

CATALOGUE 

l'inventaire 

CATAl.OGUK 

7752-58 

3442 

8231 

3336 

8751-60 

3217 

7763 

3443 

8232-33 

3337 

8763-74 

3216 

7771-72 

3184 

8235-39 

3460 

8843-44 

3382 

7773 

3444 

8240 

3461 

8847 

3403 

7782 

3445 

8241 

3461 

8848 

3404 

7783 

3446 

8245-57 

3116 

8873-78 

3218 

7784 

3446 

8272-82 

3195 

8883-94 

3219 

7785-86 

3446 

8283-86 

3196 

8895-% 

3220 

7787-88 

3446 

8291-98 

3462 

8911-12 

34^0 

7789 

3446 

8299-300 

3463 

8913-14 

3481 

7790 

3446 

8306-17 

3464 

8915-16 

3482 

7791 

3446 

8344-46 

3197 

8917 

3483 

7792 

3446 

8348-64 

3465 

8918 

3484 

7793 

3446 

8365 

3323 

8919 

3485 

7794 

3446 

8368-71 

3338 

8920 

3486 

7795-96 

3446 

8372 

3198 

8921 

3487 

7797-806 

3185 

8380 

3118 

8922-24 

8488 

7807 

3447 

8398-400 

3339 

8925 

3i89 

7808 

3186 

8401 

3199 

8926 

:i4<M) 

7812 

3448 

8402 

3466 

8927 

3491 

7823-24 

3449 

8403 

3467 

8928 

3492 

7825-26 

3187 

8420 

3468 

8929 

3493 

7882 

3188 

8423-24 

3469 

8930-31 

3494 

7883 

3450 

8429 

3324 

8932 

3495 

7914 

3561 

8430-34 

3470 

8933-34 

34iH3 

7916 

3451 

8450-51 

3340 

8935 

3497 

7917 

3189 

8453 

3415 

8936-38 

3498 

7959-61 

3190 

8484 

3471 

8939 

3499 

7978-79 

3107 

8495-5(6 

3470 

8940 

35(J0 

7984 

3191 

8507-9 

3407 

8941 

3501 

7985-92 

3559 

8511-12 

3200 

8942 

3Ô02 

8003 

3380 

8515 

3201 

8943 

35():j 

8004-17 

3452 

8518-20 

3202 

8944 

3504 

8027 

3429 

8530-34 

3473 

8945 

a505 

8030-32 

3453 

8535 

3325 

8946 

3506 

8033-34 

3192 

8545 

3474 

8947-48 

3507 

8077-82 

3584 

8548 

3326 

8949 

a5(j8 

8083 

3594 

8549 

3122 

8950-52 

a509 

8117 

a585 

8550-51 

3203 

8953-54 

:%io 

8123 

3586 

8552 

3204 

8955-56 

3511 

8142-43 

3560 

8555-57 

32(J5 

8957-58 

3512 

8144 

3587 

8582-85 

3475 

8959-60 

3513 

8146-49 

3588 

8586 

3476 

8%l-62 

3514 

8150 

3589 

8587-89 

3381 

8963 

3515 

8155-62 

3331 

8590-98 

3477 

8964 

3516 

8163-69 

3332 

8599 -6(X) 

3341 

8965-66 

3517 

8170-77 

3454 

8601-6 

3478 

8967-68 

3518 

8182-90 

3455 

8609-20 

3206 

8%9-71 

3519 

8191-93 

Ci4  r\  I      r\^\ 

3333 

8623-26 

3207 

8972-73 

3520 

8194-99 

8200-1 

3456 

8627-28 

3208 

8974-75 

3521 

3457 

8629-39 

320tJ 

8976-78 

3522 

8208-9 

8223 

8224-26 

8227 

8228 

8229 

8230 

3458 

8646-52 

3210 

8979-82 

3523 

3193 
3194 

8653 
8675-89 

3211 
3212 

8983-84 
8985-86 

3524 
3525 

3102 
3459 

8690-702 

8721-28 

3213 
3214 

8987-89 
8990-91 

3526 
3527 

3334 
3335 

8729-31 
8736-48 

3215 
3479 

8992-93 
8994-97 

3528 
3529 

TABLE    DE    CONCORDANCE 


VU 


COTES 

NUMÉROS 

COTES 

NUMÉROS 

COTES 

NUMÉROS 

DE 

DU  PRÉSENT 

DE 

DC  PRÉSENT 

DE 

DU  PRÉSENT 

l'inveïntaire 

CATALOGUE 

l'inventaire 

CATALOGUE 

l'inventaire 

CATALOGUE 

8998-9000 

3530 

10980 

3352 

18875-80 

3533 

9003 

3084 

11098 

3358 

18881-88 

3534 

9012 

3118 

11173-77 

3436 

18889-94 

3535 

9040 

3072 

11550-55 

3233 

18895-900 

3536 

9047 

3114 

11648 

3056 

18901-3 

3537 

9069 

3083 

11729-30 

3430 

18904-5 

3538 

9104-5 

3068 

11967 

3383 

18906-12 

3345 

9119 

3221 

11973 

3562 

18913-18 

3539 

9120 

3221 

11986 

3234 

18919-28 

3540 

9225 

3354 

11987 

3234 

18929-34 

3541 

9226 

3420 

11988-90 

3384 

18935-40 

3542 

9227 

3421 

11997-12000 

3110 

18941 

3543 

9228 

3422 

12129 

3121 

18942-46 

3544 

9229-30 

3354 

12151 

3235 

18947-52 

3545 

9231 

3576 

12184-5 

3104 

18953-55 

3546 

9232 

3576 

14030-32 

3577 

18972 

3361 

9233 

3081 

14124 

3342 

18988-89 

3244 

9255-56 

3078 

14127 

3054 

19019 

3245 

9257 

3078 

14128a 

3054 

19049 

3246 

9258 

3079 

14128b 

3054 

19052 

3247 

9259 

3079 

14129 

3054 

19068 

3248 

9260 

3082 

14650-59 

3236 

19071 

3251 

9265 

3222 

14705-6 

3059 

19074 

3249 

9268 

3077 

14775-76 

3237 

19080 

3250 

9269 

3077 

14814 

3119 

19088-89 

3252 

9271 

3087 

14852-53 

3125 

19218 

3416 

9277 

3090 

14855-58 

3099 

19385 

3253 

9282-85 

3423 

14923 

3093 

19395 

3254 

9289 

3223 

14924-34 

3238 

19408-9 

3389 

9290 

3223 

15067 

3368 

19525 

3255 

9291 

3224 

15069 

3434 

19554 

3432 

9331 

3346 

15134 

3437 

19598-99 

3256 

9368 

3225 

15140 

3431 

20073-75 

3257 

9378 

3327 

15141 

3385 

20110-12 

3258 

9503-4 

3070 

15142 

3386 

20300 

3066 

9537-40 

3226 

15143 

3568 

20508 

3057 

9549 

3424 

15144 

3359 

20602 

3547 

9598-606 

3227 

15835 

3109 

20603-4 

3548 

9636-37 

3228 

16789 

3089 

20605 

3259 

9700-4 

3433 

17891 

3058 

20611 

3328 

9810-14 

32^ 

17893 

3053 

20612 

3260 

9890-2 

3096 

17900 

3048 

20614 

3549 

9903 

3097 

17901 

3052 

20615-17 

3550 

9904 

3094 

18018 

3239 

20618 

3329 

9920-31 

3230 

18179 

3105 

20619 

3330 

10168-72 

3074 

18180 

3105 

20622 

3551 

10175 

3069 

18182-86 

3531 

20838 

3552 

10195 

3231 

18223-24 

3387 

20670-72 

3553 

10201 

3085 

18229-30 

3388 

20673 

3261 

10212 

3071 

18235-36 

3343 

20674 

3262 

10233-36 

3088 

18295 

3067 

20677-81 

3263 

10295-304 

3355 

18412 

3240 

20682 

3547 

10326 

3356 

18421-29 

3241 

20683-84 

3554 

l(J478-9 

3091 

18644-52 

3242 

20685-86 

3555 

1(J515 

3076 

18653-57 

3243 

20697-700 

3556 

10747 

3a57 

18706-11 

3360 

20787-89 

3264 

10953-55 

3232 

18862-63 

3532 

20826-28 

3265 

10975 

3405 

18864-74 

3344 

20998 

3362 

VIII 


MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHEQUE    KOYALE 


COTES 

NUMÉROS 

COTES 

NUMÉROS 

COTES 

NUMÉROS 

DE 

DU  PRÉSENT 

DK 

DU  PRÉSENT 

DE 

DU  PRÉSENT 

l'inventaire 

CATALOGUE 

l'inventaire 

CATALOGUE 

l'inventaire 

CATALOGUE 

21001 

3266 

IL  734 

3281 

IL  1661 

3397 

21002 

3267 

744 

3127 

1942 

:^304 

21003 

3268 

754 

3113 

1944 

3398 

21004 

3269 

932 

3282 

2067 

3305 

21005-7 

3390 

937 

3283 

2112 

3306 

21008 

3270 

942 

3284 

2209 

3073 

21009 

3391 

961 

3285 

2211 

a313 

21016 

3271 

973 

3286 

2243 

3363 

21238 

3060 

975 

3287 

2282 

3370 

21239 

3060 

981 

3288 

2309 

3307 

21240 

3060 

982 

3289 

2310 

3308 

21241 

3060 

984 

3290 

2326 

3309 

21252 

3080 

986 

3291 

2328 

3310 

21253 

3080 

988 

3086 

2331 

3311 

21383 

3055 

991 

3063 

2334 

a399 

21500 

3392 

992 

3292 

2534 

3075 

21501 

3393 

993 

3293 

2541 

a314 

21741 

3272 

1011 

3294 

2544 

3312 

21762 

3273 

1016 

3295 

2559 

3315 

21763 

3274 

1024 

3296 

2568 

3316 

21875 

3394 

1045 

3297 

2611 

3317 

21877 

3417 

1047 

3298 

2616 

3318 

21885 

3275 

1055 

3299 

2628 

3MH) 

21970 

3117 

1066 

3065 

2759 

3319 

22004 

3276 

1091 

3418 

2950 

3364 

22044 

a557 

1150 

3301 

3028 

3220 

22473 

3277 

1151 

3300 

3031 

:ui9 

22475 

3120 

1157 

3103 

3032 

3365 

1169 

3106 

3189 

3366 

IL  143 

3395 

1179 

30(J2 

3290 

34<)1 

147 

3396 

1180 

3302 

3325 

:}:}47 

231 

3126 

1181 

3303 

3344 

:i590 

388 

3128 

1309 

3369 

3345 

:mn 

561 

3278 

1411 

3064 

3462 

a593 

562 

3279 

1444 

3111 

700 

3280 

1574 

3061 

CATALOGUE    DES    MANUSCRITS 


DE    LA 


BIBLIOTHÈQUE  BOYALE  DE  BELGIQUE 


VII.  HISTOIRE 


I.  Chronologie.  Histoire  universelle.  Histoire  ancienne. 

3047.  (3941-42).  --  Ptolemaeus,  interprète  Iacobo  angelo.  Gosmo- 
graphia  (1). 

1.  (F.  1-16).  [Tabula  alphabetica]. 

2.  (F.  17-18).  Beatissimo  patri  Alexandre  quinte  pontifici  maxime 

IaCOBUS  ANGELUS  *. 

3.  (F.  18-179).  Claudii  Ftholomei  viri  Alexandrini  cesmegraphia. 

Parchemin;  179  feuillets,  plus  deux  de  garde  entête  du  volume  et  deux  à  la  fin; 
0'",245  X  0"',174;  XV**  siècle  ;  initiales  rouges  et  bleues,  ancienne  pagination  9-15, 
1-9, 1-164.  Sur  le  premier  feuillet  de  garde,  on  lit  :  Pertinet  Roberto  Deins  presbi- 
tero,  et  f.  1  :  Ex  Bibliolheca  Patrum  Carmelitarum  Discakealorum  liruxellensium. 
Élégante  reliure  moderne,  ais  de  bois  recouverts  de  peau  de  truie  estampée,  avec 
l'inscription  sur  les  deux  plats  :  Regia  Bibl.  Uelgica. 

3048.  (17900).  —  CHRONOLeGiA. 

1.  (F.  1-55).  Diluvium,  id  est  chaos  temperum  discussis  tenebris 
iliustratum. 

2.  (F.  55^-58^).  [Netae  chrenelegicae  variae]. 

3.  (F.  59-62V).  Annetata. 

Papier;  62  feuillets,  plus  trois  de  garde  au  commencement  et  trois  à  la  fin  du 
volume;  0"', 197  X  0"",156;  XVI"  siècle.  F.  1,  on  lit  :  BibUol[hecaé]  Ardenb[urgensis]  ; 
sur  le  premier  plat  intérieur,  il  y  a  l'ex-libris  de  Ch.  van  Hulthem  (2).  Reliure  par- 
chemin. 


(1)  Pour  les  multiples  éditions  de  ce  traité,  cf.  Fabricius-Harles,  Bibt.  graectty 
t.  V,  p.  274-75. 

(2)  Cf.  Bibliolheca  Hullhemiana,  l.  VI,  manuscrits,  p.  277,  n»  937. 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T.  V.  1 


2  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3049.  (3654).  —  Chronographia.  Ab    orbe    condilo   usque  ad 

annum  présent  em  (1). 

Papier;  28  feuillets,  plus  trois  de  garde  en  tête  et  douze  à  la  fin  du  volume; 
0",31  X  O^IST;  XVJe  siècle.  Sur  le  deuxième  feuillet  de  garde,  il  y  a  la  cote  l'.i  et 
f.  1,1a  note  :  Collegii  Societalis  Jesu  Lovaniensis  bibliotheca  professorum.  Demi- 
reliure  moderne,  parchemin. 

3050.  (5833-34).  —  Chronologia. 

-  1.  (F.  1-54^).  Chronologia  veteris  testamenli. 

2.  (F.  55-60).  Reformatio  chronologiae  V.  lestamenti  P.  Harduini 
édita  Parisiis  a.  1697  et  iam  per  compendium  dictatae,  ac  substitutio 
chronologiae  omnium  verisimillimae. 

Papier;  60  feuillets,  plus  dix  blancs  à  la  fin  du  volume;  0",157  X  O^jlOl; 
XVIII*  siècle.  Reliure  du  même  temps,  veau  racine. 

3051.  (3846).  —  Christianus  Sgrooten  (2).  Apodixis  chronologica. 
Ab  olympiade  CLXXVII    usque   ad   annum   Ghristi  LXXXIIX 

deducla,  praecipuas  quasque  sacram  inter  profanamque  historias  de 
temporum  ratione  controversias  reconcilians. 

•   Papier-,  17  feuillets;  O^iâO  X  0»,293;  XVP  siècle;  ancienne  pagination  A-N. 
Demi-reliure,  maroquin  rouge. 

3052.  (17901).  —  Canon  chronologicus  (3). 

Papier;  9  feuillets,  plus  deux  feuillets  blancs  en  tête  du  vojume  et  trois  à  la  fin; 
0«',425  X  0"',286;  XVII^  siècle.  Cartonnage. 

3053.  (17893).  —  P.  L.  Danes.  Generalis  temporum  ratio  (4). 
Exemplaire  annoté  et  préparé  pour  une  nouvelle    édition  par 

i.  N.  Paquot  (5). 

Papier;  307  feuillets;  0'»,194  X  O^ISS;  XVIII*  siècle.  Ce  manuscrit  provient  de 
la  bibliothèque  de  Ch.  van  Hullhem  (6).  Demi-reliure;  au  dos,  le  titre  doré  : 
Danes  Generalis  temporum  ratio. 

3054.  (14127,  14128a,  14128b,  14129).  —  Chronologia.  En  quatre 
volumes. 

Le  premier  volume  (n"  14127)  est  intitulé  LXX  Hebdomades,  le 


.  (1)  Qui  est  1592. 

•  (2)  Voir,  au  sujet  de  Chrétien  Sgrooten,  Pinchapt,  Archives  des  arts,  sciences  et 

lettres,  1. 1,  pp.  32,  138-39  ;  t.  II,  pp.  307,  313-314. 

(3)  Ephémérides  se  rapportant  aux  règnes  des  empereurs  Nerva,  Trajan  et 
Hadrien. 

,  (4)  Édifion  de  Louvain,  1773,  in-8».  .      :   . 

(5)  Manquent  les  cahiers  Qq  et  Rr,  soit  les  pages  561-592. 
<6)  Bibliotheca  Hullhcmiana,  t.  VI,  manuscrits,  p.  276,  n»  935. 


CHRONOLOGIE,  HISTOIRE  UNIVERSELLE,  HISTOIRE  ANCIENNE         3 

deuxième  (n<*  14128a)  s'occupe  de  la  Chronologia  SS.  Apostolorum 
Pétri  et  PaulL 

Dans  le  troisième  (n°  14128b)  il  y  a,  outre  le  traité  De  Chronologia 
(f.  1-125),  une  notice  sur  Pierre-Louis  Danes  (f.  123)  (1),  puis  divers 
fragments  d'imprimés,  parmi  lesquelles  la  feuille  62  du  Divi  Epi- 
phanii  episcopi  Cypri  historia  de  prophetarum  vita  et  interitu  Alhano 
Torino  interprète  et  Thèses  sacrae  ex  prioribus  capitibus  Genesis 
[quasi  praeside  ...  loanne  Francisco  Stoupy  ...  defendet  Ioannes 
Adamus  Gielen  Mosacensis. 

Le  quatrième  volume  (n°  14129)  renferme  un  traité  de  chronologie 
appelé  Initium  Cephae.  Suit  ensuite  un  exemplaire  imprimé  Wehemû- 
thiger  Sendschreiben  eines  sorgfàltigen  Vatters  an  seine  Kinder.  Puis 
de  nouveau  une  partie  manuscrite  Chronologia  huius  operis. 

Papier  ;  308, 270, 132  et  238  feuillets  ;  0'°,311  X  O^.lSo;  XVIII"  siècle.  Demi-reliure 
moderne;  au  dos,  le  litre  doré  :  Tractalus  de  chronologia  tomus  I ...,  11..., 
III ...,  IV;  en  dessous,  le  chiflfre  couronné  de  Léopold  I"". 

3055.  (21383).  —  Sallier.  Manuel  chronologique. 

1.  (F.  1).  Titre. 

2.  (F.  2).  Sallier.  Dédicace  de  l'ouvrage. 

3.  (F.  2v).  GiRAULT  DE  KouDou.  Extractum  e  commentariis  universi- 
tatis  Parisiensis. 

4.  (F.  3-4).  Avertissement  et  abréviations. 

5.  (F.  5^-52).  [Manuel  chronologique]  (2). 

Papier;  52  feuillets  ;  0"",226  X  O-'.lSô;  XVIIP  siècle  (1789,  date  qui  se  trouve  f,  1). 
Sur  le  premier  plat  intérieur,  il  y  a  l'ex-libris  à  vignettes  :  Bibliothèque  d'Ad. 
Mathieu.  N"  124, 1827.  La  griffe  Mathieu  se  lit  f.  4"  et  f.  52.  Demi-reliure;  au  dos, 
le  titre  doré  :  Manuel  chrono.  ;  tranche  jaune. 

3056.  (11648).  —  B'-"  Beyts.  Chronologie  (3).  .      . 

1.  (F.  1-3^).  Chronologie  des  Hébreux  liée  à  l'astronomie. 

2.  (F.  4-11).  [Beyts.  Notes].  Constitution  lunaire  de  l'année  4000, 
de  l'année  4068,  de  l'année  de  l'Exode  en  1515;  jubilés  juifs. 

Le  feuillet  12  est  blanc. 

3.  (F.  13-2  Iv).  Chronologie  de  la  Chine  et  de  l'Egypte. 

4.  (F.  22-27V).  Chronologie  des  Hébreux  liée  à  l'astronomie. 

5.  (F.  28-56).  [Beyts].  Mes  plus  anciens  travaux  chronologiques. 
Suit  f.  57  et  f.  58  un  exemplaire  imprimé  de  La  Belgique,  du  jeudi 

21  août  1821. 


.    (1)  Biographie  nalionale,  t.  IV,  col.  66S-69. 

(2)  En  somme,  ce  manuel  est  une  simple  concordance  des  Olympiades,  de  l'année 
romaine  et  de  l'ère  vulgaire.  _     ..    .    — . 

(3)  Cf.  Biographie  nationale,  t.  II,  p.  410-15.     '  - 


4  MANUSCRITS  DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

6.  (F.  59-75^),  Chronologie  des  Égyptiens,  des  Assyriens. 

7.  (F.  76-81^).  Manéthon  restitué  quant  aux  trente  dynasties 
antérieures  à  Alexandre  le  Grand. 

8.  (F.  82-84V).  Apparition  des  géans. 

9.  (F.  85-93).  [Chronologie  égyptienne]. 
Les  feuillets  93^-98^  sont  blancs. 

10.  (F.  99-1 14v).  Manéthon  restitué. 
Les  feuillets  115  et  116  sont  blancs. 

11.  (F.  117-158).  [Beyts.  Chronologie  égyptienne]. 

12.  (F.  159-214).  Calcul  antique  et  primitif.  Deux  systèmes  succes- 
sifs de  réduction. 

Papier  ;  214  feuillets;  O^.io  X  O^.SS;  XIX»  siècle.  Demi-reliure  maroquin  rouge; 
au  dos;  le  titre  doré  :  BeyU.  Chronologie  des  Hébreux,  des  Assyriens  et  des  Égyp- 
tiens; plus  bas,  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I". 

3057.  (20508).  — -  B""  Beyts.  Notes  chronologiques. 
Papier;  120  feuillets;  0",349  X  0-21  ;  XIX»  siècle.  Portefeuille. 

3058.  (17891).  —  G.  van  Loon.  Inleiding  toi  de  kennisse  van  de 
algemeene  historié  des  werelds. 

Papier;  53  feuillets,  plus  deux  de  garde  au  commencement  et  cinq  à  la  fin; 
0'",154  X  0"',104;  XVIII»  siècle  (1720),  car  on  lit  cette  date,  f.  1.  Sur  le  premier  plat 
intérieur,  l'ex-libris  de  Ch.  van  Hulthem  (1).  Reliure  vélin. 

3059.  (14705-6).  —  Notes  historiques. 

1.  (F.  1-86^,  90-92^').  [Extraits  de  diverses  histoires].  En  latin  et  en 
français. 

Les  feuillets  87-89,  93-95  sont  blancs. 

2.  (F.  91-120).  Table  des  matières  d'un  ouvrage  historique. 

Papier;  120  feuillets  ;  0",196  X  0'",153;  XVII»  siècle.  Sur  le  deuxième  feuillet  de 
garde,  il  y  a  l'ex-libris  :  Ex  bibliotheca  Renessiana,  n°  14.  Demi-reliure  moderne, 
dos  en  maroquin  rouge  ;  au  dos,  le  titre  doré  :  Anecdotes  historiques, 

3060.  (21238,  21239,  21240,  21241).  —  Compendium  historiae 
regentioris.  En  latin,  quatre  volumes. 

Le  premier  volume  contient  l'histoire  des  treize  premiers  siècles. 
Dans  le  tome  II,  il  y  a  celle  des  siècles  XIV  à  XVI.  L'histoire  des 
XVIP  et  XVIIl«  siècles  jusqu'en  1714  occupe  le  tome  III  et  celle  des 
années  1715  à  1740  se  trouve  dans  le  tome  IV. 

Papier;  316,375, 319  et  182  feuillets;  0»,244  X  0'»,184;  XVIU»  siècle.  Les  feuillets 
ne  sont  remplis  qu'au  recto.  Sur  le  premier  feuillet  de  garde  des  tomes  II  et  III, 


(1)  Bibliotheca  Hulthemiana,  t.  VI,  mannscrite,  p.  276,  n"  933. 


CHRONOLOGIE,  HISTOIRE   UNIVERSELLE,  HISTOIRE  ANCIENNE         5 

il  y  a  l'ex-libris  imprimé,  aux  armes  :  Ex  Libris  Hor.  Ben.  Des  Franches.  Demi- 
reliure  ;  au  dos,  les  titres  dorés  :  Historia  recens  seculum  1  ad  XIII ...  Seculum  XIV 
ad  XVII ...  saec.XVIIpars  I,  Annales  historici;  tranche  jaspée. 

3061.  (II.  1574).  —  Théophile  de  Ronquier.  Élude  sur  l'histoire 
universelle. 

1.  (F.  1^-2).  Prologue. 

2.  (F.  3-3^).  Tableau  synoptique  des  âges  du  monde. 

3.  (F.  4-197).  Histoire  universelle. 

Papier;  197  feuillets;  0"i,279  X  0",21.  Manuscrit  autographe  de  l'auteur  qui  en  a 
fait  don  à  la  Bibliothèque  royale  en  1894 

3062.  (II.  1179).  —  Flavius  Iosephus.  Opéra  (1). 

1.  (F.  1^-180^).  Antiquitatum  Iosephi  liber. 

2.  (F.  180^-255^).  Flavii  Iosephi  de  bello  iudaico  liber. 

3.  (F.  256).  [Subscriptio  Goderanni  scribae]  (2). 

Parchemin;  256  feuillets,  plus  trois  de  garde;  0'",48  X  O^.SS;  XI'  siècle;  deux 
colonnes  ;  initiales  en  toutes  couleurs,  au  nombre  de  vingt-huit  ;  la  première,  f.  1", 
renferme  le  portrait  de  l'historien  Josèphe  et  la  seconde,  f.  2",  des  scènes  de  la 
création;  signatures  I-XXXI.  Ce  volume  provient  de  l'abbaye  de  Stavelot,  où  il  a 
été  confectionné  (cf.  f.  256).  Sur  le  premier  plat  intérieur  de  la  couverture,  on  lit  : 
Iste  liber  pertinet  ecclesie  sancli  Remacli  in  Slabulaus.  En  1847,  ce  volume  fut 
vendu  à  Gand  et  acheté  par  le  libraire  Tilliard,  à  Londres,  pour  1850  francs.  Plus 
tard,  il  a  appartenu  à  Sir  Thomas  Phillipps  dans  la  bibliothèque  duquel  il  portait 
lo  n°  12347  ;  la  Bibliothèque  royale  l'acquit  en  1888  pour  1200  francs.  Reliure  du 
XV'  siècle  ;  ais  de  bois  recouverts  de  veau  brun  estampé  (3);  ornements  en  cuivre 
sur  les  plats  ;  fermoirs  en  cuivre  gravés  aux  armes  de  l'abbaye  de  Stavelot,  le  tout 
surmonté  de  la  crosse  abbatiale.  Au  dos,  le  titre  doré:  loseph  deÂnliquitaMS.  (4). 

3063.  (II.  991).  —  Flavius  Iosephus.  Opéra. 

1.  (F.  1-209^).  Iosephi  hebreorum  historiographi  iudaice  antl- 
quitatis  libri  viginti. 

2.  (F.  210-307^).  Flavius  Iosephus.  De  bello  iudaico.  Des.  niutil. 
Lupus  autem  rector  Alexandriae  susceptis  litteris  imperatoris  cum 
ad  templum  venisset  nonnuUis  ablatis  donariis  templum  claudit... 

Parchemin;  307  feuillets  ;  0'°,477  X  0°',312;  XIII«  siècle,  sauf  les  feuillets  303-307 
écrits  au  XIV' ;  deux  colonnes  ;  belles  initiales  en  toutes  couleurs;  f.  1',  dans  la 
lettre  I  occupant  toute  la  page,  six  médaillons,  à  fond  d'or,  représentent  des  scènes 
des  premiers  chapitres  de  la  Genèse;  signatures  I-XXXVIII;  titre  courant.  Ce 


(1)  Voir,  pour  les  éditions  latines  des  œuvres  de  Flavius  Josèphe,  E.  Schûrer, 
Geschichte  des  iudisches  Volkes,  1. 1,  p.  75. 

(2)  Cette  souscription  a  été  publiée  dans  le  Catalogue  d'une  belle  collection  de 
livres  et  de  manuscrits  précieux  sur  vélin  du  Vllh  et  du  IX'  siècle,  Gand,  1847,  p.  23. 

(3)  Cf.  [J.  WealeJ,  Bookbindings,  p.  358,  n»  357. 

(4)  Voir  au  sujet  de  ce  manuscrit,  Martenk  et  Durand,  [Second]  Voyage  littéraire 
des  Bénédictins,  p.  150,  et  Catalogue  cité,  p.  23. 


6  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

volume  a  été  acquis  à  Gheltenham,  en  1888,  pour  400  francs.  Reliure  moderne, 
peau  de  truie  estampée,  sur  le  plat,  l'inscription  :  Regia  bibl.  belgica  ;  fermoirs  en 
cuivre. 

3064.  (II.  1411).  -^  Flavius  Iosephus.  ludaicae.antiquitates. 

Parchemin  ;  195  feuillets;  0'°,323  X  0'»,242;  XV  siècle  ;  deux  colonnes;  initiales 
rouges  et  bleues.  F.  1,  il  y  a  la  note  à  moitié  effacée  :  OM.  Tongerl[oensis]  (l).Plus 
tard,  le  volume  a  appartenu  à  Sir  Thomas  Phillipps  ;  sur  le  premier  feuillet  de 
garde,  il  y  a  l'ex-libris  :  Sir  T.  P.  Middle  Hill  3758.  Ce  manuscrit  a  été  acquis  par 
la  Bibliothèque  royale  en  1891.  Reliure  du  XVI»  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de 
vélin  estampé  ;  restes  de  fermoirs  en  cuivre. 

3065.  (IL  1066).  —  Historia  iudaica. 

1.  (F.  l-70).Exceptiones  historiographorum  de  statu  iudaice  plebis. 
Inc.  Status  imperii  iudaici  breviter  in  hoc  libello  annotatus  est. 

2.  (F.  70^-87).  Responsio  cuiusdam  ad  quendam  monachum  Cister- 
ciensis  ordinis  qui  quesierat  ab  eo  quid  significationis  habeant  illa 
signa  que  per  Samuelem  Sauli  prophetata  sunt.  Inc.  Dilectissimo  ... 
fratri  H.  frater  indignus  suo  praenomine....  Questionem  iilam  de 
Saule  quam  a  me  mininio  sollicitas. 

3.  (F.  87-105 V).  Expositio  sacri  canonis.  Inc.  In  virtute  sancte  cru- 
cis  et  in  sacramento  altaris  (2). 

4.  (F.  105^-116).  De  libro  numeri  capitulum  XIII. 

5.  (F.  116-119).  De  duabus  manibus  Domini.  Inc.  Quia  dulcis  et 
rectus  est  Dominus. 

6.  (F.  119-124).  Sermo  in  adventu  Domini  de  verbis  Amos  pro- 
phète. Inc.  Sancti  prophète  qui  de  titulo  sancte  conversationis  et 
visionum  privilégie  videntes. 

7.  (F.  125-129^).  Significatio  processionis  que  fit  pro  defunctis 
fratribus  sepeliendis.  Inc.  Illa  processio  que  de  consuetudine  pro 
sepeliendis  fratribus  fit. 

8.  (F.  129^'-150v),  De  eodem  expositio  quae  moraliter  est.  Inc.  Quia 
videtur  quod  ea  que  dicta  sunt  de  processione  que  fit  pro  sepelien- 
dis mortuis. 

9.  (F.  150V-159).  Liber  S.  Bagharii  ad  lanuarium.  =  PL.,  t.  XX, 
col.  1037. 

,  10.  (F.  159^-183).  Soliloquia  sancti  Augustin!  episcopi.  =  Ihid., 
t.  XXXIl,  col.  589-90,  869-904. 

11.  (F.  183v-185^).  [Serlo].  Exposicio  super  dominicam  oratio- 
nem  (3). 


.  (1)  Cf.  Sanderus,  Bibl.  belg.  ms.,  part.  II,  p.  154. 

(2)  Cf.  1. 1  de  ce  Catalogue,  p.  201,  n»  376  (IL  2332),  2». 
•  (3)  Cf.  C.  DE  VisGH,  Bibliotheca  script,  sacri  ordinis  Cisterciensis,  4",  Duaci,  1649, 
p.  338,  et  Histoire  littéraire  de  la  France,  t.  XII,  p.  521-23. 


CHRONOLOGIE,  HISTOIRE  UNIVERSELLE,  HISTOIRE  ANCIENNE         T 

12.  (F.  185^).  Index. 

Parchemin;  185  feuillets;  0'",33  X  O^jSlT;  XIIP  siècle  ;  deux  colonnes;  quelques 
lettrines  en  bleu;  initiales  en  rouge  et  en  vert;  signatures  I-XXIIf.  F.  185^,  il  y  a  la 
note  :  Liber  sancte  Marie  deAlna  (1),  et  f.  1,  l'ex-libris  4646  Ph[illipps].  Ce  volume 
a  été  acquis  de  la  bibliothèque  de  Gheltenham  en  1888.  Demi-reliure  anglaise 
moderne,  percaline;  dos  et  coins  en  cuir. 

3066.  (20300).  —  P.  Glaes.  Dissertatio  historica  (2). 
Exponantur  causae  quibus  effectum  sit  ut  Regnum  luda  diutius 

persisteret  quam  Regnum  Israël. 

Papier;  60  feuillets;  0'",20  X  O'"^?;  XIX«  siècle.  Demi-reliure,  maroquin  rougè. 

3067.  (18295).  —  Histoire  ancienne  jusqu'à  César.  En  vieux 
français  (3). 

Des.  mutil.  Lucyus  Gensorynus  et  Marcus  Malinyus  et  Publius 
Scipio,  qui  encore  adont  n'estoient  mie  conseilles,  furent  esleuz  pour 
trespasser  la  mer. 

Parchemin;  194  feuillets,  plus  deux  de  garde  en  papier;  0'",314  X  0°,240; 
XIII®  siècle;  deux  colonnes;  rubriques;  quelques  lettrines  peintes;  initiales  et 
crochets  alinéaires  alternativement  bleus  et  rouges,  les  premières  décorées  de  fils 
rouges  et  bleus.  Des  miniatures  représentent  :  f.  1,  la  création;  f.  12',  le  mariage 
d'Abraham  avec  Sara;  f.  50,  un  combat;  f.  53,  Œdipe  pendu  à  la  branche  d'un 
arbre  ;  f.  68,  le  camp  des  Grecs  devant  Troie;  f.  83',  la  réconciliation  de  Ménélas 
avec  Hélène;  f.  99,  la  construction  de  Rome;  f.  132,  le  couronnement  d'Alexandre; 
f.  142,  les  éléphants  attaquant  les  troupes  d'Alexandre;  f.  148',  un  esclave  présen- 
tant à  Alexandre  une  coupe  empoisonnée;  ff.  152'  et  156',  des  batailles;  f.  165',  le 
combat  entre  les  Romains  et  les  Carthaginois  montés  sur  des  éléphants;  flf.  170" 
et  187',  des  batailles;  f.  194'',  le  sac  de  Carthage,  Au  sommet  du  f.  1,  il  y  a  le  titre 
suivant,  d'une  écriture  moderne  :  Histoire  universelle  depuis  la  Création  jusqu'à  la 
prise  de  Carthage.  Ainsi  que  nous  l'apprend  une  note  du  b""  de  Reiffenberg  placée 
sur  le  premier  plat  intérieur  de  la  couverture,  ce  volume  a  été  Acheté  au  mois 
d'août  1840  à  M.  P.  Van  Waeyenberch, rentier,  à  Bruxelles,  fr.  50.  Demi-reliure; 
dos  en  veau  brun  avec  le  titre  doré  :  Chronique  universel[e]  en  francoi[s]  depuis  la 
creati.  jusq.  à  la  prise  de  Carlhag[e].  Ms.  ;  tranches  jaspées. 

3068.  (9104-5),  —  Waulchier  de  Denain.  Histoire  ancienne. 

1.  (F.  1-215).  [Histoire  ancienne  jusqu'à  Gésar]  (4). 
Le  feuillet  216  est  blanc. 

2.  (F.  217-395).  Li  fais  des  Romainz  (5).  ':' 


.  (1)  Voir  Sanderus,  Z?i6L  6eig.  ms.,  part.  II,  p.  256. 

(2)  Cette  dissertation  est  la  réponse  à  une  question  posée  par  l'Université  de , 
Louvain.  '  ,    ', 

(3)  Cf.  Grôber,  Grundriss  derrorhanischen  Philologie,  1. 11,1"  pdiTl.,  p.  Tiii-é. 

(4)  Voir  PAur,  Mkyer,  dans  la  Romania,  t,XlV  (1885),  p.  36-63;  Grôber,  loc.cit.T 
p.  723-24. 

(5)  VoirJilEYER,  loc.  cit.,  p.  1, 3-6;  Grôber,  loc.  cit.,  p.  723.  .  


Sr  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Parchemin;  395  feuillets,  plus  un  fragmenta  la  fin  et  deux  de  garde  en  papier; 
O^jéSS  X  0™,330;  XIV»  siècle;  trois  colonnes;  rubriques;  lettrines  peintes  en  toutes 
couleurs,  avec  prolongements  marginaux;  initiales  alternes  bleues  et  rouges  à  filets 
rouges  et  bleus;  réclames.  F.  1,  un  frontispice  divisé  en  quatre  compartiments 
représente  les  œuvres  de  la  création  et  la  tentation  d'Eve;  d'autres  miniatures  ont 
pour  sujets  :  f.  2,  Adam  et  Eve  chassés  du  Paradis  terrestre;  f.  3,  le  meurtre  d'Abel; 
f.  3%  la  mort  de  Gaïn;  f.  4%  l'arche  de  Noé;  f.  5',  l'ivresse  de  Noé;  f.  6,  les  descen- 
dants de  Noé;  f.  7,  la  tour  de  Babel;  f.  12,  Abraham  et  Sara  devant  Pharaon  ;  f.  14, 
Melchisedech  félicitant  Abraham  ;  f.  15,  la  visite  des  trois  anges  h  Abraham  ;  f.  1(5, 
la  destruction  de  Sodome  et  la  fuite  de  Loth;  f.  18,  le  sacrifice  d'Abraham  ;  f.  20', 
divers  rois  des  pays  d'Orient;  f.  23,  Jacob  auprès  d'Isaac;  f.  24",  Laban  accordant 
saillie  à  Jacob;  f.  26%  les  anges  venus  à  la  rencontre  de  Jacob;  29,  Prométhée 
instruisant  les  hommes;  f.  30,  la  vision  de  Joseph;  f.  31",  la  robe  de  Joseph 
rapportée  à  Jacob;  f.  34,  Joseph  expliquant  les  songes  de  ses  compagnons  de 
prison;  f.  35",  Joseph  conseillant  à  Pharaon  de  faire  des  provisions  de  blé;  f.  3G', 
Jacob  envoyant  ses  fils  en  Egypte  ;  f.  38,  la  coupe  retrouvée  dans  le  sac  de  Benjamin  ; 
f,  40',  arrivée  de  Jacob  auprès  de  Joseph;  f.  41,  mort  de  Jacob;  f.  43,  combat  (1); 
f.  45,  Busiris  offrant  à  son  dieu  du  sang  humain;  f.  46,  à  gauche,  Laïus  et  Jocaste, 
à  droite,  Œdipe  pendu  dans  la  forêt;  f.  47',  combat  d'Œdipe  et  du  Sphinx;  f.  48', 
Œdipe  se  crevant  les  yeux  ;  f.  49',  combat  de  Polynice  et  de  Tydée  ;  f.  52',  bataille  ; 
f.  53,  Tydée  résistant  à  ses  agresseurs;  f.  56,  l'armée  venant  sç  désaltérer  à  la 
fontaine  indiquée  à  Tydée  par  la  fille  de  Lycurgue;  f.  59,  joute  mortelle  de  Polynice 
et  d'Étéocle;  f.  60',  combat  entre  Athéniens  et  Cretois;  f.  63,  Pélias  commandant 
à  Argus  un  vaisseau  pour  Jason;  f.  64,  la  reconstruction  de  Troie  par  Priam  ;  f.  65*» 
l'enlèvement  d'Hélène  par  Paris;  f.  69.  combat  ;  f.  72,  la  mort  d'Achille  dans  le 
guet-apens  préparé  par  Hécube  ;  f.  73,  Pyrrhus  frappant  à  mort  Penthésilée  dans 
une  bataille;  f.  74',  le  butin  apporté  à  Agamemnon  et  supplice  de  Polyxène;  f.  76, 
Énée  voguant  vers  l'Italie;  f.  81,  les  rois  d'Italie;  f.  87,  l'aigle  fondant  sur  une 
troupe  de  cygnes  sous  les  murs  de  Laurente;  f.  90,  naissance  de  Homulus  et 
Rémus;f.  93,  consuls  et  sénateurs  de  Rome;  f.  98*,  le  dévouement  de  Marcus 
Curtius;  f.  101',  divers  rois  des  pays  orientaux  ;  f.  107',  Judith  tranchant  la  tête 
à  Holopherne;  f.  115',  les  premiers  rois  de  Macédoine;  f.  120',  les  délégués  de 
Rome  apportant  des  présents  à  Alexandre;  f.  123,  la  mort  de  Darius;  f.  125, 
l'armée  d'Alexandre  attaquée  par  des  Indiens  montés  sur  des  éléphants;  f.  127,  les 
hippopotames;  f.  128',  Alexandre  priant  Dieu  de  faire  joindre  les  montagnes; 
f.  129',  les  monstres  du  marais  saisissant  deux  chevaliers  d'Alexandre;  f.  132, 
l'oracle  des  arbres ;f.  134',  Gandace  reconnaissant  Alexandre  grâce  à  sa  statue; 
f.  136,  mort  d'Alexandre;  f.  138,  supplice  d'Olympias  et  emprisonnement  d'Hercule 
et  de  sa  mère;  f.  140,  les  Tarentins  attaquant  les  Romains  à  l'abordage  de  leurs 
navires;  fif.  143',  147,  155,  172,  177',  batailles;  f.  178',  l'incendie  de  Garthage; 
f.  188',  combat;  f.  190',  la  reconstruction  de  Garthage;  f.  196',  combat  aux  portes 
de  Tongres;  f.  200,  les  pains  sanglants;  f,  206',  départ  de  Sertorius;  f.  213',  mort 
deMilhridate;  f.  217,  discussion  entre  sénateurs;  f.  218,  naissance  de  Gésar;  f.225', 
Gaton  discourant;  f.  231,  mariage  de  Gésar;  ff.  235,  247,  253',  combats;  f.  259,  Gésar 
préparant  ses  vaisseaux  pour  passer  en  Bretagne;  f.  265,  les  Gaulois  lançant  des 
tisons  enflammés  sur  les  tentes  des  Romains  ;  f.  280,  attaque  d'un  convoi  de  vivres; 
f.  281,  bataille;  f.  290,  Gésar  poursuivant  les  Chartrains  jusque  dans  leur  ville; 
f.  296,  Gadorix  conseillant  de  délivrer  Gésar;  f.  297,  convoi  de  vivres  attaqué  par 


(1)  L'un  des  combattants  se  trouve  reproduit  dans  le  Vade-mecum  du  peintre  ou 
recueil  de  costumes  du  moyen  âge,  de  F.  De  Vigne,  t.  II,  Gand,  1835-40,  pi.  38. 


CHRONOLOGIE,  HISTOIRE  UNIVERSELLE,  HISTOIRE  ANCIENNE         9 

les  Romains;  f.  298",  prise  de  la  forteresse  de  Luclerius;  f.  302",  passage  du 
Rubicon ;  f.  306,  arrivée  du  devin  Aaron  à  Rome;  f.  320^,  César  campant  devant  la 
ville  où  se  tiennent  Petreius  et  Afranius;  f.  323,  Afranius  venant  trouver  César 
dans  sa  tente ;f.  327',  l'assemblée  des  sénateurs  en  Grèce;  f.  337",  Sextus  Pompée 
consultant  la  devineresse;  f.  343^  la  bataille  de  Pharsale  ;  f.  384',  fuite  de  Pompée; 
f.  350',  douleur  de  Gornélie  à  l'arrivée  de  son  mari;  f.  354,  assassinat  de  Pompée; 
f.  363,  Sabèle  mordu  par  un  serpent;  f.  365,  Pulius  emporté  par  un  dragon;  f.  367, 
la  tête  de  Pompée  présentée  à  César;  f.  374',  les  vaisseaux  de  César  attaquant  le 
Phare;  f.  383,  combat  de  César  contre  Cnéius  Pompée;  f.  387,  retour  de  César 
à  Rome;  f.  393',  mort  de  César.  Les  fï,  1  et  395  ont  porté  l'estampille  rouge  de  la 
Bibliothèque  nationale  de  Paris,  mais  elle  a  été  grattée.  Reliure,  veau  racine, 
rehaussé  d'or;  au  dos,  le  titre  doré,  qui  se  voit  aussi  sur  une  étiquette  de  maroquin 
rouge  appliquée  à  la  garde  :  Chronique  universelle  ;  plus  bas,  l'écusson  belge  et  la 
cote  :  Bibl.  royale;  tranches  dorées;  fermoirs  en  argent  (1). 

3069.  (10175).  —  Waulchier  de  Denain.  Histoire  ancienne  (2). 

1.  (F.  1-18^).  La  table  de  ce  présent  livre. 

2.  (F,  19^-332).  Le  Livre  qui  parle  du  commence[me]nt  du  monde 
jusques  au  temps  que  Jule  César  se  partist  de  Romme  pour 
conquester  France. 

Parchemin;  332  feuillets,  plus  un  de  garde  à  la  fin  et  deux  en  papier; 
0'",349  X  0™,241;  XIV«  siècle;  deux  colonnes;  rubriques;  initiales  alternes  bleues 
et  rouges  filigranées  en  rouge  et  en  bleu;  rehauts  rouges  dans  les  majuscules; 
fohotation  ancienne  de  môme  couleur,  en  chiffres  arabes,  et  commençant  au  f.  20. 
Le  copiste  a  signé  son  œuvre  à  la  fin  :  Cesl  Livre  escrist  Bernart  d'Acre;  mais  la 
table  et  le  premier  feuillet  du  texte  (f.  20)  sont  d'une  main  notablement  postérieure 
à  la  sienne.  Sur  ce  premier  feuillet,  une  grande  miniature,  formant  frontispice, 
représente  le  Paradis  terrestre.  D'autres,  plus  petites,  ont  pour  sujets  :  f.  22',  les 
reproches  du  Seigneur  à  Caïn;  f.  24',  l'arche  de  Noé;  f.  40,  le  Seigneur  à  la  table 
d'Abraham;  f.  41',  la  destruction  de  Sodome;  f.  45,  le  sacrifice  d'Abraham;  f.  52, 
Jacob  présentant  la  nourriture  à  Isaac  ;  f.  61',  la  mort  d'Isaac  ;  f.  63,  Joseph  racon- 
tant sa  vision  à  son  père  en  présence  de  ses  frères;  f.  68',  Joseph  et  Putiphar; 
f.  71',  le  songe  de  Pharaon;  f.  73,  Joseph  promené  sur  le  char  de  Pharaon;  f.  74,. 
Jacob  convenant  avec  ses  fils  de  les  envoyer  en  Egypte;  f.  79,  Joseph  se  donnant  à 
reconnaître  à  ses  frères;  f.  82,  l'entrevue  de  Jacob  avec  Pharaon;  f.  84,  la  mort  do 
Jacob  ;  f.  90,  Laius  en  compagnie  de  Jocaste,  et  les  chasseurs  découvrant  Œdipe 
exposé  dans  la  forêt;  f.  92,  le  combat  d  Œdipe  et  du  Sphinx;  f.  96',  le  combat  de 
Tydée  et  de  Polynice:  f.  110',  le  tigre  de  Thèbes  frappé  à  mort;  f.  117',  les  femmes 
Scythes  en  campagne;  f.  119,  le  combat  des  sœurs  d'Antiope  contre  Hercule  et 
Thésée;  f.  121,  l'expédition  de  Jason  et  d'Hercule;  f.  130,  la  mort  d'Hector;  f.  138, 
Pyrrhus  au  combat;  f.  151',  suicide  de  Didon  et  départ  d'Énée;  f.  165%  combat 
entre  la  troupe  d'Énée  et  celle  de  la  reine  Camille;  f.  172,  construction  de  Rome; 
f.  195,  arrivée d'Holopherne  aux  portes  de  Jérusalem;  f.  195,  Judith  devant Holo- 


(1)  Sur  l'exécution  matérielle  de  ce  volume,  voir  L.  Delisle,  Mélanges  de  paléo- 
graphie et  de  bibliographie,  p.  220;  sur  sa  provenance,  Barrois,  Bibliothèque  proti/r- 
pographique,  p.  123,  310,  nn»»  710,  2189. 

(2)  Voir  Paul  Meyer,  dans  la  Romania,  t.  XIV  (1885),  p.  36-63  ;  Grôber,  Grund- 
ris$  der  romanischen  Philologie,  t.  II,  1"  part.,  p.  723-2 


10  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE  ^ 

pherne;  f.  216"  Alexandre  reçu  par  les  prêtres  à  son  arrivée  à  Jérusalem;  f.  218', 
l'armée'd'Alexandre  attaquée  par  des  Indiens  montés  sur  des  éléphants;  f.  222,  le 
monstre  de  l'étang;  f.  224,  le  combat  contre  la  bête  aux  deux  têtes  ;  f.  254'.  l'autel 
de  Janus;f.  304',  Jugurtha  emmené  en  captivité  à  Rome;  f.  328,  le  retour  de 
Pompée  à  Rome.  Sur  le  feuillet  de  garde  en  parchemin  se  trouvent  quelques  notes 
relatives  à  la  naissance  de  Jaquette  et  d'Éléonore  de  Lusignan,  en  1432  et  1433; 
elles  ont  été  écrites  par  leur  père,  qui  devait  être  Phœbus  de  Lusignan,  fils  naturel 
du  roi  de  Chypre  Janus  (1).  Le  manuscrit  lui-même  a  sans  doule  été  exécuté  en 
Chypre,  sauf  toutefois  la  partie  refaite,  dont  la  miniature,  f.  20,  présente  plutôt  un 
caractère  flamand.  Au  bas  de  l'encadrement  qui  entoure  celte  miniature  sont 
peintes  les  armoiries  suivantes:  d'azur  à  la  filière  engrelée  de  gueules,  à  la  bande 
d'or  accompagnée  au  2»  quartier  d'une  tête  de  lion  lampassée  de  gueules  et  cou- 
ronnée d'argent.  Le  volume  est  arrivé  à  la  Bibliothèque  de  Bourgogne  avec  la 
collection  de  manuscrits  ayant  appartenu  à  Marguerite  d'Autriche  (2).  F.  1  et  f.332', 
on  voit  les  traces  de  l'estampille  rouge  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris. 
Reliure,  veau  racine  à  filets  d'or  ;  au  dos,  le  litre  doré,  que  reproduit  une  étiquette 
de  maroquin  rouge  appliquée  à  la  garde  :  Histoire  universelle  ;  plus  bas,  les  armes 
de  Belgique  et  l'inscription  Bibl.  royale;  tranches  dorées. 

3070.  (9503-4).  —  Histoire  de  l'antiquité.  Second  volume  (3). 

1.  (F.  1-72^).  Quart  livre,  qui  parlera  des  Assiriens,  du  grant  roy 
Nabugodonozor,  el  autres  pluseurs.  Inc.  Apres  ce  que  des  Troiens 
avons  parle  et  comment  leur  cite  fut  jadiz  destruitte. 

2.  (F.  73^-156^).  Cinquième  livre,  qui  fait  mancion  des  Macedonois 
et  des  faitz  du  grant  roy  Alixandre. 

3.  (F.  157-2 10^).  Sixième  livre,  qui  parlera  du  roy  Anlhiocus,  de 
Mathatias  et  des  Machabieux. 

Parchemin  ;  210  feuillets,  plus  un  de  garde  au  commencement,  deux  à  la  fin,  et 
en  outre  deux  en  papier;  O^.SôS  X  0™,260;  XV*  siècle;  deux  colonnes;  rubriques; 
initiales  et  signes  de  paragraphes  en  or  sur  cadres  allernalivemenl  de  pourpre  el 
d'azur.  En  lête  de  chaque  livre  se  voit  une  belle  miniature  qui  représente  :  f.  2,  la 
construction  de  Babylone;  f.  75,  celle  d'Alexandrie;  f.  158,  l'entrée  d'Antiochus  à 
Jérusalem.  Au  bas  du  f.  2  ont  été  peintes  postérieurement  les  armoiries  d'un 
évêque  de  la  maison  de  Savoie.  Sur  le  dernier  feuillet  de  parchemin,  qui  est  lacéré, 
on  relève  l'ex-libris  suivant  :  Ce  livre  est  à  madame  Marguerite  d'Ausleriche  el  de 
Bourgonne,  duchesse  de  Savoie  veve.  C'est  de  la  main  d'elle  mesme,  et  plus  bas  :  Ce 


(1)  Ces  notes  ont  été  publiées  successivement  par  Kervyn  dk  Lettenhovk  dans 
les  Bull,  de  la  Commission  roy.  d'hisL,  2*  sér.,  t.  XI  (1858),  p.  447,  par  L.  de  Mas- 
"Lkim^A^nsld.  Bibliothèque  de  l'École  des  Charles,  L  XXXV  (1874),  p.  138-9,  par 
P.  Meyer,  foc.  cii.,  p.  49. 

(2)  Voir  l'inventaire  de  1516  publié  par  Lb  Glat,  Correspondance  de  l'empereur 
Maocimilien  i*»"  el  de  Marguerite  d'Autriche,  Soc.  de  l'hist.  de  France,  1839,  t.  II, 
p.  470;  l'inventaire  de  1523,  publié  par  Michelant,  Bull,  de  la  Comm.  roy.  d'histr, 
3»  sér.,  t.  XII  (1871),  p.  28;  l'inventaire  de  1556,  publié  par  GACHARD,i6id.,  1"  sér., 
t.  X  (1845),  p.  228,  n»  22,  et  l'inventaire  de  1577,  publié  par  Marchal,  Catalogue, 
1. 1,  Introd.,  p.  cclxv,  n»  725. 

(3)  C'est  à  tort  que  ce  ms.  a  été  pris  pour  un  fragment  de  la  Fleur  des  histoires 
de  Jean  Manskl  (cf.  L.  DEusLE_dans  le  Journal  des  Samnts,  1900,  p.  108).  . 


CHRONOLOGIE,  HISTOIRE  UNIVERSELLE,  HISTOIRE  ANCIENNE       1 1 

livre  est  a  madame  de  Savoie.  Dans  la  bibliothèque  de  Marguerite,  le  volume  se 
trouvait  En  purpitre  sur  la  porte,  le  quarante  septiesme,  ainsi  que  nous  l'apprend 
une  note  placée  au  sommet  de  la  garde  de  tête  (1).  Le  premier  feuillet  blanc  de  la 
fin  a  reçu  un  grossier  dessin  à  la  plume  représentant  deux  mausolées  ;  sur  l'un,  une 
femme  est  étendue  et  on  lit  cette  inscription  :  Ses  deux  sy  desus  son  mon  père  et  ma 
mère,  moti  oncle  et  ma  tant,  ausy  ma  gran  mère  ;  sur  l'autre,  on  voit  un  chevalier 
à  côté  d'une  dame,  avec  l'inscription  suivante  :  Sy  git  l'anfan,  sy  git  la  mère.  ||  Sy 
git  la  seur,  ausy  le  frère.  \\  Sy  git  la  famé  et  le  mary.  ||  Et  n'y  a  que  deux  cors  ycy. 
Les  ff.  2  et  210'  ont  porté  l'estampille  rouge  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris. 
Reliure,  veau  racine  orné  d'or  ;  au  dos,  le  titre  doré  :  /.  Mansel.  Histoire  univer- 
selle. 4«  et  5«  liv.  ;  plus  bas,  les  armes  de  Belgique  et  la  cote  :  Bibl.  royale;  sur  le 
premier  plat  intérieur,  il  y  a  l'ex-libris  armorié  d'Albert  et  Isabelle;  tranches 
dorées. 

3071.  (10212).  —  Les  Faits  des  Romains  (2). 

Parchemin;  281  feuillets;  0'»,308  X  0">,231;  XIII»  siècle,  sauf  les  ff.  226 
col.  6-253",  qui  sont  du  XIV*  ;  deux  colonnes  ;  quelques  rubriques  ;  initiales 
alternes  filigranées rouges  et  bleues;  réclames;  signatures  ii-xv.  De  petites  minia- 
tures nous  montrent  :  f.  1,  le  départ  de  l'armée  romaine;  f.  53",  la  construction 
des  vaisseaux  destinés  à  transporter  César  en  Bretagne  ;  f.  69,  l'arrivée  de  l'armée 
à  Trêves;  f.  209,  le  meurtre  de  Pompée;  f.  234,  la  présentation  de  la  tête  de 
Pompée  à  César.  F.  124",  il  y  a  aussi  une  lettrine  historiée  représentant  un 
combat.  Au  sommet  des  ff.  1,  69,  on  trouvs  cet  ex-libris  d'une  écriture  du 
XVIIP  siècle  :  De  La  Bibliothèque  des  Augustins  de  La  Voulte  (3).  Le  f.  1  porte  des 
traces  de  l'estampille  rouge  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris.  Reliure  en 
maroquin  rouge  rehaussé  d'or;  au  dos,  le  titre  doré  :  Commentai\res^  de  César;  sur 
les  plats,  le  perron  liégeois  accosté  des  armoiries  et  des  noms  H.  Bailly, 
N.  1.  Clossel,  avec  la  date  1731  (4). 

3072.  (9040).  —  Les  Faits  des  Romains  (5). 

1.  (F.  1-4).  Les  liltres  du  Livre  de  Jullius  Gesar. 

2.  (F.  5-299).  [Les  Faits  des  Romains]. 

Parchemin;  299  feuillets,  plus  un  de  garde  à  la  fin  et  deux  en  papier; 
0,453  X  0™,315;  XV«  siècle;  deux  colonnes;  rubriques;  initiales  d'or  fleuronnées 
sur  champs  successivement  bleus  et  grenats;  f.  5',  une  lettrine  finement  historiée  ; 
ancienne  foliotation  rouge,  commençant  au  f.  5.  F.  5  également,  un  grand  et 
superbe  frontispice  a  pour  sujet  le  triomphe  de  César;  la  page  est  en  outre 
entourée  d'une  banderole  sur  laquelle  alternent  les  lettres  MG  bl  ;  à  la  marge  infé- 
rieure se  trouvaient  peintes  des  armoiries,  qui  ont  été  effacées.  Le  timbre  rouge 


(1)  Voir  l'Inventaire  fait  à  Malines  en  1523,  dans  les  Bull,  de  la  Commiss.  roy. 
d'/its<.,  3*  sér.,t.  XII  (1871),  p.  30. 

(2)  Voir  Paul  Meyer  dans  la  Romania,  t.  XIV  (1885),  p.  1-36;  Groeber,  Grund- 
riss  der  romanischen  Philologie,  t.  II,  l"  part.,  p.  723. 

(3)  Voir  quelques  renseignements  sur  cette  bibliothèque  dans  le  Bulletin  de  la 
Société  des  anciens  textes  français,  t.  XIV  (1888),  p.  78. 

(4)  Voir  la  même  reliure  aux  nn.  2600  (10570),  2708  (10467),  2732  (10573),  du 
présent  Catalogue,  t.  IV,  pp.  58, 151,  162. 

(5)  Voir  Paul  Meyer,  op.  cit.,  p.  1-36;  Groeber,  op.  cit.,  p.  724.  , 


12  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris  a  été  gratté  fif.  1  et  299.  Reliure  veau  racine 
à  fils  d'or;  au  dos,  le  titre  doré,  reproduit  sur  une  étiquette  de  maroquin  rouge 
appliquée  à  la  garde  :  Histoire  de  Jules  César;  plus  bas,  l'écusson  belge  et  la  cote  : 
Bibl.  royale;  a  l'intérieur,  sur  le  premier  plat,  se  trouve  la  vignette  aux  armes  des 
archiducs  Albert  et  Isabelle  ;  tranches  rouges. 

3073.  (II.  2209).  —  Henry  Rommain.  Les  faits  des  Romains. 

1.  (F.  1-3).  Rubriches  et  declaracion  par  chapitres. 

2.  (F.  3-235).  [Henry  Rommain.  Les  faits  des  Romains].  Des.  mutil. 
de  la  cité  de  Dieu  y  respond  et  dit...  (1). 

3.  (F.  236-250).  Le  livre  de  Senèque  des  quatre  vertus  cardinales 
translate  de  latin  en  françois  par  maître  Jehan  Gourtecuisse  à  Paris 
l'an  mil  cccc.  et  trois  (2). 

Parchemin;  250  feuillets;  0»,368  X  0",256;  XV«  siècle;  deux  colonnes.  Les 
feuillets  1,  3,  167'  et  240'  sont  élégamment  enluminés  et  encadrés  ;  très  jolies  let- 
trines en  toutes  couleurs;  capitales  rouges  et  bleues  rehaussées  d'or.  F.  250',  il  y 
a  la  note  :  Cest  livre  esta  tnoy  et  le  ma  donne  frère  guillaume  Rommain  provincial 
des  Celeslins  le  xxiiij^  jour  de  septembre  mil  cccc  Ixxii  en  lieu  et  recompense  de  deux 
rachaps  quil  me  pria  quitter  aux  Celestins  de  Soixons,  ce  que  fis  a  sa  requeste  et  por 
estre  en  leurs  prières.  Puis  le  volume  a  fait  partie  de  la  bibliothèque  Phillipps,  à 
Gheltenham,  voir  f.  1,  où  il  y  a  la  note  :  Phillipps  ms.  45HG.  Il  a  été  acquis  à  une 
vente  chez  Sotheby,  à  Londres,  le  9  juin  1898,  pour  1775  francs  (3).  Reliure  du 
XVII«  siècle,  veau  racine  ;  au  dos,  le  titre  doré  :  Origine  des  Romains  ;  tranche 
jaspée. 

3074.  (10168-72).  —  Li  fait  des  Roumains  (4). 

1.  (F.  1-170^).  Li  fait  des  Roumains  compile  ensamble  de  Salute, 
de  Suetoine,  de  Lucain  (5). 

2.  (F.  171-188^).  L'ystoire  des  empereres  de  Rome.  Inc.  Octoviens 
Augustes  après  la  nativité  Jesu  Grist  lu  empereres  de  Rome 
xxxiiij  anz.  Des.  Puis  s'en  vint  li  rois  d'Aufrique  en  Secyle. 

3.  (F.  189-205).  [La  suite  des  papes  jusqu'à  Nicolas  IV,  f  1292J. 
Inc.  En  l'an  d'Octovian  Auguste  xlij  fu  nez  Nostre  Seignor. 

4.  (F.  206-222V).  Li  livres  des  vij  saiges  de  Roume  (6). 

5.  (F.  223-227).  Hystoria  hedificiorum  civitatis  Rome.  Inc.  Murus 
civitatis  Rome  habet  turres  ccclxi.  Des.  Non  poterit  nisi  prius  lavetur 
in  conca  illa. 


(1)  Le  prologue  a  été  publié  par  J.  Van  den  Gheyn,  dans  l'article  Pour  la  Biogra- 
phie nationale,  Ann.  de  l'Acad.  royale  d'Archéol,  de  Belgique,  5»  série,  t.  IV  (1904), 
p.  213-16. 

(2)  Cf.,  au  sujet  de  ce  traité,  Groebeb,  Grwndm*,  t.  II,  p.  1072. 

(3)  Cf.  Bibliotheca  Phillippica,  1898,  p.  88,  n°  655. 

(4)  Reifpenberg  a  donné  une  notice  de  ce  ms.  dans  les  Bulletins  de  l'Académie 
royale,  t.  IX,  1"  partie  (1842),  p.  328-34. 

(5)  Ghoeber,  op.  cit.,  p. 723.  Voir  aussi  Paul  Meyer,  Romania,  t.  XIV  (1885), p.  1-36* 

(6)  Groeber,  op.  cit.,  p.  994. 


CHRONOLOGIE,  HISTOIRE  UNIVERSELLE,  HISTOIRE  ANCIENNE       13 

6.  (F.  228-228^).  [Fragment  de  l'Estoire  de  Eracles].  Inc.  Con- 
stantis.  La  fist  oster  del  pooir.  Des.  Mais  Solimans  qui  le  jour  devant 
l'avoitespiee  (1). 

Parchemin;  227  feuillets,  plus  un  de  garde  en  papier  à  la  fin  ;  0'",342  X  0",240; 
XIIP  siècle  (1239),  car  le  copiste  dit,  f.  170'  :  Explicil  li  roumanz  de  Julius  César 
qui  fu  escril  a  Roume  en  lan  de  grâce  mil.cc.lxxx.  et  xiij,  et  fu  l'essamplaire  pris 
a  mesire  Luge  de  Sabele  un  chevalier  de  Roume.  Deux  colonnes  ;  rubriques  ,  très 
belles  initiales  en  toutes  teintes,  souvent  ornées  de  figures  d'hommes  ou  d'ani- 
maux. Les  miniatures,  dont  certaines  se  trouvent  enchâssées  dans  des  lettrines, 
sont  de  petite  dimension;  elles  représentent  :  f.  1,  une  troupe  dechevahers;  f.  18, 
la  défaite  de  Grassus  par  les  Turcs  et  son  supplice;  f.  27%  la  rencontre  des  Belges 
avec  les  troupes  de  César;  f.  33,  la  bataille  des  Romains  et  des  Bretons;  f.  36%  la 
guerre  contre  les  Sesnes;  f.  41,  César  faisant  préparer  des  vaisseaux  pour  passer 
en  Angleterre  ;  f.  49,  la  prise  de  Trêves;  f.  52,  un  sacrifice  chez  les  Gaulois;  f.  81,  les 
Romains  sortant  de  Ravenne:  f.  94,  les  libéralités  de  César  à  ses  chevaliers;  f.  100", 
la  soumission  de  Petreiuset  d'Afranius  à  César;  f.  105,  le  combat  des  armées  de 
César  et  de  Pompée;  f.  114',  Sextus  Pompée  consultant  la  sorcière;  f.  120',  l'allo- 
cution de  Pompée  à  ses  troupes;  f.  132,  le  meurtre  de  Pompée  et  les  meurtriers 
apportant  sa  tête  à  César;  f,  147',  la  tentative  de  meurtre  contre  César  à  table; 
f.  160',  la  sortie  des  partisans  de  Pompée  contre  l'armée  de  Basile;  f.  168',  la  mort 
de  César;  f.  171,  un  empereur  de  Rome;  f.  206,  l'empereur,  son  fils  et  les  sept 
sages;  f.  208,  Bancillas  rencontrant  les  serviteurs  qui  emmènent  l'enfant;  f.  209', 
le  sage  Auguste  devant  l'empereur;  f.  211',  l'arrivée  de  Lentulle  au  palais;  f.  213, 
celle  de  Manevidart;  f.  215;  Caton  auprès  du  palais;  f.  217,  l'arrivée  du  sixième 
sage  ;  f.  219,  le  septième  sage  devant  l'empereur;  f.  223,  les  murs  de  Rome.  Toute 
cette  décoration  est  traitée  dans  le  genre  italien.  Le  manuscrit  a  été  exécuté  pour 
un  personnage  dont  les  armes  y  apparaissent  très  souvent>,soit  dans  les  marges, 
soit  dans  les  lettrines  (ff.  1,  27,  33,  36\41,  etc.),  et  qui  sont:  de  sable  à  la  croix 
d'or  chargée  d'une  fleur  de  lis  de  gueules.  Plus  tard,  il  a  appartenu  à  Charles 
de  Croy,  qui  a  placé  son  ex-libi'is  à  la  fin,  f.  227  :  C'est  le  livre  de  Lucain  traittant 
des  faits  des  Romrnains,  ou  il  y  a  xxvii  hisloirss,  lequel  est  a  monseigneur  Charles 
de  Croy,  comte  de  Chimay.  Charles.  Ff.  1,  228',  on  a  gratté  le  timbre  rouge  de  la 
Bibliothèque  nationale  de  Paris.  Reliure,  veau  racine  orné  d'or;  au  dos,  le  titre  doré, 
que  porte  aussi  une  étiquette  de  maroquin  rouge  placée  sur  la  garde  :  Les  faits  des 
Romains;  plus  bas,  les  armes  de  Belgique  et  l'inscription  :  Bibl.  Royale  ;  tranches 
bleues  avec  les  armes  de  Croy  et  le  grelot. 

3075.  (II.  2534).  —  Recueil  historique. 

1.  (F.  1^-14^).  [Brève  chronique  sacrée  depuis  la  Création  jusqu'au 
pontificat  Gerbert  (Silvestre  II,  999)].  Inc.  mutil.  Et  vij  personnes 
avecques  lui,  c'est  assavoir  sa  femme,  ses  trois  filz  et  les  trois  femmes 
de  ses  trois  filz.  Des.  Car  il  veoit  par  les  estoilles  qu'il  s'enffuyoit  et 
son  livre  emportoit. 

2.  (F.  15-18).  [La  légende  de  la  guérison  de  Tibère  par  la  Sainte- 
Face],  Inc.  I[l]  advint  on  point  et  en  l'eure  de  la  passion  Nostre 


(1)  Ibid.,  p.  721  ei  Recueil  des  historiens  des  croisades.  Hist.  occidentaux,  1. 1, 
1"  partie  (1844),  p.  111-115. 


14  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Seigneur  Jhesu  Grist  que  Thiberius,  l'emperiere  de  Romme,  fu  seur- 
pris  de  grant  affermettes  (1). 

3.  (F.  18^-36^).  [La  vie  de  saint  Denis].  Inc.  Apres  la  précieuse 
mort  Nostre  Seigneur  qui  est  vray  Dieu  et  vray  homme  (2). 

4.  (F.  37^-43^).  [La  vie  de  saint  Jean- Baptiste].  Inc.  Moult  devroit 
chascun  crestiain  et  chascune  crestienne  voulentiers  oyr  parler  de 
Dieu  et  de  ses  amis.  En  cellui  temps  que  Nostre  Sires  Jhesu  Grist 
descendi  en  la  benoite  Vierge  Marie...  (3). 

5.  (F.  44-154^).  [Ghronique  de  l'antiquité  et  de  la  France,  depuis 
Nemrod  jusqu'en  1335].  Inc.  Gi  comencent  les  ystoires  de  qui  régnè- 
rent et  qui  furent  ceulx  qui  premièrement  habitèrent  es  t[err]es  qui 
sont  départies  en  iij  parties.  Des.  mutil.  (?)  Et  furent  toutes  ses 
praieries  faictes  du  commandement  le  roy  de  France  (4). 

Parchemin;  Ihi  feuillets,  plus  un  de  garde  à  la  fin  et  quatre  en  papier; 
0'",3'*0  X  0'",268;  XV*  siècle;  deux  colonnes;  initiales  en  or  rehaussées  d'ornements 
bleus  et  rouges.  Au  sommet  du  feuillet  de  garde  en  parchemin,  on  relève  deux 
fois  la  signature  V.  Jaquemin.  Au  revers,  il  y  a  celte  cote,  d'une  écriture  plus 
récente  :  C.  Hwass.  A.  n"  30.  Le  volume  a  fait  partie  en  dernier  lieu  de  la  biblio- 
thèque Phillipps,  n»  4401  ;  il  a  été  acquis  par  la  Bibliothèque  royale  le  23  juin  1900. 
Reliure  en  vélin  avec  au  dos  l'inscription  suivante  :  Histoire  universelle  sacrée  el 
prophane,  depuis  Adam,  jusqu'au  règne  de  Philippe  de  Valois,  l'an  1335. 
Manuscrit  sur  vélin  ;  tranches  rouges. 

3076.  (10515).  —  Jean  Mansel.  La  Fleur  des  histoires  (5). 

1.  (F.  l-5v).  [Table]. 

2.  (F.  6-6^).  Prologue  du  livre.  Inc.  Corne  il  appartiegne  a  chascun 
roy  avoir  en  son  roiaulme  trois  lieux  principaux. 

3.  (F.  6^-126^).  [Le  premier  livre,  contenant  l'histoire  générale 
depuis  la  création  jusqu'au  règne  d'Auguste]. 

4.  (F.  127-220V).  [Le  second  livre]. 

a)  F.  127.  [Prologue]. 

b)  F.  127v.  [Vie  de  Notre-Seigneur]. 

c)  F.  156v.  Des  fais  des  apostres. 


(1)  Sur  l'original  latin  de  cette  légende,  voir  la  Bibliolheca  hagiographica  lalina 
des  Bollandistes,  t.  1, 1898-99,  p.  626,  n»  4218.  Comparer  avec  la  version  du  ms, 
B.  N.  fr.  1553,  publiée  par  E.  du  Méril,  Poésies  pop.  lai.  du  moyen  âge,  Paris,  1847, 
in-8o,  p.  364-8. 

(2)  Groeber,  Grwndriss  der  romanischen  Philologie,  p.  987  ;  Romania,  t.  XXX 
(1901),  p.  315. 

.(3)  Pour  d'autres  copies  de  la  même  version  voir  Paul  Meyer,  dans  lea.Notices 
el  extraits  des  manuscrits,  t.  XXXVI,  2»  part.,  1901,  p.  428. 

(4)  Entre  les  ff.  46-47,  la  disparition  de  plusieurs  feuillets  a  amené  une  lacane 
s'étendant  de  l'arrivée  de  Nemrod  en  Perse  jusqu'à  la  bataille  de  Roncevaux. 

(5)  Voir  L.  Delisle,  dans  le  Journal  des  Savants,  1900,  p.  22. 


CHRONOLOGIE,  HISTOIRE  UNIVERSELLE,  HISTOIRE  ANCIENNE       15 

d)  Y.  169^.  De  la  glorieuse  assumpclon  en  corps  et  en  ame  de  la 
benoîte  Vierge  Marie. 
é)  F.  171^.  Pluiseurs  notables  miracles  de  la  glorieuse  Vierge  Marie. 

f)  F.  196.  Histoire  des  angles. 

g)  F.  200.  Des  Rommains,  [depuis  la  mort  d'Auguste  jusqu'au 
règne  de  Domilien]. 

'    h)  F.  206.  De  toutes  les  provinches  du  monde  [en  suivant  l'ordre 
alphabétique]. 
i)  F.  218.  De  la  noblesse  des  edeffices  de  Romme. 

Parchemin;  220  feuillets,  plus  deux  blancs  et  deux  de  garde  en  papier; 
O'",3o2  X  0'°,281  ;  XV*  siècle;  deux  colonnes;  rubriques;  initiales  filigranées  et 
crochets  de  paragraphes  rouges  et  bleus  ;  majuscules  rehaussées  en  jaune. 
Plusieurs  miniatures  devaient  décorer  le  volume  :  flf.  6,  77',  89',  96,  127,  203  ;  deux 
seulement  ont  été  exécutées  :  celle  du  f.  6,  fort  peu  remarquable,  qui  représente  la 
création  d'Eve,  et  celle  du  f.  127,  due  à  une  main  plus  habile,  qui  contient  les 
scènes  de  la  naissance  de  la  Vierge.  Dans  la  lettrine  du  f.  6  ont  été  ajoutées,  après 
coup,  les  armes  de  la  maison  de  Croy-Ghimai,  et,  à  la  fin,  f.  220',  il  y  a  cet  ex-libris  : 
C'est  le  premier  volume  de  la  Fleur  des  histoires  et  y  a  une  histoire  au  commencement, 
lequel  est  a  monseigneur  Charles  de  Croy,  comte  de  Chimay.  Charles.  F.  1  et  f.220',  il 
reste  des  traces  de  l'estampille  rouge  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris.  Reliure, 
veau  racine  orné  d'or;  au  dos,  le  titre  doré  :  La  Fleur  des  histoires.  1,  reproduit  à 
l'intérieur  sur  des  fragments  de  maroquin  rouge;  en  outre,  l'écusson  belge  et 
l'inscription  :  Bibl.  rçyale  ;  tranches  dorées. 

3077.  (9268,  9269).  —  Jean  Mansel.  La  Fleur  des  histoires.  En 
deux  volumes  (1). 

Tome  premier. 

1.  (F.  1-12V).  [Table  générale]. 

2.  (F.  13-300^).  Second  volume  de  la  Fleur  des  histores. 
a)  F.  13.  Les  histores  rommaines. 

Tome  second. 
1.  (F.  1-286).  [Suite  du  second  volume  delà  Fleur  des  histoii-esj. 

a)  F.  1.  [Suite  des  histoires  romaines,  jusqu'à  Constantin]. 

b)  F.  250.  La  derreniere  partie  de  nostre  second  volume  contertant 
une  recollection  d'exemples  des  vertueux  fais  de  pluseurs  anciens 
princes  et  philosophes  au  propoz  des  quatre  vertus  cardinales. 

■  2.  (F.  286-287).  Conclusion  de  ce  présent  volume,  par  quoy  l'en 
peut  congnoislre  les  noms  de  l'acteur  et  du  livre. 

Papier,  aux  filigranes  de  l'écu  de  Troyes  sommé  de  la  croix  de  Malte  et  de 
l'ancre  avec  une  croix  à  la  base;  300  et  287  feuillets,  plus  deux  de  garde  dans 
chaque  to'me;  0"',382  X  0"',280;  XV' siècle  ;.  deux  colonnes;  rubriques;  initiales 
filigranées  et  signes  de  paragraphes  alternativement  rouges  et  bleus;  ijuelques 


(1)  Voir  L.  Delisle,  Journal  des  Savants,  1900,  p.  114. 


,16  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

lettrines  peintes  en  or  sur  fonds  de  pourpre  et  d'azur  rehaussés  de  fils  blancs; 
foliotation  ancienne  à  l'encre  rouge,  à  partir  du  f.  14, 1. 1,  ij-ij.  iiy'nHij,  et  conti- 
nuée au  t.  II,  ij-uij^''ix-v'lxocv,  lequel  t.  II  commence  immédiatement  après  la 
rubrique  du  chapitre  consacré  à  l'expédition  de  Scipion  contre  les  Gaulois.  Le 
1. 1  renferme  deux  aquarelles  :  f.  13,  un  frontispice  symbolique  représentant  César 
sur  un  trône  au  centre  de  la  ville  de  Rome,  dont  les  portes  sont  gardées  par  ses 
plus  célèbres  généraux  ;  f.  164,  l'arrivée  d'Annibal  sous  les  murs  de  Rome  et  la 
prise  de  Carthage.  Dans  la  décoration  marginale  qui  accompagne  ces  aquarelles, 
se  voient  les  armes  de  la  maison  de  Savoie  brisées  d'une  bordure  componée  d'or 
et  d'azur.  Ff.  1,  300'  et  1,287,  il  y  a  l'estampille  rouge,  H.  ¥.,  de  la  Bibliothèque 
nationale  de  Paris.  Reliure,  veau  racine  à  filets  d'or  ;  aux  dos,  il  y  a  le  titre  doré  : 
La  Fleur  des  histoires,  avec  les  chiffres  i  et  2,  qu'on  trouve  aussi  sur  des  fragments 
de  maroquin  rouge  appliqués  à  la  garde;  il  y  a  en  outre  l'écusson  belge  et  la  cote 
Bibl.  royale  ;  tranches  dorées  et  ciselées. 

3078.  (9255-56, 9257).  —  Jean  Mansel.  La  Fleur  des  histoires.  En 
deux  volumes  (1). 

TOHE   PREMIER. 

1.  (F.  1-12).  La  table  des  rubriches  du  tiers  livre  et  volume  de  la 
Fleur  des  histoires. 

2.  (F.  13-275^).  La  tierce  partie  de  la  Fleur  des  hystoires. 

a)  F.  13.  [Prologue].  Inc.  Ainsi  comme  il  appartient  a  la  maieste 
impériale  avoir  en  son  royaume  gens  de  tous  estas. 

b)  F.  13^.  De  la  vie  de  Nostre  Seigneur. 

c)  F.  91.  [La  vengeance  de  la  mort  de  Notre  Seigneur], 

d)  F.  101.  De  la  glorieuse  assumption  [de  Notre  Dame]. 

e)  F.  105.  [Les  actes  des  Apôtres]. 

f)  F.  127^.  De  plusieurs  beaulx  miracles  fais  par  la  glorieuse 
Vierge  Marie. 

g)  F.  165.  [Note  sur  l'année  liturgique]. 

h)  F.  167^  Des  vies  et  miracles  des  sains  selon  l'ordre  [alphabé- 
tique]. 

Tome  second. 

1.  (F.  1-391).  [Suite  du  troisième  livre]. 

h)  F.  1.  [Suite  des  vies  de  saints  rangées  alphabétiquement]. 

i)  F.  226v.  [Notes  sur  quelques  fêtes  célébrées  par  l'Église]. 

;)  F.  239.  Les  exemples  prins  en  brief  sur  le  dialogue  de  monsei- 
gneur Saint  Grégoire. 

k)  F.  278.  Des  exemples  moraulx  a  divers  propos  selon  le  A. B.C. 

l)  F.  359.  L'istore  des  papes  de  Romme  [jusqu'à  Clément  VJ. 

m)  F.  374v.  De  saint  Anthide,  archevesque  de  Bezenchon. 

n)  F.  375v.  Exemples  moraulz  a  divers  propos. 


(1)  Voir  L.  Delisle,  dans  le  Journal  des  Savants,  1900,  p.  25. 


CHRONOLOGIE,  HISTOIRE  UNIVERSELLE,  HISTOIRE  ANCIENNE       17 

Papier,  filigranes  de  l'écu  aux  armes  de  Troyes  sommé  de  la  croix  de  Malte,  et 
de  l'ancre  avec  une  croix  à  la  base  ;  275  feuillets,  plus  deux  de  garde  en  tête  et  trois 
à  la  fin,  dans  le  t.  II;  O-njaSl  X  O^STô;  XV«  siècle;  deux  colonnes;  rubriques; 
initiales  alternes  rouges  et  bleues;  titre  courant  rouge  jusqu'au  f.  107  du  1. 1.  Les 
deux  tomes  ne  formaient  originairement  qu'un  seul  volume;  ils  sont  foliotés  à 
l'encre  rouge,  d'une  main  ancienne  :  j-ij<^ .Ixiiij ,  ij'.lxv-vj'^.lv;  la  coupure  suit 
immédiatement  le  titre  de  la  légende  de  S"^*  Eugénie.  Le  tome  I  renferme  deux 
grossières  miniatures  qui  semblent  bien  être  postérieures  à  la  confection  du  ms.; 
celle  du  f.  12",  en  pleine  page,  représente  le  Christ  trônant  au  milieu  de  ses 
disciples;  celle  du  f.  101,  l'assomption  de  la  Vierge.  Dans  les  guirlandes  qui  ornent 
les  marges  des  ff.  12%  13.  13"  et  165,  on  aperçoit  les  armoiries  de  la  maison  de 
Savoie  brisées  d'une  bordure  componée  d'or  et  d'azur.  L'estampille  rouge  aux 
faisceaux  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris  se  remarque  sur  le  premier  et  le 
dernier  feuillet  de  chaque  tome.  Reliure,  veau  racine  orné  d'or;  au  dos,  le  titre 
doré,  reproduit  à  l'intérieur  sur  une  étiquette  de  maroquin  rouge  :  Tm  Fleur  des 
histoires  ;  en  outre,  ces  inscriptions,  également  reproduites  à  l'intérieur  :  1-3.  Partie 
et  2-3.  Partie  ;  puis  les  armes  de  Belgique  et  la  cote  :  Bibl.  royale  ;  tranches  dorées 
et  ciselées. 

3079.  (9258,  9259).—  Jean  Mansel.  La  Fleur  des  histoires.  En 

deux  volumes  (1). 

Tome  premier. 

1.  (F.  1-6).  La  table  des  rubrices  du  premier  livre  du  tiers  volume 
de  la  Fleur  des  histoires. 

Le  feuillet  7  est  blanc. 

2.  (F.  8-3 18^).  Tiers  volume  de  la  Fleur  des  histoires. 

a)  F.  8.  Prologue.  Inc.  Ainsi  qu'il  appartient  a  la  mageste  impé- 
riale avoir  en  son  royalme  gens  de  tous  estas. 

b)  F.  8^  [Vie  de  Notre  Seigneur]. 

c)  F.  98.  [La  vengance  de  la  mort  de  Notre  Seigneur]. 

d)  F.  108^.  De  la  glorieuse  assumpcion  [de  la  Sainte  Vierge]. 

e)  F.  112.  Des  fais  des  apostles. 

f)  F.  135.  Plusieurs  miracles  fais  par  la  Vierge  Marie. 

g)  F.  175.  [Note  sur  l'année  liturgique]. 

h)  F.  178.  Des  saints  et  sainctes  selon  l'ordre  de  VA.B.C. 

Tome  second. 

1.  (F.  1-6).  Table  de  la  ij°  partie  du  tiers  volume  de  la  Fleur  des 
histoires  divide  a  moitié  a  cause  de  l'espesseur  du  dit  volume. 

2.  (F.  7-314).  La  secunde  partie  du  tiers  volume. 

h)  F.  7.  [Suite  des  vies  de  saints  d'après  l'ordre  de  l'alphabet]. 
i)  F.  173^.  [Notes  sur  quelques  fêtes  de  l'Église]. 
;')  F.  184.  Les  exemples  prins  en  brief  sur  le  dyalogue  de  monsei- 
gneur saint  Gregore. 


(1)  Voir  L.  Delisle,  dans  le  Journal  des  Savants,  1900,  p.  114. 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T.  V. 


18  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

h)  F.  218.  Des  exemples  moraulx  a  divers  propoz  selon  l'ordene  de 
\a.bx. 
l)  F.  289.  L'istore  des  papes  de  Romme  [jusqu'à  Clément  VJ. 
m)  F.  380\  De  saint  Anthide,  archevesque  de  Bezanclion. 
n)  F.  301^.  [Autres  exemples  moraux]. 

Papier,  sauf  les  ff.  8, 19  du  1. 1,  qui  sont  en  parchemin;  filigranes,  le  P  et  le  crois- 
sant; 318  feuillets,  plus  quatre  blancs  en  tête  et  deux  à  la  fin,  dans  le  t.  I;  354,  plus 
un  de  garde  au  commencement,  dans  le  t.  II;  0'",370  X  0",267;  XV"  siècle;  deux 
colonnes;  rubriques;  initiales  et  signes  de  paragraphes  alternativement  rouges  et 
bleus;  foliotation  rouge  ancienne  commençant  au  f.  8  du  t.  I,  j-iij  .x,  et  se  pour- 
suivant à  partir  du  f.  7  dans  le  t.  II,  iiy.xij-vj'.xxxia;.  Au  sommet  du  f.  8,  t.  I, 
dont  toute  la  partie  supérieure  était  destinée  à  recevoir  une  miniature,  on  lit  ces 
mots,  de  la  main  de  Marguerite  d'Autriche  :  Panses  a  nioy,  ma  cousine,  c'est  Margot 
quy  fet  la  rime  (1).  L'estampille  rouge,  aux  faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale 
figure  sur  les  ff.  1,  318',  du  même  L  I,  tandis  qu'elle  a  été  effacée  dans  le  t.  IL 
Rehure,  veau  racine,  rehaussé  d'or;  au  dos,  le  titre  doré  La  Fleur  des  histoireit,  et 
les  inscriptions  i-5.par/tV,  2-3.  partie,  que  reproduisent  des  étiquettes  de  maro- 
quin rouge  appliquées  à  la  garde;  en  outre,  l'écusson  belge  et  la  cote  Itibl.  royale. 

3080.  (21252,  21253).  —  Jean  Mansel.  La  Fleur  des  histoires.  En 
deux  volumes. 

Tome  premier. 

1.  (F.  1-17^).  La  table  des  rubrices  du  derrenier  volume  de  la  Fleur 
des  histoires. 

Le  feuillet  18  est  blanc. 

2.  (F.  19-136^),  La  tierce  partie  du  troizieme  volume  de  la  Fleur 
des  histoires. 

a)  F.  19.  Exemples  moraulz  a  divers  propos  selon  le  A.  B.  C. 

b)  F.  105^.  L'istoire  des  papes  de  Romme  [jusqu'à  Clément  V]. 

c)  F.  120^.  De  saint  Anthide  qui  fut  archevesque  do  Besanchon. 

d)  F.  121^.  Exemples  moraulx. 
Le  feuillet  137  est  blanc. 

3.  (F.  138-278^).  [Le  quatrième  volume  de  la  Fleur  des  histoires]. 

a)  F.  138.  Prologue. 

b)  F.  138\  Des  provinces  du  monde  [selon  l'ordre  de  l'alphabet]. 

c)  F.  173v.  De  la  noblesse  des  ediffîces  de  Romme. 

d)  F.  176.  [Histoire  générale,  à  partir  de  Constantin]. 

Tome  second. 

1.  (F.  1-269^).  [Suite  du  quatrième  volume  de  la  Fleur  des 
histoires]. 

d)  F.  1.  [Suite  de  l'histoire  générale,  jusqu'à  la  campagne  de 
Flandre,  en  1382J. 


(1)  Cf.  Marchal,  dans  les  Bull,  de  l'Académie  roy.,  t.  XVII,  l'"  part.,  1850,  p.  271. 


CHRONOLOGIE,  HISTOIRE  UNIVERSELLE,  HISTOIRE  ANCIENNE       19 

2.  (F.  270-270^).  Plusieurs  clauses  rigmees  par  lesquelles  en 
congnoist  les  noms  de  l'acteur  et  du  livre. 

Sur  le  premier  feuillet  de  garde  de  l'un  et  de  l'autre  tome,  notes 
bibliographiques. 

Papier,  sauf  les  ff.  19,  138  du  1. 1  et  les  fl'.  13,  40  du  t.  II,  qui  sont  en  parchemin  ; 
filigranes  :  le  cœur  couronné  avec  les  lettres  JBkla.  pointe,  le  monde  supportant  la 
croix  ornée  d'une  banderole  ;  278  feuillets,  plus  huit  de  garde  dans  le  1. 1  ;  270,  plus 
cinq  de  garde  en  tête  et  quatre  à  la  fin,  dans  le  t.  II;  0'n,385  X  0°',273;  XV»  siècle; 
deux  colonnes;  rubriques;  initiales  filigranées  et  crochets  alinéaires  alternative- 
ment bleus  et  rouges;  quelques  lettrines  en  or  sur  cadres  bleus  et  rouges  à  filets 
blancs;  rehauts  jaunes  dans  les  majuscules.  Les  deux  tomes  ne  formaient  origi- 
nairement qu'un  volume,  lequel  a  été  coupé  au  milieu  d'une  phrase,  au  commen- 
cement du  chapitre  relatif  à  Mahomet;  les  feuillets  sont  munis  d'une  numérotation 
ancienne  à  l'encre  rouge,  commençant  au  f.  20  du  1. 1,  ij-ij'^lx,  et  se  poursuivant  dans 
le  t.  II,  iflxj-v'xxx.  Des  miniatures  de  dimensions  variables  représentent,  dans  le 
n.  21252  :  f.  19,  l'abbé  se  plaignant  à  S.  Antoine,  et  la  correction  administrée 
à  un  jeune  moine  (1);  f.  79,  la  célébration  de  la  messe;  f.  105",  l'introduction  d'un 
pape  et  le  martyre  de  divers  pontifes  ;  f.  137,  ville  et  paysage  ;  f.  174,  Rome;  f.  176\ 
le  concile  de  Nicée  ;  f.  243%  le  baptême  de  Clovis  et  l'ange  lui  apportant  l'écu  aux 
fleurs  de  lis;  f.  252%  Glotilde  et  ses  fils  au  lit  de  mort  de  Clovis;  f.  276,  Dagobert 
dirigeant  la  construction  de  l'abbaye  de  Saint-Denis.  Dans  le  n.  21253;  f.  13,  le 
couronnement  de  Charlemagne;  f.  33%  Louis  le  débonnaire  et  ses  fils;  f.  40, 
scènes  de  l'histoire  de  Gérard  de  Roussillon;  f.  74",  Guillaume  d'Orange  demandant 
du  secours  au  roi  de  France,  puis  emmenant  avec  lui  Rainouart;  f.  88%  S.  Odon, 
abbé  de  Gluny;  f.  96,1e  débarquement  des  croisés  en  Terre  Sainte;  f.  129% 
scènes  de  l'histoire  fabuleuse  de  Baudouin  de  Flandre;  f.  152',  l'embarquement  de 
S.  Louis  pour  la  croisade  et  sa  mort;  f.  159,  le  duel  de  Jean  Tristan  avec  Charles 
de  Sicile,  puis  Robert  de  Béthune  mené  au  supplice  f.  169%  l'armée  anglaise  sous 
la  conduite  d'Edouard;  f.  181%  le  supplice  d'Enguerrand  de  Marigny;  f.  186% 
l'armée  du  comte  de  Flandre  entrant  à  Courtrai;  f.  198,  la  bataille  de  Crécy; 
f.  203%  la  prise  du  roi  Jean  à  la  bataille  de  Poitiers;  f.  226%  le  couronnement  de 
Charles  VI  et  un  combat  entre  Français  et  Flamands  ;  f.  231,  les  cardinaux  appor- 
tant la  croix  à  Philippe  de  Valois  et  au  roi  de  Navarre,  puis  l'armée  française  en 
mer.  Dans  l'encadrement  du  f.  19,  1. 1,  figurent  les  armes  suivantes  :  de  sable  à  la 
croix  d'or  cantonnée  de  quatre  croix  ancrées  de  même,  puis  la  devise  Gar  loy  de  ly. 
Demi-reliure,  dos  en  veau  racine  avec  le  titre  doré  :  Fleur  des  histoires.  Manuscrits, 
et  les  chiffres  i  et  2. 


3081.  (9233).  —  Jean  Mansel.  La  Fleur  des  histoires  (2). 

1.  (F.  1^-6^).  La  table  du  quart  volume. 

2.  (F.  7-219).  Quart  volume  de  la  Fleur  des  histores. 
a)  F.  7.  Proheme. 


(1)  Cette  miniature  se  trouve  reproduite  dans  Paul  Lacroix,  Sciences  et  Lettres 
au  Moyen  Age,  Paris,  1877,  gr.-8°,  p.  9. 

(2)  Voir  Reiffenberg,  Nouvelles  Archives  historiques  des  Pays-Bas,  t.  VI,  1832, 
p.  348-9;  L.  Delisle,  Journal  des  Savants,  1900,  p.  115-6;  Paul  Mëyer,  Girart  de 
Roussillon,  Paris,  1884,  8",  Introd.,  p.  clvi. 


20  MANUSCRITS  DE   LA      IBLIOTHÈQUE   ROYALE 

h)  F.  7^.  Des  provinces  du  monde  [suivant  l'ordre  alphabétique]. 

c)  F.  26v.  De  la  noblesse  des  edefices  de  Romme. 

d)  F.  27^-  [Histoire  générale  depuis  Constantin  jusqu'à  l'avènement 
de  Charles  VI,  en  1380J. 

3.  (F.  219^-220).  Conclusion  de  cest  euvre  par  quoy  l'en  peut 
scavoir  le  nom  de  l'acteur  et  cellui  du  livre  présent. 

Parchemin;  220  feuillets,  plus  un  de  garde  en  papier  à  la  fin  ;  O^.iTô  X  0",34f5  ; 
XV*  siècle;  deux  colonnes;  rubriques;  initiales  et  crochets  alinéaires  dorés  avec 
encadrements  bleus  et  rouges  rehaussés  de  blanc;  les  feuillets  sont  chiffrés  d'une 
main  ancienne  iiiyxx-vfxxxiij,  à  partir  du  f.  7.  Le  même  f.  7  est  orné  d'une 
grande  et  fort  belle  miniature  où  se  voient  une  ville  et  un  souverain  entouré  de  sa 
cour.  F.  66,  une  vignette  représente  l'entrevue  d'un  prince  avec  un  prélat;  f.  90,  une 
mêlée  de  cavaliers.  Immédiatement  sous  YcxpUcU,  f.  220,  on  trouve  la  signature  de 
Marguerite  d'York,  femme  du  Téméraire  :  Margarete  d'Angellare  (1).  Ff.  1,  7  et  220% 
il  y  a  le  timbre  rouge,  aux  faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris.  F^eliure. 
veau  racine  à  fils  d'or;  au  dos  le  titre  doré  :  La  Fleur  des  histoires  et  le  chiffre  3, 
reproduits  l'un  et  l'autre  à  l'intérieur  sur  des  étiquettes  de  maroquin  rouge;  plus 
bas,  l'écusson  belge  et  l'inscription  Bibl.  royale. 

3082.  (9260).  —  Jean  Mansel.  La  Fleur  des  histoires  (2). 

1.  (F.  1-7^).  La  table  du  quart  et  derrenier  volume. 
Les  feuillets  8-10  sont  blancs. 

2.  (F.  11-278).  Le  quart  volume  du  livre  nomme  la  Fleur  des 
hys  tores. 

a)  F.  11.  Prologue. 

b)  F.  llv.  Des  provinces  du  monde  [rangées  suivant  l'ordre  de 
l'alphabet]. 

c)  F.  16^,  De  la  noblesse  des  edefices  de  Romme. 

d)  F.  37*.  [Histoire  générale,  depuis  Constantin  jusqu'à  la  bataille 
de  Courtrai,  en  1302]. 

3.  (F.  278-279).  Conclusion  de  ce  présent  volume,  par  quoy  l'en 
peut  congnoistre  les  noms  de  l'acteur  et  du  livre. 

Papier, sauf  les  ff.  11, 22, qui  sonten  parchemin;  filigranes, l'écu  deTroyes  sommé 
d'une  croix  de  Malte  et  l'ancre  avec  la  croix  à  la  base;  279  feuillets,  plus  un  de 
garde  en  tête  et  trois  à  la  fin;  0™,394  X  0°',285;  XV"  siècle;  deux  colonnes; 
rubriques;  initiales  filigranées  rouges  et  bleues;  crochets  alinéaires  de  mêmes 
couleurs;  ancienne  foliotation  à  l'encre  rouge  commençant  au  f.  Il,  j-ij'^.lxviij  ; 
signatures  rouges  également,  Uz-aé,  bi...,  les  dernières  rognées  par  le  couteau  du 
relieur.  F.  11,  il  y  a  une  belle  miniature  contenant  une  vue  générale  du  monde. 
Les  marges  de  la  page  sont  en  partie  couvertes  d'une  jolie  guirlande  dans  laquelle 


(1)  Voir  L.  Delisle,  Journal  des  Savants,  1900,  p.  115-6;  Paul  Meyer,  Girart  de 
Roussillon,  Paris,  1884,  in-S»,  Introd.,  p.  clvi. 

(2)  Voir  L,  Galesloot,  Marguerite  d'York,  duchesse  douairière  de  Bourgogne 
(1468-1503),  Bruges,  1879,  8",  p.  79;  Barrois,  Bibliothèque  protypographique, 
pp.  125,  215,  n"  719, 1504. 


CHRONOLOGIE,  HISTOIRE  UNIVERSELLE,  HISTOIRE  ANCIENNE      21 

on  trouve  les  armes  de  la  maison  de  Savoie  brisées  d'une  bordure  componée  d'or 
et  d'azur,  armes  qui  se  trouvent  également  peintes  sur  les  tranches.  Les  ff.  1  et  279 
portent  le  timbre  rouge,  aux  faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris. 
Reliure,  veau  racine,  orné  d'or;  au  dos,  et  aussi  à  l'intérieur  sur  des  fragments  de 
maroquin  roùge,  se  lit  le  titre  doré  :  La  Fleur  des  histoires,  4.  Partie;  on  y  relève 
en  outre  les  armes  de  Belgique  et  l'inscription  Bibl.  royale. 

3083.  (9069).  —  Baudouin  d'Avesnes.  Le  Trésor  des  histoires  (1). 

1.  (F.   1-1  Iv).   La  table  des  rubriches  des  chappittres  sur   les 
Cronicques  martiniennes  (2). 

2.  (F.  11^-274).  S'ensieult  la  matière  [delà  première  partie,  depuis 
la  création  jusqu'à  Tibère].  - 

Parchemin;  274  feuillets,  plus  un  de  garde  en  tête  et  deux  en  papier; 
0'",522  X  0'",378;  XV»  siècle.  Le  scribe  du  manuscrit  s'est  nommé  à  la  fin  :  Expli- 
ciunl  les  Hystoires  martiniennes  escriptes  par  Jacquemart  Pilavainne,  escripvain 
et  enlumineur,  demourant  a  Mons  en  Uaynnaut,  natif  de  Peronne  en  Vermendois. 
Deux  colonnes;  rubriques;  initiales  en  or  sur  cadres  de  couleurs  avec  des  guir- 
landes dans  les  marges;  crochets  alinéaires  dorés  ou  bleus  à  filets  noirs  ou 
rouges;  majuscules  rehaussées  en  jaune.  Quelques  belles  miniatures,  la  plupart  de 
grande  dimension,  décorent  le  volume;  elles  représentent  :  f.  12,  un  écrivain  — 
l'auteur  de  l'œuvre  ou  le  copiste  ?  —  à  son  scriptorium  (3);  f.  12%  la  création  d'Eve 
et  l'expulsion  du  Paradis  terrestre  ;  f.  25',  le  passage  de  la  mer  Rouge  ;  f.  35,  le  siège 
de  Thèbes;  f.  46%  la  prise  de  Troie;  f.  54,  Samson  brisant  les  mâchoires  du  lion; 
f.  58',  l'élection  de  Saiil  ;  f.  60,  le  combat  de  David  contre  Goliath  ;  f.  78,  la  fondation 
de  Rome  par  Romulus  ;  f.  97",  Judith  tranchant  la  tète  à  Holopherne  ;  f.  138,  un 
combat  entre  les  troupes  d'Alexandre  et  celles  de  Darius;  f.  162,  la  victoire 
d'Annibal  sur  les  Romains;  f.  182,  un  combat  livré  par  les  Romains  sous  les  murs 
de  Numance  ;  f.  216,  la  rencontre  des  Helvètes  avec  l'armée  de  César;  f.  252",  la 
bataille  de  Pharsale.  Les  pages  à  grandes  miniatures  sont  munies  de  splendides 
encadrements  dans  lesquels  se  voient,  comme  aussi  dans  plusieurs  lettrines,  les 
armoiries  de  Croy  brisées  d'un  lambel  d'azur,  la  devise  :  J\loy  seul,  et  la  clochette 
tricolore.  F.  274,  il  y  a  la  note  suivante  :  Ce  livre  est  appelle  les  Martinienes,  trait- 
tant  de  la  creacion  du  monde  et  des  fais  et  rengne  de  pluiseurs  empereurs,  ou  il  y  a 
XV histoires,  lequel  est  a  monseigneur  Charles  de  Croy,  comte  de  Chimay.  Charles. 
Au  haut  du  feuillet  de  garde  en  parchemin  se  trouve  la  cote  :  Ou  pupitre  sur  la 


(1)  Voir  A.  Bayot  dans  la  Revue  des  Bibliothèques  et  Archives  de  Belgique,  t.  II 
(1904),  p.  424-25.  Sur  ce  ms.  voir  également  Léon  Paulet,  Jacmart  Pilavaine, 
miniaturiste  du  XV^  siècle,  Brux.  et  Amiens,  1858,  broch.  in-8'';  Alexandre  Pin- 
CHART,  Archives  des  arts,  sciences  et  lettres,  1"  sér  ,  t.  II  (1863),  p.  21-24. 

(2)  L'appellation  de  Chroniques  martiniennes  s'applique  proprement  aux  traduc- 
tions du  Cronicon  pontificum  et  imperatorum,  de  Martinus  Polonus;  voir  notam- 
ment la  version  du  XIV'  siècle,  dont  un  exemplaire  est  mentionné  dans  l'Inven- 
taire des  livres  de  l'anc.  Bibliothèque  du  Louvre  fait  en  l'année  1373,  par  Gilles 
Mallet,  publié  par  J.Van  Praet,  Paris,  1836,  p.  16,  n°  64  (cf.  aussi  p.  20, 21,  n»'  78, 81) 
et  la  version  de  Sébastien  Mamerot,  en  1458,  sur  laquelle  cf.  Groebër,  Grundriss 
der  romanischen  Philologie,  t.  II,  1'"  part.,  p.  1158.  C'est  abusivement  que  la  même 
appellation  est  donnée  à  la  présente  compilation. 

(3)  Celte  miniature  est  reproduite  en  tête  de  la  brochure  de  Paulet. 


22  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

porte,  le  vingtroiziesme.  L'estampille  rouge  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris  a 
été  grattée  iï.  1  et 274.  Reliure,  veau  racine  rehaussé  d'or;  au  dos,  le  titre  doré, 
reproduit  à  l'intérieur  sur  une  étiquette  de  maroquin  rouge  :  Chroniques  marli- 
niennes  ;  plus  bas,  l'écusson  belge  et  l'inscription  :  liibl.  royale  ;  sur  le  premier  plat 
intérieur,  l'ex-libris  armorié  des  archiducs  Albert  et  Isabelle  ;  tranches  dorées  avec 
le  grelot  aux  trois  couleurs;  fermoirs  en  argent. 

3084.  (9003).  —  Baudouin  d'Avesnes.  Le  Trésor  des  histoires  (1). 

1.  (F.  1^').  [Début  d'une  table  des  chapitres]. 

2.  (F.  2-5).  [Sommaire  des  chapitres  classés  par  sujets]. 

3.  (F.  6-222).  [Le  Trésor  des  histoires.  Première  partie,  à  partir  de 
la  guerre  des  Gaules;  seconde  partie  jusqu'en  1124]. 

Parchemin;  222  feuillets,  plus  six  de  garde,  deux  en  tête,  quatre  à  la  fin; 
0'",414  X  O^jSOO;  XV»  siècle;  deux  colonnes;  initiales  alternativement  d'azur  et 
d'or,  ornées  en  rouge  et  en  vert;  f.  1,  il  y  a  une  grande  et  belle  lettrine  en  toutes 
couleurs,  accompagnée  de  grotesques.  De-ci  de-là,  quelques  brèves  annotations 
ont  été  introduites  dans  les  marges  par  une  main  étrangère.  Sur  le  premier  feuillet 
de  garde  de  la  fin  et  au  revers  du  troisième  se  trouvaient  autrefois  des  ex-libris 
que  le  grattage  dont  ils  ont  été  l'objet  ne  permet  plus  de  décliiffrer  aujourd'hui. 
A  la  marge  inférieure  du  f.  2,  on  lit  la  note  suivante  :  Ce  volume,  enlevé  de  la 
Bibliothèque  Itoiale  de  Bourgogne  après  la  prise  de  Bruxelles  en  1646,  et  qui  depuis 
lors  a  été  placé  dans  la  Bibliothèque  du  Boi  A  Paris  a  été  restitué  par  la  France,  et 
replacé  à  Bruxelles  dans  la  Bibliothèque  de  Bourgogne  le  7  juin  1770.  Il  reste  des 
traces  de  l'estampille  rouge  du  dépôt  parisien  fT.  2  et  293'.  Reliure  en  maroquin 
rouge,  à  filets  d'or  ;  au  dos,  le  titre  doré  :  Chroniqu[e]  depluis]  les  guer\  res]  de  César, 
et  doubles  monogrammes  couronnés  de  Louis  XV;  sur  les  plats,  les  armes  de 
France. 

3085.  (10201).  —  Baudouin  d'Avesnes.  Le  Trésor  des  histoires. 
Première  partie  et  commencement  de  la  seconde,  jusqu'à  Septime 

Sévère  (2). 

Parchemin;  87  feuillets,  plus  quatre  de  garde  en  tôle  et  autant  k  la  fin;  0",332  X 
0'",245;  XV"  siècle;  deux  colonnes;  initiales  alternes  rouges  et  bleues.  F.  87^  on  lit 
cette  note -.C'est  le  Livre  abrégiez  depuis  le  temps  de  Adam  jusques  au  temps  de 
Severus,  empereur  de  Bome,  lequel  est  a  monseigneur  Charles  de  Croy,  comte  de 
Chimay.  Charles.  Au  sommet  du  troisième  feuillet  de  garde,  il  y  a  la  cote  :  Du  ii 
pepitrc,  le  xij«.  L'estampille  rouge,  R.F.,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris 
se  voit  fï.  1  et  87'.  Reliure  en  veau  jaune;  sur  le  premier  plat  intérieur  se  trouve 
appliquée  la  vignette  aux  armes  des  archiducs  Albert  et  Isabelle. 


(1)  Ce  ms.  a  été  décrit  et  analysé  par  Gachet,  dans  les  Bulletins  de  la  Commission 
royale  d'histoire,  2»  sér.,  t.  IX  (1857),  p.  279  sqq.  Voir  A.  Bayot,  dans  la  Bévue  des 
Bibliothèques  et  Archives  de  Belgique,  t.  II  (1904),  pp.  422,  428. 

(2)  Cf.  le  volume  suivant  IL  988,  t.  II,  f.  28.  Cette  copie  comporte  des  suppres- 
sions correspondant  aux  passages  suivants  du  même  ms.  :  t.  I,  f.  bô'-bG"  et  180- 
224;  un  certain  nombre  de  chapitres  y  sont  en  outre  fortement  abrégés  :  f,  7-16 
(=  IL  988, 1. 1,  f.  11-52),  f.  27-29  (=  65''-81*),  f.  32'-34''  (=  86-176),  f.  38"  (=  225»- 
263").  Voir  A.  Bayot,  dans  la  Revue  des  Bibliothèques  et  Archives  de  Belgique, 
t.  II  (1904),  p.  419  sqq.,  surtout  p.  425. 


CHRONOLOGIE,  HISTOIRE  UNIVERSELLE,  HISTOIRE  ANCIENNE      23 

3086.  (II.  988).  —  Baudouin  d'Avesnes.  Le  Trésor  des  histoires. 
Deux  volumes  (1). 

Tome  premier. 

1.  (F.  l-3v).  [Table]. 

2.  (F.  4-300^).  [Le  Trésor  des  histoires;  première  partie,  depuis 
la  création  du  monde  jusqu'à  Tibère]  (2). 

Au  commencement  est  encartée  une  noie,  en  anglais,  concernant 
le  ms.;  une  autre  note,  relative  à  Boussu,  se  trouve  collée  au  revers 
de  la  couverture. 

Tome  deuxième. 

1.  (F.  l-5v).  [Table]. 

2.  (F.  6-293).  [Deuxième  partie,  jusqu'en  118f)]. 

Parchemin  ;  dans  le  premier  volume,  300  feuillets,  plus  deux  de  garde,  0™,393  X 
©■".STO;  dans  le  second,  293  feuillets,  plus  deux  de  garde  également,  0",402  X 
O^.STS;  XIV*  siècle,  sauf  la  note  appliquée  à  la  couverture  du  t.  I,  qui  est  du 
XVIII',  et  celle  en  anglais,  qui  est  du  XIX*;  deux  colonnes;  rubriques;  belles  let- 
trines en  or  et  couleurs  avec  des  ramifications  marginales,  souvent  chargées  de 
grotesques;  crochets  alinéaires  bleus  ;  majuscules  rehaussées  en  rouge;  ancienne 
foliotation  rouge;  signatures  I-XXIIl  dans  l'un  et  l'autre  volume;  réclames.  La 
grande  initiale  du  tome  premier,  f.  4,  est  historiée;  on  y  voit  Dieu  sur  son  trône  et 
la  création  d'Eve  ;  celle  du  tome  second,  f.  6,  représente  le  festin  d'Hérode  et  la 
décollation  de  S.  Jean-Baptiste.  Plusieurs  feuillets  sont  lacérés,  on  en  a  découpé 
des  grotesques.  Au  bas  du  dernier  feuillet,  une  main  a  écrit  ces  mots  :  Chi  faut  chou 
que  ensivir  se  doit  de  lanee  M.  C.  iUj"",  et  vj.  dusques  a  le  anee  M.  ip.  Ixxvj.  Dans 
l'encadrement  du  f.  4,  vol.  I,  on  a  peint,  postérieurement  à  la  confection  du  ras., 
les  blasons  suivants  :  1»  d'or  à  trois  lions  d'azur  armés  et  lampassés  de  gueules; 
2*  chevronné  d'argent  et  de  sable  de  six  pièces  ;  3°  un  écu  aujourd'hui  difficile  à 
déchiffrer  et  qui  semblerait  devoir  se  blasonner  ainsi  :  de  sable  semé  de  fleurs  de 
lis  d'or,  fretté  d'azur?  Dans  le  vol.  II,  ff.  2  et  293,  il  y  a  cet  ex-libris  :  Iste  liber per- 
tinel  ecclesie  sancti  Gisleni  in  cella  ordinis  sancti  Benedicli,  Cameracensis  diocesis. 
Par  la  suite  le  ms.  a  fait  partie  de  la  bibliothèque  Phillipps,  à  Cheltenham,  où  la 
Bibliothèque  royale  l'a  acquis  le  23  août  1888  pour  la  somme  de  800  fr.  (3).  Reliure 
moderne  en  veau  brun. 

3087.  (9271).  —  Baudouin  d'Avesnes.  Le  Trésor  des  histoires  (4). 

1.  (F.  1-12).  La  table  du  second  livre  du  Trésor  des  histoires. 

2.  (F.  13-293^')-  La  darraine  partie  du  Trésor  des  histoires,  [depuis 
Hérode  Antipater  jusqu'en  1131J. 


(1)  Voir  A.  Bayot,  dans  la  Revue  des  Bibliothèques  et  Archives  de  Belgique,  t.  II 
(1904),  p.  423-424. 

(2)  Le  prologue  a  été  publié,  ibid.,  p.  429. 

(3)  Voir  les  A  nnales  de  l'abbaye  de  Saint-Ghislain  par  Dom  Pierre  Baudry, 
livres  X-XII,  publiées  par  le  P.  Poncelet,  dans  les  Annales  du  cercle  archéolo- 
gique DE  MoNs,  t.  XXVI  (1897),  p.  364-5. 

(4)  Voir  A.  Bayot,  op.  cit.,  pp.  422, 426  et  429. 


24  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Papier  aux  filigranes  suivants  :  la  tête  de  bœuf  surmontée  de  la  croix  de 
S.  André,  l'écu  de  France  couronné  avec  le  7  à  la  pointe,  l'ancre;  293  feuillets, 
plus  quatre  de  garde  à  la  fin;  O^.SSS  X  O-.aTO;  XV  siècle;  deux  colonnes;  rubri- 
ques ;  initiales  rouges  ;  ancienne  foliotation  à  l'encre  noire.  F.  293*,  il  y  a  celte  note: 
C'est  le  second  livre  du  Trésor  des  histoires,  dont  il  en  y  a  deux,  lequel  esta  monsei- 
gneur Cliarlesde  Croy,  comte  de  Chimay.  Charles.  Ff.  1  et  293.  on  voit  l'estampille 
rouge,  aux  faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris.  Au  sommet  du  f.  1  se 
trouve  collée  une  étiquette  en  parchemin  portant  ces  mots  :  Fleurs  des  Histoires, 
2'^^ part.  Reliure,  veau  racine  rehaussé  d'or:  au  dos  le  titre  doré,  qui  se  trouve 
reproduit  à  l'intérieur  sur  des  fragments  de  maroquin  rouge  :  Trésor  des  histoires. 
2  Partie;  plus  bas,  Técusson  belge  et  la  cote  :  Bibl.  royale. 

3088.  (10233-36).  —  Baudouin  d'Avesnes.  Abrégé  des  chroniques. 

1.  (F.  1-280^).  Cronikes  estraittes  et  abregies  des  livres  mon- 
seigneur Baudouin  de  Avesnes,  [avec  une  continuation  jusqu'en  1399, 
dans  laquelle  est  insérée,  ff.  130-197,  la  Chronique  normande  abrégée, 
1296-1371J  (1). 

2.  (F.  281-289).  Les  lignies  des  rois  de  France  [jusqu'à  Charles  V, 
1364].  Inc.  A  tous  nobles  qui  aiment  biaux  faiz  et  bonnes  istores  veul 
escripre...  comment  le  royaume  de  Gaule  et  la  cite  de  Lutesse  furent 
commencées. 

3.  (F.  290-301).  Les  croniques  d'Englelerrc  abregies...  jusques  a 
l'an  mil.  ccciiijxxvj,  Inc.  Avant  Jhcsu  Crist  plus  de  xij'  ans. 

4.  (F.  302-304).  [Liste  chronologique  ecclésiastique,  depuis  le  pon- 
tificat de  S.  Pierre  jusqu'à  S.  Louis J. 

Papier,  aux  filigranes  de  la  balance  et  de  l'arc  tendu  armé  dune  flèche;  304  feuil- 
lets, plus  six  blancs  en  tête  et  dix  à  la  tin;  0»,285  X  0'",208;  XV»  siècle.  La  seconde 
partie  du  volume,  à  partir  du  f  281,  est  d'une  autre  main  que  la  première,  et  on  y 
trouve  des  rubriques;  par  contre,  la  place  des  initiales  y  est  restée  blanche,  tandis 
qu'elles  sont  enluminées  de  rouge  dans  la  première.  Une  note  apposée  au  bas  du 
f.  1  relate  que  ce  manuscrit,  enlevé  de  la  Bibliothèque  de  Bourgogne  après  la  prise 
de  Bruxelles  en  1746  et  placé  dans  la  Bibhothèque  du  Hoi  à  Paris,  a  été  restitué 
par  la  France,  le  7  juin  1770.  Il  reste  des  traces  de  l'estampille  rouge  du  dépôt 
parisien  ff.  1  et 304".  Reliure,  maroquin  rouge  à  fils  d'or;  au  dos,  le  titre  doré  : 
Histoire  de  Margueri[te]  de  Flandre,  et  doubles  monogrammes  couronnés  de 
Louis  XV;  sur  les  plats,  les  armes  de  France  (2). 


(1)  Voir  sur  ce  ms.  et  spécialement  sur  les  Chroniques  abrégées  de  Baudouin 
d'Avesnes  les  notices  suivantes  :  Reiffenberg,  dans  les  HuU.  de  l'Acad.  royale,  \.  X, 
1"  part.  (1843),  p.  259-267,2"  part.  (1843),  p.  240-242,  et  dans  les  Bull,  de  la  Comm. 
rot/aie  d'/tis<.,  l'esér.,  t.  VI  (1843),  p.  272-89;  Cachet,  ihid.,  2«  sér.,  t.  II  (1851), 
p.  39-40,  t.  IX  (1857),  p.  277;  Kervyn  de  Lettenhove,  ibid.,  2"  sér.,  t.  II  (1851), 
p.  162-5,  Bull,  de  l'Acad.  royale,  2«  sér.,  t.  II  (1857),  p.  447-460,  et  Introd.  des 
More  et  croniques  de  Flandres,  t.  I,  1879,  p.  xxix;  A.  et  E.  Molinier,  Chronique 
normande  du  XIV^  siècle,  publiée  pour  la  Soc.  de  l'Hist.  de  France,  1882,  Introd., 

p.  LIV. 

(2)  Barrois,  Bibliothèque  protypographique,  pp.  222, 275,  n»'  1563  et  1931. 


CHRONOLOGIE,  HISTOIRE  UNIVERSELLE,  HISTOIRE  ANCIENNE      25 

3089.  (16789),  —  Baudouin  d'Avesnes.  Chroniques  abrégées. 
Depuis  la  mort  de  Gharlemagne,  avec  une  continuation  jusqu'en 
1395  (1). 

Papier;  89  feuillets,  plus  deux  de  garde  en  tête  et  un  à  la  fin;  0'°,346  X  O^-.SSO; 
X VHP  siècle.  C'est  la  copie  du  ms.  10233-36,  ff.  TS^-a-iO',  Au  revers  de  la  couverture, 
il  y  a  l'ex-libris  de  Ch.  van  Hulthem  (2)  ainsi  que  cette  note  de  sa  main  :  Ex  Biblio^ 
thecâ  Cornelii  Francisci  de  Nelis,  Episcopi  Antverpiensis.  n"  31.  Hune  codicem  Ms, 
mihi  comparavi  Anlverpiae  in  auctione  publicâ  9  iunii  1808.  C,  Van  Hulthem, 
Reliure,  veau  fauve  estampé;  sur  le  plat  supérieur,  le  lion  belge  et  l'inscription  : 
Regia  Bibl.  Belgica. 


3090,  (9277),  —  L'Histoire  des  Césars. 

D'après  le  Trésor  des  histoires  de  Baudouin  d'Avesnes,  avec  une 
continuation  jusqu'à  l'avènement  de  Philippe  de  Valois,  en  1328  (3). 

Parchemin;  295  feuillets,  plus  un  de  garde  en  papier  à  la  fin;  0™,385  X  O^âSS; 
XV®  siècle  ;  deux  colonnes  ;  rubriques  ;  initiales  et  crochets  alinéaires  en  or  sur 
cadres  bleus  et  rouges  rehaussés  de  fils  blancs.  Le  f.  1  est  orné  d'un  frontispice 
représentant  le  triomphe  d'un  empereur;  d'autres  miniatures,  plus  petites,  nous 
montrent  :  f.  22,  l'entrevue  d'Arioviste  et  de  César;  f.  26,  les  troupes  d'Arioviste 
tentant  d'empêcher  les  Romains  de  dresser  leurs  tentes;  f.  37,  le  combat  des 
Romains  contre  les  Nivernais;  f,  40,  les  Gaulois  s'approchant  des  troupes  de 
Servius  Galba;  f,  52',  le  passage  du  Rhin  par  César  ;  f,  73,  la  défaite  des  Nerviens; 
f.  96,  l'apparition  du  géant  à  César  sur  les  eaux  du  Rubicon  ;  f.  106",  le  couron- 
nement de  César;  f.  114,  la  bataille  de  Pharsale;  f.  119,1a  mort  de  Pompée;  f.  140', 
la  mort  de  César;  f.  146,  le  couronnement  d'Auguste;  f,  175',  le  couronnement  de 
Caligula;  f.  188',la  mortde  Senèque;  f.  195,  le  suicide  de  Néron  ;  f.  210,  l'avènement 
de  Marc  Aurèle  et  de  Lucius  Verus,  et  la  défaite  du  roi  de  Perse  ;  f.  217',  les  persé- 
cutions sous  Valérien  ;  f.  223',  Carausius  reconnu  comme  empereur,  puis  mis  à 
mort  parAllectus;  f. 229,  l'apparition  de  S.Pierre  et  de  S,  Paul  à  Constantin; 
f.  242,  le  dragon  tué  par  l'évêque  Donat  ;  f.  254,  le  couronnement  de  Charlemagne  ; 
f.  261,  l'empereur  Conrad  I"  hébergé  dans  la  maisonnette  du  comte  Liutpold  ; 
f.  264,  l'embarquement  des  croisés;  f.  287,  l'emprisonnement  d'Enguerrand  de 
Marigny,  Dans  l'encadrement  du  f.  1  figurent  les  armes  de  la  maison  de  Croy- 
Chimai  et  à  la  fin,  f.  295',  se  lit  cette  note  :  C'est  le  livre  des  xij.  césariennes,  qui 
parle  de  la  grand  bataille  de  Thesaille,  et  y  a  vingt  chincq  histoires,  lequel  est  a 
monseigneur  Charles  de  Croy,  comte  de  Chimay.  Charles,  On  trouve  l'estampille 
rouge,  H. F.,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris,  ff.  1  et  295',  Reliure,  veau  racine 
à  fils  d'or;  au  dos,  le  titre  doré,  qu'on  voit  aussi  à  l'intérieur  sur  une  étiquette  de 
maroquin  rouge  :  Histoire  des  XII  Césars;  plus  bas,  l'écusson  belge  et  l'inscription  : 
Bibl.  royale;  tranches  dorées. 


(1)  Voir  Cachet,  dans  les  Bull,  de  la  Comm.  royale  d'hist.,  2«  sér.,  t,  II  (1851), 
p.  41,  t.  IX  (1857),  p,  277;  Kervyn  de  Lettenhove,  Istore  et  croniques  de  Flandres, 
t,  1, 1879,  Introd,,  p.  xxx, 

(2)  Bibliotheca  Hulthemiana,  t,  VI,  manuscrits,  p.  175,  n*  580. 

(3)  Voir  A,  Bayot,  dans  la  Revue  des  Bibliothèques  et  Archives  de  Belgique,  t,  II 
(1904),  p.  425, 


26  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHEQUE   ROYALE 

3091.  (10478-79).  —  Gilles  le  Bel.  Histoire  ancienne. 

1.  (F.  1-126^).  [Gilles  le  Bel].  Li  livres  dez  mervellcs  et  des 
notables  fais,  advenees,  batailles,  puis  la  création  dou  monde  (1). 
Inc.  [AJfien  qu'on  sache  comment  li  siècle  est  aleis  dou  tamps 
passeit...  ju,  Gille  le  Biaul,  cantre  et  canoine  de  Sainte  Crois,  dit  de 
Saint  Martein,  en  Liège,  fich  ce  livre  chi...  commenchiet  l'an  de 
l'Incarnation...  M.IIIJ-',  trois  jours  devant  le  Noiel. 

2.  (F.  127-184).  Gronikes  estraites  et  abregies  des  livres  mon- 
seigneur Bauduin  d'Aves.nes,  [jusqu'en  1248]  (2). 

3.  (F.  1 84-249 V).  [Récits  d'un  ménestrel  de  Reims]  (3). 

Papier  aux  filigranes  du  pennon,  du  scarabée  et  de  la  licorne  ;  249  feuillets,  plus 
un  de  garde  en  tête  et  deux  à  la  fin  ;  OiisSBô  X  0'",203;  XV*  siècle;  dans  la  seconde 
partie,  à  partir  du  f.  127,  deux  colonnes,  rehauts  jaunes,  réclames,  et  signatures j-rii; 
ajoutées  postérieurement.  Ff.  1  et  249',  on  trouve  l'estampille  rouge,  H.  F.,  de  la 
Bibliothèque  nationale  de  Paris.  Reliure,  peau  chamoisée  violette,  avec,  au  dos,  le 
titre  doré  :  Croniques  (4). 


II.  Chroniques  générales. 

3092.  (5169).  —  Prosper  Aquitanus.  Ghronicon. 
C'est  la  rédaction  du  Chronicon  integrum  (5). 
Sur  le  premier  plat  intérieur,  il  y  a  une  note  d'ALBERXus  Le  Roy, 
ord.  Erem.  S.  Aug.,  au  sujet  de  ce  manuscrit. 

Parchemin;  55  feuillets;  O" ,218  X  0'",162;  IX»  siècle  ;  signatures  I-VII.  Il  manque 
un  cahier  entre  les  feuilles  16  et  17  et  un  autre  après  le  feuillet  48.  Sur  le  premier 
plat  intérieur,  l'ex-libris  de  la  bibliothèque  des  anciens  bollandistes  :  iff.  12,  et 
f.  55",  la  note  suivante  de  la  main  du  P.  Bollandus  :  Hic  liber  commodatus  est 
R.  P.  Aegidio  Bucherio,  ab  eo  millendus  R.  P.  Pelro  Francisco  Chi/flelio  ac  deinde 


(1)  Voir  Reiffenberg,  dans  les  Bull,  de  l'Acad.  royale,  t.  X.  2"  part.  (1843), 
p.  241-2;  Kervyn  de  LErrENHOvE,  ibid.,  2"  sér.,  t.  II  (1857),  p.  430-60. 

(2)  Voir  Reiffenberg,  dans  les  Bull,  de  la  Comm.  d'ftist.,  1"  sér.,  t.  VI  (1843), 
p.  272-89  ;  Cachet,  ibid.,  2«  sér.,  t.  II  (1851),  p.  39-40,  t.  IX  (1857),  p.  277  ;  Kervyn  de 
Lettenhove,  Islore  et  croniques  de  Flandres,  1. 1, 1879,  Introd.,  p.  xxix-xxx. 

(3)  Cf.  PoTTHAST,  Bibliolheca  liistorica  mediiaevi,  2«  éd.,  t.  II,  p.  955;  Groeber, 
Grundnss  der  romanischen  Philologie,  t.  II S  p.  1016.  Cette  copie,  qui  est  placée  ici 
comme  une  suite  des  Chroniques  abrégées,  n'a  pas  été  remarquée  des  éditeurs  des 
Récils. 

(4)  Barrois,  Bibliothèque  protypographique,  p.  264,  n»  1848;  cf  aussi  appendice, 
p.  324,  n°  2306. 

(5)  Voir  PoTTHAST,  op.  cit.,  p.  941,  qui  renseigne  les  manuscrits  et  les  éditions 
de  cette  chronique. 


CHRONIQUES    GÉNÉRALES  27 

Ântverpiam  ad  P.  loannem  Bollandum  remitlendus.  Reliure  du  XVII"  siècle,  veau 
estampé,  fermoirs  en  cordelettes  vertes  ;  tranche  verte  (1). 

3093.  (14923).  —  Liudprandus.  Antapodosis. 

1.  (F.  1).  Vaticinium  Sibille  de  francorum,  ut  creditur,  rege.  Inc. 
Tibi  dico,  L.  pastor  corporum. 

2.  (F.  lv-85).  Liber  antoapodoseos  =  PL.,  t.  GXXXVI,  col.  787-898. 

3.  (F.  85^-86).  Epistola  domni  Bernardi  abbatis  ad  Eugenium 
papam  =  PL.,  t.  GLXXXII,  col.  427. 

4.  (F.  86V-96).  [Liudprandus.  Historia  Ottonis].  =  PL.,  t.  GXXXVI, 
col.  897-910. 

5.  (F.  96-96V).  Episcopis  Hosliensi,  Prenestino  et  Tusculano  fraler 
Bernardus.  =  PL.,  t.  GLXXXII,  col.  417. 

Parchemin  ;  96  feuillets  ;  O'^,'2oô  X  ()"',lo5;  XIIP  siècle.  F.  1,  il  y  a  la  note  :  Sancli 
Pétri  Lobbiensis,  Q.,  f.  95*  :  Liber  sancli  Pétri  Laubiensis  ecclesie,  servanti  bene- 
dictio,  loUenti  maledictio,  fiât,  fiât,  et  f.  96''  :  Liber  S.  Pétri  Laubiensis  ecclesie  (2). 
Demi-reliure  moderne,  dos  en  maroquin  rouge,  avec  le  chiffre  couronné  de 
Léopold  l"  et  le  titre:  Luitprandi  hisloria  saec.  XI  (sic). 

3094.  (9904).  —  Liudprandus.  Historia  Ottonis. 

Parchemin;  70  feuillets;  O^.SSô  X  0"',185;  XI»  siècle  (3).  F.  1,  il  y  a  la  marque  : 
>ï<  MS.  115,  de  la  hibliothèque  des  anciens  hollandi«tes,  et  f,  70'  :  Codex  Spanheym. 
L'estampille  rouge,  aux  faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris  se  voit 
f.  1  et  f.  70*.  Reliure  moderne,  veau  racine  ;  au  dos,  le  litre  doré  :  Luitprandi 
Historiae  XI  saec,  avec  les  armes  de  Belgique  et  l'inscription  :  liibl.  royale  (4). 

3095.  (3897-919).  —  Guido  pisanus.  Liber  historiarum. 

.  1.  (F.  1).  [Epistola  S.  Bonaventurae  ministri  generalis  ordinis 
Sancti  Francisci].  Datum  Parisius  anno  M°.GG°.  l.vi°  in  capitulo 
generali  (5). 

2.  (F.  2).  Prologus  libri  Guidonis  compositi  de  variis  historiis  pro 
diversis  utilitatibus  lectori  proventuris  (6). 


(1)  Voir  au  sujet  de  ce  manuscrit  :  Bucherius,  De  doclrina  temporum,  1634, 
pp.  135  et  211;  Miraeus,  iVotoc  ad  Gennadium,  dans  Fabricius,  Bibl.  eccl.,  p.  38; 
Du  Chesne,  flistonae  Francorum  scriptores,  t.  I,  1636,  p.  201;  Haenel,  Catalogus 
calalogorum,  p.  763;  Perz,  Archiv,  t.  VII,  p.  233;  MGH.,  Auct.  antiq.,  Chronica 
minora,  1. 1,  p.  366. 

(2)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  H.  Omont,  Catalogue  des  manuscrits  de  l'abbaye 
de  Lobbes,  Revue  des  bibliothèques,  1. 1,  1891,  pp.  3, 13  (n°  129). 

(3)  On  lit  f.  1  :  Hoc  folium  restituil  Nicolaus  Serbelius,  erat  non  omnino  oblite- 
ratum  et  tempus  non  restai. 

(4)  Cf.,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  MGH.,  scr.,  t.  III,  p.  270;  Potthast,  Bibl.  hist. 
med.  aevi,  1. 1,  p.  743. 

(5)  Cf.  Waddino,  Annales  minorum,  1. 1,  p.  200. 

(6)  Publié  par  le  h""  de  Reiffenberg,  Bulletins  de  l'Académie  royale  des  sciences 


28  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3.  (F.  3-38^).  [GuiDONis  liber  primus]. 

a)  (F.  3-7).  De  civitatibus  Italiae(l). 

b)  (F.  8-lOv).  Liber  provinciarum  Italia  (2). 

c)  (F.  10^-13).  Liber   de  origine  situque  et  qualitate  Romanae 

urbis  (3). 
cl)  (F.  13-33).  Liber  qui  itinerarius  vocatur  provinciarum  omnium 

Antonii  Augusti. 

e)  (F.  33-36^).  Descriptiones  tolius  maris. 

f)  (F.  36^-38^).  Itinerarium  maritimum. 

4.  (F.  39-46).  [GuiDONis  liber  secundus]. 

a)  (F.  39-41).  De  regnis  mililieque  vocabulis  (4). 

b)  (F.  41 '-43).  De  edificiis  publicis  (5). 

c)  (F.  43v).  De  habilaculis  (6). 

d)  (F.  43V-45V).  De  civibus  (7). 

e)  (F.  45^-46).  De  anulis  (8). 

5.  (F.  46-59^).  Liber  tertius.  De  divisione  orbis  (9). 

6.  (F.  59').  [GuiDONis  liber  quartus]. 

a)  (F.  59-63).  [Chronicon]  (10). 

b)  (F.  63-65').  [Carmen  in  victoriam  Pisanorum,  Genensium  et 
aliorum  Italiensium  deTimino,Saraeenorum  rege,ducibus  Benedicto, 


et  des  belles-lettres  de  Bruxelles,  t.  X,  1"  part.,  1843,  p.  469-70  et  dans  VAnnmire 
de  la  Bibliothèque  royale,  t.  V,  1844,  p.  100-102. 

(1)  Extraits  deschap.  37  et  38  du  11*  livre  de  r.4 nonymc  de  Ravenne,  et  ch.  2  du 
Polyhislor  de  Solin,  ch.  30-36  du  livre  IV  de  l'Anonyme. 

(2)  Hisloria  Langobardorum  de  Paul  Diacre,  lib.  II,  cap.  9, 14  sqq.;  et  cap. 
23,  27,  26  deV Anonyme  de  Ravenne  et  Solinus,  Polyhislor,  cap.  4. 

(3)  Publié  par  le  b»"  de  Reiffenberg,  dans  Bulletins  de  l  Académie  royale  des 
sciences  et  belles-lettres  de  Bruxelles,  t.  XI,  1"  partie,  1844,  p.  316-324  ;  cf.  t,  XI, 
2«  partie,  1844,  p.  24-25,  et  Annuaire  de  la  Bibliothèque  royale  de  Belgique, 
t.  VI,  1845,  p.  237-38. 

(4)  Sous  ce  titre  on  a  le  livre  IX,  chap.  3,  d'Isidore  de  Séville. 

(5)  Ibid.,  lib.  XV,  cap,  2. 

(6)  ifeid.,  lib.  XV,  cap.  3,  §1-8. 

(7)  Ibid.,  lib.  IX,  4. 

(8)  Ibid.,  lib.  XIX,  cap.  32,  §  2  jusqu'à  la  fin. 

(9)  Ce  livre  contient  Isidore  lib.  XIV,  cap.  2,  3,  4,  5;  puis  livre  II,  cap.  20  et  21, 
livre  III,  cap.  12,  livre  IV,  cap.  46  et  ss,  livre  IV,  cap,  1,  4,  11  et  ^  de  V Anonyme  de 
Ravenne,  puis,  XIII,  16  et  17;  XIV,  6,  7  et  8  d'Isidore.  Un  extrait,  f.  51,  a  été  publié 
parle  bo"DE  Reiffenberg,  Bulletins  de  l'Académie  royale  des  sciences  et  belles-lettrei 
de  Bruxelles,  t.  X,  2«  partie,  1843,  p.  75-76. 

(10)  Formée  de  l'abrégé  chronologique  qu'on  lit  chez  Isidore,  £/jt/m.,  lib.  VI,  et 
de  la  suite  des  souverains  lombards,  francs  et  allemands  qui  ont  gouverné  l'Italie, 
voir  pour  cette  suite  MGH.,  script.,  t.  V,  p.  64.  Le  b""  de  Reiffenberg  a  publié  la 
dernière  partie  f.  61''-63  dans  Bulletins  de  l'Académie  royale  des  sciences  et  des 
belles-lettres  de  Bruxelles,  t.  XI,  1"  partie,  1844,  p.  324-28. 


CHRONIQUES   GÉNÉRALES  29 

Petro,  Sismundo,  Lamberto,  Glandulfo,    de  expugnatione  urbium 
Sibilia  et  Madia,  die  S.  Xisti.]  (1). 
c)  (F.  66-75).  Chronica  Sancti  Ieronimi  et  Sancti  Augustini  (2). 

7.  (F.  76-111).  Liber  historié  magni  Alexandri  imperatoris  (3). 

8.  (F.  112-121V).  Daretis  Frigii  Istoria  de  devastatione  Troie  a 
Cornelio  Nepote  Saluslii  Grispi  de  greco  in  latinum  translata  (4). 

9.  (F.  121V-128V).  Origo  Troianorum,  liber  exitium  Troie  (5). 

10.  (F.  129-141).  Liber  Aeneidum  deitinere  suo. 

11.  (F.  141V-172).  Liber  historié  romane  (6). 

12.  (F.  173).  Fragment  d'hymne  notée.  Inc.  ...  lycheris  iam  rosam 
aspicis. 

13.  (F.  173-174V).  Fragment  de  rentier. 

Parchemin;  174  feuillets  ;  O^.SôS  X  0",176;  XIP  siècle.  Ce  volume  est  orné  de 
peintures  et  de  croquis,  f.  2",  carte  de  l'Italie  (7),  f.  3;  buste  d'empereur;  f.  7, 
croquis  représentant  des  édifices  somptueux  entourant  l'entrée  d'une  ville  qui  est 
censée  être  celle  de  Rome  (8)  ;  f.  V,  portrait  colorié  de  Gastorius  (9)  ;  f.  34,  portrait 
de  l'empereur  Antonin  (10);  f.  35',  croquis  du  phare  d'Alexandrie;  f.  46%  la  Terre 
divisée  en  trois  continents  (11);  f.  53,  l'empereur  Auguste;  f.  53',  planisphère  (12); 
f.  62,  la  ville  de  Ravenne;  f.  66,  deux  miniatures  représentant  deux  bustes,  l'un  de 
moine  et  l'autre  d'évêque,  peut-être  S.  Jérôme  et  S.  Isidore;  f.  70%  l'empereur 
Vespasien  (13);  f.  109,  Aristote;  122",  Junon,  Vénus  et  Minerve,  plus  bas,  Hécube; 
f.  123,  Vénus;  f.  127%  la  ville  de  Troie,  et  dans  la  marge  dessin  d'un  cheval,  d'exé- 
cution récente  ;  f.  128,  le  songe  d'Enée  (14)  ;  f.  134%  le  suicide  de  Didon,  et  f.  158', 


:  (1)  Publiée  par  le  b""  de  Reiffenbero,  dans  les  Bulletins  de  l'Académie  royale  des 
sciences  et  belles-lettres,  t.  X,  part.  I,  p.  524  sq.,  puis  dans  V Annuaire  de  la  Biblio- 
thèque royale,  t.  V,  1844,  p.  112-135.  Cf.  les  corrections  de  C,  P.  Bock,  ibid.,  t.  XII, 
1851,  p.  59.  Puis  Edelestand  du  Méril  a  donné  une  seconde  édition;  cf.  Annuaire 
de  la  Bibliothèque  royale,  t.  IX,  1848,  p.  323-24. 

(2)  C'est  le  Chronicon  d'Isidore,  jusqu'au  §  120  de  l'édition  d'Arevalo,  avec 
plusieurs  suites  d'empereurs  et  de  rois. 

(3)  Des  extraits  ont  été  publiés  par  le  b»°  de  Reiffenberg,  loc.  cit.,  t.  X,  2'  partie, 
1843,  p.  77-81. 

(4)  Cf.  Hain,  Repertorium  bibliographicum,  t.  II,  p,  229-30, 

(5)  La  chanson  d'Hector,  qui  se  trouve  à  la  fin,  a  été  publiée  par  M.  Bock,  loc. 
cit.,  p.  61. 

(6)  C'est  l'histoire  romaine  de  Paul  Diacre. 

(7)  Cette  carte  a  été  reproduite  souvent,  par  exemple  dans  Bulletins  de  l'Acadé- 
mie royale  des  sciences  et  belles-lettres,  t.  X,  1"  partie,  1843,  p.  470. 

(8)  Reproduit  dans  Lelewel,  ^</as  </w  W08/en  dge. 

(9)  Reproduit  d'après  un  dessin  de  Pinchart  dans  l'Annuaire  de  la  Bibliothèque 
royale  de  Belgique,  t.  XII,  1851. 

(10)  Reproduit  dans  Marchai,,  Catalogue  des  manuscrits  de  la  Bibliothèque  de 
Bourgogne,  t.  II,  p.  85. 

(11)  Voir  ibid.,  p.  85  et  Paul  Lacroix,  Sciences  et  Lettres  au  moyen  âge,  p.  273. 

(12)  Reproduit  par  Lelewel,  op.  cit.,  et  Marchal,  loc.  cit.,  p.  85. 

(13)  Reproduit  par  Marchal, /oc.  cit., 

(14)  Cf.  Vergil.,  Jeneirf.,  lib.  II,  V.  269-97. 


30  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

Jules  César  (1).  Au  sujet  de  la  provenance  de  ce  manuscrit  qui  est  de  facture 
italienne,  on  lit  f.  1",  la  note  suivante  :  Liber  hospUalis  S.  A'ico/ai  (2j  quem  (ledit 
domnus  lo.  lucus  canonicus  et  cantor  ecclcsie  CardonensLs  cuius  anima  requiescal  in 
pace,  puis  l'ex-libris  >i<  MS.  lOi  de  la  bibliothèque  des  anciens  boUandistes. 
F.  172',on  litle  nom  propre  :  Domno  Damaso.  L'estampille  rouge,  aux  faisceaux, 
de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris  se  voit  f.  3  çt  f.  172'.  Reliure  ancienne 
restaurée,  ais  de  bois  recouverts  de  veau  brun  estampé  et  graufré  (3). 

3096.  (9890-92).  —  Ranulphus  Higden.  Polychronicon  (4). 

1.  (F.  1-2^).  [Epistola  Antonii  Matthaei]  Danieli  Papebrochio, 
27  martis  1705  (5). 

2.  (F.  3-3v).  [Nota  de  fontibus  et  divisione  operis  Ranulphi]. 

3.  (F.  3^-4).  [Note  de  Papebrogh  sur  ce  volume]. 
Les  feuillets  4*-6  sont  blancs. 

4.  (F.  6^).  [Note  de  Janning  sur  ce  volume]. 

5.  (F.  7-206^).  [Ranulphi  Cestrensis  polycronicon]  (6). 
Le  feuillet  207  est  blanc. 

6.  (F.  208-237).  Tabula  super  Ranulphum  Cistrensis  in  sua  poli- 
cronica. 

A  noter,  f. 219,  la  remarque  suivante  au  sujet  du  B.Jean  Fisher,note 
écrite  au  XVI®  siècle  :  Anno  153.^,  translatione  divi  Thomae  martiris, 
beatiis  loaunes  Pisscator  Roffensis  quondam  episcopus  apud  Londhmm 
capite  plectifur,  pro  Christi  fide,  scientia,  vita  et  moribus  beato  Hiero- 
nymo  compar.  Heu!  iacet  granum  oppressum  palea,  celum  domo  com- 
mutans  luthea.  Post  wesperam  usque  tourehyll  sepidturam  praebuit  (7). 


(1)  Toutes  ces  miniatures  sont  décrites  d'une  façon  très  détaillée  par  C.-P.  Bock, 
Lettres  à  Monsieur  L.  Bethmann  dans  ÀNNUAmE  de  i,a  Bibliothèque  royale  de 
Belgique,  1851,  t.  XII,  p.  63  68. 

(2)  Il  s'agit  de  l'hôpital  de  Saint-Nicolas  à  Cuss,  près  de  Trêves. 

(3)  Ce  volume  a  été  souvent  étudié.  Voir,  outre  les  références  déjà  citées, 
Th.  Oehler,  Briisseler  Handschriften  dans  Rheinisches  Muséum  Fûr  Philologie, 
Neue  Folge,  1. 1, 1842,  p.  314;  Perz,  Archiv,  t.  VII,  p.  537-40;  M.  Pinder  et  G.  Par- 
they,  Ravennatis  Anonymi  Cosmographia  et  Guidonis  geographia,  p.  x-xi; 
PoTTHAST,  Bibl.  hist.  med.  aevi,  2»  éd.,  p.  550. 

(4)  Voir,  pour  les  manuscrits  et  les  éditions,  Potthast,  Bibl.  hist.  med.  aevi, 
2"  éd.,  p.  952. 

(5)  Sur  Antoine  Matthaeus,  troisième  du  nom  (1635-1710),  professeur  de  droit  à 
l'uni versilé  de  Leyde,  voir  A.  J.  van  der  Aa,  Biographisch  woordenboek  der  Neder- 
landen,  t.  XII,  p.  387-88. 

(6)  L'épitaphe  de  Henri  I"-,  roi  d'Angleterre,  qui  se  trouve  f.  185',  a  été  publiée 
par  A.  Van  Hasselt,  Élégie  sur  la  mort  du  prince  Guillaume,  (ils  de  Henri  /«',  roi 
d'Angleterre,  vers  sur  la  mort  de  Henri  le'-,  Annuaire  de  la  Bibliothèque  royale  de 
Belgique,  t.  XII,  p.  217-19. 

(7)  Ce  témoignage  relatif  à  la  sépulture  du  B.  Jean  Fisher  n'est  pas  sans  intérêt 
pour  cette  question  encore  très  controversée.  Cf.  Anal.  Boll.,  t.  X,  pp.  135, 155-156: 
t.  XII,  pp.  200, 203-204. 


CHRONIQUES   GÉNÉRALES  31 

Hune  tertia  die  sequitur  omnium  litterarum  decus  Thomas  beatus 
Morus,  christiane  fidei  testis.  Sit  Deo  laus. 

Papier;  237  feuillets,  plus  quatre  de  garde  en  tête  et  trois  à  la  fin  du  volume; 
0°','286  X  O^jlS;  XIV*  siècle;  écriture  anglaise;  initiales  rouges  et  bleues,  titre 
courant,  nombreuses  notes  marginales.  Au  verso  du  quatrième  feuillet  en  tête  du 
volume,  il  y  a  la  note:  Liber  Henrici  Ferrarii  Basislei  (1)  ex  dono  Alleni,  (2);  de 
même  f.  5  :  Henricus  Fcrrarius  ;  puis  f.  7  :  R.  G.  Somersetl.  F.  6',  il  y  a  cette  autre 
note  Liber  Cornely  Duyn  Aemstelrcdami  Hagae  Comitis  HoUandiae  anno  Domini 
MDC  XIL  L'ex-libris  t^  MS.  114  de  l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes  se 
voit  sur  le  troisième  feuillet  de  garde,  f,  ^''  et  f.  7.  F.  7  et  sur  le  premier  feuillet 
de  garde  de  la  fin,  l'estampille  rouge,  aux  faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale 
de  Paris.  Reliure  moderne,  veau  racine  ;  au  dos,  le  titre  doré  reproduit  à  l'intérieur 
sur  une  étiquette  en  maroquin  rouge  :  Ranulfi  polycronicon,  avec  les  armes  de 
Belgique  et  l'inscription  Bibl.  royale  (3). 

3097.  (9903).  —  Ranulphus  H[gden.  Polychronicon  (4). 

1.  (F.  1).  Note  de  Ch.  Ruelens  sur  ce  volume. 

Les  feuillets  l'*^-?^  sont  blancs,  sauf  quelques  notes  de  provenance. 

2.  (F.  8-155V).  [Ranulphi  polychronicon]. 

3.  (F.  155V-163V).  [Tabula]. 

Parchemin  ;  163  feuillets  ;  0"',287  X  0°,183;  XIV»  siècle;  deux  colonnes  ;  initiales 
rouges  et  bleues.  F.  6",  on  lit  :  Policronicon  id  est  cronica plurium  temporum  fralris 
lohannis  Berlelot.  De  librario  sancli  Auguslini  Cantuariensis  dislinctione  X", 
gradu  III",  et  f.  163'  :  Liber  de  studio  (?)  sancli  Auguslini  Cantuariensis  et  f.  3  : 
Cornely  Duijn  Aemslelredamensis  Hagae  Comitis  HoUandiae  anno  Domini 
MDCVIIP.  Reliure  moderne,  veau  racine;  au  dos,  le  titre  doré,  reproduit  sur  une 
étiquette  en  maroquin  rouge  à  l'intérieur  du  volume,  avec  les  armes  de  Belgique, 
et  rinscriplion  Bibl.  royale  (5). 

3098.  (3924).  —  Romualdus  Salernitanus.  Chronicon  (6). 
Fragment  de  la  Chronique,  savoir  les  pp.  443-61  de  l'édition  de 

W.  Arndt,  dans  MGK,  Scr.,  t.  XIX,  p.  398-461. 


(1)  Voir  sur  Henry  Ferrers  (1549-1663),  fils  d'Edouard  Ferrers  Baddesley  Clinton, 
Diclionary  of  national  Biography,  t.  XVIII,  p.  385-86. 

(2)  Il  s'agit  peut-être  de  Thomas  Allen  (1542-1632),  voir  ibid.,  1. 1,  p.  313-14. 

(3)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit.  Anal.  BolL,  1904,  t.  XXIII,  p.  455-58. 

(4)  Voir  le  volume  précédent. 

(5)  Voir  au  sujet  de  ce  manuscrit  G[aston]  P[aris],  Histoire  littéraire  de  la 
France,  t.  XXV III,  1884,  p.  485-86,  et  Montague  Rhodes  James,  The  ancient  libra- 
ries  of  Canterbury  and  Dover,  1903,  p.  519.  Cf.  Revue  des  Bibliothèques  et  Archives 
de  Belgique,  1904,  p.  235. 

(6)  Pour  les  manuscrits  et  les  éditions  de  cette  chronique,  voir  Potthast,  Bibl. 
hist.  med.  aevi,  2^  éd.,  t.  II,  p.  983.  Notre  manuscrit  n'en  comprend  qu'une  minime 
partie;  on  lit,  du  reste,  f.  1  :  Fragmentum  chronicorum  S.  Romualdi  Salernitani  ex 
bibliolheca  Vaticana. 


32  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

Papier;  9  feuillets,  plus  trois  en  tête  et  deux  à  la  tin  du  volume;  0",27  X  0",21  ; 
XVII*  siècle.  F.  1,  il  y  a  la  note  suivante  :  Paraphe  au  désir  de  l'arresldu  8  juillet 
1763  .  Mcsnil,  puis  de  la  main  de  Vande  Velde  :  Bibl.  Lovaniensis,  anno  1779, 
n"  1848.  Reliure  moderne,  veau  racine,  fers  dorés  (1), 

3099.  (14855-58).  —  Guilelmus  de  Nangiaco.  Ghi'onicon  ab  orbe 
condito  ad  annum  1308  (2). 

Parchemin;  436  feuillets  ;  0%256  X  O^IS;  XIV'  siècle,  initiales  rouges  et  bleues. 

Reliure  parchemin  (3). 

3100.  (5075).  —  Martinus  Polonus.  Chronicon  (4). 

1.  (F.  1-1^).  [Notae  historicae  de  S.  Ludovico,  de  successoribus 
démentis  VI,  de  Philippe  FormosoJ. 

2.  (F.  2-10).  [Tabula  alphabeticaj. 

3.  (F.  10^-12).  [Chronica  ponlificum  romanorum  a  Nicolao  III  ad 
Clementem  XIj, 

4.  (F.  13-86^).  Cronica  fratris  Martini  penitentiarii  domini  pape  et 
capellani. 

Parchemin,  sauf  les  douze  premiers  feuillets;  86  feuillets;  O^.IQQ  X  0",15; 
XIV*  siècle;  initiales  rouges  et  bleues.  F.  1,  on  lit  les  notes  suivantes  :  Carolus  de 
Langhe  canonicus  leodiensis  et  Socielatis  lesu  Lovanii.  Reliure  parchemin. 

3101.  (3882-84).  —  Martinus     olonus.  Chronicon. 

1.  (F.  1-2),  Epistola  Enee  Silvu  de  remediis  contra  amare  (5). 
Les  feuillets  2^-19^  sont  blancs. 

2.  (F.  20-21^),  Compendium  cronicarum.  Capitula  in  cronica. 

3.  (F.  22-62).  [Chronica]. 

4.  (F.  62-130^).  Chronicon  F.  Martini  ordinis  Praedicatorum. 

5.  (F.  130^-135).  Alla  cronica  de  pontificibus  et  imperatoribus  facta 
per  alium  auctorem. 

6.  (F.  135^).  De  doctrina  sancti  Ludovici  régis  Francie  quam  dédit 
Philippe  filio  suo  (6). 

7.  (F.  136-142).  [Chronicon].  Suite  du  n»5. 

Papier,  aux  filigranes  du  cerf,  du  pape  en  chaire,  de  l'écu  de  Champagne,  de  la 
lettre  F  surmontée  d'une  croix;  142  feuillets,  plus  deux  en  tête  et  six  à  la  fin  du 
volume;  0»,26  X  O^SOô;  XV'  siècle;  ancienne  pagination  1-127.  Reliure 
parchemin. 


(1)  Voir  au  sujet  de  ce  manuscrit,  Perz,  Ârchiv,  t.  VIII,  p.  492;  MGH.,  scr., 
t.  XIX,  p.  397;  PoTTHAST,  Bibl.  hist.  med.  aevi,  2»  éd.,  t.  II,  p.  983. 

(2)  Cf.  PoTTHAST,  toc.  cit.,  p.  554. 

(3)  Ce  manuscrit  est  cité  par  Perz,  Archiv,  t.  VIII,  p.  540. 

(4)  Voir,  pour  les  édition.s,  Potthast,  loc.  cit.,  1. 1,  p.  771-72. 

(5)  Aeneae  Sylvii  Piccolomini...  Opéra,  Basileae,  p.  607-10. 

(6)  Cf.  Recueil  des  historiens  de  France,  t.  XX,  p.  500-502, 


CHRONIQUES   GÉNÉRALES  33 

3102.  (8227).  —  Martinus  Polonus.  Chronica. 

Papier,  au  filigrane  de  la  fleur  de  lis  ;  99  feuillets,  plus  neuf  feuillets  blancs  à  la 
fin  ;  O^jSg  X  O",^!;  XV«  siècle;  signatures  ax-iô.  F.  1,  il  y  a  la  note  :  Collegii  Socie- 
talis  lesu  Anlverpic  D.  P.  Sur  le  même  feuillet,  on  lit  la  note  écrite  par  André 
Scholt  :  Edilum  est  a  lo.  Oporino  et  Plantino.  Demi-reliure  moderne,  maroquin 
brun  ;  au  dos,  le  titre  doré  :  Martini  Poloni  Chronica  summorum  pontificum  et 
imperatorum,  XVsaec. 

3103.  (II.  1157).  —  Martinus  Polonus.  Chronica. 

1.  (F.  lv-2v).  [Index]. 

2.  (F.  3-1 84^).  Goronica  fratris  Martini  ordinis  fratrum  praedicato- 
rum  domini  nostri  pape  capellani  et  penitenciarii. 

3.  (F.  184^-187^).  [Appendix  ad  chronicam  a  Nicolao  IIII  ad  Calli- 
stum  III]. 

Papier,  au  filigrane  du  chariot;  187  feuillets,  plus  onze  restés  blancs  à  la  fin  du 
volume  ;  0"',216  X  0'°,144;  XV«  siècle.  Sur  le  premier  feuillet,  il  y  a  la  note  :  Liber 
monasterii  canonicorum  regularium  sancli  Martini  in  lovanio  (1),  et  en  dessous 
l'ex-libris  :  Sir  T.  P.  Middle  Hill  6988.  Ce  volume  a  été  acquis  à  Cheltenham 
en  1888  pour  30  francs.  Reliure  restaurée  du  XVIP  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de 
veau  brun  estampé;  sur  le  deuxième  plat,  l'inscription  :  Chronica  Martini  cxvj; 
au  dos,  le  titre  doré  :  Cronica  fris  Martini;  anciens  fermoirs  en  parchemin  et  en 
cuivre. 

3104.  (12184-85).  —  Martinus  Polonus.  Chronicon  pontificum  et 
imperatorum.  Abrégé  en  français. 

1.  (F.  1-44^).  S'ensuiwent  pluseurs  memores  em  brief  estraites  et 
translatées  des  Gronikes  frère  Martin,  que  on  dist  les  martinienes. 
Inc.  Seloncq  les  Gronikes  martinienes,  il  y  eult  de  la  création  du 
inonde.  Des.  Li  rois  de  Navare,  qui  malades  estoit  venus  d'Aufricque, 
trespassa  de  ce  siècle. 

2.  (F.  45-46).  Tables  des  papes  qui  ont  estet  seloncq  les  Gronikes 
martiniienes. 

3.  (F.  46-47).  Table  des  empereurs  seloncq  les  martiniienes. 

4.  (F.  48-48^).  La  manière  comment  li  damoisiaux  Guillammes, 
comtes  de  Hollandes  li  xiiij®^,  fu  fais  chevaliers  apries  chou  qu'il  fu 
esleux  a  yestre  rois  des  Roumains,  environ  l'an  mil  cc.lxvij.  Des. 
mutil.  In  primis  cum  devocione  recordacionem  dominice  passionis 
diurnal... 

Parchemin;  48  feuillets;  0'",216  X  0'",160;  XV«  siècle;  rubriques;  initiales 
alternes  rouges  et  bleues;  signes  de  paragraphes  rouges.  Sur  le  premier  plat  inté- 
rieur, l'ex-libris  de  Le  Candele.  Couverture  de  mouton  rouge,  en  forme  de  por- 
tefeuille. 


(1)  Cf.  Sanderus,  liibl.  belg.  mss.,  part.  II,  p.  220, 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T.   V. 


34  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3105.  (18179,  18180).—  Iohannes  Brando.  Chronodromon  (l).En 
deux  volumes. 

Le  tome  premier  va  jusqu'à  l'année  de  la  naissance  du  Christ;  le 
tome  deuxième  commence,  avec  le  livre  IIL  à  l'année  800  et  va 
jusqu'en  1409. 

Dans  le  premier  volume,  au  verso  du  premier  feuillet  de  garde, 
note  du  B°"  de  Reiffenberg  sur  ce  manuscrit,  et  collées  sur  le  feuillet 
suivant,  deux  lettres  de  P.  G.  Vander  Meersgh  pour  J.  F.  Délavai, 
29  octobre  et  l"""  novembre  1839,  au  sujet  de  la  vente  de  ces 
volumes. 

Parchemin;  255  et  232  feuillets; 0" ,412  X  0",299,  pour  le  premier  volume,  et 
O^.ôlâ  X  0'",354  pour  le  second  ;  X  V«  siècle  ;  les  deux  volumes  sont  de  deux  écritures 
différentes.  F.  255  du  premier  volume  et  f.  2.31  du  tome  deuxième,  il  y  a  la  note  : 
Hune  librum  scribi  et  ornari  fecil  Reverendux  in  Chri.slo  l*aler  domuus  PhUippns 
Couraldi  Ci) primas  hiiiiis  nominis  abbas  monaiterii  sancli  Pelri  iuxla  (iandavum. 
Le  premier  volume  est  sans  ornements,  sauf  quelques  grandes  capitales  multico- 
lores et  d'élégantes  initiales  en  rouge  et  en  bleu.  Le  second  volume  a  le  premier 
feuillet  enluminé;  deux  miniatures  représentent  l'une  Jean  Brandon,  l'auteur  de  la 
Chronique,  l'autre  Charlemagne  couronné  par  le  pape  S.  Léon,  encadrement 
à  fleurs  et  à  personnes  ;  au  bas,  soutenues  par  deux  anges  les  armoiries  d'un  abbé, 
sans  doute  de  Philippe  Courault.  Ces  volumes  ont  appartenu  d'abord  à  l'abbaye  de 
Saint-Pierre  à  Gand.  car  on  lit  sur  le  premier  feuillet  de  chacun  d'eux  :  Ex  liiblio- 
theca  Amplissimi  Domini  abbatis  monasierii  sancti  Pelri  iuxla  qandavum  et 
Exempli  monasierii  sancti  Pelri  iuxla  Gandavum  (2).  Plus  tard,  ces  volumes 
entrèrent  dans  la  bibliothèque  de  Lammens  h.  Gand,  cf.  l'ex-libris,  au  revers  du 
premier  plat  de  la  couverture  dans  le  tome  premier  :  Ex  bibliotheca  P.  P.  C.  Lam- 
mens. Ils  furent  acquis  par  la  Bibliothèque  royale  pour  184()  francs,  à  la  vente  des 
livres  de  Lammens  en  1839.  Reliure  moderne,  veau  racine  ;  au  dos,  le  titre  doré 
Chronodro  :  id  est  cursus  lemporum,  lom.  /....  lom,  II,  III.  ;  tranche  rouge  (3). 


(1)  Une  partie  de  l'œuvre  de  Brandon  a  été  publiée  dans  Sweerts,  Rerum  belgi- 
carum  annales  et  Kervyn  de  Lettenhove,  Chroniques  relatives  A  l'histoire  de  la 
Belgique  sous  la  domination  des  ducs  de  Bourgogne  (textes  latins),  1870.  p.  166. 
Cf.  De  Nei.is,  Prodromus,  p.  72  ;  S.  de  VVind,  Bibliotheek  der  Scderlandsche  Geschied- 
schrijvers,  1. 1,  p.  83;  Lorenz,  Deutschlands  Geschichtsquellen  im  Mitlelalter,  3«  éd., 
t.  II,  1887,  p.  23-24;  Biographie  nationale,  1. 1,  col.  904-05  ;  Potthast,  BM.  hisl. 
med.  aevi,  2*  éd.,  p.  169. 

(2)  Abbé  de  Saint-Pierre,  à  Gand,  de  1445  à  1475.  Cf.  t.  II  de  ce  Catalogue,  p.  174, 
n»  1142  (IL  2766). 

(3)  Voir  au  sujet  de  ce  manuscrit,  Dom  Berthod,  Anciens  mémoires  de  l'Académie  de 
Bruxelles,  t.  V,  partie  historique,  p.  236;  Bulletins  de  l'Académie  royale  des  sciences 
et  belles-lettres  de  Bruxelles,  t.  V,  1834,  p.  382-85  ;  C.  Carton,  Cronica  abbatum 
monasierii  de  Dunis,  1839,  p.  176-77;  Id.,  Jean  Brando  dans  les  Annales  de  la 
Société  d'Émulation...  de  la  Flandre  occidentale,  1. 1,  1839,  p.  190;  Perz,  Archiv, 
t.  Vil,  p.  710;  Bulletins  de  la  Commission  royale  d'histoire,  1. 1,  p.  14;  t.  III,  pp.  102 
et  167;  Kervyn  de  Lettenhove,  Chroniques  relatives  à  l'histoire  de  la  Belgique  sous 
la  domination  des  ducs  de  Bourgogne  (textes  latins),  1870,  p.  III;  Potthast,  Bibl. 
hisl.  med.  aevi,  p.  169. 


CHRONIQUES   GÉNÉRALES  35; 

3106.  (II.  1169).  —  loHANNEs  Brando.  Chronodromon.  En  trois 

volumes. 

Tome  premier. 

1.  {F.  P).  Garolus  de  Visgh,  Bibliotheca  scriptorum  s.  ord.  Cister- 
cimsis,  p.  176,  édit.  Colon,  ann.  1656. 

2.  (F.  2-6^).  Prologus  super  librum  qui  cronodromon  dicitur. 

3.  (F.  6^-271^).  Prima  pars  cronodromonis,  [Ab  initio  mundi  ad 

Christum]. 

Tome  deuxième. 

A  Christo  nato  ad  annum  800. 

Tome  troisième. 
Ab  anno  800-1412. 

Parchemin;  271,  Ml  et  220  feuillets;  XV«  siècle;  le  premier  volume  a 
0°,439  X  O^jSl^;  et  les  deux  autres  0",50  X  0°',3'i7.  Ces  volumes  sont  gracieusement 
enluminés.  Dans  le  tome  premier,  f.  2,  superbe  bordure  avec  fleurs,  fruits,  insectes 
et  oiseaux,  Jean  Brandon  écrivant  sa  chronique,  S.  Nicolas  vénéré  par  un  chanoine 
à  genoux,  probablement  celui  dont  les  armoiries  sont  suspendues  à  l'encadrement 
(d'azur  à  trois  feuilles  de  vigne  d'or).  Dans  le  second  volume,  la  miniature  initiale 
représente  un  moine  occupé  à  tailler  sa  plume  ;  il  y  a  les  mêmes  armoiries,  avec  la 
devise  :  Aequo  animo;  au  verso  du  même  feuillet  se  trouve  une  miniature  représen- 
tant la  naissance  du  Christ.  La  miniature  du  premier  feuillet  du  troisième  volume 
met  de  nouveau  en  scène  un  moine  dans  sa  cellule,  et  plus  bas,  Charlemagne  en 
costume  impérial  (1).  Ces  trois  volumes  se  trouvaient  jadis  au  collège  d'Arras  à 
Louvain;  ils  furent  acquis  en  1888  de  la  bibhothèque  de  sir  Thomas  Phillipps,  où 
ils  étaient  cotés  n°  9706,  pour  5500  francs.  Reliure,  cuir  de  Russie,  filets  d'or  ;  au 
dos,  le  titre  doré  :  lohannis  Brando  Cronodromon  Antiquitatis.  j\Is.  in  pergam. 
M.CCCaXlV,  iom.  I,  II,  III  (2). 

3107.  (7978-79).  —  Adrianus  de  But.  Rapiarium. 

1.  (F.  1).  Acte  de  Pierre  Caulier  gardien  du  couvent  des  frères 
mineurs  de  Valenciennes,  1456. 

2.  (F.  2-3).  Notes  sur  ce  volume. 

3.  (F.  4-4v).  Lettre  de  Pierre  Ysebrand  Kivit  à  André  Schott, 
3  septembre  1616. 

4.  (F.  5-6).  Tabula  decennalis. 

5.  (F.  6-8v).  Prohemium  eximii  doctoris  ac  sacre  Théologie  pro- 
fessons magistri  quondam  Egidii  dicti  de  Roya  abbatis  monasterii 
béate  Marie  de  regali  monte  in  Francia  sed  professi  postea  in  Dunis. 

6.  (F.  9v-14v).  Tabula  summorum  pontificum. 


(1)  Voir  la  description  de  ces  miniatures  par  Joseph  Destrée,  dans  le  Bulletin 
des  Commissions  rotjales  d'art  et  d'archéologie,  t.  XXXVII,  1898,  p.  111-15.  M.  Destrée 
croit  pouvoir  attribuer  ces  miniatures  à  Jean  van  der  Moere.  Cf.  t.  II  de  ce  Cata- 
logue, p.  185. 

(2)  Voir  sur  ce  manuscrit,  Neues  Archiv,  t.  IV,  p.  596. 


36  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHEQUE   ROYALE 

7.  (F.  15-332).  [Adriands  de  But.  Rapiarium]  (1). 

8.  (F.  332^).  Tabula  imperalorum  sive  regum  Ytalie. 

9.  (F.  333-337^).  Tabula  ronianorum  imperatorum  et  Almanie. 

10.  (F.  338).  Initium  Regum  Britonum. 

11.  (F.  338^).  Descensus  Edwardi  ducis  Eboracensis. 

12.  (F.  339  344).  Regnorum  christianorum  initia,  fundalionesque 
locorum  aliorum. 

13.  (F.  344-345).  Abbates  de  Dunis.  —  Epylaphium  M.  E.  de  Roya. 
—  Professio  dompni  Io[hannis]  abbatis  de  Dunis. 

14.  (F.  345^).  [Récit  de  la  bataille  navale  contre  les  Turcs  en 
1480J.  En  latin. 

Papier,  aux  filigranes  de  l'ancre  et  de  la  lettre  /*  lleuronnée;  les  feuillets  1,  6-14 
sont  en  parchemin:  345  feuillets  ;  0'°,294  X  0»  ,212;  XV»  siècle.  F.  l',ily  a  la  note  : 
Anno  Domini  IH''CCCC°XCI''  dominus  Peints  Vaillant  abhas  Dunensis  dédit  hune 
librum  conventui  Wilhelmitantm  in  bnujis  iuxia  porlnm  gnndensem.  Orale  pro  eo. 
Et  domnus  Chrislianus  abbax  donationein  ratificavit  anno  M''(yCCC''XCV'',  et  en 
dessous  :  Fraler  loannes  Crucius  hoc  ulitur  codice.  De  là,  le  volume  a  passé  dans 
la  bibliothèque  des  BoUandistes  dont  on  voit  la  cote  iV.  Mt.  1  au  verso  du  premier 
feuillet.  Reliure  restaurée  du  XV*  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de  veau  brun 
estampé  (2). 

3108.  (6439-51).  —  Annales  Bertiniani  et  Vedastinl 

1.  (F.  1-lv).  [Annales  Laureshamenses]  (3). 

2.  (F.  2).  Genealogia  regum  francorum  (4). 

3.  (F.  3-11).  [EuTROPius.J  Historia  romana].  Inc.  mutil. ...  retur  in 
regnum  bellum  Romanis  intulit  (5). 

4.  (F.  11-16^).  Gronica  Marcellini  comitis  (6). 

5.  (F.  16^-17).  Libellus  provinciarum  imperii  romani  (7). 

6.  (F.  17-59*).  [Gregorius  Turonensis].  Scripta  in  gestis  Francorum 
regum  (8). 


(1)  A  partir  du  f.  248',  anno  1431,  la  chronique  a  été  publiée  par  Kervtn 
DE  Lkttenhove,  Chroniques  relatives  à  l'histoire  de  la  Belgique  sous  la  domination 
des  ducs  de  Bourgogne,  textes  latins,  p.  211-512.  Cf.  V.  Fris,  Les  Chroniques  d'Adrien 
de  But,  dans  Compte  rendu  des  séances  de  la  Commission  royale  d'histoire,  1901, 
p.  537  sqq.  Le  feuillet  285  a  été  en  partie  publié  dans  Fragmenta,  3*  année,  p.  132. 

(2)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  E.  Cachet,  Sur  le  Rapiarium  d'Adrien  De  But 
deSaeftinghe,  Bulletins  delà  Commission  royale  d'Histoire,  t. III,  1840,  p.  101-117; 
ibid.,  2*  série,  1. 1, 1851,  pp.  42,  43  ;  t.  II,  pp.  41-46, 167-70;  noie  de  Kkrvyw  dk  Lbt- 
TENHovE,  ibid.,  3»  série,  t.  IX,  1867,  p.  140-42. 

(3)  Fragment,  savoir  depuis  ...  afflictis  magna  ex  parte  Saxonibus. 

(4)  Les  dernières  lignes  ont  été  publiées  par  le  b*"  Kervtn  de  Lettentîove, 
Compte  rendu  des  séances  de  la  Commission  royale  d'Histoire,  2»  série,  t.  XI,  p.  441. 

(5)  Lib.  I,  §  11,  de  l'édition  de  Hartel. 

(6)  Pour  les  éditions  et  les  manuscrits  voir  Potthast,  Bibl.  hist.  med.  aevi,  p.  764. 

(7)  Ou  Notitia  Galliarum.  Cf.  Potthast,  op.  cit.,  p.  868. 

(8)  Les  neuf  premiers  livres  de  Grégoire  de  Tours,  voir  Potthast,  op.  cit.,  p.  542, 


CHRONIQUES    GÉNÉRALES  ;37 

7.  (F.  ôQ^'-Tlv).  [Fredegarius.  Chronicon]  (1). 

8.  (F.  71^-88).  De  geslis  regum  Francorum  (2). 

9.  (F.  88-1 15v).  [Annales  BertinianiJ  (3). 

10.  (F.  115^-116).  Chronicaab  anno  incarnationis  dominicae  (4). 

11.  (F.  116-118).  [Annales  Laureshamenses  minores]  (5). 

12.  (F.  118-122V).  [Annales  Vedastini]  (6). 

13.  (F.  122v).  Reges  Francorum.  Comités  Flandriae. 

14.  (F.  123-123V).  [Fragmentum  chronici]  (7). 

Parchemin;  123  feuillets;  0'",47  X  0'",315;XI«  siècle;  deux  colonnes;  grandes 
lettrines  en  vermillon  ;  signatures  I-XI.  Entre  les  feuillets  102  et  103  on  a  inséré  une 
addition  sur  un  fragment  de  parchemin.  Mgr  Dehaisnes  pense  que  ce  manuscrit 
provient  de  l'abbaye  de  Lobbes  (8);  M.  Krusch  le  dit  originaire  de  Saint-Vaast  (9). 
F.  1  et  f.  3,  on  lit  :  Collegii  Societalis  lesu  Brugis  (10).  Reliure  moderne,  cuir  et  toile; 
sur  le  premier  plat  intérieur,  étiquette  en  cuir  avec  les  titres  des  diverses  pièces  ; 
tranche  verte  (11). 

3109.  (15835).  —  Annales  Vedastini  (12). 


(1)  Voir  B.  Krusch,  MGH.,  scr.  rer.  meroving.,  t.  II,  p.  123-178. 

(2)  Sous  ce  titre,  il  y  a  les  Annales  Einhardi,  cf.  Potthast,  BihL  hist.  med.  aevi, 
p.  394. 

(3)  Cf.  ibid.,  p.  55-56. 

(4)  C'est  la  Chronique  de  Bède. 

(5)  Voir  Potthast,  op.  ci(.,  p.  74. 

(6)  Ibid.,  p.  94. 

(7)  C'est-à-dire  des  extraits  des  n"  8, 9  et  11  des  Annales  Vedastini. 

(8)  Les  Annales  de  Saint-Berlin  et  de  Saint-Vaast,  Paris,  1871,  in-S",  p.  n-iii. 

(9)  MGH.,  scr.  rer.  meroving.,  t.  II,  p.  13-14. 

(10)  Ibid. ,  p.  14,  M.  Krusch  assure  que  ce  volume  a  passé  des  Jésuites  de  Bruges 
dans  la  bibliothèque  des  Bollandisles  à  Anvers.  Cette  assertion  est  démentie  par  le 
fait  qu'en  1781,  M.  D'Hoop  signale  encore  notre  volume  dans  la  bibliothèque  des 
Jésuites  de  Bruges.  Cf.  Comptes  rendus  des  séances  de  la  Commission  royale 
d'Histoire,  t.  II,  p.  119. 

(11)  Ce  volume  est  décrit  dans  Sanderus,  Bibliotheca  belgica  manuscripta,  part.I, 
p.  282;  SmMUNDUS,  Opéra  omnia,  t.  II,  praef.;  MGH.,  scr.  rer.  merov.,  t. II,  p.  192-93; 
Dehaisnes,  op.  cit.,  p.  n-ni,  xi;  Monod,  dans  Revue  critique,  1872,  p.  242  sqq.;  Waitz, 
dans  Gôttingische  gelehrle  Anzeigen,  1873,  p.  1-9;  MGH., scr.  rer.  merov.,  1. 1,  p.  26; 
Waitz,  Annales  Berliniani,  1883,  p.  ix  ;  B.  Krusch,  loc.  cit.,  p.  13-14;  MGH.,  auct. 
antiq.,  t.  IX,  Chron.  minora,  t.  I,  p.  566;  t.  II,  p.  47-48;  P,  Thomas,  Catalogue  des 
manuscrite  de  classiques  latins  de  la  Bibliothèque  royale  de  Bruxelles,  p.  28.  F.  2% 
on  lit  cette  note  écrite  au  XVII*  siècle  :  Hic  est  liber  ille  de  quo  meminit  Auberlus 
Miraeus  in  Donat.  Belgic.  lib.  I,  cap.  XXX  in  notationi[bus].  Cette  note  est  abso- 
lument erronée  ;  le  manuscrit  dont  Aubert  Le  Mire  parle  à  cet  endroit,  n'a  rien  de 
commun  avec  celui-ci.  En  réalité,  la  description  de  Miraeus  se  rapporte  à  notre 
manuscrit  n^  9178-87.  Voir  J.  Van  den  Gheyn,  La  Provenance  du  manuscrit 
no  6439-51  de  la  Bibliothèque  royale  de  Belgique,  dans  Revue  des  Bibliothèques 
et  Archives  de  Belgique,  t.  II,  1904,  p.  296-304. 

(12)  Voir  Potthast,  op.  cit.,  2*  éd.,  p  94. 


38  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Parchemin;  16  feuillets  ;  0°',301  X  O^.aS;  X«  siècle.  F.  1,  il  y  a  la  note  :  Biblio- 
thecae  Berlinianae,  n"  258,  et  f.  56'  :  Liber  sancli  lierlini  abbatis  et  ls(e  liber  est 
sancli  Bertini.  Siquis  retinuerit,  celaverit  et  furaverit,  anathema  sit.  Amen.  Au 
verso  de  la  couverture,  il  y  a  cette  note  :  Ms.  acheté  à  la  vente  des  mss.  de  M.  le 
chanoine  Gasparoli,  faite  à  Anvers,  le  3  septembre  1823,  Ch.  Van  Hulthem,  m"  52. 
En  dessous,  l'ex-libris  :  Ex  Bibliotheca  C  Van  Hulthem  (1).  Reliure  du  XVII»  siècle, 
veau  racine  (2). 

3110.(11997-12000).  —  Compendium  chronicarum. 

1.  (F.  1-107^').  Compendium  cronicarum. 

2.  (F.  108-151).  [Cronicade  summis  pontificibus]. 

3.  (F.  152-152^).  [Notices  historiques]. 

Papier,  aux  filigranes  de  l'ancre  et  de  la  tête  de  bœuf  surmontée  d'une  croix  ; 
152  feuillets  ;  0'»,299  X  0™,215  ;  XV»  siècle  ;  ancienne  pagination  ï-cli,  signa- 
tures Oj-Zi,  az-fzi.  Demi-reliure  maroquin  rouge  ;  au  dos,  les  titres  dorés. 

3111.  (II.  1444).  —  ViNCENTius  Bellovacensis.  Spéculum  histo- 
riale  (3). 

1.  (F.  1-8^).  Tabula  primi  voluminis  speculi  ystorialis. 

2.  (F.  8^-1 26v).  Spéculum  ystoriale  fratris  Vincensii.  Excerpla  ex 
primo  volumine. 

F.  113^,  il  y  a  la  note  :  Liber  septimus  habetur  in  alto  volumine^ 
ibidem  quaere  et  invcnies.  Le  feuillet  114  est  blanc. 

3.  (F.  127-129^).  Tabula  secundi  voluminis  speculi  hystorialis. 

4.  (F.  130-206^).  Excerpta  secunde  partis  speculi  hystorialis. 
Les  feuillets  207-210  sont  blancs. 

5.  (F,  211-274).  Tercium  volumen  speculi  hystorialis. 

F.  260,  on  passe  du  livre  XVIII  au  livre  XXI;  mais  f.  260^,  il  y  a  la 
note  :  Quaere  in  alio  volumine  et  invenies  excerpta  XIX.  Libri  et 
XX.  ad  signum  taie  f. 

Papier,  aux  filigranes  de  l'écu  de  France,  de  la  lettre  P,  de  la  fleur  de  lis  cou- 
ronnée avec  les  initiales  I.  B.,  bon  nombre  de  feuillets  sont  en  parchemin; 
274  feuillets;  0'",295  X  O^.aU;  XV»  siècle;  deux  colonnes;  signatures  Aj-Ov,. 
Sur  le  premier  plat  intérieur,  estampe  xylographique  du  XV»  siècle  représentant 
S.  Laurent.  F.  1,  il  y  a  la  note  :  M.  B.  Collegii  Societatis  lesu  Lovanii,  nunc  emptione 
musei  Bellarmini  Societatis  lesu,  puis  ce  volume  a  appartenu  à  Sir  Thomas 
Phillipps  avec  la  cote  9103  ;  il  a  été  acquis  par  la  Bibliothèque  royale  en  1891. 


(1)  Cf.  Bibliotheca  Hulthemiana,  t.  VI,  manuscrits,  p.  74,  n°  251. 

(2)  Ce  volume  est  cité  par  G.  Dehaisnes,  Les  Annales  de  Saint-Berlin  et  de  Sainl- 
Vaast,  p.  vm;  Potthast,  Bibl.  hist.  med.  aevi,  p.  94. 

(3)  Ce  volume  a  échappé  au  recolement  lorsque  nous  avons  décrit,  t.  III, 
p.  293-297,  les  autres  exemplaires  que  la  Bibliothèque  royale  possède  du  Spéculum 
hisloriale  de  Vincent  de  Beauvais.  Malgré  son  caractère  peu  historique,  nous 
renseignons  ici  cet  ouvrage  pour  ne  pas  le  renvoyer  au  supplément  de  la  Théologie 
ascétique  qui  ne  paraîtra  pas  de  si  tôt. 


CHRONIQUES   GÉNÉRALES  39 

Reliure  du  XV'  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de  veau  brun  estampé  ;  sur  la  tranche 
le  titre  :  Pars  speculi  hislorialis,  et  au  dos,  le  titre  doré  :  Vincentii  excerpta  MS. 

3112.  (4620). —  COMPENDIUM  HISTORIARUM. 

1.  (F.  1).  [Florimundus  Reymundus.  De  Marcione]  (1). 

Suit  un  exemplaire  imprimé   de  Chronologia   brevis...   F»oberto 
Card.  Bellarmino  auctore. 
Puis  sur  des  feuillets  intercalés 

2.  (F.  2-171^).  Compendium  historiarum  compendiosissimum. 

Papier;  171  feuillets;  0°',148  X  O-^.OS?;  XVII»  siècle.  F.  1  et  f.  3,  on  lit  le  nom 
propre  :  F.  loannes  Aggerius  Harlemensis.  Demi-reliure  moderne. 

3113.  (II.  754).  —  Ghronicon.  En  deux  volumes. 

Tome  premier. 

1.  (F.  1-176).  Chronique,  en  latin,  des  années  726-1110. 
Les  feuillets  176^-179  sont  blancs. 

2.  (F.  1 80-1 83 V).  Liste  bibliographique  :  leges  antiquae,  diplomata, 
chronica. 

Tome  deuxième. 

1.  (F.  1-185).  Chronique,  en  latin,  des  années  1111-1500. 
Les  feuillets  185^-188^  sont  blancs. 

2.  (F.  186).  Suite  des  chroniques  citées  f.  182  du  précédent  volume 

Papier;  183  et  186  feuillets  ;  0",26  X  O^.aOô;  XVIIP  siècle.  Ces  volumes  ont  été 
achetés  en  1880  au  notaire  Jacobs,  à  Bruxelles.  Reliure,  parchemin  vert;  tranche 
jaspée,  fermoirs  en  cordelettes  vertes. 

3114.  (9047).  —  Le  livre  des  sept  âges  du  monde. 

Inc.  mutil. ...  quel  chose  est  Dieux.  Chy  après  s'ensieut  la  table  des 
chapitres  du  premier  livre.  Des.  Et  le  roy  Loys  de  Baiviere  passa  les 
mons  et  fu  couronnez  a  Melan  a  empereur  l'an.  M.  iij'^  et  xxvj.  a  ren- 
contre du  pape,  et  laissa  mambourc  en  Alemaigne  et  vicaire  le  duc 
de  Baiviere,  son  frère,  dont  il  fist  tort  au  roy  de  Behaigne ...  pour  tant 
que  le  roy  de  Behaigne  luy  avoit  donne  son  élection. 

Parchemin  ;  350  feuillets,  plus  quatre  de  garde,  dont  deux  en  papier  ; 
0'",443  X  0'",305;  XV«  siècle;  deux  colonnes;  rubriques;  initiales filigranées  etfleu- 
ronnées  en  couleurs  ;  crochets  alinéaires  alternativement  d'or  et  d'azur;  rehauts 
jaunes  dans  les  majuscules;  réclames.  Deux  grandes  miniatures  représentent: 
l'une,  f.  1",  Adam  et  Eve  au  Paradis  terrestre,  l'autre,  f.  12,  les  signes  du  zodiaque; 
f.  34'  se  voit  aussi  une  vignette  représentant  la  ville  de  Ninive.  Les  marges  des 
ff.  1',  12,  17,  138,  sont  superbement  décorées.  Dans  les  lettrines  des  ff.  1%  17, 138, 
ont  été  ajoutées  après  coup  les  armes  de  la  maison  de  Croy-Ghimai.  A  la  fin,  on 


(1)  De  origine  haereseon,  lib.  I,  cap.  15,  post  med. 


40  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

trouve  cet  ex-libris  :  C'est  le  livre  des  vij  eages  du  monde  et  n'y  a  que  trois  histoires^ 
lequel  est  a  monseigneur  Charles  de  Croy,  conte  de  Chimay.  Charles.  Les  (T.  1  el  350 
gardent  les  traces  du  timbre  rouge,  It.F.,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris. 
Reliure,  veau  racine  orné  d'or;  au  dos,  le  titre  doré,  que  reproduit  une  étiquette 
de  maroquin  rouge  appliquée  à  la  garde  :  Les  sept  âges  du  monde  ;  plus  bas,  l'écus- 
son  belge  et  la  cote  :  Bibl.  royale  ;  sur  le  plat  intérieur,  il  y  a  l'ex-libris  armorié 
d'Albert  et  Isabelle;  tranches  dorées  et  ciselées  (1). 


III.  Histoire  ecclésiastique 


1.  Traités  généraux 

3115.  (241).  —  Cassiodorus.  Historia  tripartita  (2). 

Parchemin;  114  feuillets,  plus  quatre  de  garde;  0»,387  X  0",28;  XV*  siècle; 
deux  colonnes;  titre  courant  en  rouge;  initiales  rouges  et  bleues;  ancienne  pagi- 
nation i-cxnij.  F.  1',  très  belle  lettrine,  avec  encadrement  marginfil.  Sur  le  troi- 
sième feuillet  de  garde,  en  tête  du  volume,  il  y  a  la  note  :  Perlinet  monaslerio 
canonicorum  regularium  vallis  Sancti  Martini  in  Lovanio  (3).  L'estampille  rouge 
R.F.  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris  se  voit  f.  1  et  f.  114.  Reliure  restaurée 
du  XV*  siècle  ;  restes  de  l'étiquette,  autrefois  sous  corne  :  [Histor]ia  ecclesiastica 
tripartita,  avec  la  cote  en  rouge  M.ï  (4). 

3116.  (8245-57).  —  Bede.  Historia  ecclesiastica.  Anglorum. 

1.  (F.  iv).  Index. 

2.  (F.  2-87).  Venerabilis  Beda  presbileri  historia  ecclesiastica 
gentis  Anglorum  (5). 

Les  feuillets  87^-88*  sont  blancs. 

3.  (F.  89-120^).  Leonardi  Florentini  historia  Ostrogothorum  (6). 

4.  (F.  121).  Sigibertus  in  libro  suo  de  illustribus  viris...  de  Paulo 
historiographo  Longobardorum  (7). 

5.  (F.  121-153).  Historia  Longobardorum  édita  a  Paulo  monacho 
Cassinensis  cenobii  (8). 

Les  feuillets  153^-154^  sont  blancs. 


(1)  Bkrrois,  Bibliothèque prolypographique.  Appendice,  p.  31.5,  n"  2217. 

(2)  Cf.,  pour  les  manuscrits  et  les  éditions,  Potthast,  BWl.  hist.  med.  aevi, 
p.  197. 

(3)  Voir  Sanderus,  Bibl.  belg.  manuscripta,  part.  II,  p.  213. 

(4)  Voir,  pour  d'autres  exemplaires  de  l'Histoire  Iripartite,  t.  II  de  ce  Catalogue, 
p.  235-36. 

(5)  Pour  les  manuscrits  et  les  éditions,  cf.  Potthast,  Bibl.  hist.  med.  aevi,  p.  138. 

(6)  Voir  Fabricius,  Bibl.  lat.  med.  et  inf.  aet.,  1. 1,  p.  292. 

(7)  Voir  PL.,  t.  CLX,  col.  565. 

(8)  Cf.  Potthast,  op.  cit.,  p.  899. 


HISTOIRE   ECCLÉSIASTIQUE    GÉNÉRALE  41 

6.  (F.  155-241).  Iacobi  de  Vitriaco  Acconensis  episcopi  hystoria 
occidentalis  et  orientalis  (1). 

Les  feuillets  241-247^  sont  blancs. 

7.  (F.  248-263^).  Gronica  priorum  domus  niaioris  Garthusie  (2). 

8.  (F.  264-284^).  Spéculum  Garthusianum.  Inc.  Ad  edificationem  fra- 
trum  Garthusiensium  ac  universorum  pie  in  Ghristo  vivere  volentium. 

9.  (F.  285).  De  lite  inter  Gelestinos  et  Garthusienses  de  eorum 
personis  recipiendis. 

10.  (F.  285^-288^).  Modus  et  ordo  consecrandi  virgines  moniales 
ordinis  Garthusiensis  (3). 

11.  (F.  289-290^).  Domus  ordinis  Garthusiensis  scripte  anno 
M°GGGG<'LVII''  de  Garlhusia  misse. 

Le  feuillet  291  est  blanc. 

12.  (F.  292-297).  Vita  sancti  Theobaldi  episcopi  et  confessons  = 
BHL.  n°  8028. 

13.  (F.  297-298).  De  sancto  Wiberto  confessore. 
Résumé  de  BHL.  n°  8882. 

14.  (F.  298-299^).  De  sancto  Vérone  presbitero  et  martire. 
Résumé  de  BHL.  n»  3862. 

15.  (F.  300-308^).  Repertorium  singularum  materiarum  quinque 
etatum  secundum  ordinem  alphabeti  ordinatum. 

Le  feuillet  309  est  blanc. 

16.  (F.  310-319^).  Repertorium  singularium  materiarum  sexte 
aetatis  secundum  ordinem  alphabeti  ordinatum. 

17.  (F.  320^).  Intellectus  quarundam  litterarum  sive  sillabarum  in 
historiis  aliquando  occurrentium. 

Papier,  aux  filigranes  de  l'écu  de  France  et  de  la  lettre  P  fleuronnée;  de-ci  de-là 
un  feuillet  en  parchemin  ;  320  feuillets  ;  0">,279  X  O.^.aOS;  XV"  siècle  (1489),  car  on 
lit  f.  87  :  Edilm  necnon  excopialus  anno  Domini  M<>.CCCC<>LXXXIXo  die  XV  deccm- 
brisper  fralrem  Anlhonium  de  Bergis  supra  Zomam  cantorem  huius  monasterii  de 
Korssendonck  (4)  et  quod  scripta  non  sunt  meliora  hoc  efjecit  sua  feslinancia.  Deux 
colonnes.  F.  1",  on  lit  :  Hoc  volumen  scriplum  estper  fratrem  Anlhonium  de  Bergis, 
et  plus  bas  : 

Hic  liber  esl  fratrum  de  Korssendonck  prope  Turnhoat, 

Que  tenel  inferius  ecce  notata  paient. 

Anlhonii  liber  isle  manu  esl  bergcnsis  aralus 

Pro  mercede  cui  Dominus  det  gaudia  celi. 

In  quibus  erravil  scriptor  veniam  sibi  poscit, 

Nam  festina  manus  viciis  obnoxia  constat. 


(1)  Cf.  PoTTHAST,  Bibl.  hisl.  med.  aevi,  p.  634. 

(2)  Cette  chronique  est  inédite,  Un  extrait  a  été  publié  par  GurcHENON,  Histoire 
généalogique  de  la  royale  Maison  de  Savoie,  t,  II,  p.  223. 

(3)  Cf.  Le  Couteulx,  Annales  ordinis  Garthusiensis,  t.  V,  p.  179. 

(4)  Voir  J.  Van  den  Gheyn,  L'Obiluaire  de  Korssendonck,  p.  21. 


42  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Puis  encore,  sur  le  môme  feuillet  :  Liber  canonicorum  regularium  monaslerii 
beatissime  virginis  Marie  in  Korssendonck  prope  Turnout  in  campinia  hrahantia. 
Puis,  f.  2,  la  note  à  moitié  effacée  :  Uibliolhecae  Tongerlloensis].  Heliure  du 
XVII»  siècle,  veau  racine;  au  dos,  le  titre  doré  :  Uedae  fiisloria  ecclesiasi.  manscrp., 
et  les  armoiries  de  Tabbaye  de  Tongerloo,  avec  la  devise  :  Veritas  vincit  ;  tranche 
jaspée. 

3117.  (21970).  —  Theodorus  lector.  Historia  ecclesiaslica. 

1.  (F.  1-2^).  Geobujpou  dvaYViû(TTOu  KuuvcTTavTivouTTÔXeujç  èKKXr|- 
aiacTTiKfi  ÎCTTOpi'a. 

2.  (F.  3-4).  Notes  et  transcription  du  fragment  précédent  par 
N.  LouMYER,  et  quelques  corrections  de  Miller.  . 

Bombycin  et  papier;  4  feuillets;  0",275  X  217;  XV»  et  XIX»  siècle.  F.  1,  on  lit  : 
Vente  van  Alstein.  Prix  :  fr.  1.60.  Cartonnage  (1). 

3118.  (8380,  9012).  —  Liber  pontificalis. 

Inc.  mutil. ...  fabricas  per  cimiteria  fieri  precepit  (2). 

Parchemin;  82  feuillets;  0",25  X  0»,185;  X«  siècle.  Ce  volume  provient  de 
l'abbaye  de  Saint-Bertin  ;  en  effet,  on  lit  sur  le  premier  plat  intérieur  cette  note 
écrite  par  Rosweyde  :  Hic  est  codex  Bertinianus  et  co[nsta(\  quia  ita  mutilas  ah 
initio  fuit.  Consule  Anastasius  pag.  9  et  127.  L'ex-libris  -Hf  MS.  75  de  la  biblio- 
thèque des  Bollandistes  se  trouve  à  la  même  place  et  sur  le  premier  feuillet. 
Reliure,  ais  de  bois  (3). 

3119.  (14814).  —  Gesta  pontificum  romanorum. 

1.  (F.  1^).  Notes  d'HENscHENius  et  de  Papebrogh,  et  lettre  de  Schel- 
straete  au  sujet  de  ce  volume. 

2.  (F.  2).  Epistola  Hieronimi  presbiteri  ad  Damasum  papam, 
Damasi  ad  Hieronimum. 

3.  (F.  2-160).  Séries  pontificum  romanorum  (4). 

Il  y  a  de-ci  de-là  des  notes  marginales  de  Papebrogh. 

Papier;  160  feuillets  ;  0"',281  X  0"',209  ;  XV  siècle,  après  1430,  écriture  italienne 
romaine  renouvelée.  Ce  volume  provient  de  la  bibliothèque  des  anciens  Bollan- 
distes, comme  l'indique  la  cote  li.  104,  qui  se  voit  f.  1*.  Reliure  du  XVII»  siècle, 
veau  brun  estampé,  tranche  bleue  (5). 


(1)  Cf.,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  H.  Omont,  Catalogue  des  manuscrits  grecs  de  la 
Bibliothèque  royale  de  Bruxelles,  p.  33,  n»  103. 

(2)  C'est-à-dire  p.  148  de  l'édition  de  L.  Duchesne.  Le  texte  va  jusqu'à  la  p.  456 
delà  même  édition. 

(3)  Ce  volume  est  décrit  par  L.  Duchesse,  Étude  sur  le  Liber  Pontificalis, 
pp.  cLxxix  et  cLxxxvm.  Cf.  Mommsen,  MGH.,  Gestapont.  rom.,  1. 1,  p.  lxxxix. 

(4)  Compilation  qui  comprend  d'abord  le  Liber  pontificalis  et  ensuite  la  Vie  des 
autres  papes  jusqu'à  Martin  V  (f  1430). 

(5)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  Perz,  Archiv,  t.  VIII,  p.  540,  qui  attribue 
cette  histoire  des  papes  à  Jacques  Zeno. 


HISTOIRE   ECCLÉSIASTIQUE    GÉNÉRALE  43 

3120.  (22475).  —  Sozomenus  Pistoriensis.  Ghronica.  En  deux 
volumes  (1). 

Premier  volume. 

1.  (F.  l-16v).  Tabula  primi  voluminis. 

2.  (F.  17-466).  Prima  pars  CroniceSozoMENipresbiteri. 

Inc.  mutil.  (le  premier  feuillet  a  été  arraché) longe  lateque  diffu- 

sum  abigit. 

Deuxième  volume. 

1.  (F.  1-17).  Tabula  secundi  voluminis. 

2.  (F.  18-333V).  [Sozomenus.  Ghronica]. 

Parchemin  ;  466  et  333  feuillets  ;  0'",348  X  0'°,256;  XV^  siècle;  écriture  romaine 
renouvelée  ;  initiales  rouges  et  bleues  ;  manchettes  et  notes  marginales  ;  les  seize 
premiers  feuillets  du  premier  volume  et  les  dix-sept  premiers  du  second,  tous  à 
deux  colonnes;  ancienne  pagination  i-ccccli.  F.  1  et  f.  333'  du  second  volume,  il  y 
a  la  note  :  Sum  Bibliothecae  Collegij  Adrianj  VI  Pontificis  Lovanij.  Plus  tard,  ces 
volumes  ont  appartenu  à  Mgr  De  Ram,  recteur  de  l'Université  de  Louvain,  qui  les 
a  légués  à  la  Bibliothèque  royale.  Reliure  du  XVII*  siècle,  veau  brun  estampé  sur 
ais  de  bois;  au  dos,  le  titre  doré  :  Sozomenus  Chronica  manuscripta,  tom.  I  ..., 
tom.  II;  clous,  coins  et  fermoirs  en  cuivre,  tranche  jaune  (2). 

3121.  (12129).  —  Baronius.  Annales. 

1.  (F.  1-41 V).  [BaroniusJ.  Tomi  decirai  prosecutio. 
C'est-à-dire  de  867  à  1155. 

Les  feuillets  42-44  sont  blancs. 

2.  (F.  45-47).  Méditation  sur  les  fins  dernières. 

Papier;  47  feuillets;  0™,203X0™,16;  XVIIP  siècle.  Demi-reliure  du  même  temps; 
dos  en  maroquin  rouge. 

3122.  (8549).  —  Baronius.  Annales. 

Excerpta  ex  tribus  primis  tomis  per  P.  Heribertum  Rosweydum. 

Papier;  129  feuillets,  plus  trois  de  garde  en  tête;  0™,212  X  O^.lô;  XVII«  siècle. 
Volume  de  l'ancienne  bibliothèque  des  BoUandistes,  car  sur  le  premier  plat  inté- 
rieur, il  y  a  l'ex-libris  ^  MS.I,  cote  qui  se  trouve  reproduite  au  verso  du  troisième 
feuillet  de  garde.  Reliure  moderne,  parchemin. 

3123.  (2054).  —  ViTRhNGA.  Historia  ecclesiastica  (3). 

1.  (F.  1).  Titre.  .      . 


(1)  Cf ,  au  sujet  de  ce  chroniqueur,  Potthast,  Bibl.  hisL  med.  aevi,  2»  éd., 
p.  1027.  Potthast,  qui  cite  ce  manuscrit,  le  mentionne  comme  faisant  encore 
partie  de  la  bibliothèque  de  Mgr  De  Ram. 

(2)  Voir,  au  sujet  de  ces  manuscrits,  l'article  de  Mgr  De  Ram,  Bulletins  de  l'Aca- 
démie royale  des  sciences,  des  lettres  et  des  beaux-arts  de  Belgique,  t.  XVIII,  1852, 
part.  I,  p.  605  sqq.,  part,  II,  p.  75  sqq. 

(3)  Cf.,  au  sujet  de  cet  auteur,  van  der  Aa,  Biographisch  Woordenboek  der  Neder- 
landen,  t.  XIX,  p,  261-264.  Le  traité  que  nous  signalons  ici,  paraît  inédit. 


44  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

2.  (F.  2-50).  Historiae  ecclesiaslicae  pars  prior  de  temporibus  ante 
Christum, 

Les  feuillets  50^-5 1^  sont  blancs. 

3.  (F.  52-168).  Historiae  ecclesiasticae  pars  poslerior  ab  adventu 

Messiae. 

Papier;  168  feuillets,  plus  quatorze  feuillets  blancs  à  la  fin  du  volume; 
0°,205  X  0",168;  XVIII«  siècle  (1703),  car  on  lit  f.  1  :  Ab  ipso  Iradila  anno  1703 
et  ex  ore  eius  excepta  a  D.  D.  L.  B.  Franequerae  (l).  Sur  le  même  feuillet,  il  y  a 
la  noie:  1750.  BUfl.  Coll.  Socielatis  lesu  Gand[avi\  sup.  S.  23.  Demi-reliure 
moderne. 

3124.  (1859-62,  1863-64,  1865-66).  —  Historia  egclesiastica.  En 
trois  volumes. 

Tome  premier  (n»  1859-62). 

1.  (F.  1-74).  Imperium  orientis. 

2.  (F.  75-110).  Imperium  occidentis. 

3.  (F.  111-192').  Regio  Galliae. 

4.  (F.  193-232).  Regnum  Hispaniae. 
Les  feuillets  232^-233'  sont  blancs. 

5.  (F.  234-279).  Angliae  regnum. 

Tome  deuxième  (n«  1863-64). 

1.  (F.  1-222V).  Pontifices. 

Les  feuillets  223-224'  sont  blancs. 

2.  (F.  225-260).  Concilia. 

Tome  troisième  (n<*  1865-66). 

1.  (F.  1-127').  Scriptores  et  viri  illustres  [ecclesiae]. 

2.  (F.  128-277').  Haeretici. 

Papier;  279,260  et  277  feuillets  ;  X  VIII"  siècle.  L'estampille  rouge,  aux  faisceaux, 
de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris,  se  voit  sur  le  premier  et  le  dernier  feuillet 
de  chaque  volume.  Demi-reliure  moderne;  sur  le  dos  en  maroquin  rouge,  le 
chiffre  de  Léopold  I»',  la  couronne  royale  et  les  armes  de  Belgique. 

3125.  (14852-53).  —  Racine.  Histoire  ecclésiastique  (2). 

1.  (F.  1-338).  Abrégé  de  l'abrégé  de  l'histoire  ecclésiastique  de 
M.  l'abbé  Racine,  où  l'on  a  recueilli  les  traits  les  plus  intéressants  de 
cette  même  histoire  (3). 


(1)  Vilringa  devint  professeur  d'histoire  sacrée  à  Franeker  en  1693. 

(2)  Sur  l'abbé  Bonavenlure  Racine  (1708-1745),  voir  Biographie  universelle, 
Paris,  Michaud,  1823,  t.  XXXVI,  p.  518-19. 

(3)  Cet  abrégé  est  un  résumé  de  V Abrégé  d'histoire  ecclésiastique,  qui  parut  de 
1748  à  1758  en  treize  volumes  in-12. 


HISTOIRE    ECCLÉSIASTIQUE    GÉNÉRALE  45 

2.  (F.  339-344).  Justification  de  l'histoire  ecclésiastique  de  M.  l'abbé 
Racine. 

Papier;  344  feuillets;  0»,285  X  O^.lTô;  XVIIIo  siècle  (1774).  F.  1%  on  lit  :  Auto- 
graphe de  Don  Clément.  Cartonnage. 

3126.  (II.  231).  —  T.  H.  J.  Fafghamps.  Notes  d'histoire  ecclésias- 
tique. 

1.  (F.  1).  Biographie  de  Toussaint-Henri  Fafchamps  par  son  neveu 
Fafghamps,  capitaine  retraité. 

2.  (F.  2^-5).  Table  des  matières. 

3.  (F.  6-240^').  Notes  de  droit  canon  par  ordre  alphabétique. 

4.  (F.  241-243).  Noms  des  papes  par  ordre  alphabétique. 

5.  (F.  243^-248).  Chronologie  des  papes. 

6.  (F.  248^-255).  Table. 

Les  feuillets  256-262  sont  blancs. 

7.  (F.  263-264^).  Empereurs  d'Occident. 

8.  (F.  265-269).  Extrait  de  l'accord  des  vrais  principes  de  l'Église, 
de  la  morale  et  de  la  raison  sur  la  Constitution  civile  du  clergé  de 
France. 

Papier;  269  feuillets,  plus  cinq  de  garde  à  la  fin  du  volume;  O^.SSS  X  0'",205; 
XVIII«  siècle.  Ce  manuscrit  a  été  acquis  à  la  vente  du  15  décembre  1876,  chez 
M.  Bluff,  à  Bruxelles  (n»  1169  du  catalogue),  pour  fr.  5.  Demi-reliure  parchemin. 

3127.  (IL  744).  —  Abrégé  de  l'histoire  de  l'Église.  Résumé  de 
l'histoire  de  l'Église  par  Godeau  (1). 

Papier;  265  feuillets;  0™,155  X  0'°,094;  XVIII»  siècle.  Sur  le  premier  plat  inté- 
rieur, il  y  a  armorié  et  gravé  VEx-libris  B.D.  De  La  Luzerne.  Ce  volume  a  été 
acquis  en  1885  avec  des  imprimés.  Reliure  moderne,  veau  racine;  au  dos,  le  titre 
doré  :  Histoire  de  Godeau,  tranche  jaspée. 

3128.  (IL  388).  —  Dénombrement  des  diocèses.  En  six  volumes  (1). 

Tome  premier. 

1.  (F.  1-28).  Diocèses  de  toute  la  chrétienté. 
Les  feuillets  28^-30^  sont  blancs. 

2.  (F.  31-109).  Gallia  Christiana. 

3.  (F.  110-118).  Concilia  Germaniae.  Cl.  loannes  Fredericus 
Schannat. 

Les  feuillets  1 18^-1 19^  sont  blancs. 

4.  (F.  120-134^).  Almanach  de  Hongrie  pour  l'année  1778. 


(1)  Antoine  Godeau,  évêque  de  Grasse  et  de  Vence  (1605-1672).  Voir  Biographie 
universelle,  Paris,  Michaud,  1816,  t.  XVII,  p.  542-45. 

(2)  Cette  collection  a  été  rassemblée  par  Vander  Maelen. 


46  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

5.  (F.  135-141^).  Les  évêchés  de  l'ancienne  Arménie  par  HunMus, 
archevêque  arménien,  à  Venise,  1852. 

6.  (F.  142-232^)  Statistique  religieuse.  Analyse  de  2  volumes  en 
allemand  par  Barth. 

Le  feuillet  232  est  blanc. 

7.  (F.  233-236^).  État  général  des  missions,  1844. 

Tome  deuxième. 

1.  (F.  1-53).  Fouillé  des  diocèses  de  Cambrai,  Tournai,  Thérouanne, 
Arras,  Liège.  Extrait  du  manuscrit  qui  se  trouve  aux  archives  de 
Mons(l). 

2.  (F.  54-169).  Diocèse  de  Tournai.  Abbayes.  Églises  collégiales. 
Chapitres.  Prieurés.  Congrégations.  Couvents.  Dénombrement  des 
anciens  diocèses  des  Pays-Bas.  Constitution  des  nouveaux.  Notice 
historique  sur  le  diocèse  de  Tournai.  Extrait  des  CoUationes  ecchsia- 
sticae  dioecesis  Tornacensis.  Quaestiones  et  responsa.  Tornaci,  Casier- 
man,  communiqué  par  M.  l'abbé  Duray,  en  janvier  1869,  les  tomes 
2, 3,  4,  ce  dernier  incomplet. 

Le  feuillet  170  est  blanc. 

3.  (F.  171-185^).  Diocèse  de  Tournai  en  1330.  Extrait  des  archives 
de  la  Flandre  orientale,  n°  83,  MS.  Pergam. 

4.  (F.  186-192).  Corollarium  episcopatus  Tornacensis  prout  hodie 
est,  descriptio  Beneficiorum  Curialium,  Extrait  de  la  Summa  statuto- 
rum  synodalium  cum  praevia  sytwpsi  vitae  episcopoi'um  Tornacensium. 
InsulisM.D.  CC  XXVI. 

5.  (F.  193-194V).  Archevêché  de  Cambrai.  Extrait  de  V Annuaire 
historique,  1847,  p.  178,  de  deux  manuscrits  et  de  Le  Glay,  Camera- 
cum  Christianum,  pp.  494,  386. 

6.  (F.  195-232V).  Fouillé  de  l'évêché  de  Cambrai  communiqué  par 
Monsieur  l'avocat  Duvivier  en  août  1861.  Recueil  D,  p.  193-301,  aux 
archives  de  la  ville  de  Bruxelles. 

Le  feuillet  233  est  blanc. 

7.  (F.  234-237^).  Archiepiscopatus  Cameracensis,  1609.  Copie  de 
Frocheur,  extraite  du  n**  7945  de  la  Bibliothèque  royale.  Autres 
extraits. 

Le  feuillet  238  est  blanc. 

8.  (F.  239-254V).  Calendrier  ecclésiastique  de  Cambray,  1754. 
Le  feuillet  255  est  blanc. 

9.  (F.  256-259^).  Évêché  d' Arras.  Extrait  de  V Annuaire  historique 
pour  Vannée  1847. 


(1)  F.  51,  ce  manuscrit  est  ainsi  désigné  :  Dimes  et  bénéfices  ecclésiastiques, 
layette  lil,  n"  2. 


HISTOIRE    ECCLÉSIASTIQUE    GÉNÉRALE  47 

10.  (F.  260-263^).  Châtellenie  de  Lille.  Extrait  d'un  Mémoire  sur 
l'intendance  de  Flandre. 

11.  (F.  264-273).  Diocèse  de  Thérouanne  en  1553.  Tiré  du  manu- 
scrit 16615  de  la  Bibliothèque  de  Bourgogne  et  de  Miraeus,  Opéra 
diplomatica,  t.  Il,  pp.  1078,  1102,  1299. 

Les  feuillets  273^-274^  sont  blancs. 

12.  (F.  275-288^).  Diocèse  d'Utrecht,  extrait  du  Dictionnaire  de 

Bruzen  de  la  Martinière,  t.  IX,  p.  317,  et  du  n°  25137  du  catalogue 

van  Hulthem. 

Tome  troisième. 

1.  (F.  1-14^).  Diocèse  de  Malines. 
Le  feuillet  15  est  blanc. 

2.  (F.  16-21).  Diocèse  de  Gand. 

3.  (F.  22-24).  Diocèse  d'Ypres. 
Les  feuillets  24^-25^  sont  blancs. 

4.  (F.  26-29).  Diocèse  d'Anvers. 

5.  (F.  30-3  Iv).  Diocèse  de  Bruges. 

6.  (F.  32).  Diocèse  de  Ruremonde. 
Les  feuillets  29^-33  sont  blancs. 

7.  (F.  34-39).  Diocèse  de  Cambrai. 

8.  (F.. 40-45V).  Diocèse  de  Tournai. 

9.  (F.  46-49^).  Diocèse  de  Trêves. 

10.  (F.  50-54V),  Diocèse  de  Namur. 
Le  feuillet  55  est  blanc. 

11.  (F.  56-58).  Diocèse  de  Liège. 
Les  feuillets  58^-59^  sont  blancs. 

12.  (F.  60-61^).  Archevêché  de  Malines.  Extraits  de  VAlmanach 
ecclésiastique  des  Pays-Bas,  1778,  p.  48,  de  l'Annuaire  historique,  1848, 
p.  71,  et  d'un  manuscrit  et  d'une  carte  manuscrite  des  Archives  du 
Royaume. 

13.  (F.  62-65).  Diocèse  d'Anvers,  extraits  de  C.  Diercxsens.  Antver- 
pia  Christo  nascens  et  crescens,  d'un  manuscrit  communiqué  par  le 
R.  P.  Carpentier  et  de  la  Synopsis  Actorum  Ecclesiae  Antverpiensis. 

Les  feuillets  65^-66^  sont  blancs. 

14.  (F.  67-68^).  Diocèse  de  Bois-le-Duc.  Extrait  de  Historia 
episcopatus  Silvaeducensis...  Bruxellis  172J. 

15.  (F.  69-73^').  Évêché  de  Gand.  Extraits  de  V Annuaire  histo- 
rique, 1848,  p.  75,  Flandria  illustrata,  t.  I,  p.  213;  Le  Calendrier  de 
Belgique  pour  1761,  p. -72. 

16.  (F.  74-87V).  Extraits  envoyés  par  M.  l'avocat  Léopold  Maertens, 
novembre  1849.  Enclavement,  seigneriers  et  genre  de  justice,  chatel- 
leries  du  Vieux-Bourg  à  Gand. 

Le  feuillet  88  est  blanc. 


48  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

17.  (F.  89-89^).  Évêché  de  Bruges.  Extraits  de  V Annuaire  histo- 
rique, 1848,  p.  77;  Flandria  illustrata,  t.  II,  p.  43;  Den  grooten 
Brugschen  Almanak,  1764,  p.  85. 

Le  feuillet  90  est  blanc, 

18.  (F.  91-92).  Évêché  d'Ypres. 
Les  feuillets  92^-94^  sont  blancs. 

19.  (F.  95-99^).  Histoire  ecclésiastique  du  duché  de  Gueldre.  Évêché 
de  Ruremonde,  1561.  Extrait  de  VHistoire  ecclésiastique  du  duché  de 
Gueldre,  authore  Ioanne  Knippenbergh. 

20.  (F.  100-100^).  Évêché  de  Boulogne. 
Le  feuillet  101  est  blanc. 

21.  (F.  102-102^).  Évêché  de  Saint-Omer. 
Le  feuillet  103  est  blanc. 

22.  (F.  104).  Évêché  de  Namur. 
Les  feuillets  104^-105^  sont  blancs. 

23.  (F.  106-109^).  Diocèse  de  Namur,  1639.  Extrait  par  Florian 
Frocheur  du  ms.  n"  1758  de  la  Bibliothèque  royale,  à  Bruxelles. 

Le  feuillet  110  est  blanc. 

24.  (F.  111-115V).  Diocèse,  évêché  de  Middelbourg. 

25.  (F.  116-120).  Évêché  d'Harlem. 

26.  (F.  121-128V).  Diocèse  de  Deventer. 

27.  (F.  129-133^).  Episcopatus  Groningensis. 
Le  feuillet  134  est  blanc. 

28.  (F.  135-141V).  Évêché  de  Leeuwarden. 

Tome  quatrième. 

1.  (F.  1-74).  Fouillé  de  Liège  avant  1559,  communiqué  par 
M.  Alphonse  Wauters  en  1862  (1). 

2.  (F.  75-98).  Délices  du  Pays  de  Liège  ou  Description  géographique, 
topographique  et  chorographique,  1738,  5  vol.  in-fol.  Analyse. 

Les  feuillets  98^-99^'  sont  blancs. 

3.  (F.  100-123^).  Diocèse  de  Liège.  Extraits  de  VAlmanach  de  Liège, 
1787,  et  du  n°  14815  de  la  Bibliothèque  royale  de  Belgique. 

Le  feuillet  124  est  blanc. 

4.  (F.  125-161).  Archevêché  de  Cologne.  Extraits  de  A.  J.  Binterim 
et  J.  H.  Mooren,  Die  alte  und  neue  Erzdiocese  Kôln. 

Tome  cinquième. 
Ce  volume  contient  trente-neuf  cartes  manuscrites,  dont  la  plupart 
sont  des  copies. 

1.  Charta  chorographica  episcopatuum  Germaniae  ab  anno  300 


(1)  Voir  Analectes  pour  servir  à  l'histoire  ecclésiastique  de  la  Belgique,  t.  III.  1866. 


HISTOIRE    ECCLÉSIASTIQUE    GÉNÉRALE  49 

ad  1500  dicala  clarissimo  et  reverendissimo  DD.  loanni  Mauritio 
comiti  de  Manderscheidt. 

2.  Charte  der  Erz  und  Bisthumer  Deutschlands...  von  A.  J.  Bin- 

TERIM. 

3.  Geographische  Charte  der  alten  Erzdiôcese  Coin  von  Binterim 
und  MooREN. 

4.  Die  Erzdioecese  Kôln  nach  der  neuesten  Organisation  von 
Binterim  und  Mooren. 

5.  Galliae  christianae  Germaniae  primae,  provinciae  Mogunti- 
nensis,  pars  septentrionahs  scripta  a  I.  B.  Nolin  geographo. 

6.  Galliae  christianae  Germaniae  primae  Provinciae  Mogunli- 
nensis  pars  meridionalis  descripta  a  I.  B.  Nolin  geographo. 

7.  Galliae  christianae  provincia  ecclesiastica  Trevirensis. 

8.  Dalmatia  sub  imperio  Romanorum.  Illyrici  sacri  tomus  primus 
auctore  Daniele  Farlato,  Venetiis,  1751. 

9.  Dalmatia  Veneta  sive  hodierna.  Ibidem. 

10.  Carte  de  l'Illyrie.  Ex  Daniele  Farlato. 

11.  Archevêché  de  Salone.  Ibidem. 

12.  Topographia  urbis  et  agri  Salonitani.  Ibidem. 

13.  Topographia  altéra  urbis  et  agri  Salonitani.  Ibidem. 

14.  Dioecesis  episcopatus  Antverpiensis.  Petrus  Verbist. 

15.  Galliae  christianae  Germania  secunda.  Provincia  ecclesiastica 
Coloniensis  c.  Rhenum  desumpta  a  I.  B.  Nolin  geographo. 

16.  Gaerte  der  Diocèse  des  Bisdoms  van  Gend,  1789. 

17.  Galliae  christianae  Belgica  quarta  provincia  ecclesiastica 
Mechliniensis,  descripta  a  I.  B.  Nolin  geographo. 

18.  Descriplio  dioceseos  archiepiscopatus  Mechliniensis...  Iagobi 
Florentii  van  Langren,  d'après  la  copie  aux  Archives  du  Royaume. 

19.  Descriptio  geographica  archiepiscopatus  Mechliniensis,  1725. 
Trois  feuilles  et  un  calque,  d'après  une  copie  des  Archives  générales 
du  Royaume. 

20.  Carte  du  diocèse  d'Ypres,  1782,  copiée  aux  Archives  du 
Royaume. 

21.  Galliae  christianae  Narbonensis  secunda,  provincia  eccle- 
siastica Aquensis  scripta  a  l.  B.  Nolin. 

22.  Galliae  christianae  Aquitanica  quarta  provincia  ecclesiastica 
Albiensis,  descripta  a  I.  B.  Nolin. 

23.  Galliae  christianae  provincia  ecclesiastica  Arelatensis  descri- 
pta a  I.  B.  Nolin. 

24.  Galliae  christianae  Aquitanica  tertia  provincia  ecclesiastica 
Auxitana  descripta  a  I.  B.  Nolin. 

25.  Galliae  christianae  provincia  ecclesiastica  Avenionensis  descri- 
pta a  I.  B.  Nolin. 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T.  V.  4 


50  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

26.  Galliae  christianae  Aquilanica  secunda  provincia  Burdiga- 
lensis  descripta  a  I.  B.  Nolin. 

27.  Galliae  christianae  Aquitanica  prima  provincia  Bituricensis. 

28.  Galliae  christianae  Belgica  tertia  provincia  ecclesiastica 
Cameracensis  descripta  a  I.  B.  Nolin. 

29.  Galliae  christianae  Alpes  Maritimae  provincia  ecclesiastica 
Ebredunensis  descripta  a  I.  B.  Nolin. 

30.  Galliae  christianae  Lugdunensis  prima  provincia  ecclesiastica 
Lugdunensis  descripta  a  I.  B.  Nolin,  1728. 

31.  Galliae  christanae  Narbonensis  prima,  provincia  ecclesiastica 
Narbonensis  descripta  a  I.  B.  Nolin. 

32.  Galliae  christianae  provincia  ecclesiastica  Parisiensis  descripta 
a  I.  B.  Nolin.  Deux  cartes. 

33.  Galliae  christianae  Belgica  secunda,  provincia  ecclesiastica 
Remensis,  pars  meridionalis,  septentrionalis  et  occidentalis  descripta 
a  I.  B.  Nolin. 

34.  Galliae  christianae  Lugdunensis  secunda  provincia  ecclesiastica 
Rotomagensis  descripta  a  I.  B.  Nollv. 

35.  Galliae  christianae  provincia  ecclesiastica  Sononensis. 

36.  Galliae  christianae  provincia  ecclesiastica  Tolosana. 

37.  Carte  des  châtellenies  de  Lille,  Douai,  Orchies,  etc. 

38.  Map  ot'  antient  Ireland.  William  Beauford. 

39.  Tabula  Italiae  medii  aevi,  extrait  de  Mubatori. 

40.  Trois  cartes  de  l'Afrique  chrétienne,  tirées  de  l'ouvrage  de- 
MoRCELLi,  Africa  christiana,  t.  IIL 

Papier;  236,  288, 14^  161  et  42  feuillets;  0«>3  X  0",235.  Ces  volumes  ont  été 
acquis  à  la  vente  des  livres  de  Van  der  Maelen,  le  16  novembre  1880,  avec  d'autre» 
volumes  imprimés.  Demi-reliure  vélin. 


2.  Hagiographie  (1) 

1.    Vie    de    saints    en    Intin. 

3129.    (64).  —  VlTAE  SANCTORUM. 

1.  (F.  l-8v).  Vita  S.  Nicholai  episcopi  et  confessons.  =  BHL., 
n°  6105.  Des.  mutil.  Cum  aulem  diu  mullumque  ita  gemerent,  Nepo- 
tianus.,. 


(1)  Le  principe  de  division  qui  nous  a  guidé  dans  cette  partie  du  Catalogue,  est 
celui  de  la  diversité  des  langues  dans  lesquelles  les  Vies  des  saints  ont  été  rédigées. 
Nous  donnerons  successivement  les  passionnaires  et  les  légendaires  latins,  les 
textes  grecs,  les  Vies  de  saints  en  français,  en  flamand  et  dans  les  autres  langues. 


VIES    DE    SAINTS    EN    LATIN  51 

2.  (F.  9-11^).  Passio  S.  Andreae  apostoli.  =  BHL.,  n«  427. 

3.  (F.  llv.14).  Vita  S.  Pétri  Ravennatis  archiepiscopi.  =  Ibid., 
no  6770. 

4.  (F.  14-16).  Miracula  S.  Nicholai  episcopi.  =  Ibid.,  tino^  6150-56, 
6164. 

5.  (F.  16-17^).  Passio  S.  Luciae  virginis.  =  Ihid.,  n°  4992. 

6.  (F.  17^-23^).  Passio  S.  Thomae  apostoli.  =  Ibid.,  n"  8136. 

7.  (F.  23^-26).  Vita  S.  Silvestri  papae.  =  Ibid.,  n»  7726. 

8.  (F.  26-29^).  Acta  S.  Barbatiani  confessons.  =  Ibid.,  n»  972. 

9.  (F.  29^-32^).  Passio  S.  Marcelli  papae.  =  Ibid.,  n°  5235. 

10.  (F.  32V-44).  Passio  S.  Sebastiani.  =  Ibid.,  n»  7543. 

11.  (F.  44-47).  Passio  S^^^  Agnes.  =  Ibid.,  n°  156. 

12.  (F.  47-50).  Passio  S.  Vincentii  martiris.  =  Ibid.,  n»  8628. 

13.  (F.  50-51).  In  conversione  S.  Pauli  apostoli.  =  PL.,  t.  XXXVIII, 
col.  1268. 

14.  (F.  51-53).  Vita  S.  Severi  archiepiscopi.  =  BHL.,  n«>  7680. 

15.  (F.  53-57).  Passio  S.  Blasii  martiris.  =  Ibid.,  n"  1379. 

16.  (F.  57^-60).  Passio  S*««  Agathae  virginis.  =  Ibid.,  n»  133. 

P17.  (F.  60-62).  Passio  S.  Valentini.  =  Ibid.,  n°  8460. 
'■  18.  (F.  62-67^).  Passio  SS.  martirum  Faustini    et  lovittae.  = 
Ibid.,  n"  2838. 

19.  (F.  67V-70).  Sermo  in  cathedra  sancli  Pétri.  =  PL.,  t.  XXXVIII, 
col.  2100-02. 

20.  (F.  70-72).  Vita  S.  Gregorii  papae.  =-  BHL.,  n"  3645. 

21.  (F.  71-72V).  Unde  supra.  =  Ibid.,  n»  3640. 

22.  (F.  72V-73).  Vita  S.  Benedicti.  =  Ibid.,  n»  1102. 

23.  (F.  73^-75).  Passio  S.  Marci  evangelistae.  =  Ibid.,  n«  5276. 

24.  (F.  75-75V).  Passio  S.  Vitalis  martiris.  =  Ibid.,  n»  8701. 

25.  (F.  75V-76).  Passio  S.  Phihppi  apostoli.  =  Ibid.,  n^  6817. 

26.  (F.  76-77).  Passio  S.  lacobi  fratris  Domini.  =  Ibid.,  n"  4092. 

27.  (F.  77-80).   Sermo  de  inventione  sanctae    crucis.    =    Ibid., 
n"  4169. 


Toutefois,  il  y  aura  ensuite  une  section  spéciale  pour  les  recueils  généraux 
consacrés  aux  études  hagiographiques,  tels  que  la  Légende  dorée  en  divers  idiomes, 
les  CoUectanea  des  BoUandistes  et  autres  ouvrages  similaires. 

Dans  ces  diverses  divisions  nous  n'avons  pas  tenu  compte  de  l'âge  des  manus- 
crits, ni  fait  le  groupement  des  manuscrits  en  parchemin  et  de  ceux  écrits  sur 
papier;  ces  distinctions  sont,  dans  l'espèce,  toutes  factices.  Nous  suivons  donc  les 
numéros  de  l'inventaire.  Il  est  utile  de  rappeler,  bien  que  la  remarque  ait  été  faite 
dans  la  préface  du  tome  premier,  que  les  sigles  BHL.,  BHG.,  RU.,  qui  revien- 
dront fréquemment,  désignent  ]a  Bibliotheca  hagiographica  latina  et  la  Bibliotheca 
hagiograpkica  graeca  publiées  par  les  BoUandistes  et  le  Repertorium  hymnolo- 
gicum  du  chanoine  Ulysse  Chevalier. 


52  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

28.  (F.  80-84).  Passio  SS.  Alexandri,  Eventi  et  Theodori.  ==  BHL., 
n°  266. 

29.  (F.  84-85).  Passio  SS.  Gordiani  et  Epimachi.  =  Ibid.,  n»  3612. 

30.  (F.  85-86).  Passio  S.  Victorini.  =  Ibid.,  n»  6063. 

31.  (F.  86-89).  Passio  SS.  martirum  Nerei  et  Acliillei.  =  Ibid., 
n°  6058. 

32.  (F.  89^-90).  Passio  S^*®  Petronillae  et  Feliculae  virginis.  = 
Ibid.,  n°  6061. 

33.  (F,  90-91).  Passio  Domitillae,  Theodorae  et  Eufrosinae  virginis 
et  Sulpicii  et  Servatiani  sponsorum  earum.  :=  Ibid.,  n°  6066. 

34.  (F.  91-92).  Passio  S.  Panchratii  niartiris.  =  Ibid.,  n»  6427. 

35.  (F.  92-96).  Passio  S.  Proculi.  =  Ibid.,  n"  6957. 

36.  (F.  96-98).  Passio  SS.  Marcellini  et  Pétri.  =  Ibid.,  n°  5230. 

37.  (F.  98-100^).  Passio  SS.  Primi  et  Feliciani.  =  Ibid.,  n°  6922. 

38.  (F.  100^-106).  Passio  S.  Viti  martiris.  =  Ibid.,  n°  8714. 

39.  (F.  106-107).  Passio  SS.  Gervasii  et  Prolasii.  =  Ibid.,  n<>3514. 

40.  (F.  107-108^).  Passio  SS.  lohannis  et  Pauli.  =  Ibid.,  n°  3237. 

41.  (F.  108^-109v).  Item  de  triumpho  eorum.  =  Ibid.,  n»  3239. 

42.  (F.  109^-117^').  Vita  vel  actus  sive  passio  beatissimi  Pétri 
apostolorum  principis  féliciter  édita  a  beato  Lino  episcopo  roniano.  = 
Ibid.,  n"  6655. 

43.  (F.  117V-118).  Prologus  de  passione  S.  Pauli.  =  Ibid.,  n°  6570. 

44.  (F.  118-122).  Passio  S.  Pauli  aposloli.  =  Ibid.,  n°  6570. 

45.  (F.  122-123^).  Passio  SS.  Processi  et  Martiniani.  =  Ibid., 
n*  6947. 

46.  (F.  123V-124).  Passio  SS.  septem  Fratrum.  =  Ibid.,  n°  2853. 

47.  (F.  124-126).  Passio  SS.  Naboris  et  Felicis.  =  Ibid.,  n»  6029. 

48.  (F.  126-128).  Vita  S.  Rophini  confessons.  =  Ibid.,  n°  7284. 

49.  (F.  128-129^).  Gesta  beatae  Mariae  Magdalenae.  =  Ibid., 
n»  5454. 

50.  (F.  129V-132).  Passio  S.  ApoUinaris  marlyris.  =  Ibid.,  n"  623. 

51.  (F.  132-134V).  Passio  S.  lacobi  apostoli.  =  Ibid.,  n»4057. 

52.  (F.  134V-136V).  Passio  SS.  Nazarii  et  Celsi.  =  Ibid.,  n»  6039.  Le 
prologue  manque. 

53.  (F.  136V-137).  Passio  SS.  Simplicii,  Faustini  et  Beatricis.  = 
Ibid.,  n°  7790. 

54.  (F.  137-137V).  Passio  S.  Felicis  martyris.  =  Ibid.,  n°  2857. 

55.  (F.  137V-140).  Passio  SS.  martirum  Abdon  et  Sennen  (1). 

56.  (F.  140-148).  Passio  S.  Stephani  pontificis.  =  Ibid.,  n°  7845. 


(1)  Voir  Calai,  cod.  hagiogr.  lat.  hibl.  reg.  BruxelL,  1. 1,  p.  13,  n°  55,  pour  se 
rendre  compte  de  la  façon  dans  cette  Passion  est  composée. 


VIES   DE    SAINTS    EN   LATIN  53 

57.  (F.  144-145).  Inventio  corporis  S.  Stephani  protomartiris.  = 
BHL.,n°J8bl. 

58.  (F.  145^'-147v).  Passio  S.  Xisti  episcopi.  =  Ibid.,  n°  7809. 

59.  (F.  147v- 149).  Passio  S.  Donati  episcopi.  =  Ibid.,  n"  2289. 

60.  (F.  149-151V).  Passio  S.  Laurentii  martiris.  =  Ibid.,  n'^  4760. 

61.  (F.  151V-153V).  Passio  S.  Yppoliti.  =  Ibid.,  n»  3962. 

62.  (F.  153^-154).  Passio  S.  Gassiani.  =  Ibid.,  n°  1626. 

63.  (F.  154-154^).  Alia  [passio  eiusdem].  =  Ibid.,  n°  1625. 

64.  (F.  154^-156).  Passio  S.  Agapiti  martiris.  =  Ibid.,  n°  125. 

65.  (F.  156^-159^).  Passio  S.  Bartholomei  apostoli.  =  Ibid.,  n°  1002. 

66.  (F.  159V-160V).  Passio  S.  Genesii.  =  Ibid.,  n°  3321. 

67.  (F.  160^-162v).  Passio  S.  Alexandri  martiris.  =  Ibid.,  no  276. 

68.  (F.  163-165).  Actus  et  vita  S.  Augustini  episcopi.  =  Ibid., 
n"  792. 

69.  (F.  165-168^').  Inventio  capitis  S.  lohannis  Baplistae.  =  Ibid., 
n°  4290.  Le  prologue  manque. 

70.  (F.   168V-171V).  [Beda].  Sermo    eiusdem.   =    PL.,  t.  XCIV, 
col.  237-43,  homilia  xx. 

71.  (F.  171^-174).  Passio  S.  Terrenliani  episcopi.  =  5iZL.,n'' 8003. 

72.  (F.  174-177).  Passio  S.  Antonini  martiris.  =  Ibid.,  n°  572. 

73.  (F.  177-184).  Passio  SS.  Proti  et  lacincti  et  S-^^  Eugeniae  virgi- 
nis.  =  Ibid.,  n«  2666. 

74.  (F.  184-185).  Passio  S.  Cornelii  papae.  =  Ibid.,  n»  1958. 

75.  (F.  185-186).  Passio  S.  Cipriani  martiris.  =  Ibid.,  n»  2037. 

76.  (F.  186-187V).  Exaltatio  sanctae  crucis.  =  mU,n°4178. 

77.  (F.    187V-191V).  Passio  SS.  Luciae  et   Geminiani.    =   Ibid., 
no  4988. 

78.  (F.  191V-196V).  Passio  S.  Mathei  apostoli.  =  Ibid.,  no  5690. 

79.  (F.  196v-199v).  Passio  SS.  martirum  Mauritii,  Exuperii,  Gan- 
didi,  Innocentii  atque  Victoris.  =  Ibid.,  n°  5744. 

80.  (F.  199V-202).  Passio  SS.  Gosme  et  Damiani.  =  Ibid.,  n°  1970. 

81.  (F.  202-203V).  Dedicatio  basilicae  S.  Michaelis  archangeli.  = 
Ibid.,  no  5948. 

82.  (F.  203V-208).  Textus  vitae  et  actus  beati  Hieronimi.  =  Ibid., 
no  3871. 

83.  (F.  208-210).  Textus  vitae  et  actus  atque  obitus  beati  Remigii 
Remorum  archiepiscopi.  =  Ibid.,  n"  7155. 

84.  (F.  210-211).  Passio  St»«  Reparatae  virginis.  =  Ibid.,n^  7184. 

85.  (F.  211-214).  Passio  S.  Dionisii  martiris.  =  i6ïd,  no  2178. 

86.  (F.  214-215).  Passio  S.  Domnini  martiris.  =  Ibid.,  n»  2265. 

87.  (F.  215-217).  Passio  S.  Calixti  episcopi.  =  Ibid.,  n"  1523. 

88.  (F.  217-220).  Sermo  S.  Lucae  apostoli  et  evangelistae.  =  Ibid., 
no  4973. 


54  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

89.  (F.  220-222).  Passio  S.  Miniatis  martiris.  =  BHL.,  n»  5965. 

90.  (F.  222-227).  Natale  apostolorum  Simonis  et  ludae.  =  Ihid., 
n°  7751. 

91.  (F.  227-227V).  Pa.ssio  S.  Cesarii.  =  Ibid.,  n°  1515. 

92.  (F.  227^-228").  Passio  SS.  Vitalis  et  Agricolae.  =  /6/c?.,  n"  8691. 

93.  (F.  228^-232').  Passio  Sanctorum  IIII"'  Coronalorum.  =  Ibid., 
n°  1837. 

94.  (F.  232V-234V).  Passio  S.  Theodori  martiris.  =  Ibid.,  n"  ^Ti. 

95.  (F.  234V-243).  Vita  S.  Martini  episcopi.  =  Ibid.,  n»  5610. 

Au  lieu  de  la  lettre  de  Sévère  à  Désiré,  il  y  a  celle  à  Eusèbe.  = 
J6W.,  n°5611. 

96.  (F.  243-244).  Natale  S.  Britii.  =  Ibid.,  n»  1452. 

97.  (F.  244-252).  Passio  S'««  Ceciliae  virginis.  =  Ibid.,  n»  1495. 

98.  (F.  252-254V).  Passio  S.  démentis  episcopi.  =-  ibid.,  n»  1848. 

99.  (F.  254^-255^).  Item  de  libris  miraculorum  démentis.  =  Ibid., 
no  1855. 

100.  (F.  255V-263V).  Passio  S.  Crisogoni  martiris.  =  Ibid.,  n»  1795. 

101.  (F'.  263V.267).  Passio  S.  lacobi  Intercisi.  =  Ibid.,  n»  4100. 

102.  (F.  267-272V).  Passio  SS.  disanti  et  Dariae.  =  Ibid.,  n°  1787. 

103.  (F.  272V-273V).  Vita  S.  Ambrosii.  =  Ibid.,  n»  377.  Le  prologue 
manque. 

104.  (F.  273^-274v).  Acta  et  vita  S.  Zenonis  episcopi.  =  Z6irf.,no9006. 

105.  (F.  274V-275).  Vita  S.  Syri  episcopi.  =  Ibid.,  n»  7976. 

106.  (F.  275-278).  Vita  Pauli  heremitae  édita  a  S.  Hieronimo.  = 
Ibid.,  no  6596. 

107.  (F.  278-279).  Vita  S.  Geminiani  episcopi.  =  Ibid.,  n°  32%. 

108.  (F.  279-292V).  Vita  S.  Basilii  episcopi.  =  Ibid.,  n»  1024.  Le 
prologue  manque. 

109.  (F.  292V-293V).  Vita  S.  Felicis  presbiteri.  =  Ibid.,  n»  2885. 

110.  (F.  293V-294V).  Vita  S.  Mauri  abbatis.  =  Ibid.,  no5773. 

111.  (F.  294V-295).  Vita  S.  Antonii  monachi.  =  Ibid.,  n»  609.  Partie 
de  ce  texte,  les  nn«»  3-8. 

112.  (F.  295-296).  Actus  et  vita  S.  Galli.  =  IHd.,  n»  3247.  Les  trois 
premiers  chapitres  seulement. 

113.  (F.  296-299).  Sermo  venerabilis  Bedae  (1)  presbiteri  in  lau- 
dem  S.  Mathiae  apostoli.  =  Ibid.,  n°  5695. 

114.  (F.  299-303).  [Vita]  S.  Patricii  confessons.  =  Ibid.,  n»  6497. 

115.  (F.  303-304).  Passio  S.  Barnabae  apostoli.  =  Ibid.,  n*»  984. 

116.  (F.  304-309^).  Vita  beati  Martialis.  =  Ibid.,  n»  5552.  Les 
vingt  premiers  chapitres. 


(1)  En  réalité  d'Autpert  ou  Berthaire,  abbé  du  Mont-Cassin. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  55 

117.  (F.  310).  [Fragmentura  Vitae  S.  Donali].  =  BHL.,  dp  2308. 

118.  (F.  310-310^).  In  Gonceptione  B^ae  Mariae  (1). 

Parchemin;  310  feuillets  ;  0"',438  X  O^-^â;  XI"  siècle,  sauf  le  dernier  feuillet 
écrit  au  XIII";  deux  colonnes;  grandes  capitales.  F.  310',  il  y  a  la  note  :  Isle  liber 
est  Hybernicorum  Herbypolensis  diocesis  extra  muros  eiusdem.  F.  1  et  f.  310% 
l'estampille  rouge,  aux  faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris.  Reliure 
moderne;  ais  de  bois  recouverts  de  peau  de  truie  estampée;  sur  les  deux  plats, 
l'inscription  :  Ilegia  Bibl.  Belgica  (2). 

3130.  (104).  —  Breviarium.  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  lv-3v).  [Galendarium  totius  annij. 

2.  (F.  4).  Cycli  paschales  decemnovennales  Dionysii  exiguf,  tabula 
festorum  mobilium,  indictionum  et  epactorum  ab  anno  1137  ad 
1213  (3). 

3.  (F.  4V-230V).  [Officia  de  tempore  a  dominica  SS.  Trinitatis  ad 
AdventumJ. 

4.  (F.  231-410).  [Proprium  sanctorum  a  vigilia  S.  loannis  Baptislae 
ad  S.  Andream  inclusive]. 

Dans  cette  dernière  parlie,  il  y  a  un  certain  nombre  de  vies  de 
saints  complètes. 
«)  (F.  238-239).  De  SS.  loanne  et  Paulo.  =  BHL.,  n»  3238. 

b)  (F.  256v-258^').  Passio  S.  lacobi  apostoli  =  Ibid.,  n°  4057. 

c)  (F.  259-261^).  [De  S.  Petro  ad  vincula].  =  Jbid.,  n°  6681. 

d)  (F.  261V.262).  [De  SS.  Felicissimo  et  Agapito  martyribus]  = 
Ibid.,  n'>lSOi. 

e)  (F.  262^-265^).  Passio  SS.  Gyriaci  martyris  et  sociorum  eius.  = 
Ibid.,  n°  2062. 

f)  (F.  266-267).  Passio  S.  Laurentii  levitae  et  martyris.  =  Ibid.^ 
n"  4755. 

g)  (F.  268v-269v).  Passio  S.  Ypoliti  et  sociorum  eius.  =  Ibid., 
n°  3961. 


(1)  Voir  Miraculorum  B.V.  Mariae  ....  index,  n»  485,  Anal.  Boll.,  t.  XXI,  1902^ 
p.  271. 

(2)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit.  Anal.  Boll.,  1. 1,  p.  539-40  et  Calai,  cod. 
hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  1. 1,  p.  3-23.  Dans  ces  deux  articles,  datant  l'un  de 
1882,  l'autre  de  1883,  il  est  constaté  qu'à  la  fin  du  volume  que  nous  venons  de 
décrire,  il  y  avait,  à  cette  époque,  un  feuillet  contenant  les  noms  d'une  vingtaine 
de  moines  écossais  de  Wûrzburg,  de  plus  la  copie  du  procès-verbal  de  l'élection 
d'un  abbé  du  monastère  de  Saint-Jacques  des  Écossais  à  Erfurth  et  une  pièce  de 
trente  et  un  vers  en  l'honneur  du  prieur  Marin.  Nous  devons  faire  l'aveu  que  ces 
pièces  ont  aujourd'hui  disparu;  c'est  probablement  en  1899,  lors  de  la  reliure  du 
volume,  que  cette  disparition  fâcheuse  se  sera  produite. 

(3)  En  face  de  l'année  1137,  il  y  a,  en  marge,  la  note  :  Isto  anno  perfectus  est  iste 
liber. 


56  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

h)  (F.  285^-288^).  [Passio]  S.  Bartholomei   apostoli.  =  BHL., 
n°  1002. 
i)  (F.  301-304).  Passio  S.  Cornelii  papae  et  martyris.  =  Ibid., 

no  1963. 

h)  (F.  304-305^).  Passio  S.  Cypriani  Kartaginensis  episcopi  et 
martyris.  =  Ibid.,  n°  2043. 

l)  (F.  306-308^).  Passio  S.  Malhei  apostoli  et  evangelislae.  = 
i6<U,n°5690. 

m)  (F.  311-313^).  Passio  SS.martyrumMauricii,Exuperii,Candidi, 
Innocenlii,  Vitalis  et  sociorum  eorum.  =  Ibid.,  n"  574^;  le  prologue 
est  omis. 

n)  (F.  314-316).  Passio  SS.  Gosmae  et  Damiani  fratrum.  =  Ibid., 
n»  1970. 

o)  (F.  320-321).  Vila  S.  Hieronymi  presbyteri.  =  Ibid.,  n»  3869. 

p)  (F.  321-323).  Vila  S.  Remigii  episcopi  et  confessoris.  =  Ibid., 
îi°  7152. 

q)  (F.  323V-326V).  Passio  SS.  Dionisii,  Rustici  et  Eleutherii.  = 
Ibid.,  n»  2175, 

r)  (F.  327-331).  Passio  sanctarum  virginum  undecim  millium.  = 
Ibid.,  n»  8430. 

s)  (F.  332-333^).  Passio  apostolorum  Symonis  et  ludae.  =  Ibid., 
nn°«  7750  et  7751. 

t)  (F.  339^-344^).  Vita  S.  Martini  episcopi  et  confessoris.  =  Ibid., 
n°  5613.  Le  prologue  manque. 

u)  (F.  345-349).  Passio  S.  Ceciliae  virginis  et  martyris.  =  Ibid., 
n»  1495. 

v)  (F.  349^-352).  Passio  S.  démentis  papae  et  martyris.  =  Ibid., 
n°  1848. 

w)  (F.  354^-357v).  Passio  S.  Andreae  apostoli.  =  Ibid.,  n»  428. 

Parchemin;  410  feuillets;  O-jôS  X  0'»,35;  XII«  siècle  (1137),  car  on  lit  f.  4: 
Islo  anno  [1Î37]  perfeclus  est  isle  liber.  Deux  colonnes;  très  belles  initiales, 
en  toutes  couleurs,  à  entrelacs  et  à  figures  d'animaux;  notes  de  musique. 
L'estampille  rouge,  aux  faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris,  se  trouve 
f.  410'.  Reliure  moderne,  veau  racine,  dos  en  maroquin  au  chifTre  couronné  de 
Léopold  I". 

3131.    (197).   —   VlTAE  SANCTORUM. 

1.  (F.  1-lv).  Tabula  huius  presentis  per  modum  calendarii. 
A  remarquer  le  22  août  Dedicatio  ecclesie  rubee  vallis. 

Le  feuillet  2  est  blanc. 

2.  (F.  3-10).  Hystoria  de  assumptione  gloriose  et  intemorate 
Virginis  Marie.  =  BHL.,  n°  5353. 

3.  (F.  10-1  Iv).  Passio  sancti  Agapiti  martiris.  =  Ibid.,  n°  125. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  57 

4.  (F.  11^-12^).  Vita    sancte  Hélène    regine  matris    Constantini 
Augusti.  =  BHL.,  n°  3783  (1). 

5.  (F.  12^-15).  Passio  sancti  Magni  martiris.  =  Ibid.,  n"  5174. 

6.  (F.  15-19).  De  sancto  Bernardo  abbate.  =  Ibid.,  n"  1236. 

7.  (F.  19-19V).  De  sancto  Tymolheo  martyre  (2). 

8.  (F.  19V-20).  De  sancto  Symphoriano  (3). 

9.  (F.  20-25).  De  sancto  Bartholomaeo.  =  BHL.,  n"  1002. 

10.  (F.  25-29*).  Vita  beati  Ludovic!  confessons  quondam  Franco- 
rum  régis  incliti.  =  IbicL,  n"^  5047-5049. 

11.  (F.  29^-30).  Passio  sancti  Rufi  martyris.  =  Ibid.,n°  7376. 

12.  (F.  30-37).  De  sancto  Augustino  episcopo.  =  Ibid.,  n°  796. 

13.  (F.  37-39V).  Passio  S.  Hermetis  martiris.  =  Ibid.,  n»  3854. 

14.  (F.  39^-43^).  DefestodecollationissanctiIohannisBaptistae(4). 

15.  (F.  43^-44).  Passio  sancte  Sabine  virginis  et  martyris.  =  BHL., 
no  7407. 

16.  (F.  44-44.V).  Passio  sanctorum  martirum  Felicis  et  Adaucti.= 
ièî<^.,n»2879. 

17.  (F.  44^-47).  Vita  S.  Veronis  et  Veronae  sororis  eius.  =  Ibid., 
n°  8548.  Le  prologue  manque. 

18.  (F.  47-48^).  De  sanctis  Saviniano  et  Savino.  =  Ibid.,  n°  7442. 

19.  (F.  48V-49).  Vita  S.  Lupi  archipiscopi  (sic).  =-  Ibid.,  n"  5084. 

20.  (F.  49-49V).  Vita  S.  Mamertini.  =  Ibid.,  n"  5202. 

21.  (F.  49^-53).  De  sancto  Egidlo  abbate.  =  Ibid.,  n°  93.  Au  lieu  du 
prologue,  il  y  a  le  commencement  du  chap.  130  de  la  Legenda  aurea. 

22.  (F.  53-55V).  Vita  sancti  Remacli  episcopi.  =  Ibid.^  n"  7113. 

23.  (F.  55^-56^).  Vita  sancti  Evorcii    episcopi.   Inc.  Temporibus 
Constantini  imperatoris  floruit  sanctus  Evorcius. 

24.  (F.  56^-61).  Hystoria  de  nativitate  béate  Marie  virginis  (5). 

25.  (F.  61-67).  Passio  sancii  Adriani  martyris.  =  BHL.,  n°  3744. 

26.  (F.  67-69).  Passio  sanctorum  Gorgonii  et  Dorothei.  =  Ibid., 
n''3617. 

27.  (F.  69-70).  Passio  sanctorum  Prothi  et  lacincti  et  Eugénie 
virginis  (6). 

28.  (F.  70-73).  Vita  sancti  Guidonis  confessons.  =  BHL.,  lY^  8871. 

29.  (F.  73-75^).  De  ratione  inslitutionis  festi  sancte  crucis  (7). 


(1)  Le  commencement  a  été  fortement  abrégé. 

(2)  Legenda  aurea,  cap.  Ii21. 

(3)  Ibid.,  cap.  122. 

(4)  Ibid.,  Dresflae,  1841,  p.  566. 

(5)  76irf.,p.585. 

(6)  Ibid.,  cap.  136. 

(7)  y6îd.,p.  605. 


58  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

30.  (F.  75^-76^).  De  sanclo  Cornelio.  =  BHL.,  n»  1958. 

31.  (F.  76V-77V).  De  sanclo  Cypriano.  =  Ibid^n"  2038. 

32.  (F.  77^-80).  Passio  sanctorum  Lucie  et  Geminiani  martyrum.= 
J6/d,n°4985. 

33.  (F.  81-84^).  Passio  sancte  Eufemie  virginis.  =  Ibid.,  n°  2708. 

34.  (F.  84^-87).  Passio  sancti  Lamberli  episcopi  et  martiris.  = 
Ibid.,  n°  4688.  Le  prologue  manque. 

35.  (F.  87^-89).  Passio  sanctae  Faustae  virginis.  =  Ibid.,  n°  2833. 

36.  (F.  89-94^).  De  sancto  Matheo  apostolo.  =  Ibid.,  n°  5690,  sans 
le  prologue. 

37.  (F.  94^-98^).  De  sancto  Maurilio  et  sociis  eius  (1). 

38.  (F.  98^-102).  Passio  S^^»*  Teclae  virginis.  =  BHL.,  n"  8020. 

39.  (F.  102-103^).  Passio  S.  Cypriani  episcopi  et  lustinae  virginis.  = 
Ibid.,  n°  2050. 

40.  (F.  103^-106).  Passio  SS.  Cosmae  et  Damiani.  =  Ibid.,  n"  1969. 

41.  (F.  106-110'').  De  sancto  Mychaele  archangelo.  /hc.  Michaclis 
archangeli  sacra  solempnitas  dicitur  apparitio,  Victoria,  dedicatio  et 
memoria  (2). 

42.  (F.  110V-115V).  De  sancto  Hicronymo.  ~  BHL.,  n"  3874. 

43.  (F.  115V-116V).  De  sancto  Remigio  (3). 

44.  (F.  116V-117V).  Vita  S.  Bavonis.  =-  BHL.,  n"  1049  (résumé). 

45.  (F.  1 17^-1 18^).  Passio  sancli  Leodegarii.  =  Ibid.,  n°  4583 
(abrégé). 

46.  (F.  118*-123v).  De  sanclo  Francisco.  =  iô/rf.,  n°  3130. 

47.  (F.  123^).  De  sancto  Marco  papa  et  passio  sanctorum  Marcelli 
et  Apulii.  =  PL.,  t.  CGXXVIII,  col.  1. 

48.  (F.  123V-124).  Passio  sanctorum  Sergii  et  Bachi.  =  BHL., 
n«  7599  (abrégé). 

49.  (F.  124-125).  Vita  sancte  Pélagie. 

50.  (F.  125-125^).  Vita  sancte  Margarite  dicte  Pelagius. 

51.  (F.  125V-126).  De  sancta  Thayde  meretrice  (4). 

52.  (F.  126-129).  De  sancto  Dyonisio  (5). 

53.  (F.  129- 132).  Vita  sancti  Gummari  confessoris.  =  BHL.,  n»  3694. 

54.  (F.  132-134^).  Passio  sancti  Gereonis  et  sociorum  eius.  =  Ibid., 
n°  3446  (sans  le  prologue). 

55.  (F.  134^-135').  Translatio  sancti  Augustini  episcopi.  =  Ibid., 
n""  794  (fragment). 


(1)  Legenda  aurea,  cap.  141. 

(2)  Ibid.,  cap.  145. 

(3)  Ibid.,  cap.  16. 

(4)  Ce  texte  et  les  deux  précédents  sont  des  résumés.  Cf.  BHL.,  n»  6605. 

(5)  Legenda  aurea,  cap.  153. 


VIES   DE    SAINTS   EN   LATIN  59 

56.  (F.  135v-137^).  Passio  sancti  Galixti  pape  et  raartiris.  =  BHL., 
n°  1523, 

57.  (F.  137^-138v).  Vita  S.  Galli  abbatis.  =  Ibid.,  n°  3247  (résumé). 

58.  (F.  138^-139^).  De  transita  S.  Luce  evangeliste.  =  PL.,  t.  XCV, 
col.  1530. 

59.  (F.  139^-144^).  Passio  sanetorum  undecim  millium  virginum.  = 
i^flL.,  nn°«  8428-8430. 

60.  (F.  144^-145^).  Vita  sancti  Severini  Agrippine  civitatis  epi- 
scopi.  =  Ibid.,  n"  7652. 

61.  (F.  145^-147^).  Passio  sanetorum  Grispini  et  Crispiniani.  = 
Ibid.,  n»  1990. 

62.  (F.  147^-153).  De  sanclis  Symone  et  luda.  =  Ibid.,  n°  7749. 

63.  (F.  153-156^).  Passio  sancti  Quintini  martiris.  =  Ibid.,  n"  7008 
(sans  le  prologue). 

64.  (F.  156^-160).  Hystoria  de  omnibus  sanctis(l). 

65.  (F.  160-162).  Passio  sancti  Gesarij  dyaconi  et  martyris.  = 
5i?L.,nM511. 

66.  (F.  162- 166^),  Gommemoralio    omnium    fidelium    defuncto- 
rum  (2). 

67.  (F.  166^-171^).  Passio  sancti  Eustachii  et  sociorum  eius.  = 
BHL.,  n»  2760. 

68.  (F.  171V-173'').  De  sancto  Leonardo  (3). 

69.  (F.  173V-174).  Vita  S.  Willibrordi  episcopi.  =  BHL.,  n°  8935 
(abrégé). 

70.  (F.  174-178).  Passio  sanetorum  martyrum  quatuor  Coronato- 
rum.  =  Ibid.,  n°  1837. 

71.  (F.  178-1 78v).  Passio  S.  Thedori  (sic)  martyris.  =  Ibid.,  n°  8078 
(résumé). 

72.  (F.  178V-179).  De  sanclo  Martino  papa.  =  PL.,  t.  CXXVIII, 
col.  738. 

73.  (F.  179-183).  De  sancto  Martino  episcopo.  =  BHL.,  n»  5610 
(sans  le  prologue). 

74.  (F.  183).  Passio  sancti  Menne  martyris.  =  Ibid.,  n°  5923. 

75.  (F.  183-185).  Vita  sancti  Lebuini  presbiteri  et  confessons.  = 
Ibid.,  n»  4812  (abrégé). 

76.  (F.  185-185V).  Vita  sancti  Brictii  episcopi.  =  Ibid.,  n"  1454. 

77.  (F.  185V-192V).  De  sancta  Elyzabeth.  =  Ibid.,  n°  2506. 

78.  (F.  192V-195V).  Vita  sancti  Columbani  abbatis.  =  Ibid.,  n»  1898 
(abrégé). 


(1)  Legenda  aurea,  p.  718. 

(2)  Ibid.,  p.  728. 

(3)  Ibid.,  cap.  155. 


GO  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

79.  (F.  196-203).  De  sancta  Gecilia.  =  BHL.,  n°  1495. 

80.  (F.  203-206 V).  Passio  sancti  Clementis  pape  et  martiris.  — 
Ibid.,  n°  1848. 

81.  (F.  206^-207).  Passio  sancti  Crisogoni  martiris.  =  Ibid.,  n»  1793 
(résumé), 

82.  (F.  207-222).  De  sancta  Katherina.  =  Ibid.,  n»  1672. 

83.  (F.  222-223).  Passio  S.  Pétri  Alexandrie  episcopi.  =  Ibid., 
n°  6696  (abrégé). 

84.  (F.  223-223^).  Passio  sanctorum  Saturnini  et  aliorum  marti- 
rum,  =  Ibid.,  n«  7501. 

85.  (F.  223^-227).  Passio  sancti  Grisanti  martiris  et  Darie  virgi- 
nis.  =  Ibid.,  n"  1787  (sans  le  prologue). 

86.  (F.  227^-232).  De  dedicatione  ecclesie  (1). 

87.  (F.  232-233).  Passio  duorum  Ewaldorum.  =  BHL.,  n°  2805. 

88.  (F.  233-238).  Vita  S.  Huberti  tungrensis  episcopi.  =  Ibid., 
n°  4000  (sans  le  prologue). 

89.  (F.  238-239V).  De  sanclo  lacobo  interciso.  =  Ibid.,  n°4101. 

90.  (F.  240-241^).  De  prescntatione  béate  Marie  virginis.  Inc.  In 
principio  voluminis  regum  legimus  quod  Anna  uxor  Hclchane. 

Parchemin;  241  feuillets;  O-.SS  X  0-27;  XV»  siècle  (1465),  car  on  lit  f.  239'  : 
Iste  liber  pertinel  fralribus  monasterij  Sancti  Pauli  dicli  Hubee  vnUis  in  Zonia  iuxla 
Bruxcllam.  Qui  et  scriplus  esl  in  eodem  monasterio  ar  finilus  anno  Domini 
M''.CCCC".  Ixv  in  oclava  sancti  lohannùi  evangelùlc.  Per  manus  fratris  lohnjinis 
Back presbiteri  donali  (2).  Oratepro  eo.  Deux  colonnes;  initiales  rouges  et  bleues. 
F.  1  et  f.  241",  l'estannpille  rouge,  aux  faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale  de 
Paris.  Demi-reliure  moderne;  dos  en  maroquin  rouge  avec  le  titre  doré /oanni* 
Back.  Legenda  Sanctorum  anno  1465  (3). 

3132.  (207-8,  98-100, 206).  —  Passionale.  En  trois  volumes. 
Tome  premier  (n«  207-8). 

1.  (F.  1^).  Nomina  sanctorum  in  hoc  passionali  contentorum. 

2.  (F.  2-2v).  Calendrier  (mai-décembre). 

3.  (F.  3-9v).  Vita  S.  Basilii  episcopi.  =  BHL,  n°  1023. Le  prologue 
manque. 

4.  (F.9V-18V).  Vita  S.  Fulgentii.  =  Ibid.,  n^  3208. 

5.  (F.  16^-21).  Passio  sanctae  Martinae.  =  Ibid.,  n»  5588. 

6.  (F.  21-28).  Vita  S.  Mauri  abbatis.  =  Ibid.,  n»  5773. 

7.  (F.  28-28V).  Passio  S.  Goncordii  martyris.  =  Ibid.,  n"  1906. 


(1)  Legenda  aurea,  cap.  182. 

(2)  Au  sujet  de  Jean  Back,  voir  Bollandiani,  Ànecdota  ex  codicibus  lohannis 
Gielemans,  p.  284. 

(3)  Voir  Cat.  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  1. 1,  p.  97-108. 


VIES   DE    SAINTS    EN   LATIN  61 

8.  (F.  28^-29).  Passio  S.  Secundi  martyris.  =  BHL.,  n°  7559. 

9.  (F.  29-3 iv).  Vita  St««  Eufrosinae  virginis.  =  Ibid.,  n"  2723. 

10.  (F.  31V-32V).  Vita  S.  Genovefae  virginis.  =  Ihid.,  n°  3336. 

11.  (F.  32V-33).  Passio  S.  Pétri  qui  Balsamus  dicitur.  =  Ibid., 
n°  6702. 

12.  (F.  33-44).  Passio  S.  Theogenis  martyris.  =  Ihid.,  n»  8106. 

13.  (F.  34-36).  Vita  S.  Symeonis  moflaclii.  =  Ibid.,  n°  7957. 

14.  (F.  36V-37).  Passio  S.  Luciani  martyris.  =  Ibid.,  n°  5008. 

15.  (F.  37-39).  Passio  SS.  Iuliani  et  Basilissae  martyrum.  =  Ibid., 
n«  4529. 

16.  (F.  39^-44).  Passio  SS.  Iuliani  et  Celsi  martyrum.  =  Ibid., 
n»  4529. 

17.  (F.  44-47^).  Passio  S.  Pauli,  primi  heremite.  =  Ibid.,  n°  6596. 

18.  (F.  47^-52v).  Vita  S.  Hilarii  episcopi.  =  Ibid.,  iv  3886. 

19.  (F.  52^-55).  Vita  S.  Felicis  quam  scripsit  Beda  presbyter.  == 
Ibid.,  n°  2873.  Le  prologue  manque. 

20.  (F.  55-59V).  Vita  S.  Fursei.  =  Ibid.,  w  3209. 

21.  (F.  61^-62^).  Passio  S.  Pontiani  martyris.  =  Ibid.,  n°  6891. 

22.  (F.  62^-64).  Passio  S.  Diodori  et  Mariniani  martyrum.  =  Ibid., 
n°  2164. 

23.  (F.  64-73).  Passio  S.  Sebastiani  martyris.  =  Ibid.,  n"  7543. 

24.  (F.  73-75).  Passio  S^^^  Agnetis  martyris,  =  Ibid.,  n°  156. 

25.  (F.  16-15").  Passio  SS.  Fructuosi,  Auguri  et  Eulogii  diacono- 
rum.  =  Ibid.,  n°  3197. 

26.  (F.  15^-11^).  Passio  S.  Vincentii  martyris.  =  Ibid.,  n°  8628. 

27.  (F.  77V-81V).  Passio  S.  Anastasii  martyris.  =  Ibid.,  n°  409. 

28.  (F.  81^-82).  Passio  trium  fratrum  [Claudii,  Asterii,  NeonisJ.  = 
Ibid.,  n°  1829. 

29.  (F.  82-83V).  Passio  S.  Babillae  episcopi.  =  Ibid.,  n°  889.  Des. 
mutil.  Volumus  Babill....  (1). 

30.  (F.  84-89).  [Vita  S*''"^  Brigidae].  =  Ibid.,  n"  1456.  Inc.  mutil... 
sedit  cum  cognatis. 

31.  (F.  89-92).  Passio  S.  Blasii  martyris.  =  Ibid.,  nP  1370. 

32.  (F.  92-92V).  Passio  S.  Antonini  martiris.  =  Ibid.,  n"  572. 

33.  (F.  92V-94V).  Passio  S*^«  Agathae.  =  Ibid.,  n°  135. 

34.  (F.  94^-97).  Passio  S.  Vedasti  confessoris.  =  Ibid.,  rf  8506. 

35.  (F.  97-98^).  Vita  sancti  Amantii  episcopi.  =  Ibid.,  n"  351.  Le 
prologue  manque. 


(1)  Il  manque  ici  seize  feuillets,  81-96  de  l'ancienne  pagination.  D'après  l'index, 
ces  feuillets  contenaient  la  fin  de  la  Passion  de  S.  Babylas,  la  Passion  de  S.  Poly- 
carpe,  celle  de»  SS.  Thyrse  et  Galien  et  le  commencement  de  la  Vie  de 
S*«  Brigitte. 


62  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

36.  (F.  98^-100).  Passio  SS.  Valentini  presbiteri,  Asterii,  Audifax 
et  Abbacuc  et  Marthae  martyrum.  =  BUL.,  n°  8463. 

37.  (F.  100-101^).  Passio  S.  Valentini  episcopi.  =  IbkL,  n<»  8460. 

38.  (F.  101^-104).  Passio  SS.  Fauslini  et  lovitae  marlirum.  =  Ibid., 
n»  2837. 

39.  (F.  104-105').  Passio  S^"^  luiianae  virginis.  =  Ibid,,  n»  4522, 
avec  le  prologue. 

40.  (F.  105^-106^').  Passio  S.  Phileae  episcopi.  =  Ibid.,  n°  6799. 

41.  (F.  106^-107^).  Passio  St''^  Dorotheae  virginis.  =  Ibid.,  n"  2323. 

42.  (F.  107^-108^').  Passio  S.  Thcophili  martyris.  =  Ibid.,  n"  2323. 

43.  (F.  108»-109).  Passio  S««  Eulaliae  virginis.  =  Ibid,,  n»  3693. 

44.  (F.  109-109').  Passio  S.  Sereni  martyris.  =  Ibid.,  n"  7595. 

45.  (F.  109»-110^).  Sermo  de  sancto  Mathia  apostolo.  Inc.  Cum 
praeclara  beati  Mathiae  festivitas  per  annui  cursus  revolutionem  se 
repraesentat,  maximae  iucundilatis  gaudia  merito  nobis  multiplicat. 

46.  (F.  110-113).  Passio  SS.  Montani  et  Gemelii  martyrum.  = 
BHL.,  n°  6010. 

47.  (F.  113-114).  Passio  S.  Nestoris  episcopi  et  martyris  gloriosi.  = 
Rid.,  n"  6068. 

48.  (F.  114-115').  Vita  S.  Albini  confessons.  =  Ibid.,  n*>  234,  sans 
prologue.  Des.  mut  il.  (n'  14  initio)  fiebat  insolentia  de...  (1). 

49.  (F.  116-117).  [Vita  S.  Foce].  =  Ibid..  n»  6838.  Inc.  mutil 

probatam  amare  sententiam. 

50.  (F.  117-118').  Passio  SS.  Perpetuae  ac  Felicitalis.  =  Ibid., 
n°  6635. 

51.  (F.  118-120').  Passio  SS.  Philemonis,  Apollonii  sociorumque 
eorum.  =  Ibid.,  n»  6803. 

52.  (F.  120'-122).  Vita  beati  Athali  abbatis.  =lbid.,  n"  742. 

53.  (F.  122-124).  Passio  quadraginta  martyrum.  =  Ibid.,  n°  7539. 

54.  (F.  124-130).  Vita  S.  Gregorii  papae.  =  Ibid.,  n»  3640. 

55.  (F.  130-131').  Passio  S.  Pyonii  martyris.  ==  Ibid.,  n»  6852. 

56.  (F.  131'-132).  Passio  S.  Alexandri  martyris.  =  Ibid.,  n«>280. 

57.  (F.  132-138).  Vita  S.  Heriberti  Coloniensis  archiepiscopi.  = 
Ibid.,  n"  3827. 

58.  (F.  138-141').  Vita  St*«  Gerthrudis  virginis.  ==  Ibid.,  n°  3490. 

59.  (F.  141'-142').  Miracula  S*»»  Gerthrudis  virginis.  =  Ibid., 
n°  3399. 

60.  (F.  142'-143).  Vita  S.  loannis  Penarim.  =  Ibid.,  n»  4420. 

61.  (F.  143-148).  Vita  S.  Guthberti  episcopi.  =  Ibid.,  n"  2019,  sans 
le  prologue. 

62.  (F.  148-149).  Passio  S.  Theodoreti  martyris.  =  Ibid.,  n«  8074. 


(1)  Deux  feuillets  manquent  ici,  les  feuillets  129  et  130  de  l'ancienne  pagination. 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  63 

63.  (F.  149V-150V).  Passio  S.  Pygmenii  martyris.  =  BHL.,  n«  1322. 

64.  (F.  150-165).  Vita  S.  Ludgeri  episcopi.  =  Ibid.,  n"494â. 

65.  (F.  165-167).  Passio  S^»®  Mariae  sororis  S^''^  Teclae  martyris.  = 
Ibid.,  n°  5422. 

66.  (F.  167-168).  Passio  S.  Achaici  martyris.  =  Ihid.,  n»  25. 

67.  (F.  168-172).  Vita  S.  Walarici.  =  Ibid.,  n°  8762;  le  prologue 
manque. 

68.  (F.  173-176).  Vita  S.  Mariae  Egyptiacae.  =  Ibid,,  n»  5417,  sans 
le  prologue. 

69.  (F.  178-183).  Passio  S^^e  Theodosiae  virginis.  =  Ibid.,  n»  8090. 

70.  (F.  183-185).  Vita  S.  Lupi  Senonicae  urbis  episcopi.  =  Ibid., 
n°  5083. 

71.  (F.  185-190V).  Vita  S.  Ambrosii  episcopi.  =  Ibid.,  n°  377. 

72.  (F.  190^-191).  Passio  S.  Hyrenei  episcopi.  =  Ibid.,  n''  4466. 

73.  (F.  191V-192V).  Vita  S.  Fronlonii  monachi.  =  Ibid.,  n°  3189. 

74.  (F.  192^-194).  Passio  S.  Eleutherii  episcopi  et  Anciae  matris 
eius.  =  Ibid.,  n»  2451. 

75.  (F.  194-195).  Passio  S.  Yppopodii  Lugdunensis.=iè*U,  n°2574. 

76.  (F.  195-197V).  Passio  S.  Georgii  martiris.  =  Ibid.,  n»  3388. 

77.  (F.  197^-198^).  Passio  S.  Alexandri  martiris.  =  Ibid.,  n«  279. 

78.  (F.  198^-199').  Passio  S.  Marci  evangelistae.  =  iôîW.,  nn^^  5274 
et  5276. 

79.  (F.  199V-200V).  Vita  S.  Victorini.  =  Ibid.,  n°  7661. 

80.  (F.  200V-201).  Vita  S.  Severini.  =  Ibid.,  n°  7663. 

81.  (F.  201-203V).  Vita  S.  Richarii  presbyteri.  =  Ibid.,  n^  7224. 

82.  (F.  203V- 204v).  Passio  S.  Torpetis  martyris.  =  Ibid.,  n°  8305. 

83.  (F.  204V-206V).  Passio  SS.  Ananiae  et  Pétri.  =  Ibid.,  n"  397. 

84.  (F.  206^-207^).  Passio  S.  lacobi  apostoli  fralris  Domini.  =  Ibid., 
n»  4089. 

85.  (F.  207v).  Vita  S.  Philippi  apostoli.  =  Ibid.,  n°  6814. 

86.  (F.  208V-210V).  Vita  S.  Walburgis  virginis.  =  Ibid.,xi°  8766. 

87.  (F.  210-21  Iv).  De  inventione  S.  crucis.  =  Ibid.,  n°  4171. 

88.  (F.  211V-213V).  Passio  SS.  Alexandri,  Eventii  et  Theodoli.  = 
Ibid.,  n»  266. 

89.  (F.  213^-215).  Passio  S.  Quiriaci  episcopi  qui  crucem  Domini 
invenit.  =  Ibid.,  n°  7024.  La  première  partie  de  la  pièce,  soit  les 
nn°8  1-14,  manque. 

90.  (F.  215-215^).  Passio  S.  Floriani  martyris.  =  Ibid.,  n°  3055. 

91.  (F.  215V-217).  Passio  SS.  Mariani  et  lacobi.  =  Ibid.,  n"  131. 

92.  (F.  217-217V).  Passio  St=»«  Domitillae  virginis.  =--  Ibid.,  n°  2257. 

93.  (F.  217V-218V).  Passio  S.  Victoris  martyris.  =  Ibid.,  n°8580. 

94.  (F.  218V-219V).  Passio  SS.  Victoris  et  Goronae.  =  Ibid.,  n"  8561. 

95.  (F.  219V-220).  Passio  SS.GordianietEpymachi.  =  i6/d,no3612. 


64  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

96.  (F.  220-220^).  Vita  S.  Beali  marlyris.  =  BHL.,  n"  1065. 

97.  (F.  220^-222).  Passio  S,  Victoris  martyris.  =  Ibid.,  n°  8570. 

98.  (F.  222-224).  Passio  SS.  Simplicii,  Faustini  et  Anlimi.  =  Ibid., 
nn°«564ct561. 

99.  (F.  224-224^).  Passio  S.  Pancratii  marlyris.  =  26/V/.,no6421. 

100.  (F.  224^-227).  Passio  SS.Nerei  et  Achillei  et  alioruni.  =  Ibid., 
n°  6058,  avec  omission  des  nn°«  21-25. 

101.  (F.  227-229^).  Passio  S.  Gengulfi  marliris.  =  Ibid.,  n°  3328. 

102.  (F.  229^-230^').  Passio    SS.  Victoris   et  Goronae.   =    Ibid., 

n°  8560. 

103.  (F.  230^-231).  Vita  S.  Orienlis  episcopi.  —  Ibid.,  n°  6345. 

104.  (F.  231-231^).  Passio  SS.  Pétri,  Andrcae,  Pauli  et  Dyonisiae 
virginis.  =  Ibid.,  n°  6716. 

105.  (F.  231V-231V).  Passio  S.  Peregrini  martyris.  =  Ibid.,  n»  6623. 

106.  (F.  231^-233).  Passio   S»»*»    Potentianae    virginis.    =    Ibid., 
n°  6991. 

107.  (F.  233-233^).  Passio  S.  Zenonis  et  filii  eius.  =  Ibid.,  n"  1912, 

108.  (F.  233^-234^).  Passio  SS.  Donaliani  et   Rogatiani    marty- 
rum.  =  Ibid.,  n"  2275. 

109.  (F.  234^-236).  Passio  S.  Urbani  papae  et  martyris.  =  Ibid., 
n"  8372. 

110.  (F.  236-241*).  Vita  S.  Germani  Parisiaeae  urbis  episcopi.  = 
Ibid.,  n- 3^8. 

111.  (F.  241^-243^).  Vita  S.  Maximini  Treverorumarchiepiscopi.= 
Ibid.,  n°  5824.  Le  prologue  manque. 

112.  (F.  243^-244).  Passio  S.  Suiberti  episcopi  et  marliris.  =  Ibid., 
n"  7938. 

113.  (F.  244-245).  Passio  SS.  martyrum  Canti,  Gantiani  et  Gantia- 
nillae  virginis.  =^  Ibid.,  n"  1544. 

114.  (F.  245-248),  Vita  S.  Symeonis  monachi  apud  Treverim  quie- 
scentis.  =  Ibid.,  n°  7963,  sans  le  prologue. 

115.  (F.  248-249V).  Passio  SS.Marcelli  et  Pétri  martyrum.  =  Ibid., 
n°  5231. 

116.  (F.  249^-251^).  Passio  sanctorum  XL  et  VIII  martyrum.  = 
i6ic?.,n°  6389(1). 

117.  (F.  251^-253).  Passio  S.  Herasmi  martyris.  =  Ibid.,  n°  2578. 

118.  (F.  253-254).  Passio  SS.  martyrum  Pergentini  et  Laurentini 
fratrum.  =  Ibid.,  n°  6632. 

119.  (F.  254-255).  Passio  S.  Bonifatii  martyris.  =  Ibid.,  n"  1413. 

120.  (F.  255-262).  Vita  S.  Bonifatii  Moguntinae    civitatis  archi- 
episcopi.  =  Ibid.,  n°  1400. 


(1)  Voir  cependant  Calai,  cod.  hagiogr.  lat.  biblioth.  reg.  Bruxell.,  1. 1,  p.  154. 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  65 

121.  (F.  262v).  Passio  S.  Procopii  martyris.  =  BHL.,  n«6949. 

122.  (F.  262V-263V).  Passio  S.  Potiti  pueri  et  martyris.  =  Ibid., 
n°  6908. 

123.  (F.  263^-264v).  Passio  S.  Faustae  virginis.  =  Ibid.,  n«  2834. 

124.  (F.  264v).  Passio  SS.  Polieuti,  Gandidiani  et  Filoromi  mar- 
tyrum.  =  Ibid.,  n°  6888. 

125.  (F.  264V-267).  Passio  SS.  Speleusippi,  Eleusippi  et  Meleu- 
sippi.  =  Ibid.,  n"  7829. 

126.  (F.  267-268).  Passio  S.  Macharii  et  Eugenii.  =  Ibid.,  n°  5103. 

127.  (F.  268-268^).  Passio  sanctorum  XXXV  martyrum.  =  Ibîd., 
n«6584. 

128.  (F.  268^-271).  Provinciale  continens  nomina  omnium  dioce- 
sum  per  universam  christianitatem  et  quae  quibus  ecclesiis  suffra- 
gentur  (1). 

Tome  deuxième  (n°  98-100). 

Sur  le  premier  plat  intérieur  Nomina  sanctorum  in  hoc  passionali. 

1.  (F.  Iv).  Calendrier  pour  les  mois  de  juin  à  septembre. 

2.  (F.  2v-3v).  Vita  S.  Medardi  episcopi  et  confessoris.  =  BHL., 
n"  5864. 

3.  (F.  3v-4v).  Passio  SS.  martyrum  Primi  et  Feliciani.  =  Ibid., 
n«  6922. 

4.  (F.  4v-5v).  Passio  SS.  Basilidis,  Trophidis  et  Mandalis  marty- 
rum. =  Ibid.,  n»  1019. 

5.  (F.  5v-7v).  Passio  S.  Barnabae  apostoli.  =  Ibid.,  n°  985. 

6.  (F.  7^-8^').  Passio  Nazarii  discipuli  S.  Pétri  apostoli.  =  Ibid., 
n°  6039.  Le  prologue  manque. 

7.  (F.  8^).  De  inventione  eorumdem  martyrum.  =  Ibid.,  n^  6050. 

8.  (F.  8v-9).  Passio  S.  Viti  martyris.  =  Ibid.,  n"  8715. 

9.  (F.  9-10).  De  translatione  S.  Viti  martyris.  =  Ibid.,  n"  8720. 

10.  (F.  10-1  Iv).  Vita  S.  Aviti  presbyteri.  =^  Ibid.,  n°  879. 

11.  (F.  11V-12V).  Vita  S.  Marinae  virginis.  =  Ibid.,  n°  5528. 

12.  (F.  12V-13V).  Passio  SS.  Gervasii  et  Prothasii  martyrum.  = 
Ibid.,  n»  3514. 

13.  (F.  13^).  Epistola  S.  Ambrosii  ad  sororem  suam  de  inventione 
eorumdem  martyrum.  =  Ibid.,  np  3513. 

14.  (F.  13^-16).  Passio  S.  Albani  martyris  Magontiensis.  ==  Ibid., 
n°8110. 

15.  (F.  16-18)).  Vita  S.  Eustasii  confessoris.  =  Ibid.,  n»  2773. 


(1)  Voir,  au  sujet  de  ce  provincial,  l'article  de  D.  Rattinger  S.  I.  dans  VHisto- 
risches  Jahrbuch,  t.  II,  1881,  p.  24  sqq.  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg. 
BruxclL,  1. 1,  p.  135,  note  1. 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T.   V.  5 


66  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

16.  (F.  18-19^).  Vita  S.  Paulini  episcopi  et  confessons.  =  BHL., 
r\^  6558. 

17.  (F.  19^-20).  Relatio  S.  Gregorii  papae  do  eodem.  =   Ihid., 
ii"6560. 

18.  (F.  20-20^).  Passio  S*»»  Mustyolae  et  aliorum.  =  Ibid.,  n°  4455. 

19.  (F.  20V-22).  Passio  SS.  lohannis  et  Pauli  martyrum.  =  Ihid., 
n"  3236  et  n"  3239. 

20.  (F.  22-25).  Passio  SS.  scptem  Dormientium.  ==  Ibid.,  n"  2315. 

21.  (F.  25-28).  Passio  SS.  apostolorum  Pétri  et  Pauli.  =  Ibid., 
n°«  6657  et  6658. 

22.  (F.  28-36^).  Passio  S.  Pétri  apostolorum  principis.  =  Ibid. , 
n°  6663. 

23.  (F.  36'-38').  Passio  S.  Pauli  apostoli.  =  Ibid.,  n»  6570. 

24.  (F.  38^-41).  Epistola  S.  Clementis  ad  lacobum  apostolum.  =• 
PG.,  t.  II,  col.  31-56. 

25.  (F.  41-49^).  Vita  S.  Martialis  discipuli  beati  Pelri  apostoli.  = 
BHL.,  n°  5552. 

26.  (F.  49^-51).  Passio  SS.  virginuni  Fidei,  Spei  et  Caritatis.  =» 
i6îW.,n»2971, 

27.  (F.  51-55).  Vita  S.  Karelephi  presbyteri.  =  Ibid.,  n»  1568. 

28.  (F.  55-56).  Passio  SS.  martyrum  Processi  et  Martyniani.  = 
Ibid.,  n°  6947. 

29.  (F.  56-61^).  Vita  S.  Uldalrici  episcopi  et  confessons.  =  Ibid., 
n°  8362.  Le  prologue  manque. 

30.  (F.  61^-65^).  Vita  S.  Goaris  confessons.  =  Ibid.,  n°  3566. 

31.  (F.  65^-70).  Libellus  miraculorum  beati  Goaris  confessons  et 
de  translatione  eius.  =  Ibid.,  n"  3567. 

32.  (F.  70V-73).  Passio  S.  Kyliani  martyris.  =  Ibid.,  n"  4661. 

33.  (F.  73-73V).  Passio  S.  Cyrilli  episcopi.  =  Ibid.,  n«  2070. 

34.  (F.  73^-74).  Passio  St««  Anatholiae  virginis.  =  Ibid.,  n"  418. 

35.  (F.  74-76).  Vita  S.  Paterniani  episcopi.  =  Ibid.,  n»  6472. 

36.  (F.  76^-77).  Passio  S*"  Felicitatis  VIIt«°»  que  filiorum  eius.  = 
Ibid.,  n"  2853. 

37.  (F.  77-78).  Passio  SS.   virginum  Rufmae  et  Secundinae.  = 
Ibid.,  n°  7259. 

38.  (F.  78-80).  Passio  S.  Hermagorae  episcopi.  =  Ibid.,  n"  3841. 

39.  (F.  80-81 V).  Passio  S.  Eugenii  episcopi  et  martyris.  =  i^/t/., 
n°  2680. 

40.  (F.  81V-84).  Vita  St=»e  Margaretae  virginis.  =  Ibid.,  n"  5303. 

41.  (F.  84-86).  Passio  SS.  martyrum  Cirici  et  lulittae.  =  Ibid., 
nM809. 

.    42.  (F.  86-88^).  Passio  S.  Agylolphi  Coloniensis  archiepiscopi.  =^ 
Ibid.,  n°  145. 


VIES    DE    SAINTS    EN    LATIN  67 

43.  (F.  88V-89V).  Vita  S.  Alexis  confessons.  =  BHL.,  n"  286. 

44.  (F.  89^-90).  Vita  S^»"  Praxedis  virginis.  =  Ibid.,  n°  6920. 

45.  (F.  90-92^).  Vita  S^^^  Mariae  Magdalenae.  =  Ibicl.,  n»  5439. 

46.  (F.  92^-94).  De  translatione  eiusdem.  =  Ibid.,  n"  5490. 

47.  (F.  94-94V).  Miracula  St^«  Mariae  Magdalenae.  =  iè/d,  nn°«  5481 
et  5482. 

48.  (F.  94^-97).  Passio  S.  Apollinaris  discipuli  S.  Pétri  apostoli.  = 
Ibid.,  n°  623. 

49.  (F.  97-100).  Passio  S^^^  Grystinae  virginis.  =-  Ibid.,  n«  1748. 

50.  (F.  100-101^).  Passio  S.  lacobi  apostoli  fratris  S.  lohannis  evan- 
gelistae.  =  Ibid.,  n^  4057. 

51.  (F.  101^-103).  Translatio  eiusdem.  ==  Ibid.,  n°  4067. 

52.  (F.  103-104^).  Passio  S.  Ghristophorimartyris.  =  i6/t?.,n°  1768. 

53.  (F.  104^-106).  Vita  sanctissimae  Glodesindis.  =  Ibid.,  n'»3563. 

54.  (F.  106-109).  Passio  S.  Pantaleonis  martyris.  =  Ibid.,  n°  6436. 

55.  (F.  109).  Passio  S.  Felicis  papae  et  martyris.  =  Ibid.,  n°  2857. 

56.  (F.  109-109^).  Passio  SS.  Simplicii,  Faustini  et  Beatricis.  = 
76/t;.,n'>7790. 

57.  (F.  109^-1  lOv).  Vita  S.  Lupi  episcopi  et  confessoris.  =  Ibid., 
no  5087. 

58.  (F,  llOv-lUv),  Passio  S^"^  Seraphiae  virginis.  =  Ibid.,  n°  7586. 

59.  (F.  111V-112V).  Passio  SS.  Abdon  et  Sennen.  =  iè/(?.;  nno«  6884 
et  6. 

60.  (F.  113-113V).  Passio  SS.  virginum  Florae  etLucillae.  =  Ibid., 
n°  5017. 

61.  (F.  113^-118^).  Vita  S.  Germani  Autisidiorensis  episcopi.  = 
Ibid.,  n°  3453. 

62.  (F.  118V-120).  Passio  S.  Felicis  martyris.  =  Ibid.,^  2865. 

63.  (F.  120-122^).  Passio  S.  Stephani  papae  et  martyris.  =  Ibid., 
n°  7845. 

64.  (F.  122^-123^).  De  revelatione  SS.  Stephani  prothomartyris, 
Nicodemi,  Gamalielis  atque  Abibon.  =  Ibid.,  n°  7851. 

65.  (F.  123^-125). Translatio  eiusdem  prothomartyris  Stephani  qua- 
liter  ab  Hierosolimis  Gonstantinopolim  devectus  sit.  =  Ibid.,  n°  7858. 

66.  (F.  125-126^).  Translatio  eiusdem  prothomartyris  de  Gonstan- 
tinopoli  ad  urbem  Romain.  =  Ibid.,  n°  7882. 

67.  (F.  126^-129^').    Relatio    de    miraculis    eiusdeni    prothomar- 
tyris. =  Ibid.,  n°  7873. 

68.  (F.  129^-130).  Passio  S.  Memmii  martyris.  =  Ibid.,  n°  5908. 

69.  (F.  130-131).   Passio    SS.  Sixti  et  sociorum  eius.  =  Ibid., 
n<'7806. 

70.  (F.  131-131V).  Passio  SS.  marlyrum  lusti  et  Pastoris.  =  Ibid., 
n°  4595. 


68  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

71.  (F.  131^-134^).  Passio  SS.  Donati  episcopi  et  Hilarini  mona- 
chi.  =  i^//L.,n°2294. 

72.  (F.  134^-136^).  Conversio  et  passio  S^"**  Afrae  martyris  cum 
sociis  suis.  =  Ibid.,  n°  108. 

73.  (F.  136V-138).  Passio  S.  lustini  presbyteri  et  socioriim  eius.  = 
Ibid.,  n"  4583. 

74.  (F.  138-140).  Passio  S.  Cyriaci  sociorumque  eius.  =  Ibid., 
n<'2056. 

75.  (F.  140-141^').  Passio  S.  Laurentii  martyris  et  levitae.  =  Ibid., 
n*'  4756. 

76.  (F.  141^-142^).  Vita  S.  Gaugerici  episcopi.  =  Ibid.,  n°  3287. 

77.  (F.  142^-143^').  Passio  S*''^  Susannae  virginis.  =  Ibid.,  n"  7937. 

78.  (F.  144-148).  Sernio  in  assumptione  beatae  Dei  genitricis  Mariae. 

79.  (F.  148-148*').  Sermo  de  Domina  noslra  Maria  (1), 

80.  (F.  148^-151).  Vita  S.  Arnulphi  Metensis  episcopi. =  i6/rf.,n°689. 

81.  (F.  151-152).  Passio  S.  Agapiti  martyris.  =  Jbid.,  n»  125. 

82.  (F.  152-155).  Vita  bealissimi  Philiberli  abbatis.  =-  Ibid.,  n"  6805. 

83.  (F.  155-156).  Passio  S.  Privati  martyris.  =  Jbid.,  n«  6932. 

84.  (F.  156-157).  Passio  S.  Simphoriani  martiris.  =  Ibid.,  n»  7967. 

85.  (F.  157-158).  Passio  SS.  Tymothei  et  Apollinaris  martyrum.  = 
Ibid.,  n°  8297. 

86.  (F.  158-159*).  Passio  S.  Barlholomei  apostoli.  =  Ibid.,  n^  1001. 
Des.  mutil.  tu  es  qui  everlisli  fratrem... 

87.  (F.  160-160*).  [De  S.  Bibiano  episcopo  et  confessore  Santonis 

in  Gallia].  =  Ibid.,  n°  1324.  Inc.  mutil cognoscens  pedibus  beatis- 

simi  Bibiani. 

88.  (F.  160V-161).  Passio  S.Iuliani  martyris.  =  i6î</.,  n°  4540. 

89.  (F.  161-163*).  De  revelatione  capitis  S.  lohannis  Baptistae.  = 
Ibid.,  n"  4290.  Le  prologue  manque. 

90.  (F.  163*'- 164').  Relatio  de  inventione  et  translatione  capitis 
S.  lohannis  Baptistae.  =  Ibid.,  n°  4294. 

91.  (F.  164^-165).  Passio  St««  Sabinae  virginis.  =  Ibid^n"  l^ffl. 

92.  (F.  165-166V).  Vita  S.  Savinae  virginis.  =  Ibid.,  n^  7411. 

93.  (F.  166V-167).  Passio  SS.  Felicis  et  Adaucti.  =  Ibid.,  n"  2880. 

94.  (F.  167-168*^).  Vita  S.  Paulini  Trevirorum  archiepiscopi.  = 
Md.,  n°  6563. 

95.  (F.  168*'-170*').  Vita  sanctissimi  Egidii  abbatis.  =  Ibid.,  n"  93. 

96.  (F.  170*^-171).  Vita  S.  lusti  episcopi  et  confessons.  =  Ibid., 
n«4599. 


(1)  Voir,  pour  ces  deux  sermons,  C<ilal.  cod.  hag.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  1. 1, 
p.  39. 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  69 

97.  (F.  171-172V).  Passio  S.  Antonini  martyris.  =  BIIL.,  n°  572. 
Le  prologue  manque. 

98.  (F.  172-173^).  Passio  S.  Marcelli  martyris.  ==  Ibicl,  n°  5245. 

99.  (F.  173-175V).  Vita  S.  Evorlii  epi.copi.  =  Ibid.,  n°  2799.  Le 
prologue  manque. 

100.  (F.  175^).  Praefatio  S.  Iheronimi  presbyteri  ad  Eustochium 
virginem  de  nativilate  S^"''  Mariae  virginis.  =  FL.,  t.  XXX,  col.  297. 

lOL  (F.  175V-176V).  Sermo  de  nativitate  eius.  =  i^2(^.,  col.  298-305. 

102.  (F.  176V-180V).  Passio  S.  Adriani  martyris.  —  7^i/"L.,  n°  3744. 

103.  (F.  180^-181^).  Passio  SS.  Gorgonii  et  Dorothei  martyrum.  == 
i6/(^.,n°3617. 

104.  (F.  181^-186^).  Vita  S.  Corbiniani  episcopi  et  confessons.  = 
Ibid.,  n°  1948. 

105.  (F.  186^-187).  De  exaltatione  sanctae  Grucis.  =  Ibiâ.,  n°  4178. 

106.  (F.  187-187^).  Relatio  de  passione  imaginis  Domini.  =  Ibid., 
n°  4228. 

107.  (F.  187^-189^).  Libellus  Athanasii  archiepiscopi  Alexandrinae 
urbis  de  passione  imaginis  Domini  qualiter  crucilîxa  est  in  urbe  quae 
Beritus  dicitur.  =  Ibid.,  n°  4228. 

108.  (F.  189V-191).  Passio  S.  Gornelii  papae  et  martyris.  =  Ibid., 
n°  1963. 

109.  (F.  191-192^),  Passio  S.  Gypriani  episcopi  et  martyris.  =  Ibid., 
n»  2043. 

110.  (F.  192v-194^).  Passio  S*"«  Eufemiae  virginis.  =  Ibid.,  n"  2709. 

111.  (F.  194^-196^).  Passio  SS.  Luciae  et  Geminiani  martyrum.  = 
Ibid.,  li^m^h. 

112.  (F.  197-201^).  Passio  S.  Lamberti  episcopi  et  martyris.  = 
Ibid.,  n"  4686. 

113.  (F.  201-202).  Passio  S.  Ferreoli  martyris.  =  Ibid.,  n°  2911. 

114.  (F.  202-203^).  Passio  S.  lanuarii  episcopi  et  martyris  socio- 
rumque  eius.  =  Ibid.,  n"  4115. 

115.  (F.  203-204V).  Miracula  eiusdem.  =  Ibid.,  n^  4139. 

116.  (F.  204v-205v).  De  translatione  S.  lanuarii  episcopi  et  mar- 
tyris. =  Ibid.,  n°  4140. 

117.  (F.  205^-208).  Passio  S.  Mathei  apostoli  et  evangelistae.  = 
Ibid.,  n°  5690. 

118.  (F.  208^-210).  Passio  SS.  Mauricii  sociorumque  eius.  =  Ibid., 
n"  5737. 

119.  (F.  210-211).  Vita  S.  Sollempnis  episcopi  et  confessons.  = 
Ibid.,  n"  7816. 

120.  (F.  211-213V).  Passio  S'=>e  Teclae  virginis.  =-  Icid.,  n"  8020. 

121.  (F.  213V-215V).  Vita  et  Passio  S.  Firmini  episcopi  et  mar- 
tyris. =  Ibid.,  n°  3002. 


70  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

122.  (F.  215^).  De  Iranslatione  S.  Castoris.  =  BHL.,  n°  1643. 

123.  (F.  216-217^).  Relatio  de  inventione  reliquiarum  S.  Celsi  con- 
fessons =  Ibid.,  n"  1720.  Le  prologue  manque. 

124.  (F.  217^-220).  Miracula  S.  Celsi  confessons.  =  Ibid.,  n.  1721. 

125.  (F.  220-223^).  Vita  S.  Adeheydis  virginis.  =  Ibid.,  n°67. 

126.  (F.  223^-227).  Vita  S.  Burgondoforae  virginis.  =  Ibid.,  n"  1487. 

127.  (F.  227-228^).  [Vita  S.  Bertulphi  abbatisj.  =  Ibid.,  n°  1311. 

128.  (F.  228V-232V).  Vita  S^**  Euphraxye  virginis.  =  Ibid.,  n°  2718. 

129.  (F.  232^«>233^).  Vita  S.  Roberti  Worniacensis  episcopi.  =  /6irf., 
n°  7392. 

130.  (F.  233V.234).  Passio  SS.  Rufini  et  Valerii  martyrura.  =  Ibid., 
n"  7373. 

131.  (F.  234).  Passio  S*'«  Symphorosae  et  seplem  filiorum  oius.  == 
Ibid.,  l'en. 

132.  (F.  234^).  Passio  SS.  Sysinnii,  Marlyrii  et  Alexandri.  =  Ibid., 
n°  7796. 

133.  (F.  235-235V).  Passio  SS.  Gethulii  et  Cerealis  martyrum.  = 
Ibid.,  n»  3525. 

134.  (F.  235^').  Passio  S.  Sperati  et  sociorum  eius.  =  Ibid.,  n°  7530. 

135.  (F.  235V-237).  Vita  S.  Verenae  virginis.  =  Ibid.,  n°  8541. 

Tome  troisième  (n"  206). 
Sur  le  premier  plat  intérieur,  liste  des  Vies  des  saints  contenues 
dans  le  volume. 

1.  (F.  lv-3).  Calendrier. 

2.  (F.  3^-8).  Passio  SS.  Cypriani  et  lustinae  virginis.  =  BHL., 
n»  2047. 

3.  (F.  8-9^).  Passio  SS.  Cosmae  et  Damiani.  =  Ibid.,  n°  1980. 

4.  (F.  9V-14).  Passio  S.  Wenzlai  martyris.  =  Ibid.,  n»  8226. 

5.  (F.  14-14^).  Sermo  de  dedicatione  basilicae  S.  Michaelis  archan- 
geli.  -  Ibid.,  n"  5948. 

6.  (F.  14^-22).  Vita  S.  Remigii  episcopi  et  confessons.  =  Ibid., 
nno«  7152  et  7153. 

7.  (F.  22-26V).  Passio  S.  Leodegarii  episcopi  et  martyris.  =  IHd., 
n°  4853,  sans  le  prologue. 

8.  (F.  26V-27V).  Passio  SS.  Caprasii  et  Fidei  virginis.  =  Ibid., 
no  2928. 

9.  (F.  27V-30V).  Passio  SS.  Sergii  et  Bachi  martyrum.  =  Ibid., 
n"  7599. 

10.  (F.  30^-33^).  Passio  S.  Philippi  episcopi  et  martyris.  =  Ibid., 
n»  6835. 

11.  (F.  33^').  [Fragmentum  Vitae  S****  Pelagiae  paenitentis].  =  Ibid., 
n°  6605,  le  prologue  seul. 


VIES    DE    SAINTS    EN    LATIN  71 

12.  (F.  SS^-SS^').  Passio  SS.  Dyonisii,  Rustici  et  Eleuterii  mar- 
tyrum.  =  BHL.,  \\°  2171;  le  premier  prologue  manque. 

13.  (F.  38^-40^).  Passio  eorumdem  sanclorum.  =  Ihid.,  n"  2171  (la 
suite). 

14.  (F.  40^-42^).  Passio  SS.  Gereonis  sociorumque  eius.  =  Ibid., 
n'>3446. 

15.  (F.  42^-46^).  Passio  SS.  Taraci  presbyteri   et  Andronici.  = 
Ibid.,  n"  7989  (la  fin  manque). 

16.  (F.  46^-47^).  Vita  S.  Lubencii  confessons.  =  Ibid.,  n°  4968. 

17.  (F.  47^-48^).  Passio  S.  Galixti  papae  et  martyris.  =  Ibid., 
n°  1523. 

18.  (F.  48^-50).  Passio  S.  Eliphii  martyris.  =  Ibid.,  n"  2481. 

19.  (F.  50-56).  Miracula  S.  Galli  abbatis.  =  Ibid.,  dp  3248. 

20.  (F.  56-57V).  Vita  S.  Lucae  evangelislae.  =  Ibid.,  n»  4973. 

21.  (F.  57^'-60).  Passio  sanctarum  undecim  milium  virginum.  == 
Ibid.,  nno«  8428-8430. 

22.  (F.  60-60V).  Vita  S.  Severi  episcopi  et  confessoris.=  Ibid.,  n°  7680. 

23.  (F.  60v-62v).  Vita  S.  Severini  Goloniensis  archiepiscopi.  =  Ibid., 
!!•>  7647. 

24.  (F.  62V.63V).  De  translatione  eiusdem.  =  Ibid.,  no  7648. 

25.  (F.  63V-64V).  Vita  S.  Venantii  abbatis.  =  Ibid.,  n"  8556. 

26.  (F.  64^-66).  Vita  S.  Fronti.  =  Ibid.,  n°  3182. 

27.  (F.  66-67).  Passio  S.  Miniatis  martyris.  =  Ibid.,  n''  5966. 

28.  (F.  67-68^).  Passio  S.Cesarii  diaconi  et  martyris.=ièîflf.,n°  1511. 

29.  (F.  68v-72v).  Passio  S.  Benigni  presbyteri  et  martyris.  =  Ibid., 
n«1155. 

30.  (F.  72v-75v).  Passio  SS.  Eustachii  ac  sociorum  eius.  =  Ibid., 
n°  2760. 

31.  (F.  lh^-11^).  [Miracula  S.  Pirminii  episcopi].  =  Ibid.,  n°  6858. 

32.  (F.  77V-80V).  Vita  S.  Leonardi  confessons.  =  Ibid.,  n°  4862. 

33.  (F.  80^-94).  Vita  et  actus  S.  lohannis  episcopi  Alexandrini.  = 
Ibid.,  n«  4388. 

34.  (F.  94-95).  Vita  S.  Guniberti  Goloniensis  archiepiscopi.  =  Ibid., 
no  2017. 

35.  (F.  95-96V).  Vita  S.  Paterni  episcopi.  =  Ibid.,  n»  6478,  sans  le 
prologue. 

36.  (F.  96^-97).  Passio  S.  Felicis  martyris.  =  Ibid.,  dP  2885. 

37.  (F.  97-99V).  Vita  S.  Magni  monachi.  =  Ibid.,  n»  6386,  sans  le 
prologue. 

38.  (F.  99^^-101^).  Vita  S.  Aniani  episcopi.  =  Ibid.,  no  473. 

39.  (F.  101V-103V).  Vita  S.  Florini  confessons.  =  Ibid.,  nP  3064. 

40.  (F.  103^-105^).  Passio  SS.  Romani,  Ysici,  Baralae  et  Venantis 
martyrum.  =  Ibid.,  n"  7304. 


72  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

41.  (F.  105^-106).  Vita  S.  Simplicii  Augusludunensis  episcopi.  = 
7?J/L.,n»7787. 

42.  (F.  106-111).  Passio  S*»*  Geciliae  virginis  etmarlyris.  =  Ibid., 
n°  1495. 

43.  (F.  111-112).  Passio  S.  Longini  rnilitis  et  marlyris.  =  Ibid., 
no  4965. 

44.  (F.  112-114).  Passio  S.  Petri  Alexandrini  episcopi.  =  Und., 
n"  6696. 

45.  (F.  114-122).  Passio  S'"«  Kalharinac  virginis  et  martyris.  = 
Ibid.,  n®  1663  (le  prologue  manque). 

46.  (F.  122-123).  Passio  S.  Saturnini  episcopi  et  martyris.  =  Ibid.^ 
n"  7495  (sans  le  prologue). 

47.  (F.  123-127).  Passio  SS.  Crisanti  et  Dariae  virginis.  =  Ibid., 
n»  1787. 

48.  (F.  127-127^).  De  translatione  eorundem  martyrum.  =  Ibid., 
n"  1793. 

49.  (F.  127^-128^).  Passio  SS.  Ferreoli  presbyleri  et  Ferrucionrs 
diaconi.  =  Ibid.,  n»  2903. 

50.  (F.  128V-129V).  Passio  S.  Pelagii  martyris.  =  Ibid.,  n»  6615. 

51.  (F.  129V-132).  Passio  S.  Ferrucii  martyris.  ==  Ibid.,  n"  2914. 

52.  (F.  132-137^).  Miracula  S.  Andreae  apostoli.  =  Ibid.,  n-  430. 

53.  (F.  137v-139^).  Passio  eiusdem.  =  Ibid.,  n"  428. 

54.  (F.  139V-140V).  Passio  SS.  Amsani  et  Maximac.  =  Ibid.,  n"  515. 

55.  (F.  140^-141^).  Passio  S"""  Barbarae  virginis.  =  Ibid.,  n»  913. 

56.  (F.  141V-144V).  Vita  SS.  Eucharii,  Valerii  et  Materni.  =  Ibid., 
nn°«  2655  et  2656. 

57.  (F.  144^-145^).  Passio  SS.  Fusciani  et  Victorici  martyrum.  = 
Ibid.,  n"  3226. 

58.  (F.  145V-148*).  Vita  S^^^  Odiliae  virginis.  =  Ibid.,  n°  6277. 

59.  (F.  148^-151^).  Passio  S.  Ignacii  martyris.  =  Ibid.,  n»  4259. 

60.  (F.  151-152).  Passio  S.  Gregorii  Spoletani.  =  ibid.,  n»  3677. 

61.  (F.  152-155V).  Passio  S.  Thomae  apostoli.  =  Ibid.,  n»  8136. 

62.  (F.  155^-157).  Passio  S**®  Victoriae  virginis  et  martyris.  =  Ibid., 
n°  8591. 

63.  (F.  157-159^).  Passio  S'^«  Anastasiae  virginis  et  martyris.  = 
Ibid.,  n»  1795. 

64.  (F.  159^-162).  Passio  Theodotae  et  trium  filiorum  eius.  =  Ibid., 
n°  8093. 

65.  (F.  162-165^).  Passio  S*^®  Eugeniae  virginis  et  Prothi  et  lacincti 
eunuchorum.  =  Ibid.,  n°  2667. 

66.  (F.  165V.178).  Vita  beati  Silvestri.  =  Ibid.,  nn»»  7725-7728. 

67.  (F.  178-179).  Passio  St»«  Columbae  virginis  et  martyris.  =  Ibid., 
no  1893. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  73 

68.  (F.  179-184).  Vita  et  miracula  S^^^  Liobae  virginis.  =  BHL., 
n»  4845  (sans  le  prologue). 

69.  (F.  184-185^),  Passio  S.  Sabini  episcopi  et  martyris.  =  lUd., 
n°  7451. 

70.  (F.  185^-190^).  Passio  S.  Livini  episcopi  et  martyris.  =  Ihid., 
n°  4960. 

71.  (F.  190^-191^').  Passio  S.  Edmundi  régis  et  martyris.  =  Ibid., 
n"  2392  (sans  le  prologue). 

72.  (F.  191v).  Miraculum  S.  Thomae  apostoli.  =  Ibid.,  n^  8146. 

Parchemin; 271, 237  et  191  feuillets;  0%49  X  0™,344;  XIIP  siècle;  deux  colonnes; 
superbes  lettrines  en  toutes  couleurs  à  entrelacs.  Les  deux  premiers  volunaes  ren- 
ferment quelques  miniatures  assez  grossières;  dans  le  premier  volume  (n°  207-8), 
il  y  a,  f.  16%  une  miniature  représentant  S'*  Martine  ;  f.  f.  32",  S.  Pierre  Abselamus  ; 
f.  22",  S.  Béat.  Dans  le  tome  deuxième  (n°  98-100),  on  voit  f.  13",  une  miniature  de 
S.  Ambroise;  f.  29,  S.  Pierre;  f.  49",  les  SS'<=' Foi,  Espérance  et  Charité;  f.  51. 
S.  Carilephe;  f.  78,  S.  Hermagoras;  f.  122",  S.  Etienne  ;  f.  140,  S.  Laurent  ;  f.  151, 
S.  Agapit;  f.  165",  S'''  Sabine;  f.  175",  la  S*°  Vierge.  L'estampille  rouge,  aux 
faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris  se  trouve  sur  le  premier  et  le 
dernier  feuillet  de  chaque  volume.  Le  premier  a  une  reliure  moderne,  les  deux 
autres  ont  gardé  leur  reliure  du  XV*  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de  peau  de  truie 
estampée  ;  restes  de  fermoirs  en  cuivre  (1). 

3133.  (298-306).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1-12V).  Vita  S.  Hugonis  Graeianopolitani.  =  BHL.,  dP  4016. 

2.  (F  13-27).  Vita  S.  Anselmi  Belicensis  episcopi.  =  Ibid.,  n''  560. 

3.  (F.  27v-36^).  Vita  S.  Stephani  Dyensis  episcopi.  =  Ibid.,  n°  7903. 

4.  (F.  37-39^).  Tractatus  magistri  Arnoldi  de  nova  villa  (2). 

5.  (F.  40-75^).  ïraclatus  de  origine  et  veritate  perfectae  religionis 
ad  defendendum  ordinem  Cartusiensem  (3). 

6.  (F.75V-81).  Addicio  seusupplecio  prescriptispeculiCartusiani(4). 

7.  (F.  82-111).  [Spéculum  Garthusianum]  (5). 

8.  (F.  111-113).  Scripta  egregii  sacre  pagine  doctoris  magistri 
loHANNis  Gerson  caucellarii  parisiensis  contra  impugnantes  ordinem 
Garthusiensem  (6). 


(1)  Voir  au  sujet  de  ces  volumes,  Catal.  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell., 
1. 1,  pp.  135-181,  23-90,  108-134;  Acla  SS.,  Novembr.  1. 1,  p.  201. 

(2)  Publié  dans  Opéra  Ârnoldi,  Bâle,  1585, 1. 1,  n°  45. 

(3)  Cf.  Petreius,  Bibl.  Carlh.,  p.  121  ;  Bossetus  a  monte  regau,  Syllabus  scriplo- 
rum  Pedcmontis,  p.  250. 

(4)  Une  note  en  marge  dit  :  Haec  suppletio  addenda  est  ad  finem  secundae partis., 
fol.  102. 

(5)  Par  son  contenu  ce  Spéculum  ressemble  à  la  Brevis  historia  ordinis  Carlhu- 
sicnsis  publiée  par  Martene,  Amplissima  collectio,  t.  VI,  p.  151-216.  Cf.  plus  haut, 
p.  4L 

(6)  Elmes  du  Pin,  lohannis  Gersonii  opéra,  Antverpiae,  1706,  t.  II,  p.  711-14. 


74  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

9.  (F.  113-120^).  Tractatus  praefali  magislri  Iohannis  Gerson  de 
non  esu  carnium  Cartusiensibus  admittendo  (1).  Des.  mutil.  contem- 
plationis  virtuli  in  qua  felicitatem... 

10.  (F.  121-225).  Vita  B.  Hugonis  lincolniensis  episcopi.  =  BHL., 
n°4018. 

11.  (F.  225^-226^).  Miracula  anle  et  post  niorlom  per  eum  facta.  = 
Ibid.,  n°  4020,  les  chapitres  vi-viii. 

12.  (F.  226^-228^).  Miracula  beali  Hugonis  post  sepulluram  eius 
ab  eo  facta.  =  Ibid.,  n»  4028. 

13.  (F.  228-228^).  De  canonizatione  eiusdem  sancti  viri  Hugonis.  = 
Ibid.,  4029. 

14.  (F.  228^-229^).  Translacio  corporis  sancti  Hugonis  Lincol- 
niensis episcopi.  =  Ibid.,  n»  4024. 

Parchemin;  2-29  feuillets;  O^.SSô  X  0",24;  XV»  siècle;  deux  colonnes.  Le  pre- 
mier feuillet  a  une  miniature  représentant  S.  Hugues  de  Grenoble  et  ses  compa- 
gnons accueillis  par  S.  Bruno  ;  ancienne  pagination  i-ccxxxix,il  manque  aujourd'iiui 
les  feuillets  i,  cxx-cxxxi.  F.  81,  on  lit  :  Liber  doimis  Silve  sancli  Martini  ordinis 
Cartusiensis.  Une  inscription  semblable  :  Liber  domus  Silve  sancli  Martini  ordinis 
Carliisiensis  Cameracensis  diocesis  iuxla  G  rende  mon  le  m  in  Flandria,  se  trouvait 
naguère  encore  f.  1  (2),  mais  la  reliure  Ta  fait  disparaître.  Dans  cette  inscription,  les 
mots  Liber  Sancli  Marlini  avaient  été  biffés  et  remplacés  par  liruxellarum.  Demi- 
reliure  moderne. 

3134.  (329-41).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1-19).  [Passio  sancti  Pantaleonis].  -  BHL.,  n°  6429. 

2.  (F.  19V-26).  Sermo  in  natale  sancti  Pantaleonis  (3). 

3.  (F.26-46V).  Miracula  sancti  Pantaleonis  marlyris.=i6ic?.,n''  6445. 

4.  (F.  47-49V).  Omelia  beati  Augustlni  episcopi.  =  PL.,  t.  XXXV, 
col.  1706,  n°  9;  col.  1707,  nMl. 

5.  (F.  49-50^).  In  festo  S.  Maurini  abbatis  et  martyris.  =i6ïrf., 
n"  5735,  len°  1  de  l'édition  des  Ada  Sanctorum. 

6.  (F.  50^-53^).  Sermo  in  natali  sancti  Maurini  martyris.  ^  Ibid., 
n"  5735,  les  §§  2-4. 

7.  (F.  53^-67).  De  translatione  sancti  Maurini.  =  Ibid.,  n"  5735, 
les  §§  4-15. 

8.  (F.  67-7  Iv).  Relatio  de  passione  sancti  Albini  martyris.  =  Ibid., 
n°  213. 

9.  (F.  72-75).  Relatio  quomodo  eiusdem  pretiosi  martyris  reliquiae 
ad  nostrum  delatae  sunt  monasterium.  =  Ibid.,  n"  238. 


(1)  Publié  dans  Trombt,  Sloria  del  palriarca  S.  Brunone  e  del  ordine  suo  Cartu- 
siano,  t.  VIII,  p.  cxlv-cliv. 

(2)  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  1. 1,  p.  187. 

(3)  Cf.  ibid.,  p.  194. 


VIES   DE    SAINTS   EN    LATIN  75 

10.  (F.  75-76^').  Praefatio  de  translatione  S.  Albini  martyris.  = 
BHL.,  n°  239. 

11.  (F.  76V-80).  Item  alia  relatio  de  translatione  sancti  Albini 
martyris.  =  Ihid.,  n°  239. 

12.  (F.  80-83).  Item  relatio.  =  Ihid.,  n"  239. 

13.  (F.  83-136V).  Vita  gloriosae  reginae  Mathildis.  =  Ibid.,  n°  5684. 

14.  (F.  136^-139).  Testamentum  ecclesiae  Sanctae  Caeciliae  (1). 

15.  (F.  139-147).  De  constructione  monasterii  istius  loci  (2). 

16.  (F.  148-164).  Narratio  de  vita  S.  Brunonis.  =  Ibid.,  n«  1469. 

17.  (F.  164v).  [Versus  in  laudem  S.  Brunonis].  =  Ibid.,  n»  1469. 

18.  (F.  165-231^).  Vita  domni  Brunonis  archiepiscopi.  —  Ihid., 
n°  1468. 

19.  (F.  231^-235).  Testamentum  domni  et  in  Christo  venerandi 
Brunonis  archiepiscopi  Goloniensis.  ^  Ihid.,  n°  1469,  §  49. 

20.  (F.  235^-238).  In  dedicatione  ecclesie  sermo  S.  Augustini 
episcopi.  =  PL.,  t.  XXXIX,  col.  2166. 

21.  (F.  238-242).  Sermo  beati  Augustini.  -  Ibid.,  col.  2171. 

22.  (F.  242-260^).  Omelia  venerabilis  viri  Bede  presbiteri.  =  PL., 
t.  XCIV,  col.  433-39. 

23.  (F.  260-264V).  Visio  Elysabeth  de  assumptione  B.  Mariae  vir- 
ginis.  =  BHL.,  n"  5355. 

Parchemin  ;  264  feuillets;  O^.SS  X  O^.aS  ;  XIV*  siècle  ;  deux  colonnes;  très  jolies 
lettrines  à  personnages  représentant  f,  1,  S.Brunon  et  l'empereur;  f.47,  S.Augustin; 
f.  50,  le  moine  Etienne  écrivant  la  vie  de  S.  Maurin,  f.  50',  S.  Maurin;  f.  54,  la  trans- 
lation de  S,  Maurin  ;  f.  68,  le  martyre  de  S.  Albin  ;  f.  72,  la  translation  de  S.  Albin; 
f.  165,  le  moine  Rotger  écrivant  la  vie  de  S.  Brunon  ;  f.  166,  S.  Brunon,  archevêque 
de  Cologne;  f.  203\  S.  Patrocle;  animaux,  scènes  de  chasse,  grotesques;  ancienne 
pagination,  p.  1-528.  F.  1  on  lit  :  Liber  sancti  Pantaleonis  Colonie,  et  Liber  bibliothe- 
cae  sancti  Pantaleonis  martyris  intra  Coloniam  ;  f.  264"  :  Ex  donis perfectus  hic  liber 
magistri  Michaelis.  Le  chiffre  R.F.,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris  se  trouve 
f.  1  et  f.  264v  Très  curieuse  reliure  du  XVIP  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de  peau 
de  truie  estampée.  Sur  les  deux  plats  de  la  couverture,  un  écusson  d'abbé,  une 
main  levée  tenant  une  rose  épanouie  avec  un  bois  de  cerf  entrelacé.  En  dessous  de 
l'écusson,  on  lit  la  devise  Terrel  et  allicit  et  il  y  a  la  date  de  1675  et  les  initiales 

JE.  It.      c'est-k-dire        jE[gidius]  R[omanus] 
A.  P.  A[bbas]  P[antaleonis]. 

ou  Égide  Rômer  (3),  qui  fut  abbé  de  Saint-Pantaléon  à  Cologne  de  1646  à  1684  (4). 


(1)  Édité  dans  M.  Lacomblet,  Urkundenbuch  fiir  die  Geschichte  des  Niederrheins, 
t.  I,p.  60,  n°105. 

(2)  Diplôme  de  S.  Brunon,  évêque  de  Cologne,  donné  en  964. 

(3)  Cf.  VON  Mehring-Reischert,  Die  Bischofe  und  Erzbischôfe  von  Kôln,  t.  I, 
p.  389-92. 

(4)  Voir  au  sujet  de  ce  manuscrit,  MGH.,  scr.,  t.  IV,  pp.  283-302,  275-79;  Calai, 
cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  BruxelL,  t.  I,  p.  194-202;  J.  Van  den  Gheyn,  Notices  et 


76  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3135.  (409).  —  Passionale  sanctorum. 

1.  (F.  1-1^).  Fragment  de  bréviaire,  XIIP  siècle,  neumes. 

2.  (F.  2).  Fragment  de  la  Vie  de  S.  Quentin. 
Les  feuillets  2^-3^  sont  blancs. 

3.  (F.  4-4^').  Prohemium  in  opus  sequens  scilicet  passionale  san- 
ctorum et  sanctarum. 

4.  (F.  5-6).  Tabularis  directio  per  modum  kalendarii.  —  Calen- 
drier de  décembre  à  avril. 

Les  feuillets  6^-8^  sont  blancs. 

5.  (F.  9-9^).  Prologus  in  passionale  sanctorum. 

6.  (F.  9^-13).  Hystoria  de  quadruplici  adventu  Domini  nostri  Ihesu 
Ghristi  (1). 

7.  (F.  13-16').  De  S.  Andréa  (2). 

8.  (F.  16^-18^).  Vita  S.  Eligii  episcopi  et  confessons.  =  BHL., 
n°  2474.  Le  prologue  manque. 

9.  (F.  18^-24).  De  sancta  Barbara  virgine  et  martyre. 

10.  (F.  24-24V).  [Miraculum  S.  Barbarae].  =  BHL.,  n°  967. 

11.  (F.  25-28).  De  sancto  Nycholao  episcopo  (3). 

12.  (F.  28-32).  De  institulione  festi  conceptionis  beale  Marie  vir- 
ginis  (4). 

13.  (F.  32-32^).  Item  de  conceplu  sacratissime  Marie  virginis.  Inc. 
Honoretur  a  nobis  dies  dilcclus. 

14.  (F.  32^-33^ ).  De  sancto  Euchario  episcopo  et  confessore. 

15.  (F.  33^-34^).  Passio  sancte  Eulalie  virginis  et  martiris.=  BHL., 
n°  2696. 

16.  (F.  34^-35).  De  sancto  Damaso  papa  et  confessore.  =  Ibici, 
n°  2085. 

17.  (F.  35-36^).  Vita  sancti  Autberti  episcopi  et  confessons. 

18.  (F.  36V-38).  [Miracula  S.  AutbertiJ.  =  BHL.,  nn''^  864  et  873. 

19.  (F.  39-40').  De  sancta  Lucia  virgine.  =  Jbid.,  n»  4996. 

20.  (F.  40'-41).  Vila  sancli  ludoci  confessons.  =  Ibid.,  n«  4511.  Le 
prologue  manque. 

21.  (F.  41^-44^).  Passio  sancti  Nychasii  episcopi  et  martyris  et 
socioruni  eius.  =  Ibid.,  n"  6076. 

22.  (F.  44'-49v).  De  sanclo  Thoma  apostolo.  =  Ibid.,  n°  8136. 

23.  (F.  49'-50).  [Miraculum  S.  Thomae]. 


extraits  des  manuscrits,  Bulletin  de  l'Académie  botale  d'archéologie  de  Belgique, 
1900,  p.  478. 

(1)  Sauf  indication  contraire,  la  plupart  de  ces  pièces  sont  des  abrégés. 

(2)  Legenda  aurea,  cap.  2. 

(3)  Ibid.,  cap.  3. 

(4)  Voir Miraculorum  B.  V.  Mariae ...  Index,  Anal. Boll.,  t.  XXI, p. 351,  n»  1698. 


24. 

25. 
26. 

27. 


VIES    DE    SAINTS    EN    LATIN  77 

F.  50-53).  Hystoria  de  nativitate  Domini  nostri  Ihesu  Christi. 

F.  53-55).  De  sancta  Anastasia  (1). 

F.  55-57).  De  sancto  Stephano  prothomartire  (2). 

F.  57-58^).  De  sancto  lohanne  aposlolo  et  evangelista  (3). 

F.  58^-60).  De  sanclis  innocentibus. 

F.  60-62).  De  sancto  Thoma  archiepiscopo  (4). 

F.  62-63).  Passio  sancti  Sabini  episcopi  et  sociorum  eius  (5). 

F.  63-66V).  De  sancto  Silvestro  (6). 

F.  66^-69^),  Hystoria  de  circumcisione  Domini. 

F.  69^-71).  Passio  sancte  Martinis  virginis  (7). 

F.  71-73).  Vita  sancti  Basilii  episcopi.  =-  BEL.,  n°  1025. 

F.  73-74V).  Vita  S.  Macharii  abbatis  (8). 

F.  74^-75^).  Vita  sancte  Genovelfe  virginis. 

F.  75^'-76v).  Vita  S.  Symeonis  monachi.  =  BHL.,  if  7957. 

F.  76^-79^),  Hystoria  de  epyphania  Domini. 

F.  79v).  Passio  sancte  Macre  virginis. 

F.  79V-84).  Vita  sancte  Gudile  virginis.  =  BEL.,  n°  3685. 

F.  84-88^').  Passio  sanctorum  martyrum  Iuliani,  Basilisse  et 

=  Ibid.,  n°  4536. 

F.  88^-89^).  Vita  sancti  Pauli  primi  heremite  (9). 

F.  90-91).  De  sancto  Remigio  (10). 

F.  91-92).  De  sancto  Hylario  episcopo  (11). 

F.  92-93).  Passio  S.  Pontiani.  -  BEL.,  n°  6892. 

F.  93).  Vita  sancti  Felicis  in  Pincis  confessons  (12). 

F.  93-94V).  Vita  sancti  Mauri  abbatis  (13). 

F.  94^-95).  De  sancto  Marcello  papa  (14). 

F.  95-96^).  Vita  S.  Fursei  abbatis  et  confessoris.  =  BEL., 


1)  Legenda  aurca,  cap.  7. 

2)  76irf.,cap.  8. 
'3)  Ibid.,  cap.  9. 

4)  Ibid.,  cap.  11. 

5)  Cf.  BHL.,  n»7451sqq. 

6)  Legenda  aurea,  cap.  12. 

7)  Cf.  BHL.,  n»  5587. 

;8)  Legenda  aurea,  cap.  28. 

;9)  Cf.  fi//L.,*n°6596. 

lOj  Legenda  aurea,  cap.  16. 

11)  /6id.,cap.  17. 

12)  /&id.,cap.l9. 

13)  Cf. //ffL.,n<>5772. 

14)  Cf. ibid.,  n''5234. 

15)  Legenda  aurea,  cap.  21. 


78  MANUSCRITS    DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

51.  (F.  98-98^).  Passio  sancte  Prisce  virginis. 

52.  (F.  98^-99^').  Vita  sancti  Sulpitii  episcopi(l). 

53.  (F.  99^-100).  Passio  sanctorum  martyrum  Marii  et  Marthe.  = 
BHL.,  n»  5543. 

54.  (F.  100).  De  sancto  Fabiano  (2). 

55.  (F.  100-103^).  De  sancto  Sebastiano.  =  BHL.,  n°  7543. 

56.  (F.  103^-105^).  De  sancta  Agnete  virgine  et  martyre  (3). 

57.  (F.  105^-108).  De  sancto  Vincentio  martyre.  =•  BHL.,  n»  8630. 

58.  (F.  108-108^).  Passio  sancte  Emerenliane  virginis.  =  Ibid., 
n°  2527. 

59.  (F.  108^-110^).  Vita  S.  lohannis  elemosinarii. 

60.  (F.  110-lllv).  De  sancto  Tymotheo  (4). 

61.  (F.  lll'-112*).  De  sancto  Paulo. 

62.  (F.  112^413).  Passio  sancti  Preiecti. 

63.  (F.  113).  Passio  S.  Policarpi  episcopi  et  morlyris.  =  BHL., 
n"  6874. 

64.  (F.  113^-115').  Vita  S.  lohannis  Chrysostomi.  =  Ihid.,  n"  4379. 

65.  (F.  115^-117').  Vita  St»«  Paule.  =  Ibid.,  n°  6650. 

66.  (F.  117^-118).  Vita  S.  Valerii  episcopi  Treverensis.  =  Ibid., 
no  8498. 

67.  (F.  118-119).  Vita  sancte  Aldegundis  virginis.  =  Ihid.,  n»  245. 
Le  prologue  manque. 

68.  (F.  119-121).  De  sancto  Ignatio  episcopo  et  martyre.  =  Ibid., 
n°  4256. 

69.  (F.  121^-122').  Vita  sancte  Brigide  virginis. 

70.  (F.  122^-126).  De  septuagesima,  sexagesima,  quinquagesima, 
quadragesima. 

71.  (F.  126-129).  De  purificatione  béate  Marie  virginis. 

72.  (F.  129-131).  De  sancto  Blasio  episcopo  et  martyre  (5). 

73.  (F.  131-133).  De  sancta  Agatha  virgine  et  martyre  (H). 

74.  (F.  133-135^).  Passio  sancte  Dorothée  virginis  et  martiris.  = 
BHL.,  n-  2325. 

75.  (F.  135^-136).  De  sancto  Vedasto  episcopo  (7). 

76.  (F.  136-136V).  De  sancto  Amando  (8). 

77.  (F.  136^-137^). Passio  sancte  Appollonie virginis.= ^I?L.;n»643. 


(1)  Cf.  BHL.,  n»  7930. 

(2)  Legenda  aurea,  cap.  22. 

(3)  Ibid.,  cap.  24. 

(4)  Cf.  ifflL.,  n'>8294. 

(5)  Legenda  aurea,  cap.  38. 

(6)  Ibid.,  cap.  39. 

(7)  Ibid.,  cap.  40. 

(8)  Ibid.,  cap.  4L 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  79 

78.  (F.  137V-138).  VitasancteScolastice.  -  BHL.,n°  7514. 

79.  (F.  138-141V).  Vita  sancte  Eufrosine  virginis.  =  Ihid.,  n»  2723. 

80.  (F.  141^-144^).  Vila  sancti  Gwilhelmi  ducis  Aquitanie  et  comitis 
Pictavensis.  =  Ihid.,  n"  8923.  Le  prologue  et  la  généalogie  manquent. 

81.  (F.  144^-145).  De  sancto  Gwilhelmo  Bituricensi  episcopo. -= 
Ibid.,  n»  8905. 

82.  (F.  145-146).  De  sancto  Valentino  episcopo  et  martire  (1). 

83.  (F.  146-149^).  De  sancto  Iuliano  Cenomannensi  episcopo  (2). 

84.  (F.  149^-152).  Passio  sancte  Iulianc  virginis.  -=  BHL.,  n°  4522. 
]nc.  f.  Benignitas. 

85.  (F.  152-154).  Hystoria  de  cathedra  sancti  Pétri  apostoli. 

86.  (F.  154-157).  De  inventione  capitis  sancti  lohannis  Baptisti.  = 
BHL.,  n°  4290.  Le  prologue  manque. 

87.  (F.  157-161).  De  sancto  Mathia  apostolo.  =  Ibid.,  n°  5669,  sans 
le  prologue. 

88.  (F.  161-162^).  Passio  sancti  Foce  martiris  (3). 

89.  (F.  162^-163^).  Passio  sanctarum  Perpétue  et  Felicitatis.  = 
BHL.,  n«  6634. 

90.  (F.  163^-169).  De  sancto  Gregorio  papa  (4). 

91.  (F.  169-173V).  Vita  sancte  Ghertrudis  virginis.=  BHL.,  n^  3493, 
à  partir  du  livre  IL 

92.  (F.  173V-176V).  De  sancto  Benedicto.  =  Ibid.,  n°  1113. 

93.  (F.  176^-178).  Hystoria  de  annunciatione  béate  Marie  virginis. 

94.  (F.  178-179^).  In  Gêna  Domini  ad  collationem. 

94.  (F.  179^-181).  De  passione  Domini  nostri  Ihesu  Christi. 

95.  (F.  181-186^).  De  resurrectione  Domini. 

96.  (F.  186^-193).  De  sancto  Ambrosio  episcopo  (5). 

97.  (F.  193-194^').  Vita  sancti  Leonis  primi  pape  et  confessoris.  = 
^HL.,n°4817. 

98.  (F.  194^-195).  Passio  sanctorum  Tyburtii  et  Valeriani  mar- 
tyrum.  =  Ibid.,  n»  8483. 

99.  (F.  195-198V).  De  sancto  Georgio.  =  Ibid.,  n°  3395. 

100.  (F.  198^-201).  De  sancto  Marco  evangelista.  =  Ibid.,  n°  5290. 

101.  (F.  201-201 V).  De  litania  maiore. 

102.  (F.  201^-202).  De  sancto  Vitale  martyre  (6). 

103.  (F.  202-203^).  Passio  sancte  Théodore  virginis  (7). 


1)  Legenda  aurea,  cap.  42. 

(2)  Ibid.,  cap.  30. 

(3)  ViNC.  Bellov.,  XI,  62-65. 

(4)  Legenda  aurea,  cap.  46. 

(5)  Ibid.,  cap.  57. 

(6)  Ibid.,  cap.  61. 

(7)  Cf.  BHL.,  n"  8072. 


80  MANUSCRITS    DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

104.  (F.  203V-206V).  De  sancto  Petro  martyre.  =-  BHL.,  n*»  6724  (1). 

105.  (F.  207-207^).  Passio  sanctorum  Genliani,  Fusciani  et  Victo- 
rici  martyrum  (2). 

106.  (F.  207^-209).  Passio  sancli    Gregorii  marlyris.  =  BHL., 

n°  3677. 

107.  (F.  209-210).  De  sancto  Marino  martyre.  =  Ibid.,  n"  5539. 

108.  (F.  210-211).  Passio  sancti  Longini  martiris.  =  Ibid.,  n"  4965. 

109.  (F.  211-215).  Vila  sancte  Marie  Egiptiace.  =  Ibid.,  n"  5417,  le 
prologue  manque. 

110.  (F.  215-2 19v).  Passio    sancte  Theodosie  virginis.  =  Ibid,, 
n»  8090. 

111.  (F.  219^-220^).  Passio  sanclarum  virginum  Agapes,  Chionie  et 
Hyrene.  =  Ibid.,n°  118. 

112.  (F.  220^-224).  Passio   sancli  Adalberti  episcopi.  Inc.  Post 
mortem  Pragensis  episcopi. 

113.  (F.  220-224^).  Passio  sancti  Alexandri  lugdunensis  martyris.= 
BHL.,  n°  279. 

114.  (F.  224^-226^).  De  sancto  Clcto  et  de  destruclione  Iheru- 
salem. 

115.  (F.  226^-227^).  Vita  S.  Fulgenlii  episcopi  et  confessons  (3). 

116.  (F.  227^-229).  Vita  S.  Patricii  episcopi.    Inc.  Patricius   in 
baptismo  quidem  dictus  est  Sulha. 

117.  (F.  229-231).  Vita  sancli  Thome  de  Aquino  (4). 

118.  (F.  231-231^).  Passio  sancti  Secundi  martiris  (5). 

Parchemin  ;  231  feuillets,  plus  deux  feuillets  blancs  à  la  fin;  0»,385  X  0»269 
XV"  siècle;  deux  colonnes;  initiales  rouges  et  bleues;  litre  courant  en  rouge; 
pagination  de  i-cc.xxni;  signatures  ui-Zf-,  aot-ddj.  F.  1,  on  lit  la  note  :  Passionale 
sayictonim  a  mcnsed  ecembri  usque  ad  aprilein  aulhore  lohanne  Hack  (6)  sacci-dole 
donato  huius  dnmus,  et  sur  le  dernier  feuillet  de  garde  :  Liber  monasterii  rubce 
vallis  in  Zonia  inxta  Bruxellam  scriptusper  manus  fratris  lohannis  Hack  sacerdoti» 
primi  donati professi  eiusdem  monasterii.  Orelur  pro  eo.  Pro  libraria.  L'estampille 
rouge,  R.F.,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris  se  trouve  f.  4  et  f.  231'.  Reliure 
restaurée  du  XV*  siècle,  veau  brun  estampé  (7). 


(1)  F.  206',  on  lit  :  Sequuntur  légende  plurium  sanctorum  cl  sanctarum  que 
propter  angusliam  temporis  suis  in  locis  legi  plerumque  non  possunt,  idcirco  tem- 
pore  vacante  legi  habent  sive  post  quadragesimam  $ive  post  pascha  prout  tempus 
permiseril. 

(2)  Legenda  aurea,  appendix,  cap.  229. 

(3)  Cf.  BflL.,  n°3208. 

(4)  Gî.ibid.,  p.  1181. 

(5)  Cf.  ibid.,  n°  7562  sqq. 

(6)  Voir  plus  haut,  p.  60,  n»  3131  (197). 

(7)  Ce  manuscrit  est  décrit  dans  Catal.  cod.  hagiog..  bibl.  lat.  reg.  BruxclL, 
1. 1,  p.  228-32. 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  81 

3136.  .(4^28-42).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1-P).  Fragments  de  la  Bible. 

2.  (F.  2).  Notes  diverses  au  sujet  de  ce  volume. 

3.  (F.  2v).  Index. 

4.  (F.  3).  Notes  de  Matthieu  sur  ce  manuscrit. 

5.  (F.  4-57).  WiLHELMf,  abbatis  sancti  Theoderici,  vita  beatissimi 
Bernard!  Glarevallensis  abbatis.  -=  BEL.,  nn°s  1211-1216. 

6.  (F.  57^-61)).  Vita  sanctorum  Eucharii,  Valerii  et  Materni  Treve- 
rice  urbis  episcoporum.  =  Ibid.,  n°  2655. 

7.  (F.  61^-69^).  Vita  sancti  Hemmerammi  martyris.=  iè/6/.;  n°  2538. 

8.  (F,  69^'-70'^).  Copia  bulle  reverendissimi  in  Christo  patris  domni 
RoPERTi  Goloniensis  antistitis  de  institutione  magne  solempnitatis 
praesentationis  (1). 

9.  (F.  70-71^).  Narracio  de  institucione  nove  solemnitatis  que 
dicilur  praesentacio  Marie  semper  virginis  in  templo. 

10.  (F.  71'v-91).  [Sex  sermones  de  festo  praesentationis  gloriose 
semper  virginis  Marie]. 

11.  (F.  91-92).  Epistola  domni  Fulgonis  cognomento  Boni,  Ande- 
gavorum  et  Turonorum  comitis  incliti,  ad  S.  Odiloneni  coUactaneum 
suum  et  S.  Odilonis  ad  eumdeni  responsoria.  =  FL.,  t.  GXXXIII, 
col.  815-18. 

12.  (F.  92-96^).  Texlus  historiae  translationis  in  Burgundiam  et 
relationis  in  Turonicam  civitatem  corporis  beati  Martini  a  S.  Odilone 
abbate  eleganti  stylo  cditus.  =  BHL.^n°  5653. 

13.  (P.  96^-103^).  Miracula  que  post  translationem  sancti  Martini 
ad  eius  sepulchrum  facla  sunt.  =  Ibid.,  n°  5654. 

14.  (F.  103^-106).  Item  de  miraculis  sancti  Martini.  =  PL.,  t.  LXXI, 
col.  832-38,  cap.  iv-xiv. 

15.  (F.  106-110).  Ortus,  vita  et  obitus  sanctorum  VU  dormientium 
consanguineorum  beati  Martini  et  in  maiori  monasterio  corporaliter 
quiescentium.  =  BEL.,  n'  2320;  le  prologue  manque. 

16.  (F.  110-111).  Miraculum  sancti  Martini.  =  Ibid.,  n"  5638. 

17.  (F.  111-113).  Laus  et  meritum  beati  Martini.  =  Ibid.,  n°  5652. 

18.  (F.  113-114V).  Epistola  domni  Philippi  venerabilis  Goloniensis 
archiepiscopi  ad  abbatem  et  capitulum  maioris  monasterii  et  ad 
primicerium  et  canonicos  novi  castri  Turonis  de  miraculis  sancti 
Martini  gloriosi  antistitis.  =  Ibid.,  n°  5647. 

19.  (F.  114^-116).  [Epistola  fratrum  capituli  maioris  monasterii  et 
eorum  humilis  ministri  fratris  Hervei  ad  Philippum  Goloniensem 
episcopumj.  =  Ibid.,  n°  5648. 


(1)  Voir,  au  sujet  de  ce  texte  et  des  suivants  relatifs  à  la  fêle  de  la  Présenta- 
tion de  la  S'^  Vierge,  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  liruxell.,  1. 1,  p.  238-39. 

CATAL.  BIBL.   ROYALE,  T.   V.  6 


8â  MANUSCRITS    DE    LA    BÎBLIOTHÈQUE    ROYALE 

20.  (F.  116-120^).  [Epistola  Philippi  decaiii,  Rainaldi  thesaurarii 
totiusque  capituli  beali  Martini  Turonensis  ad  Philippuni  Goloniensem 
archiepiscopurn].  =  BHL.,  n°  5649. 

21.  (F.  120''-125v),  [Epistola  Philippi  decani,  Raixaldi  thesaurarii 
omniumque  canonicorum  ecclesiae  beati  Martini  Turonensis  ad 
Philippum  Coloniensem  archiepiscopurn].  =  Ibid.,  n°  5650. 

22.  (F.  125V-129V).  [Epistola  Guiberti  Gemblacensis  ad  Philippum 
Coloniensem  archiepiscopurn].  —  Ibid.,  n"  5642. 

23.  (F.  130-140).  Passio  S.  Benigni  martyris.  =  Ibid.,  n»  1155. 

24.  (F.  140-207^).  Vita  S.  Annonis  Goloniensis  archiepiscopi.  =- 
Ibid.,  no  508. 

25.  (F.  207^ -209*).  Vita  S.  Severi  episcopi  et  confessoris.  ==  Ibid., 
n°7681. 

26.  (F.  210-212).  Vita  S.  Guniberti  episcopi.  =  Ibid.,  n»  2017. 

27.  (F.  212-213).  Item  eiusdem  ut  supra.  =  Ibid.,  n"  2014. 

28.  (F.  213-219*).  Vita  et  passio  sancti  Panthaleonis  martyris.  = 
Ibid.,  n»  6436. 

29.  (F.  219^-257*).  [Vita  S.  BonifaciiJ.  =  Ibid.,  n«  1403. 

30.  (F.  258-264).  Legenda  sancti  Severini  archiepiscopi  Golo- 
niensis. =  Ibid.,  n"  7649. 

31.  (F.  264).  Diplôme  d'ANNON,  archevêque  de  Gologne,  1072,  en 
faveur  du  monastère  de  Saint-Martin. 

32.  (F.  265-265*).  Fragments  de  la  Bible. 

Parchemin;  265  feuillets;  0",342  X  0'",25;  deux  colonnes;  initiales  rouges  et 
bleues;  XV«  siècle  {1477-85),  car  on  lit,  f.  2:  Manu  scriplus  siib  rcverendissimo 
domno  Adamo  Meyer  huius  coenohii  abbale  laude  immurlali  diynissimOf  anno 
Domini  1482.  —  Scriplus  est  per  R.  P.  Theodoricuin  monachum  huius  loci  usque 
ad  folium  53  anno  1477 ;  alla  per  eumdem  scripta  suntper  annos  1480,  81  et  82 
ad  folium  128.  Caetera  usque  ad  finem  scripta  sunt  per  fratrem  Arnoldum  liées 
circa  annum  1485  ;  idem  .lub  anno  1480-81  etc.  scripsil  homiUarium  in  simjulas 
dominicas  ;  f.  56  :  Anno  incamationis  1477,  per  fratrem  Theodoricum  monachum 
inutilem,  unde  Deus  sit  benedictus  in  secula.  Amen  ;  f.  60'  :  Finilus  est  lifjer  iste  anno 
Domini  1480  in  die  Lucae  evangelistae,  hora  octava  in  nocte.  Ave  Maria,  oratepro 
scriplore ;  f.  68'  :  Anno  Domini  1480  in  festo  S.  démentis  marti/ris  finilus  est  liber 
iste  quem  scripsil  scriptor  caliganlibus  oculis.  Orale pro  eo.  Anima  eius  requiescal 
in  pace;  f.  69'  :  Finis  1480  in  die  Kathcrinae;  f  90  :  Anno  Domini  1480  in  festo 
sancti  Thomae  apostoli  hora  septima  de  scro  caliganlibus  oculis  finili  sunl  sennoncs 
isli  de  Praesentatione  beatae  Mariae  virginis  ad  honorent  eiusdem.  Orale  pro  scriplore 
ul  anima  eius  requiescal  in  pace.  Amen;  f.  129'  :  Anno  Domini  1482,  XUl  kalendas 
maii,  in  feria  sexla  post  octavam  paschae  hora  XII  vel  prima  in  meridie  caligan- 
libus oculis,  finilus  est  liber  iste  scriplus  ex  libro  sancti  McLtimi  Trevcrensis  ad 
laudem  Dei,  virginis  Mariae,  omnium  sanclorum  sanclique  Martini,  per  fratrem 
Theodoricum  huius  loci  monachum  ;  f.  130  :  Per  F.  A  rnoldum  liées  ;  f.  247'  : 

Ovos  qui  nostis  quid  perferat  illc  laboris 
Qui  se  scribendo  castigal  tempore  crebro, 
Assiduis  precibus  memores  silis,  precor,  eius 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  83 

Qui  promplus  librum  conscripsit  et  edidit  islum. 

Tu  quoque,  sancle  Dei,  memor  esto  sui,  Bonifali, 

Ob  cuius  laudem  librum  conxcripsit  eumdem, 

Ul  regno  Chrisli  per  le  valeat  sociari. 
Finilus  est  liber  caligantibus  oculis  in  die  Francisci  sancti  et  confessoris,  anno 
Domini  1482  ;  f.  264  :  Finilus  est  liber  iste  ac  scripUtando  complelus  per  fratrem 
Arnoldum  Rees,  cuius  anima  requiescal  in  pace. 

Porta  salulis,  ave,  per  quam  palet  exitus  a  vae. 

Venit  ab  Eva  vae  ;  quod  quia  lollis  ave. 

Deux  colonnes;  initiales  rouges  et  bleues;  quelques  belles  capitales  ornées. 
F.  2,  on  lit  :  H.  12.  Liber  divi  Martini  maioris  in  Colonia  Âgrippina  liomanorum 
oppido  celeberrimo,  et  f.  2'  :  Liber  sanctorum  Eliphii  et  Martini  in  Colonia 
monaslerii  ordinis  sancti  Henedicti.  L'estampille  rouge,  It.  F.,  de  la  Bibliothèque 
nationale  de  Paris  se  trouve  f.  4  et  f.  214.  Reliure  restaurée  du  XVP  siècle,  veau 
brun  estampé. 

3137.  (581,380-82).  —  Passionale.  En  deux  volumes. 
Tome  premier  (n»  581). 

1.  (F.  1^).  Tabula  historiarum  istius  voluminis. 

2.  (F.  2-4v).  [Passio  S.  AndreaeJ.  =  BEL.,  n«  428. 

3.  (F.  4^-7).  Vita  S.  Eligii  episcopi  et  confessoris.  =  Ibid.,  n°  2474, 
sans  le  prologue. 

4.  (F.  7-19^).  Vila  S.  Nicolai  episcopi  et  confessoris.  =  Ibid., 
nn''^  6104-6108. 

5.  (F.  19V-22).  Miraculum  de  S.  Nicolao.  =  Ibid.,  n»  6169. 

6.  (F.  22-22^).  Exempluni  (1). 

7.  (F.  22^-26).  Vita  et  aclus  SS.  Eucharii,  Valerii  atque  Materni.  == 
Ibid.,  no  2655. 

8.  (F.  26^-27^).  Passio  S*'»^  Eulaliae  virginis  et  martyris.  =  Ibid., 
n"  2696. 

9.  (F.  27^-29).  Passio  S*"'^  Luciae  virginis  et  martyris.  =  Ibid., 
n"  4992. 

10.  (F.  29-34V).  Passio  S.  Thomae  aposloli.  =  Ibid.,  nn»«  8136 
et  8139. 

11.  (F.  35-36^).  Passio  S.  Gregorii  martyris.  =  Ibid.,  n°  3677. 

12.  (F.  36^-37^).  Passio  sanctissimae  ac  beatissimae  Anastasiae.  = 
Ibid.,  n"  400. 

13.  (F.  37^-42).  Assumptio  beati  lohannis  evangelistae.  =  Ibid., 
n"  4324. 

14.  (F.  42-43).  Ex  Historia  scolastica  de  eodem  loanne.  =  Ibid., 
n°  4324. 


(1)  Cf.  Anal.  liolL,  t.  III,  p.  184,  35;  Calai,  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  Bruxell., 
1. 1,  p.  252. 


84  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

15.  (F.  43-44^).  De  passione  S.  Thomae  Canliiariensis  archi- 
episcopi.  =  BHL.,  n»  8211. 

16.  (F.  44^-58^).  Vila  S.  Silveslri  papae.  =  Ibid.,  nn"»  7725-7734. 

17.  (F.  58^-70).  Passio  S.  Iuliani  et  Basilissae  et  alioruni  plurimo- 
rum  sanctorum.  =  Ibid.,  n»  4529. 

18.  (F.  70-72^).  Vita  S.  Hilarii  Pictaviensis  cpiscopi  quao  est  com- 
posîta  a  FoRTUNATO  eius  discipulo.  =  Ibid.,  n°  3885. 

19.  (F.  72V-74).  Passio  S.  Pontiani.  =  Jbid.,  n"  6891. 

20.  (F.  74-87).  Passio  S.  Sebastiani  et  aliorum  pluriiiiorum  mar- 
tyrum.  =  Ibid.,  n°  7543. 

21.  (F.  87*-90^').  Passio  S^"«  Agnetis  virgiiiis  et  marlyris  a 
S.  Ambrosio  episcopo  conscripta.  =>  Ibid.,  n»  151. 

22.  (F.  90V-93V).  Passio  S.  Vincentii  martyris.  =  Ibid.,  nno"  8627 
et  8631. 

23.  (F.  93''-95v).  Passio  S.  Policarpi  episcopi  et  martyris.  ==  Ibid., 
n»  6879. 

24.  (F.  95^-99).  Vita  S.  loannis  Grisostonii  episcopi.  =  Ibid., 
n"  4379. 

25.  (F.  99-102V).  Passio  S.  Ignacii  martyris.  =  Ibid.,  n°  4256. 

26.  (F.  102V-105V).  Vila  S.  Brigidao  virginis.  ==  Ibid.,  n"  1455. 

27.  (F.  105^-110).  Passio  S.  Biasii  episcopi  et  martyris.  =  Ibid., 
n°  1377. 

28.  (F.  110-113).  Passio  S^"  Dorolheae  virginis.  =  Ibid.,  n»  2325. 

29.  (F.  113-115).  Passio  S.  Agatliae  virginis  et  martyris.  =  Ibid., 
n°  133. 

30.  (F.  115-116^).  Passio  S.  Valentini  presbyteri  et  martyris.  = 
Ibid.,  no  8460. 

31.  (116^-117).  Passio  S.  Valentini  presbyteri  et  martyris.  =  Ibid., 
n«  8463. 

32.  (F.  117^-121).  Passio  St««  Iulianae  virginis  et  martyris.=  Ibid., 
n°  5422,  T.  Benignitas. 

33.  (F.  121-127).  Vita  S.  Matthiae  aposloli.  =  Ibid.,  n»  5699. 

34.  (F.  127-128).  Passio  SS.  martyrum  Perpetuae  et  Felicitatis.  == 
Ibid.,  no  6634. 

35.  (F.  128-135^).  Vita  beati  Gregorii  papae  et  confessons  (1). 

36.  (F.  136-137).  Passio  S.  Longini  martyris.  ==  BHL.,  n'^4965. 

37.  (F.  137-140^).  Passio  S.  Marcelli  papae.  Itom  passio  SS.  Ciriaci 
et  Sissinnii  diaconorum,  Largi  et  Smaragdi  martyrum.  =  Ibid., 
no  5235. 

38.  (F.  140V.144V).  Vita  S^^^  Gheertrudis  virginis.  =  Ibid.,  n»  3490. 


(1)  Legenda  aurea,  cap.  46. 


VIES    DE    SAINTS    EN    LATIN  85 

39.  (F.  l'44v-150).  Vita  S.  Ambrosii  episcopi  et  confessoris.=  BHL., 
n°  377,  le  prologue  est  omis. 

Tome  deuxième  (n°  380-82). 
Les  feuillets  1  et  2  sont  blancs. 

1.  (F.  3).  Tabula  historiarum  istius  voluminis. 

2.  (F.  4-5).  Passio  S.  Marci  ewangeliste.  =  BHL.,  n"  5276. 

3.  (F.  5-6^).  Passio  sanctorum  martirum  Vitalis,  Valérie,  Gervasii 
et  Protasii.  =  Ibid.,  n°  8690. 

4.  (F.  6^-7^).  Passio  S.  Philippi  apostoli.  ^  Ibid.,  n°  6814. 

5.  (F.  7^-8).  Passio  S.  lacobi  apostoli  fratris  Domini.  =  Ibid., 
n°  4094. 

6.  (F.  8-9).  Passio  S.  Alexandri  martyris  Lugdunensis.  =  Ibid., 
n°  279. 

7.  (F.  9-13).  Passio  S.  Walburgae  virginis.  =  Ibid.,  n^  8166. 

8.  (F.  13-15).  Vita  S.  Wironis  episcopi.  =  Ibid.,  n»  8973. 

9.  (F.  15-17).  Passio  S.  Eufemiae  virginis  et  martyris.  =  Ibid., 
n"  2708. 

10.  (F.  17-19V).  Passio  S.  Georgii  martyris.  =  Ibid.,  n°  3371. 

11.  (F.  19^-22^').  Passio  S.  ludae  a  quo  crux  Domini  inventa  est, 
quem  et  Helena  cognominari  iussit  Quiriacum.  ==  Ibid.,  n*»  7022. 

12.  (F.   22V-23).    Passio    SS.    martyrum    Alexandri,   Eventii    et 
Theodoli.  =  Ibid.,  n°  267. 

13.  (F.  24-27).  De  inventione  sanctae  crucis.  =  Ibid.,  n°  4172. 

14.  (F.  27-31).  Gesta  sanctissimi  viri  beati  Gengolphi  martyris.  = 
Ibid.,  n"  3328. 

15.  (F.  31-32).  Passio  SS.  martyrum  "Gordiani,  Marinae  coniugis 
eius  et  lanuarii  presbyteri.  =  Ibid.,  n°  3612. 

16.  (F.  32-36).  Gesta  SS.  martyrum  Nerei  et  Achillei  fratrum, 
S^^^  Domitillae  virginis  et  martyris.  =  Ibid. ,nn°^  6058-6064. 

17.  (F.   36-37).  Passio  SS.    virginum   Domitillae,   Eufrosinae   et 
Theodorae,  Sulpicii  et  Serviliani.  =  Ibid.,  n°  2257. 

18.  (F.  37-37V).  Passio  S.  Pancratii  martyris.  =  Ibid.,  n»  6427. 

19.  (F.  37^-40).  Vita  S.  Servacii  episcopi  Tungrensis.  =  Ibid., 
n°7613. 

20.  (F.  4^-44).  Translatio  S.  Nicolai  Mirreorum  archiepiscopi.  = 
Ibid.,  n°  6180. 

21.  (F.  44-45).  Vita  Beati  presbyteri.  =  Ibid.,  n»  1065. 

22.  (F.  45-48).  Vita  S.  Anthimi  presbyteri  et  aliorum.=-i6ïW.,n°561. 

23.  (F.  48-49V).  Passio  S.  Victoris  martyris  et  Corone.  =  Ibid., 
n°  8561. 

24.  (F.  49^-50^).  Passio  SS.  Pétri,  Pauli,  Andreae,  Nychomachi  et 
Dyonises.  =  Ibid.,  n°  6716. 


86  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

25.  (F.  50^-52).  Vita  S.  Urbani  papae.  =  BEL.,  n"  8389. 

26.  (F.  52^-53).  Vita  S**«  Petronillae  et  passio  saiiciorum  Felicolae 
et  Nicomedis  presbiteri.  =  Ihid.,  n°  6061. 

27.  (F.  53-54^).  Passio  SS.  Marcellini  et  Petri.  =  Ibid.,  vc  5320. 

28.  (F.  54^-58).  Passio   S.  Bonifacii  archiepiscopi  et   sociorum 
eius.  =  Ihid.,  n°  1401,  sans  le  prologue. 

29.  (F.  58-60).  Vita  S.  Odulphi  confessoris.  =  Ihid.,  n"  6318,  le  pro- 
logue manque. 

30.  (F.  60V-62V).  Passio  SS.  Primi  et  Feliciani.  =  Ihid.,  n''6922. 

31.  (F.  62>-64).  Passio  S.  Bariiabae  aposloli.  =  Ihid.,  n°  983. 

32.  (F.  64-68).  Passio  SS.  Viti  et  Modesti  niartyrum.  =  Rid., 
n°8711. 

33.  (F.  68-69V).  Passio  decem  millium  martyrum.  =  Ibid.,  n"  21. 

34.  (F.  69V-74*).  Passio  septem  Dormientium.  ==  Ibid.,  n»  2317. 

35.  (F.  74V-77).  Passio  SS.  lohannis  et  Pauli.  -=  Ibid.,  nn«>»  3236  et 
3238. 

36.  (F.  77-83).  Passio  SS.  Petri  et  Pauli  apostolorum.  =  Ibid., 
n»  6657. 

37.  (F.  83-88^).  Passio  SS.  Petri  et  Pauli  apostolorum.  =  Ibid., 
n*»  6664,  sans  le  prologue. 

38.  (F.  88^-94).  Passio  beali  Pauli  apostoli  per  beatum   Linum 
conscripta.  =  Ibid.,  n°  6574. 

39.  (F.  94-97').  Passio  S^''^  Margaretae  virginis.  =  Ibid.,  n"  5305. 

40.  (F.  97^-100).  Vita  S.  Alexii.  =  Ihid.,  n»  288. 

41.  (F.  100-109').  Vita  S.  Frederici  episcopi  Traiectensis.  —  Ihid., 
n®  3157,  le  prologue  est  omis. 

42.  (F.  109^-1 13).  Vita  S.  Arnulphi  Metensium  episcopi.  =  Ihid., 
n°  691. 

43.  (F.  113-118').  Vita  S^^^e  Mariae  Magdalenae.  =  Ibid.,  n"  5450. 

44.  (F.  118'-120).  De  translatione  S^«  Mariae  Magdalenae.  =  Ihid., 
n°  5489  avec  Vinc.  p. 

45.  (F.  120-121').  De  miraculis  beatae  Mariae  Magdalenae.  =  Ihid., 
nn°^  5462,  5463,  5465,  5471,  5474-5476  et  5478. 

46.  (F.  121'-125').  Passio  AppoUinaris  episcopi.  =  Ihid.,  n°  623. 

47.  (F.  125'-127').  Passio  S.  lacobi.  =  Ihid.,  n°  4057. 

48.  (F.  127'-130).  Passio  S.  Cristofori  martyris.  =  Ihid.,  n°  1770. 

49.  (F.  130-130').  Passio  S.  lacincti  martyris.  =  Ihid.,  n°  4053. 

50.  (F.  130V-135).  Passio  S.  Pantaleonis.  =  Ihid.,  n»  6430. 

51.  (F.  135'-136).  Passio  S.  Felicis  papae.  =  Ihid.,  n°  2857. 

52.  (F.  136-136').  Passio  SS.  Simplicii  et  Faustini.  =  Ibid.,  n»  7790. 

53.  (F.  136'-144).  Vita  S.  Germani  Antisiodorensis.  =  i6?(^.,  n"  3453, 
sans  le  prologue. 

54.  (F.  144-147').  Passio  S.  Stephani  papae.  =  Ibid.,  n°  7845. 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  87 

55.  (F.  147^-149^).  De  invenlione  S.  Stephani  protomartyris.  = 
BHL.,  n°  7851. 

56.  (F.  149V-160V).  Vita  S.  Dominici,  primi  patris  Ordinis  Praedi- 
catorum.  =  Ibid.,  w  2218. 

57.  (F.  160^-161).  Passio  S.  Laurentii  martyris  et  aliorum  plurimo- 
rum  sanctorum  martyrum.  =  Ibid.,  n°4753  (incomplet). 

58.  (F.  161-161^).  Passio  S.  Polycronii  et  discipulorum  eius.  = 
76/(^.,  n"  6884. 

59.  (F.  161^-162v).  Passio  SS.  Abdon  et  Sennen  subregulorum  (1). 

60.  (F.  163-163V).  Passio  SS.  Sixti,  Felicissimi  et  Agapiti  marty- 
rum. =  i^flL.,  n»  7801. 

61.  (F.  163V-164V).  De  sancto  Laurentio. 

62.  (F.  164V-165).  Passio  S.  Laurentii  (2). 

63.  (F.  165-166V).  Gonversio  Ypoliti  vicarii  (3). 

64.  (F.  166^-167^).  Gonversio  et  passio  Romani  militis  (4). 

65.  (F.  167^-168).  Passio  S.  Ypoliti  et  sociorum  eius.  =  BHL., 
n«  3961. 

66.  (F.  168).  Passio  sancti  Herenei  et  Abundii.  =  Ihid.,  n°  4464. 

67.  (F.  168-168^').  De  interitu  miserabili  Decii  et  Valeriani  persecu- 
torum  (5). 

68.  (F.  168^').  De  S^*  Triphona  uxore  Decii  et  Syrilla  eius  filia  et 
aliis  quadraginta  sex  martyribus  (6). 

69.  (F.  168^-169^').  Dyonisius  successor  Sixti  papa  ordinatur  (7). 

70.  (F.  169^-171^).  Vita  S.  Ludovici,  régis  Gecilie,  episcopi  et 
confessons.  =  BHL.,  n"  5054. 

71.  (F.  171^-176).  Vita  S.  Philiberti  abbatis.  =  Ibid.,  n°  6805,  sans 
le  prologue. 

Parcliemin;  151  et  176  feuillets;  O^.Sl  X  O^.Sâ;  XV^  siècle;  deux  colonnes; 
initiales  rouges  et  bleues;  ancienne  pagination  i-cl,  i-clxxvi.  F.  1  du  deuxième 
volume,  on  lit  :  Liber  monasterii  canonicorum  regularium  vallis  sancti  Martini  in 
Lovanio.  Collatus  eidem  a  fratribus  Sivollensibus  in  subsidium  fundationis  primae, 
et  f.  92  :  Est  liber  hic  sancti  Martini  Lovaniensis.  L'estampille  rouge,  R.F.,  de  la 
Bibliothèque  nationale  de  Paris  se  trouve  au  premier  et  au  dernier  feuillet  de 
chacun  des  volumes.  Le  premier  volume  a  encore  sa  reliure  originale,  ais  de  bois 
recouverts  de  veau  brun  estampé,  restes  de  fermoirs  en  cuivre.  Sur  le  premier 
plat,  étiquette  sous  corne  et  encadrée  de  cuivre  avec  le  titre  :  Prima  pars  passio- 
nalis  magni.  Le  second  volume  a  une  reliure,  veau  racine,  du  XVII"  siècle  (8). 


(1)  Voir  Catal.  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  BruxelL,  1. 1,  p.  217,  n»  56. 

(2)  Cf.  ibid.,  n"  58. 

(3)  Cf.  ibid.,  n»  59. 

(4)  Cf.  ibid.,  n»  63. 

(5)  Cf.  ibid.,  p.  218,  n»  66. 

(6)  Ibid.,  n»67. 

(7)  Ibid.,  p.  218,  n»  68. 

(8)  Ces  nuinuscrits  sont  décrits  ibid.,  1. 1,  pp.  251-66,  202-227. 


88  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3138.  (582-89).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  Iv).  Index. 

2.  (F.  2-7).  Vila  S.  Pauli  primi  heremitae  -=  BHL.,  n°  6596. 

3.  (f.  7.41).  VitaS.  Anlonii.  =  Ibid.,  n°  609. 

4.  (F.  41-56).  Vita  beati  Hylarionis  monachi.  =  Ibid.,  n"  3879. 

5.  (F.  56-60^).  Narratio  eiusdem  [S.  Hieronymi]  de  caplivo  mona- 
cho.  =  Ibid.,  n°  5190. 

6.  (F.  60^-62).  De  S.  Paulo  simplice.  =  Ibid.,  n°  5694. 

7.  (F.  G2-110^  114-115^).  Liber  de  conversatione  el  vita  patriiin 
egyptiorum  et  Scithi  monachormn  a  Postumiano  editus  et  ad  Fidosum 
missus.  ==  FL.,  t.  XXI,  col.  387  sqq.,  à  l'exception  du  chap.  xxi, 
col.  457-59. 

8.  (F.  llOv-114).  Vilasancli  Frontoni.  =  BHL.,  n°  3189. 

9.  (F.  115^-222^).  Liber  gestoruni  Barlaam  et  losaphat  servorum 
Dei  editus  graeco  sermone  a  S.  Ioiianne  Damasceno  viro  sancto  et 
erudito.  =  Ibid.,  n°  979. 

Parchemin;  222  feuillets;  0'",32  X  0«,21;  XIII»  siècle;  deux  colonnes  ;  iniliales 
rouges  et  bleues;  f.  62,  il  y  a  une  très  jolie  lettrine  à  personnages,  la  Vierge  et 
l'enfant  Jésus,  deux  moines.  F.  2,  on  lit  :  Hihliofhecae  Sizellemis.  L'estampille 
rouge,  H. F.,  de  la  Bildiothèque  nationale  de  Paris,  se  trouve  f.  Set  f.  222.  Reliure 
du  XV"  siècle  restaurée,  veau  brun  sur  aisde  bois. 

3139.  (858-61,  1638-49).  —  Legendahium.  En  deux  volumes  (1). 

Tome  premier  (n»  858-61). 

1.  (F.  1).  Notes  diverses,  entre  autres  vers  sur  Berg-op-Zoom. 

2.  (F.  2-3).  Index. 

Les  feuillets  3^-5^'  sont  blancs. 

3.  (F.  6-16^),  Vita  sanctissimi  Martialis  Lemovicarum  apostoli.  = 
BHL.,  n°  5552. 

4.  (F.  16^-17^),  Passio  sancti  Longini  martiris.  =  Ibid.,  n°  4965. 

5.  (F.  18-19).  Vita  abbreviata  sancti  ludoci  confessons.  =  Ibid., 
n»  4514. 

6.  (F.  19-20).  De  sancto  Othmaro  abbate.  =  Ibid.,  iv  6389. 

7.  (F.  20-20^').  De  sancto  Conrardo  Gonstanciensi  episcopo.-=i6/c?., 
n» 1919. 

8.  (F.  20^-21^').  De  sancto  Arbogasto  Argentinensi  episcopo.  = 
Ibid.,  n°  656. 

9.  (F.  21V-22).  De  sancto  Adelfo  Metensi  episcopo.  =  Ibid.,  n»  76 
(epitome). 

10.  (F.  22-23).  De  sancta  Odilia  virgine.  =  Ibid.,  n"  6273. 


(1)  Savoir  le  premier  et  le  quatrième  de  la  collection  qui  comprenait  quatre 
volumes. 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  89 

11.  (F.  23-25V).  Vita  S.  Odrade  virginis.  =  BHL.,  n^  6317. 

12.  (F.  25^'-26v),  Vita  sancte  Brigide  virginîs.  =  Ibid.,  n»  1462. 

13.  (F.  26^-27);  Vita  sancte  Batliildis  regine  (epitome)  (1). 

14.  (F.  27-28^).  Vita  venerabilis  Bede  presbiteri  doctoris  Anglo- 
run].=  5i/L.,  n°1071. 

15.  (F.  28^'-29).  De  scriptura  Sibille.  De  monmnento  Domini. 
Exemplum.  =  PL.,  t.  GXV,  col.  257,  251-54. 

16.  (F.  29^^-30).  Obitus  magistri  Hugonis  de  Sancto  Victore  cano- 
nici  regularis  [epistula  Obserti].  =  PL.,  t.  (^LXXV,  col.  clxi-glxih. 

17.  (F.  30^).  Epythaphium  [HugonisJ.  Inc.  Sic  Hugo  finivit  celestia 
quando  pelivit. 

18.  (F.  30V-34V).  Vita  sancli  Symeonis  monachi.  =  BHL.,  n°  7963. 

19.  (F.  34V-36).  Passio  sancti  lusti  martiris.  =  Ibid.,  n°  4590. 

20.  (F.  36-37).  Compendium  de  vita  Anticristi. 

21.  (F.  37-38).  De  invent ione  corporis  sancti  Anthonii  monachi  (2). 

22.  (F.  38-39^).  Miraculum  solempne  de  quodam  milite  a  suspendio 
liberato  mcrilis  sancte  Ghertrudis.  =  BHL.,  n°  3501. 

23.  (F.  39^-44).  Narracio  de  purgatorio  sancli  Patricii.  =  Ibid., 
n°6511. 

24.  (F.  44-46).  Excerptum  de  libro  quinto  Fregulfi  quomodo 
translata  sit  lex  de  hebreo  in  grecum.  =  PL.,  t.  GVI,  col.  1029. 

25.  (F.  46-47).  [Henricus  ARNOLDiJ.GonlraThurcosspecialisletania 
et  preces  (3). 

26.  (F.  48-50^).  Visio  pulcherrima  unius  monachi  sancti  Laurentii 
de  statu  animarum  post  mortem.  =  BHL.,  n»  4782. 

27.  (F.  50^-51^).  Exemplum  de  quadam  virgine  nobilissima  ad 
fidem  christianam  ex  odore  florum  conversa. 

28.  (F.  51^-52).  De  sancto  Felice  in  pincis.  Inc.  Beatus  Félix  ex 
oriente  nativitatis  sue  duxit  originem. 

29.  (F.  52-53V).  De  sancto  Felice  confessore  fratre  sancti  Felicis  in 
pincis.  =  BHL.,  no  2885. 

30.  (F.  54-57).  Officium  beati  Bernardini  confessoris  de  ordine 
fratrum  minorum  compositum  a  magistro  Dyonisio  de  Pareto. 

31.  (F.  57-59).  Canonizatio  sancti  Bernardini ....  habita  'Rome  .... 
per  domnum  Nicholaum  quintum  pontificem  maximum  anno 
Domini  M^CGGC^lx». 


(1)  Cf.  BHL.,  n»  905. 

(2)  CL  ibid.,  n"G12. 

(3)  On  lit  f.  4Sylstam  letaniam  magne  e/ficacie  composuil  venerabilis  ac  multum 
dévolus  paler  domnus  Henricus  Arnoldi  prior  Carthusiensis  in  Basilea  contra 
Thurcos  pessimos  chrisliani  nominis  inimicos  anno  Domini  M''.CCCC".lxxvi".  Cf. 
Petreius,  Bibl.  Carthusiana,  p.  124-125. 


.^0  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

32.  (F.  59-62^).  Vita  sancti  Anthonii  confessons  de  ordine  fratrum 
minorum.  =  BHL.,  n"  593. 

33.  (F.  62^-63v).  in  translatione  sancti  Anthonii  confessons. 

34.  (F.  63^-64^').  De  miraculis  sancti  Antonii  confessoris. 

35.  (F.  64^-67).  Canonizatio  sancti  Ludovici  archiepiscopi  Tholo- 
sani  ordinis  fratrum  minorum.  =  BHL.,  n°  5054. 

36.  (F.  67-67^).  Vita  sancti  Pudentis  confessoris  (1). 

37.  (F.  67^),  Passio  sanctorum  martyrum  Felicis  et  Adaucti.  = 
5ifL.,  n°2879. 

38.  (F.  68-69^).  Canonizatio  Gelestini  papae  quinti  fundatoris 
ordinis  Celeslinorum  et  appellatus  sanctus  Petrus  de  Murone.  = 
Ibid.,  n»  6746. 

39.  (F.  70).  Gompendium  légende  sancti  Pétri  de  Murone. 

40.  (F.  70V-75V).  Vita  et  passio  sancti  Lamberti.  =  Ibid.,  n«  4683. 

41.  (F.  76-78).  Passio  sanctorum  martirum  Processi  et  Marli- 
niani.  =  Ibid.,  n"  6947. 

42.  (F.  78-79^).  Passio  sanctorum  martyrum  Dorothei  et  Gorgonii= 
Ibid.,n^m\l, 

43.  (F.  80-83^).  Hystoria  Griseldis  patientissime  mulieris  édita  a 
domno  Francisco  Petrarcha  Fiorentino  poeta  laureato  (2). 

44.  (F.  83*-85).  Passio  beati  Symonis  infantis  crucifixi  a  ludcis.  == 
BHL.,  n"  7762. 

45.  (F.  85).  Miraculum.  =  Ibid.,  n»  7763. 

46.  (F.  85^^-92).  Andreis  idest  historia  de  receptione  capitis  sancti 
Andrée.  =  Ibid.,  n"  439  (avec  le  prologue  Si  qua  sunt). 

47.  (F.  92-94).  Oratio  Pu  secundipontificismaximi  habita  Romae... 
pro  canonizationo  béate  Katherine  de  Senis.  =  Ibid.,  n°  1708. 

48.  (F.  94-96^),  De  sancla  Maria  Magdalene  et  historia  translationis 
eiusdem.  =  Ibid.,  n°  5443. 

49.  (F.  96^-97^').  Vita  sancti  Appollonie  virginis  et  martiris  (3). 

50.  (F.  97^-99).  Passio  sancte  Macre  virginis  et  martiris.  =  BHL., 
n''  5126. 

51.  (F.  99-102^).  Vita  sancte  Begghe  nobilis  matrone.  =  Ibid., 
n°  1083,  sans  le  prologue. 

52.  (F.  102^-104).  De  sancto  Mansueto  confessorc.=  Ibid.,  n»  2514. 

53.  (F.  104).  De  sancto  Gondedo  presbitero  et  heremita.  =  Ibid., 
n»  1908. 

54.  (F.  104-105).  De  sancto  Werenfrido  presbitero  et  confessore. 
Inc.  Sanctus  Willibrordus  sedis  episcopalis  cathedram. 


(1)  Cf.  fiiïL.,n°6988. 

(2)  Opéra  omnia,  Basileae,  p.  601. 

(3)  a.BHL.,n<^m). 


VIES    DE    SAINTS    EN    LATIN  91 

55.  (F.  105-105^').  De  sancto  Lullo  maguntinensi  archiepiscopo  (1). 

56.  (F.  105^-106*).  De  sancto  Woifgango  Ratisponensi  episcopo.  = 
BHL.,  n°  8998. 

57.  (F.  106^'- 107).  De  duobus  Ewaldis.  =  Ihid.,  n«  2807. 

58.  (F.  107-107^).  Translatio  sancti  Thome  Ganthuariensis  (2). 

59.  (F.  107^-110).  Passio  sancti  Gornelii  pape  et  martiris.  =  5iîZy.^ 
n«  1964. 

60.  (F.  110-112).  Passio  sancti  Gypriani  episcopi  et  martiris.  = 
Ibid.,  n°  1043  (cum  versibus  intermistis). 

61.  (F.  112-115).  Passio  beatissimi   Gypriani  episcopi  et  Justine 
virginis  et  martiris.  =  Ibid.,  n°  2047. 

62.  (F.  115-116).  De  sancla  Lioba  virgine  (3). 

63.  (F.  116-117).  De  sancta  Glodesinde  virgine  (4). 

64.  (F.  117-117^).  De  sancta  Reparata  virgine  et  martire.  =  BHL., 
n°  7183. 

65.  (F.  117^-152^).  Vita  beafe  Hedwigis.  =  Ibid,,  n°  3766. 

66.  (F.  152^-155).  Legenda  minor  de  vita  béate  Hedw^igis.  =-  Ibid., 
n°  3767. 

67.  (F.  155-167).  Vita  S.  Fulgentii  episcopi.  =  Ibid.,  n»  3208. 

68.  (F.  167-1 70v).  Passio  sancti  Slepliani  pape  et  martiris.  =  Ibid., 
n°  7845. 

69.  (F.  170^-171^).  Passio  sancti  Sixti  pape  et  martiris.  =  Ibid., 
n""  7809,  sans  le  prologue. 

70.  (F.  171^-173^).  Passio  sanctorum  martirum  Abdon  etSennen.= 
Ibid.,  n°  6.  Inc.  Orta  tempestate. 

71.  (F.  173^-175).  Vita  sancli  Donati  episcopi  et  martiris.  ^=  Ibid., 
n°  2289. 

72.  (F.  175-175^).  Ex  historia  beati  Gregorii  Turonensis  episcopi  de 
sancto  Brictio  episcopo  et  confessore.  =  Ibid.,  n^  1452. 

73.  (F.  176-176^).  Vita  sancle  Hélène  regine  et  imperatricis  (5). 

74.  (F.  176^-186^).  Vita  sanctissimc  virginis  Amelberge.  =  Ibid., 
n"  323. 

75.  (F.  186^-187^).  Passio  sanctarum  Perpétue  et  Felicitalis.  = 
Ibid.,  n°  6634. 

76.  (F.  187^-188).  De  sancta  Dorothea  virgine  et  martire.  ==  Ibid., 
no  2324. 

77.  (F.  188-189).  Passio  sancle  Appollonie  romane  virginis  et 
martiris.  =  Ibid.,  n"  643. 


(1)  Cf. /?HL.,n°5065. 

(2)  Cf.  i6id.,n"8228. 

(3)  Cf.  ihid.,  n»  4845  (epitome), 

(4)  Cf.  ibid.,  n°  3562  (compendium). 

(5)  Cf.  ibid.,  n"  3782  (slilo  mutato). 


9^  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

■    78.  (F.  189-190^).  Vita  sancle  Aldolrudis  virginis.  =  BHL.,  n»  253. 

79.  (F.  190^-192).  Vita  sancte  Malhelberte  virginis.  =  Ibid.,  n"  5129. 
En  outre,  un  prologue.  Inc.  Festivilates  sanctarum  virginum. 

80.  (F.  192-197).  Vita  sancti  Macharii   Antiocheni   episcopi  qui 
requiescit  Gandavi  in  monasterio  Sancti  Bavonis  (1). 

81.  (F.  197-198^).  De  elevatione  corporis  sancti  Macharii.  Inc.  Cum 
praeclaris  miraculorum  insignibus. 

82.  (F.  198^-199^).  Vita  sancti  Landoaldi.  =  BHL.,  n«  4701. 

83.  (F.  199^-200).  Elevât io  corporis  sancti  Landoaldi.  =  Ibid., 
n°  4702. 

84.  (F.  200-200*).  Elevatio  corporis  sancte  Landrade.  ==  Ibid., 
n»  4703. 

85.  (F.  200^-202).  Adventus  sanctorum  Landoaldi,   Amanlii  et 
Landrade  in  Gandavum  (2). 

86.  (F.  202-203).  Elevatio  sancti  Landoaldi  in  Gandavo.  =  BHL, 
n°  4710. 

•    87.  (F.  203-204*).  Hisloria  Iranslationis  beati  Livini  ab  Holten  (3) 
in  Gandavum  (4). 

88.  (F.  204*- 209*).  De  translatione Nycholai  Mirree  archiepiscopi  (5). 

89.  (F.  210-214).  De  translatione  beati  Benedicli  abbatis  et  sancte 
Scolastice  sororis  eius  (6). 

90.  (F.  214-221)  Vita  sancti  Columbani  abbatis.  =  BHL,  n°  1898, 
le  prologue  manque. 

91.  (F.  221-223).  Vita  sancti  Bonifatii  episcopi  et  marliris.  =  Ibid., 
n»  1404. 

92.  (F.  223-223*).  De  sancta  Yda  matre  Godefridi  de  Boelioen.  = 
Ibid.,  n°  4142,  sans  le  prologue. 

93.  (F.  223V-228).  De  sancto  Stephano  heremila.  =  Ibid.,  n"  7908, 
le  prologue  manque. 

94.  (F.  228-231*).  De  sanctis  Nereo  et  Achilleo  marliribus  (7). 

95.  (F.  231*-233*).  De  sancto  Urbano  papa  et  martire.  =-  BHL., 
n»  8376  (stilo  mutato), 

96.  (F.  233V-236*).  De  sancto  Panthaleone  maTl\Te.  =  lbid.,  n°  6429. 

97.  (F.  236*-241).  De  sanctis  martiribus  Proto  et  lacincto.  =  Ibid., 
n<»1661. 


(1)  Cf.  tfflL.,  0-5102. 

(2)  Cf.  ibid.,  n»  4707. 

(3)  G'esl-à-dire  Hautem  Saint-Liévin. 

(4)  Cf.  Z?HL.,n"  496-2. 

(5)  Cf.  ibid.,  n"  6190. 

(6)  Cl  ibid.,  n<>1117. 

(7)  Cf.  ibid.,  n»  6066;  f.  229',  il  y  a  le  Rcscriplum  Marcelli,  voir  ibid.,  n»  6060,  et 
f.  230,  le  BHL.,  n»6063. 


VIES    DE    SAINTS    EN    LATIN  93» 

98.  (F.  241-243^).  De  sanctis  martiiibus  Lucia  et  Geminiano.  = 
5iZL.,  n°4985. 

99.  (F,  243^-246^),  De  sancla  Eufemia  virginc  cl  marlire.  =  Ibid., 
n°  2708. 

100.  (F.  246-247).  Ex  legenda  sanclomm  innumerabilium  mar- 
Ijrum.  =  Ibid.,  n"  1503,  le  prologue  manque. 

101.  (F.  247-248).  De  sancto  Benigno  martyre.  =  Ibid.,  n°  1153. 

102.  (F.  248-253^).  Vita  ac  legenda  sancti  Maximiliani  archiepiscopi 
Laureacensis  ccclesic.  =lbid.,  n°  5811. 

103.  (F.  253^-256^).  De  sancla  Christina  virginc  et  marlyre.  = 
Ibid.,  n°  175fi. 

104.  (F.  256^-260).  Vita  sancti  Apoliinaris  episcopi  et  niarliris.  = 
Ibid.,  n°  623. 

105.  (F.  260^-261^).  Passio  sanctorum  martyrum  Thimothei  et 
Apoliinaris.  =  Ibid.,  n"  8297. 

106.  (F.  261^).  De  translatione  corporis  sancti  Thome  aposloli  ab 
India  in  Edissam  civitatem.  Inc.  Denique  supplicanles  Syri  ab 
Alexandro  imperatore  romano. 

107.  (F.  261^).  Passio  sancti  Valerii  episcopi  et  martyris.  =  BHL., 
n«  8494. 

108.  (F.  262-262^).  Vita  et  passio  sancti  Martini  pape  et  martiris  (1). 

109.  (F.  262V-263V).  Passio  beati  Domnini  martyris.  =  BHL., 
n»  2264. 

1 10.  (F.  263^-265).  Exemplum  quoddam  mirabile  de  sancto  Ypolilo 
martyre  (2). 

111.  (F.265-265v).De  sanctis  duobus  fratribus  Victorino  etSeverino 
martiribus.  Inc.  Fuerunt  duo  fratrcs  Victorinus  et  Severinus  (3). 

112.  (F.  265^-266^).  De  sancta  Maria  virgine  et  marlire  anciila 
Terlulli  principis.  =  BEL.,  n°  5424. 

113.  (F.  266^-267^).  [De  tribus  magis].  Inc.  Beata  Helena  mater 
Constantini  imperatoris. 

1 14.  (F.  267V-269V).  Passio  sancti  Potiti  martiris.  =  BHL.,  n»  6908. 

115.  (l-".  269^-270^).  Natale  sancti  Guilhelmi  confessons,  comitis 
Hannonie.  :=  Ibid.,  ïi°  8916,  sans  le  prologue. 

116.  (F.  270V-271).  Do  sancto  Bonifatio  milite  et  marlire.  =  Ibid., 
n°  1405. 

117.  (F.  271-272).  Sancti  Evermari  martiris.  =  Ibid.,  n»  2797. 

118.  (F.  272-272V).  luvenalis  Narniensis  episcopi  et  confessons  (4). 


(1)  Cf.  BHL.,  n»  5595. 

(2)  A.  PoNCELET,  Miraculorum  U.  Mariaevirginis...  index,  n°  795. 

(3)  Cf.  /y/yf:.,n<'7659. 

(4)  Cf.  ibid.,  n-  4614  (slilo  diverso). 


94  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

119.  (F.  272^-274).  Sanctorum  marlirum  Galocherii  atque  Parthe- 
mii  fratruni.  =  BHL.,  n"  1534. 

120.  (F.  274-274^).  Beali  Pelri  dicti  Geleslini  pape  et  confessons. 
Inc.  Ex  provincia  Terre  Laboris  venerandiis  ubique  per  orbem. 

121.  (F.  274^-275).  Sancli  Guiberti  confessons.  =  BHL.,  n"  8882. 

122.  (F.  275-275^).  De  eius  Iranslalione  (1). 

123.  (F.  275^-276).  Sancti  Canionis  episcopi  et  martyris.  =  BHL., 
n"  1541,  le  prolugue  manque. 

124.  (F.  276-277).  Passio  sanctorum  marlyrum  Pergenlini  et 
Laurentini  (2). 

125.  (F.  277-277^).  Vila  sancti  Hildulphi  arcbiepiscopi  Treve- 
rensis.  =  BHL,  n»  3946. 

126.  (F.  277^-278).  Vita  sancte  Pliaraliildis  virginis.=i6/(/.,  n«  6793. 

127.  (F.  278-280V).  Vifa  sancti  Landelini  confessoris  (3). 

128.  (F.  280'-281).  Passio  sancti  Silverii  pape  et  mailiris  (4). 

129.  (F.  281-282).  Vita  sancti  Martini  episcopi  Tungrensis.  = 
BHL.,  no  5607. 

130.  (F.  282-283^).  Passio  sanctorum  martyrum  Walfridi  et 
Radfridi.=.76tW.,n'>8791. 

131.  (F.  283^-284^).  Sanclae  Monegundis  mulieris  ex  Gregorio 
TuRONEXsi.  =  Ibid.,  n"  5995,  sans  le  prologue. 

132.  (F.  284^-285).  Sanctae  Mustiolae  virginis  et  marliris.  =  Ibid., 
n"  4455. 

133.  (F.  285-286).  Paterniani  episcopi  et  confessoris.  =  Ibid., 
n''6473. 

134.  (F.  286-286*').  Sancte  Beatricis  priorisse  in  Nazareth  (5). 

135.  (F.  286*-288).  Sanctorum  martyrum  Mauri  et  sociorum  cius.== 
BHL.,  n»  5783. 

136.  (F.  288).  S.  Anaslasii  martiris  qui  fuit  fullo.  =  Ibid.,  n°  414. 

137.  (F.  288-289).  Sancli  lohannis  abbatis  et  confessoris.  Inc. 
Fuit  per  cuncta  praedicandus  lohannes  ...  ortus  in  territorio  urbis 
lingonice. 

138.  (F.  289-291).  Sancti  Lazari  amici  Ghristi  et  martiris.  =  BHL., 
n°4804. 

139.  (F.  291-293).  Sancti  Fiacrii  lieremite  et  confessoris  (6).  =  Ibid., 
n°  2920. 


(1)  Cf.  BHL.,  n»  8884. 

(2)  Cf.  ibid.,  n°  6632. 

(3)  Cf.  ibid.,  n»  4696  (stilo  mutato). 

(4)  Liber pontificalis,  éd.  Duchesne,  1. 1,  p.  290. 

(5)  Cf.  BHL.,  n"  1062.  La  pièce  de  notre  manuscrit  est  un  court  résumé. 

(6)  Après  la  rubrique  suit  cette  note:  Hic  habel  iuxla  Angiam  capellam  ad  quant 
fit  concursus  populorum. 


VIES    DE    SAINTS    EN    LATIN  95 

140.  (F.  293-294).  De  sanctis  confessoribus  Sixto  et  Sinicio  primis 
Remorum  episcopis.  =  BRL.,  dp  7815  (sans  le  prologue). 

141.  (F.  294-295 v).  Sancti  Aygulphi  abbatis  sociorumque  eius 
martyrum.  Inc.  Ex  Castro  Blesensi  cui  contiguum  est  litus  ligerici 
ampnis. 

142.  (F.  295^-298).  Sancti  Amati  abbatis  et  confessons.  =  BHL., 
n°  358,  le  prologue  manque. 

143.  (F.  298-299V).  Sancte  Liuthrudis  virginis.  =  Ihid.,  n°  4954. 

144.  (F.  298^'-299v).  Sancti  Hemmerammi  episcopi  et  confessoris. 
Inc.  Pietatis  puer  quidam  erat  nomine  Hemmeramus. 

•   145.  (F.  299V-301).  Sancti  Gerardi  abbatis  et  confessoris.  =  BHL., 
n"  3422,  sans  les  prologues. 

146.  (F.  301-302).  Sancte  Libarie  virginis  et  martiris.  =  Ibid., 
no  4904. 

147.  (F.  302-303).  Sancti  Venancii  abbatis  et  confessoris.  =  Ihid., 
n"  8526,  le  prologue  manque. 

148.  (F.  303-303V).  Sancti  Mononis  martiris.  =  Ihid.,  n"  6006,  sans 
le  prologue. 

149.  (F.  303^-304).  Sancti  Phllippi  episcopi  et  sociorum  eius  mar- 
tirum.  =  Ihid.,  n°  6836. 

150.  (F.  304-305^).  Sancte  Ode  virginis  amite  sancti  Huberti  epi- 
scopi. =  Ihid.,  n»  6259. 

151.  (F.  305v-306^).  Martini  abbatis  et  confessoris.  =  Ihid.,  n°  5670. 

152.  (F.  306V-307V).  Sancte  Hermelendis  virginis.  =/6/d,n°  2605." 

153.  (F.  307^-308^).  Sancti  Therentii  episcopi  et  confessoris.  =^ 
Ihid.,  n"  8006. 

154.  (F.  308V-309V).  Sancti  Foillani  martiris.  =  Ihid.,  n"  3073. 

155.  (F.  309^-3 10^).  Sancti  Amantii  Ruthene  civitatis  episcopi.  = 
Ihid.,  n°  351,  sans  le  prologue. 

156.  (F.  3 10^-31 1^).  Sancti  Willehadi  Bremensis  episcopi  (1).  Inc. 
Fuit  vir  vite  venerabilis. 

157.  (F.  311^-312^).  Nathanaelis  episcopi  Bituricensis  fratris  Phi- 
lippi  episcopi  qui  postea  vocatus  est  Urcissinus.  Inc.  Sanctus  Natha- 
nael  frater  Philippi  apostoli  a  Bethsaida  civitate. 

158.  (F.  312V-313V).  Sancti  Georgii  domini  nostri  lesu  Ghristi 
discipuli.  =  BEL.,  n»  3360. 

159.  (F.  313^-314^).  Sancti  Bertuini  episcopis  et  confessoris  in 
Maslonia  leodiensis  dyocesis.  =  Ibid.,  x\°  1309. 

160.  (F.  314^-316).  Sancti  Maclovii  episcopi.  ^ncTempore  Anastasii 
imperatoris  Brendanus  claruit. 


(1)  Cf.  MIL.,  no  8898. 


96  MANUSCRITS    DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

161.  (F.  316-317^).  Beati  Scveri  episcopi  el  confessons,  natione 
Indus.  Inc.  Beatus  Severus  natione  Indus  parentum  génère  clarus. 

162.  (F.  317^-319^).  Beati  Odonis  abbalis.  Inc.  Anno  Arnulphi 
imperatoris  octavo. 

163.  (F.  319v).  Sancli  Siffridi  episcopi  (1). 

164.  (F.  320).  De  concept ione  béate  Marie  ex  sermone  Anselmi 
archicpiscopi.  =  PL.,  t.  CLIX,  col.  301. 

165.  (F.  320-320V).  Ex  decreto  concilii  Basiliensis  (2). 

166.  (F.  320^-322^).  Miracula  de  conceptione  beatissime  virginis 
Marie  (3). 

167.  (F.  322^).  De  fcsto  Presentalionis  béate  Marie  ad  templum. 
[Bulla  Pauli  IIJ  (4). 

168.  (F.  322V-323).  Bulla  indulgenliarum  prefati  festi  (5). 

169.  (F.  323-323^).  Institulio  huius  festi  per  archiepiscopum Mogun- 
tinensem  [Adolphum,  1468]. 

170.  (F.  323^-325).  De  eodem  fcsto  [sermo]  (6). 

171.  (F.  325-326).  Ténor  bulle  per  Bonifacium  papani  nonunr  ... 
super  festuni  Visitationis  béate  Marie  (7). 

172.  (F.  326-331).  Sermo  de  praescnlatione  béate  virginis  Marie  (8). 

173.  (F.  332-338V).  Deterniinacio  quodiibetalis  facta  Colonie  in 
scolis  artium  anno  Domini  M".CGCG*>.lxxv*'.xx**  decembris  per  fratrem 
MiCHAELEM  Francisci  convcutus  Insulensis  ordinis  praedicatorum  (9). 

174.  (F.  338^-339).  Copia  approbalionis  et  confirniacionis  atque 
concessarum  indulgenliarum  pro  fraternitate  béate  Marie  virginis  de 
rosario  per  ...  donmum  Alexandrum  episcopum  Forliviensem  sanctae 
sedis  apostolicae  per  Germaniam  legatum. 

175.  (F.  339-340^).  Lcgenda  festi  nivis  quomodo  ecclesia  béate 
Marie  ad  maiores  Rome  ex  ostenso  miraculo  constructa  primo  fuit.  = 
BEL.,  n«  5403. 

176.  (F.  340^-346^).  Gompendium  psalterii  beatissime  Trinitatis  ... 
Alani  de  Rupe  (10). 


(1)  Cf.  BUL.,  n°  7703. 

(2)  Bi.Mus,  Concilia  gencralia,  t.  IV,  p.  80. 

(3)  A.  PoNCELKT,  Miraculorum  U.  V.  Mariac  index,  n^âl. 

(4)  Cf.  Benedicti  XIV...  Opéra,  t.  I.K,  cap.  xiv,  p.  204. 

(5)  Ibid.,  p. '204. 

(6)  Cr.  t.  II  de  ce  Catalogue,  p.  61,  n"  903  (12053-62),  14. 

(7)  Bullarium  romanum,  t.  IV,  p.  602-4. 

(8)  A  la  fin  de  ce  sermon,  on  lit  la  noie  :  Sermo  ....  noviler  cum  magna  diligcnlia 
ad  communem  usum  muUorum  sacerdolum praeserUm  curalorum  coUeclus  el  idcirco 
per  impressionem  mulliplicalus  sub  hoc  currenli  anno  Domini  M".CCCC''.lj;xo. 

(9)  Cf.  QuÉTiF-EcHARD,  Scripl.  ord.  pracd.,  t.  II,  p.  8. 

(10)  Md.,  1. 1,  p.  850. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  97 

177.  (F.  346^-348^).  Practica  dévote  orandi  psalterium  virginis 
Marie. 

178.  (F.  348^-349^).  Modus  devotissimus  perorandi  psalterium 
beatissime  virginis  Marie. 

179.  (F.  350).  Copia  confirmationis  et  approbationis  pape  Sixti 
quarti  psalterii  beatisssime  et  dulcissime  virginis  Marie  (1). 

180.  (F.  350^-352).  De  incarnatione  Domini  nosiri  Ihesu  Christi  ex 
sermone  primo  de  adventu  fratris  Hugonis  de  Prato  ordinis  praedi- 
catorum  (2). 

181.  (F.  352-352V).  Quomodo  rosarium  gloriose  virginis  Marie 
primo  adiumentum  est. 

182.  (F.  352V-355V).  De  beata  virgine  et  de  Thephilo.  =  BHL., 
n°8121. 

183.  (F.  356-361).  Sermo  Ferrandi  episcopi  habitus  Aviniono 
coram  cardinalibus  in  festo  beati  Augustin!  episcopi  anno  Domini 
Mo.CGG-.liii». 

184.  (F.  361).  Exemplum  pulcherrimum  de  corde  sancti  Augu- 
stini  episcopi.  =  BHL.,  n**  801. 

185.  (F.  361-363^).  Sermo  magistri  Iordani  in  translatione  sancti 
Augustini  episcopi. 

186.  (F.  363V-373V).  Vita  sancti  Augustini ...  a  beato  Possidonio 
episcopo  édita.  =  BHL.,  n"  785. 

187.  (F.  373^-374).  Ex  copia  quadam  pro  causa  sancti  Augustini 
doctoris  ecclesie. 

188.  (F.  374-374^).  Epistola  Eusebh  [Gobradi]  regularis  Gongrega- 
lionis  lateranensis  ad  Sixtum  quartum  pontificem  maximum. 

189.  (F.  374^-377).  Eiusdem  Eusebii  Gorradi  ...  brevis  annotatio 
în  errores  scribentium  sanctum  Augustinum  fuisse  heremitam  (3). 

190.  (F.  377^-378^).  Fratris  Iohannis  de  Bruxella  canonici  regu- 
laris conventus  montis  sancte  Agnetis  iuxta  Zwollis  responsiones  ad 
tria  que  ordini  canonicorum  regularium  obiciuntur  (4). 

Tome  quatrième  (n«  1638-1649). 

1.  (F.  1-2).  Notes  diverses.  Index. 

2.  (F.  3-74^).  Vita  beati  Gregorii  pape  urbis  Rome.  =  BHL., 
nn°«  3641-42. 

3.  (F.  75-85V).  Vita  sancti  Liborii  episcopi.  =  Ibid.,  n°  4912. 


(1)  Bullarium  romanum,  Augustae  Taurinorum,  t.  V,  p.  268-69. 

(2)  QuÉTiF-ÉoHABD,  Script,  ord.  praed.,  1. 1,  p.  552. 

(3)  Au  sujet  de  ces  traités  inédits  d'Eusèbe  Conrad,  voir  Fabricius,  Bibl.  lat.  med. 
£linf.aet.,tn,p.l'26. 

(4)  Voir  Paquot,  Mémoires  pour  servir  à  l'histoire  littéraire,  Louvainj  fol.,  1765, 
p.  312  ;  AcQUOY,  Het  klooster  te  Windesheim,  t.  II,  p.  354  sqq. 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T.   V.  7 


98  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

4.  (F.  86-102).  Vita  et  gesla  sancli  Karoli  magni ....  melrice.  = 
BHL.,  n«  1582. 

5.  (F.  102^).  Miraculum  de  sanclo  Karolo  magno.  Inc.  Igitur  post 
huius  sanctissimi  imperatoris  obitum. 

6.  (F.  103-104).  De  sancto  Karolo  magno  [officium]. 
Les  feuillets  104^-105^  sont  blancs. 

7.  (F.  106-131).  Vita  sancli  Karoli  magni.  =  BHL.,  n»  1604. 

8.  (F.  131-133).  De  canonizalione  sancli  Karoli  magni.  =  Ibid., 
n°  1614. 

9.  (F.  133-134V).  Visio  Karoli  calvi  imperatoris  (1). 

10.  (F.  134^-137).  VitasanctiBernardiarchidyaconideMentone.= 
BHL.,  n»  1243. 

11.  (F.  137-142').  Vita  sanctc  Adalheydis  virginis.  =  Ibid.,  n°  67, 
sans  le  prologue. 

12.  (F.  142^-150).  Vitabeali  SulpiciiepiscopiByluricensis.  =  i6<V., 
n°  7930. 

13.  (F.  150-153*).  Alia  legenda  beati  Sulpicii  episcopi  magis  pcrlu- 
cida.  =  Ibid.,  n°  7929,  sans  le  prologue. 

14.  (F.  154-184).  Vitaalmi  confessons  beati  Francisci  édita  a  fratre 
sancto  Bon  AVENTURA.  =  Ibid.,  n°  3110. 

15.  (F.  184-195).  Quedam  de  miraculis  ipsius  post  mortem  osten- 
sis.  =  i6/rf.,n°3109. 

16.  (F.  195^-198").  Legenda  sanctorum  quinquc  fratrum  minorum 
martyrum  [Bcraldi  et  sociorumj.  =  Ibid.,  n-  1170. 

Les  feuillets  199-201  sont  blancs. 

17.  (F.  202-211).  Legenda  beati  Bernardini  de  ordine  fratrum 
minorum.  =  Ibid.,  n°  1192. 

18.  (F.  211-234^).  Relatio  reverendi  palris  domni  Iohannis  Frax- 
cisGE  DE  Pavinis,  iuter  divini  et  humani  iuris  consultos  minimi  (2). 

19.  (F.  235-242).  Oratio  in  vilam  et  mérita  divi  Bonaventure  per 
insignem  iuris  utriusque  doctorem  disert  issimum  Ogtavianum  de  Marti- 
Nis.=  BHL.,  n"  1391.  Il  y  a  un  prologue  inédit  adressé  Reverendissimo 
in  Christo  patri  et  domino  Iuliano  de  Ruverero  senensi  episcopo  cardi- 
nali  sabinensi,  Inc.  Experlus  mansuetudinem  et  comitatem  animi  tui. 

20.  (F.  242^-246).  Sermo  magistri  Roberti  de  laudibus  sancti 
Bonaventurac  (3). 

21.  (F.  246^-249).  BuUa  Sixti  pape  quarti  de  canonizalione  sancti 
Bonaventure  (4). 


(1)  Voir  L  II  de  ce  Catalogue,  pp.  5  et  214. 

(2)  Fabricius-Mansi,  Bibl.  lai.  med.  et  inf.  aet.,  t.  V,  p.  203-4. 

(3)  Art.  SS.,  lulii  t.  III,  p.  823,  n°  61,  note. 

(4)  Ibid.,  p.  830. 


VIES    DE    SAINTS    EN    LATIN  99 

22.  (F.  250-261V).  Legenda  sancteClare  virginis.=  i?//L.,  n«  1815. 

23.  (F.  261^-268^).  Régula  sororum  ordinis  sancte  Glare  virgi- 
nis  (1). 

24.  (F.  268^-270^).  Declaralio  Benedicti  pape  [XII]  super  regulam 
sancte  Clare  (2). 

25.  (F.  270^-31 1).  Vita  venerabilis  Colete.  =  Ibid.,  n"  1869. 

26.  (F.  311-317).  De  miraculis  eius.  =  Ibid.,  nn"^  1870  et  1871. 

27.  (F.  317^-357^).  Vita  venerabilis  ac  Deo  dilecte  Beatricis  quon- 
dam  monialis  ac  priorisse  in  Nazareth  prope  opidum  Lirense.  = 
/6/(^.,n«  1062. 

28.  (F.  358-358^).  [Vergjlius.  Aeneis,  lib.  I,  v.  157-207,  cum  com- 
mentario  Servii]. 

Papier,  aux  filigranes  de  l'écu  de  France,  de  la  tête  de  bœuf  surmontée  de  la 
croix,  de  la  lettre  P  fleuronnée,  des  armes  du  dauphin,  de  la  licorne,  de  la  main  au 
fleuron,  du  petit  écusson  fleurdelisé  ;  dans  le  premier  volume,  tous  les  cahiers 
sont  entourés  de  feuillets  de  parchemin;  378  et  358  feuillets;  O^jSSô  X  O^.SOé ; 
XV«  siècle  (1490- 1493),  car  on  lit,  tome  I,  f.  155  :  Scripta  ac  finila  sabbato  anle 
dominicam  primam  advenlus  Dotnini  per  fratrem  Anthonium  de  Bergis  supra 
Zonam  (sic)  canlorem  noslrum  (3)  anno  Dotnini  M''.CCCC''.XC".  Orelis  pro  eo;  puis 
au  tome  II,  f.  102  :  Scriplus  per  fralrem  Anthonium  de  Bergis  supra  Zomam  can- 
lorem anno  Domini  M''.CCCC".XCIII''  altéra  die  sanctae  Agathe  virginis  et  martiris  ; 
f.  195  :  Scripta  per  fralrem  Anthonium  de  Bergis  supra  Zomam  canlorem  noslrum 
anno  Domini  M^.CCCCo.XCIII"  in  profesto  S.  Georgii  martiris;  f.  249  :  Anno 
Domini  M<>.CCCC''.XCIII''per  fralrem  Anthonium  de  Bergis  supra  Zomam  scripta  ; 
f.  357'  :  Per  fralrem  noslrum  Anthonium  de  Bergis  et  canlorem  anno  Domini 
M'^CCCC^-XClIll"  in  oclava  sacramenti  et  in  feslo  Bonifacii  et  sociorum  eius  ex- 
copiata.  Deux  colonnes  ;  ancienne  pagination,  à  l'encre  rouge,  dans  le  premier 
volume  i-CGCLXxv;  dans  le  deuxième  volume,  signatures  lu-5a...  g;,  Li-l^.  F.  1  et 
f.  2  du  premier  et  du  second  volume,  on  lit  :  Hic  liber  est  fratrum  de  Korssendonck 
prope  lurnout  (4).  Le  premier  volume  a  sa  reliure  originale  du  XVP  siècle,  veau 
estampé,  sur  le  premier  plat,  l'étiquette  sous  corne  et  encadrée  de  cuivre  :  Prima 
pars  diversarum  legendarum  in  Korssendonck,  le  second  a  une  reliure  toute 
moderne,  l'étiquette  du  plat  de  l'ancienne  se  trouve  insérée  en  tête  :  Quarla  pars 
diversarum  legendarum  in  Korssendonck  (5). 

3140.  (1049-51).  —  De  S.  Hieronymo. 

1.  (F.  1).  Index. 

2.  (F.  2-9v).  Repertorium  seu  index  alphabeticus. 

3.  (F.  10-23  Iv).  [Frangisgus  Petrargha.  De  remediis  utriusque  for- 
tunae]  (6). 


(1)  LucAE  HoLSTENii  Codcx  Tcgularum,  t.  III,  p.  34  sqq. 

(2)  Sbaralea,  Bullarium  franciscanum,  t.  V,  p.  40-42. 

(3)  Cf.  J.  Van  den  Gheyn,  L'Obituaire  de  Corssendonck.  p.  21. 

(4)  Cf.  Sanderus,  Bibl.  belgica  manuscripta,  part.  II,  p.  58-63.. 

(5)  Cf.  au  sujet  de  ces  volumes,  Acla  SS.,  lun.  t.  III,  p.  548,  n»  5. 

(6)  Francxsci  Petrarchae  opéra  omnia,  Basileae,  p.  1-254. 


100  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

Les  feuillets  232  et  233  sont  blancs. 

4.  (F.  235-286^).  Liber  domni  Collutii  Pjerii  de  Stignano  de  seculo 
et  religione  (1). 

Les  feuillets  287-289  sont  blancs. 

5.  (F.  290-312^).  Epislola  beati  Eusebii  ad  Damasum...  de  obitu 
gloriosi  Iheronimi.  =  BHL.,  n°  3866. 

6.  (F.  312^-316^).  Epistola  beati  Augustini...  de  obitu  Iheronimi.  = 
Ibid.,  no  3867. 

7.  (F.  316^-335).  Epistola  Cirilli  iherosolimitani  cpiscopi...  super 
quibusdam  gloriosi  Hieronymi  miraculis.  =  Ibid.,  n"  3868. 

8.  (F.  335-339'').  [Extraits  de  divers  auteurs  relatifs  à  S.  Jérôme]. 

9.  (F.  340-342).  Table  alphabétique. 

Papier,  aux  filigranes  de  la  tAte  de  bœuf  surmontée  de  la  croix,  de  la  lettre  P 
gothique;  3V2  feuillets;  O",305  X  0",215;  XV*  siècle;  deux  colonnes,  ancienne 
pagination  icccxxxi  ;  signatures  oi-zt,,  at-d..  F.  1,  il  y  a  la  note  :  Lihrr  canonicorum 
sancti  Auguslini  ad  tanctum  Marlinum  in  Invanio  ('2).  L'estampille  rouge  de  la 
Bibliothèque  nationale  de  Paris  se  trouve  f.  10  et  f.  339*.  Demi-reliure  moderne; 
au  dos,  le  titre  doré  :  Petrarchae  de  mnnlUx  ulriusque  fortunac,  XV''  saec.  et  le 
chiffre  couronné  de  Léopold  I". 

3141.   (1079-84).  —  VlTAE  SANCTORUM. 

1.  (F.  1-100»).  WiLLELMi,  abbalis  sancti  Theoderici,  vila  sancti  Ber- 
nard! Clarevallensis  abbatis.  =  BHL.,  nn»"  1211-1216. 

2.  (F.  100»).  Institutio  sancti  Bernardi  Clare  vallis  abbatis  quo- 
modo  canlare  et  psallere  debeamus  (3). 

3.  (F\  100»).  Epylaphiuni  sancti  Bernardi  (4). 

4.  (F.  100»).  Testamentum  [sancti  Bernardi]  (5). 

5.  (F.  100»-121).  Gesta  salvatoris  Domini  nostri  lesu  Christi  scripta 
a  Njchodemo  (6). 

6.  (F.  121-124).  Excepta  de  libris  beati  Maxihini  de  quodam  mira- 
culo  béate  Marie  Magdalene.  =  BHL.,  n"  5458. 

7.  (F.  124-128).  De  vila  et  obitu  béate  Marie  Magdalene  (7). 

8.  (F.  129-205»).  [Gesta  Barlaam  et  loasaph].  =  BHL.,  n°  979. 

Parchemin  ;  2(S  feuillets  ;  0'','i9b  X  0-,22  ;  XIII»  siècle  (1255),  car  on  lit  f.  Wô"  : 
Ânno  Domini  M°ccfl'>  quinto  scriptus  est  liber  Barlaam  et  losaphat  a  fratre  Amel- 
rico  canonico  in  ...  etplebano  ...  Si  quis  abslulerit,  analhema  sil.  Deux  colonnes. 
F.  1,  il  y  a  la  note  :  Est  liber  hic  sancti  Martini  Lovaniensis  ex  parte  magistri 


(1)  Cf.  Fabricius-Mansi,  Bibl.  lat.  med.  et  inf.  aet.,  1. 1,  p.  397-98. 

(2)  Cf.  Sandercs,  Bibl.  belg.  mss.,  part.  II,  pp.  213  et  214. 

(3)  Publié  dans  Catal.  cod.  hagiog.  lat.  bibl.  reg.  Bruxell.,  1. 1,  p,  285-86. 

(4)  Ibid.,  p.  286. 

(5)  Ibid.,  p.  286. 

(6)  Publié  par  Fabricids,  Codex  apocryphus  novi  leslamenti,  part,  i,  p.  238  sqq, 

(7)  Cf.  fiHL.,  no5443. 


VIES    DE    SAINTS    EN    LATIN  101 

Karoli  Viruli  (1).  L'estampille  rouge,  aux.  faisceaux,  delà  Bibliothèque  nationale 
de  Paris  se  trouve  f.  1  et  f.  205\  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titie  doré  :  Vila 
S.  Bcrnardi.  Gesla  Barlaam  et  losaphat,  XIII  sacc,  avec  le  chiffre  couronné  de 
Léopold  I"  (2). 

3142.  (llGO-63).  —  VlTAE  SANCTORUM. 

1.  (F.  iv).  Index. 

2.  (F.  2-29).  Navigalio  sancti  Brindani  abbalis  ad  di versas 
insulas.  =  BHL.,  n°  1436. 

3.  (F.  30-54^).  Visio  Tungdoli  militis  valde  ammirabilis  (3). 

4.  (F.  55-62).  Epistola  presbiteri  Ioannis  imperaloris  maioris  Indie 
de  mirabilibus  Orientis  (4). 

Les  feuillets  63-65  sont  blancs. 

5.  (F.  66-145^").  Itinerarius  terrae  sanctae  et  aliarum  terrarum 
edilus  a  domno  Iohanne  de  Mandeville  milite  anglicano  et  ab  alio  in 
latino  translatus  (5). 

Papier,  aux  filigranes  de  l'écu  de  Champagne,  du  pape  en  chaire,  de  la  lettre  P 
fleuronnée,  plusieurs  feuillets  en  parchemin  ;  145  feuillets,  plus  trois  de  garde  au 
commencement  et  un  à  la  fin;  0"',^9  X  0"",21;  XV"  siècle.  F.  1',  on  lit  :  Perlinet 
monasterio  canonicorum  regularium  in  lielhleem  prope  lovanium,  f.  2  :  lielhleem,  et 
f.  145'  :  Pertinet  in  bethleem prope  lovanium  Uberisle.  L'estampille  rouge.  II. F.,  de 
la  Bibliothèque  nationale  de  Paris  se  trouve  f.  1  et  f.  145''.  Demi-reliure  moderne  ; 
au  dos,  le  titre  doré  :  Brindani  navigalio  in  varias  insulas  cum  aliis,  XV  sacc, 
avec  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I". 

3143.  (1262-67).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1).  De  sancto  Bernardo  secundum  litteras  nominis  eius 
versus.  De  obitu  eius  versus. 

2.  (F.  2-118).  Vita  beati  Bernard!  abbatis  Glarevallis.  =  BEL., 
nn"«  1211-1216. 

3.  (F.  119-137V).  Vita  sancti  Mauri  abbatis.  =  Ihid.,  no5773. 

4.  (F.  138-168).  Vita  béate  Elizabeth  régis  Ungarie  filie  ac  Thu- 
ringie  lantgravie.  =  Ibid.^  n°  2496. 

5.  (F.  168-168^).  Epistola  examinatorum  ad  domnum  papam  Gre- 
gorium  magnum  (6). 

6.  (F.  168^-179^).  Epistola  magistri  Conradi  de  Marburch  ad 
papam  de  vila  béate  Elizabet  vidue.  =  Ibid.,  n°  2490. 


(1)  Cf.  1. 1,  de  ce  Catalogue,  pp.  29  et  113. 

(2)  Voir  la  description  de  ce  volume,  Calai,  cod.  hag.  lat.  bibl.  reg.  BruxelL,  t,  I, 
.  284-87. 

(3)  Voir  PoTTHAST,  Bibl.  hisl.  med.  aevi.,  2*  éd.,  p.  1098. 

(4)  Cf.  ibid.,  p.  674. 

(5)  Cf.  RôHRicHT,  liibliolheca  geographica  Palaeslinae,  p.  79-85. 

(6)  Publiée  par  J.  Kuchenbbcker,  Analecta  Uassaica,  GoUectio  IX,  p.  107-8. 


102  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

Parchemin;  179  feuillets;  0'V275  X0™,195;  XV»  siècle  (1489),  car  on  lit  f.  137'  ; 
Anno  Domini  1489.  Le  nom  du  scribe  lohannes  Pollart  se  lit  f,  63*.  F.  1,  il  y  a  la 
cote:  Liber  sancti  Nicolai  episcopiin  Bruwylre  ;  l'estampille  rouge  de  la  Biblio- 
thèque nationale  de  Paris  a  été  grattée  f.  2  et  f.  179'.  Demi-reliure  moderne  ;  au  dos, 
les  titres  des  Vies  de  saints,  et  le  monogramme  couronné  de  Léopold  I^"^  (1). 

3144.  (1328-37).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  iv).  Index. 

2.  (F.  2-19V).  Vita  sancti  Basilii.  =  BHL.,  n-  1023. 

3.  (F.  19^-30).  Vila  beali  Francisci  confessons.  =  IbiJ.,  n"  3110. 

4.  (F.  36-38).  In  festo  translalionis  beati  Francisci,  de  canoniza- 
tione  ipsius  (2). 

5.  (F.  38-57).  [S.  Ephrem.  Sermonesj  (3). 

6.  (F.  57-76^).  Monita  eiusdem.  Des  mutil.  que  praeparavit  Deus 
diligentibus  se...  (4). 

Parchemin;  7G  feuillets;  0",31  X  0" ,24;  XIV*  siècle;  deux  colonnes;  initiales 
rouges  et  bleues.  F.  1',  on  lit  cette  note  à  moitié  effacée  :  Libvr  ecdesie  ...  Marchia- 
nensis,  et  f.  1  :  D.  Pelrua  Ilavelius  Hegens  CoUegii  Marcliianensis  dono  dédit 
f.  PauloSylvano  intra  Uuacum  anno  millesimo  quadringentesimo  84.  Demi-reliure 
moderne. 

3145.  (1510-19).  —  De  sancto  Martino. 

1.  (F.  1-29').  [Vila  melrica  S.  Martini,  auclore  Fortunato].  = 
ÊHL.,  n°  5624.  Inc.  mutil. ...  ammca  nuda  famés  superest  de  paupere 
llngua. 

2.  (F.  30-33^).  [Vitaseptemdormientiuniinmaiorimonasterio].= 
Ibid.,  n"  2320. 

3.  (F.  33^-35).  Alcui.ni  sermo.  =  Ibid.,  n°  5625. 

4.  (F. 36-68*).  Gregorii  Turonensis  liber  miraculorum  beati  Martini 
Turonensis.  ==  Ibid.,  n"  5618. 

5.  (F.  68^-73^).  [De  reversione  B.  Martini  a  Burgundia  anno  887, 
auctore  Pseddo-Odone  abbate  CluniacensiJ.  =  Ibid.,  n"  5653. 

6.  (F.  73^-82).  Texlus  miraculorum  beati  Martini. ...abHERBERN0.= 
Ibid.,  n°  5654. 

7.  (F.  82-89^).  Odonis  Cluniacensis  liber  [de  basilica  sancti  Mar- 
tini]. =  PL.,  t.  GXXXIII,  coi.  729  sqq. 

8.  (F.  89V-90).  [Alculni  laudatio  S.  Martini].  =  Ibid.,  n"  5626. 

9.  (F.  90  92).  [Miracula  S.  Martini].  Inc.  Proprium  Alemannorum 
est  prae  ceteris  hominibus. 


(1)  Ce  manuscrit  est  décrit  dans  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  1. 1, 
p.  288-89. 

(2)  Publié  dans  Act.  SS.,  Octobr.  t.  II,  p.  782-83,  nn~  215-23. 

(3)  Voir  S.  Ephrem  Syri  opéra  omnia,  Romae,  1732, 1. 1,  col.  lxxxi. 

(4)  Ibid.,  n°  1. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  103 

10.  (F.  92^-94).  [Epislola  conventus  beati  Martini  Turonensis 
ecclesie].  Inc.  Rariis  est  nostris  in  temporibus.  =  BHL.,  n°  166. 

Les  feuillets  94^-95^  sont  blancs. 

11.  (F.  96-127).  Vita  sanctissimi  Martini  archiepiscopi  Turonensis 
a  domno  Richero  abbato  rithmice  ac  metrice  édita.  =  BHL., 
n"  5634. 

12.  (F.  128-173^').  Libellus  panegyricus  a  Guiberto  Gemblacensi  in 
sanctum  Martinum  Turonensem  rithmice  descriptus.  =  7^/c?.,  n"  5636. 

13.  (F.  173^-208).  Libellus  secundus  a  Guiberto  Gemblacensi  .... 
de  specialibus  beati  Martini  veneratoribus.  =  Ibid.,  n"  5637. 

14.  (F.  209-215).  [Versus  de  sancto  Martino]  (1). 

15.  (F.  215-215^).  Epytaphium  domni  Guiberti  abbatis  (2). 

16.  (F.  215^-2 16v).  Versus  alii  de  beato  Martino. 

Inc.  Laus  sacra  Martini  late  diffusa  per  orbem. 

17.  (F.  216V-216V).  Alii  versus. 

Inc.  Accumulât  florem  virtutum  sanctis  morum. 

18.  (F.  217-224).  Epistola  Guiberti  abbatis  Gemblacensis  adPhilip- 
pum  archiepiscopum  Goloniensem  de  exerciciis  intoriorum  virtutum 
beati  Martini. 

19.  (F.  224^-225^).  Epistola  Philippi  archiepiscopi  Coloniensis  ad 
abbatem  maioris  monasterii.  =  BHL.,  n°  5647. 

20.  (F.  225^-227).  Rescriptum  abbatis  totiusque  capituli  maioris 
monasterii  beati  Martini  ad  Philippum  archiepiscopum  Golo- 
niensem. =  Ibid.,  n°  5648. 

21.  (F.  227-231).  Rescriptum  decani  totiusque  capituli  ecclesiae 
castri  novi  beati  Martini  Turonensis  ad  Philippum  archiepiscopum 
Goloniensem.  =  Ibid.,  n°  5649. 

22.  (F.  231-237^).  Epistola  secunda  decani  totiusque  capituli 
ecclesie  castri  novi.  =  Ibid.,  n»  5650. 

23.  (F.  237^-239^).  Epistola  Guiberti  monachi,  postmodum  abbatis 
Gemblacensis  ad  Philippum  archiepiscopum  Goloniensem. 

24.  (F.  239^-245).  Item  epistola  eiusdem  Guiberti  ad  eundem 
Philippum  de  religione  maioris  monasterii.  =  Ibid.,  n"  5641. 

25.  (F.  245-252^).  Epistola  eiusdem  ad  eundem.  =  Ibid.,  n°  5642. 

26.  (F.  252^-256).  Visio  domine  Hildegardis  (3)  magistre  cenobii 
sancti  Roberti  pinguensis  {sic?). 

27.  (F.  256-261^).  Epistola  prima  Guiberti  abbatis  Gemblacensis 
ad  Sigfridum  archiepiscopum  Moguntinum. 


(1)  Publié  dans  Anal.  BolL,  t.  VII,  p.  307-320. 

(2)  Publié  dans  Catal.  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  1. 1,  p.  530-32. 

(3)  PiMRA,  Analecta  sacra,  t.  VIII,  p.  415-34. 


104  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

28.  (F.  261^-267').  Epistola  secunda  eiusdem  Guiberti  ad  eumdem 
Sigfridum. 

29.  (F.  267^-270^).  Epistola  tertia  eiusdem  Guiberti  ad  eumdem 
Sigfridum.  =  BHL.,  n*>  5644. 

30.  (F.  270^-272).  Epistola  Hervardi  leodiensis  archidyaconi  ad 
G.  béate  Marie  Laudunensis  canonicum.  =  Ibid.,  n°5G51. 

31.  (F.  272-283).  Epistola  Guiberti  Gemblacensis  ad  G.  béate 
Marie  Laudunensis  canonicum.  =  Ibid.,  n"  5640. 

Les  feuillets  284  et  285  sont  blancs. 

32.  (F.  285^-290^).  Epistola  Guiberti  Gemblacensis  ad  Sigfridum 
Moguntinum  et  Philippum  Raseburgensem.  =  Ihid.,n°  5645. 

33.  (F.  290-314^).  Opus  prosaycum  Guiberti  abbatis  Gemblacensis 
de  vila  et  miraculis  beali  Martini  Turonensis.  =  Ibid.,  n°  5635. 

34.  (F.  315-316).  Epistola  seu  argumcnlatio  domni  Ade  abbatis.  = 
Ibid.,  n»  5652. 

35.  (F.  316-319).  Excerptum  ex  sermone  domni  Odonis  primi 
abbatis  Cluniacensis  de  adustione  ecclcsie  beali  Martini.  =  PL., 
t.  CXXXIII,  col.  730. 

36.  (F.  319^-338).  [Guibertus  Gemblacensis.  Miracula  sancli  Mar- 
tini]. Inc.  De  beato  Martino  Nicctium  sanante  iam  desperatum. 

37.  (F.  339).  Gennadids  in  libro  illustrium  virorum  de  Severo 
scriptore  vile  sancli  Martini.  =  PL.,  t.  LVIII,  col.  1071, 

38.  (F.  339-350).  Liber  Guiberti  abbatis  Gemblacensis  super  apo- 
logia  Severi  Sulpicii  in  descriptione  vite  sancti  Martini  episcopi. 

39.  (F.  351-358).  Vita  sancti  Sulpilii  cognomcnto  Severi.  ==  BllL., 
n°  7933. 

40.  (F.  358^-360*).  Cathalogusepiscoporumturonensium  aboodem 
Gregorio  usque  ad  sua  tempora  descriptus.  •=  PL.,  t.  LXXI,  col.  563. 

Papier,  au  filigrane  de  l'écu  Je  France;  360  feuillets,  plus  sept  feuillets  Mancs  à 
la  fin  du  volume;  0-,29  X  0",21  ;  XV»  siècle;  les  feuillets  30-9i.  128-360  sont  à  deux 
colonnes;  initiales  rouges  et  bleues.  Sur  le  deuxième  des  feuillets  blancs  à  la  lin  du 
volume,  on  lit  la  note  :  Est  liber  hic  sancti  Martini  lovaniensis  (1).  Le  chiffre  rouge 
R.F.,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris  se  trouve  f .  1  et  f.  36(r.  Demi-reliure 
moderne,  dos  en  maroquin  brun,  titre  doré  :  Vila  S"  Martini  Turonensis, 
XVsaec.  (2). 

3146.  (1734).  —  Vita  S.  Augustixi. 

Vila  sancti  Augustini  episcopi  patris  noslri  secundum  Possidium.  = 
BHL.,no7Sb. 

Parchemin;  29  feuillets,  plus   deux   de  garde  en   papier;   0'",281    X  0°,20; 


(1)  Cf.  Sanderus,  BWl.  belgica  ms.,  part,  ii,  p.  215. 

(2)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  Anal.  BolL,  t.  VII,  pp.  281  et  303-4. 


VIES    DE    SAINTS    EN    LATIN  105 

XIV"  siècle;  deux  colonnes.  Sur  le  deuxième  feuillet  de  garde,  en  papier,  on  lit  : 
Iste  liber  perlinel  conventui  monaslerii  sancli  Martini  in  Lovanio.  Cartonnage  (1). 

3147.  (1780-81).  —  ViTAE  sanctorum. 

1.  (F.  1-70^).  Vita  sancli  Arnulphi  Suessionum  episcopi  et  con- 
fessoris  composita  a  Liziardo  episcopo  eiusdem  sedis.  =  BJJL., 
Il"  704. 

2.  (F.  71-78).  Vita  sancti  Waltcri  monachi  quam  scribit  Cesarius 
in  sexto  libro  dyalogi  sui.  =  Ibid.,  n°  8794. 

3.  (F.  78-79).  Laus  quaedam  metrica  ad  laudein  sancli  Walteri 
per  me  Ny[colaum]  Weyts  édita  anno  [McgggJIiiii  oclava  kalendas 
augusti. 

4.  (F.  79-80^).  Item  de  sanclo  Waltero. 

5.  (F.  80^).  Oratio  de  sanclo  Wallero. 

Papier,  aux  filigranes  de  la  lettre  P  et  de  l'ancre  ;  80  feuillets  ;  O^.Se  X  0"',IS8  ; 
XV«  siècle  ;  deux  colonnes  ;  initiales  rouges  et  bleues.  F.  1  et  f.  80%  il  y  a 
l'estampille  rouge,  R.F.,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris.  Demi-  reliure 
moderne. 

3148.  (1790).  —  Vita  S.Patricii. 

1.  (F.  1-106).  Vita  S.  Pa[tricii]  authore  Iocelino.  =  DHL., 
n»  6513. 

2.  (F.  107-1  lOv).  Index  capilulorum. 

Papier;  110  feuillets,  plus  deux  de  garde  en  tête  et  trois  à  la  fin  du  volume; 
0'",277  X  0"',185;  XVII»  siècle.  Sur  le  premier  feuillet  de  garde,  on  lit:  Lovanii 
apud  Hibernos,  pro  convenlu  Hibernorum  Lovaniensium  scripsit  minimus  omnium 
F.  Franciscus  Sarspeldus.  Ad  usum  collegii  sancli  Anloniide  Padua.  Demi-reliure 
parchemin. 

3149.  (1800).  —  RuFiNus.  Hisloria  monachorum. 

1.  (F.  1,  226^).  Fragment  d'anliphonaire,  avec  neumcs. 

2.  (F.  3-225).  Vita  sanctorum  patrum.  =  BHL.,  n"  6524. 

Parchemin;  226  feuillets;  0'",262  X  0'°,18;  XV»  siècle;  initiales  rouges  et  bleues. 
F.  2,  on  lit  :  Codex  sanctorum  Eliphii  et  Martini  in  Colonia  inchoalus  per 
F.  lacobum  de  dalen,  tandem  completus  per  f.  Hermanum  de  Winningen  conven- 
tuales  sacerdotes  dicti  loci.  Si  quis  invcneril  sub  anathemale  restituai,  et  f.  226  : 
Codex  sanctorum  Eliphii  et  Martini  atque  Wolganqi  in  Colonia  super  forum 
antiquum  ordinis  sancti  Benedicli  ;  Codex  monasterii  sancti  Martini  maioris  in 
Colonia  iuxla  forum  anliquum.  Initiales  rouges  et  bleues.  F.  3  et  f.  225%  l'estam- 
pille rouge, /{.F.,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris.  Demi-reliure  moderne, 
dos  en  mai  oquin  brun  ;  titre  doré  :  Paschasii  vel  Palladii  vilae  sanctorum  Patrum, 
au  chiffre  couronné  de  Léopold  P'"  (2). 


(1)  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  1. 1,  p.  293. 

(2)  Ce  volume  est  décrit  ibid.,  p.  298-99. 


106  MAxNUSCRlTS    DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

3150.  (1820-27).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1-14).  [SuLPicii  Severi  vita  sancti  Martini].  =  BHL.,  n°  5610. 

2.  (F.  14-19),  [Epistulae  ad  Eusebium,  Aurelium  et  Bassulam].  = 
nn»' 5611-5613. 

3.  (F.  19-50).  Dialogi  Severi.  =  IbUL,  nn»»  5614-5616. 

4.  (F.  50-52*').  Epislola  de  transita  sancti  Martini.  =  Ibid., 
nn°«  5619-5623. 

5.  (F.  53).  [Epitaphium  sancti  Martini]  (1). 

6.  (F.  53^-70*)-  De  niiraculis  beati  Andrée  apostoli.  =  Ibid.,  n' 430, 

7.  (F.  70^-73^).  Passio  sanctae  Columbae  virginis.  =  Ibid.,  n°  1896. 

8.  (F.  74-80^).  Passio  S.  Eustachii  et  sociorum  eius.  =  Ibid., 
n»  2760. 

9.  (F.  81,  109^).  [Epitaphium  Friderici  comilis  Luxemburgensis 
(t  1019).  Notae  de  monasterio  Stabulensi]  (2). 

10.  (F.  82-86^).  [De  vita  S.  Benedieti  dialogus  Gregorii  magni],  = 
PL.,  t.  LXVI,  col.  196-204. 

11.  (F.  86*-96).  Actus  et  passio  Eugenii  Toletanae  sedis  episcopi 
ac  niartyris.  =  BHL.,  n"  2685. 

12.  (F.  96-96*),  Hymnus  de  sancto  Eugenio  ad  vesperas,  ad  matu- 
tinum.  Inc.  Militem  clarissimum  ....  omnes  una  veneremur. 

13.  (F.  96*-116*).  De  sancti  Eugenii  Toletani  episcopi  virtutibus 
magnificis.  =  BHL,  n»  2689. 

Parchemin;  116  feuillets;  0»,255  X  O-'.lTô;  IX»-X«  siècle.  Sur  l'avanl-dernier 
feuillet  de  garde,  on  lit  la  noie  :  Liber  sancti  Remacli  in  Slabulaus.  L'estampille 
rouge,  aux  faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris  se  trouve  f.  1  et  f.  116'. 
Reliure  ancienne  et  primitive,  ais  de  bois  (3). 

3151.  (l%0-62).  —   VlTAE  SANGTORUM. 

1.  (F.  1-47).  Vita  sanctissimi  ac  Deo  devotissimi  confessons  et 
episcopi  Nicolai.  =  BHL.,  n°«  6104-6108. 

2.  (F.  47-63*).  GiLLEBERTUs,abbasdeSwinesheved.Sermones[tres] 
de  sancto  Nicholao  (4). 

3.  (F.  63*-66*).  Aquo  etper  quem  et  quandocomposita  sithystoria 
et  prosa  quae  canuntur  de  sancto  Nicholao.  =  BHL.,  n'  6210. 

4.  (F.  67-80).  Translatio  sanctissimi  Nicholai.  =  Ibid.,  n"  61996. 

5.  (F,  80-80*),  Lectiones  legendae  cui  placet  in  eius  sacra  transla- 
tione  ad  matutinum  (5). 


(1)  Voir  E,  Le  Blant,  Inscriptions  chrétiennes  de  la  Gaule,  1. 1,  p,  241,  n»  181. 

(2)  Publiés  dans  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  1. 1,  p.  299-301. 

(3)  Voir  la  description  de  ce  manuscrit  dans  Cat.  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg. 
firuxcM.,  1. 1,  p.  299-306. 

(4)  Cf.  Diclionary  of  national  Biography,  t.  XXI,  p,  315. 

(5)  Court  résumé  de  la  pièce  précédente. 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  107 

6.  (F.  SO'^'-Sâ^').  Pars  miraculorum  quae  acciderunt  post  transla- 
tionem  S.  Nicolai  ad  Barum.  =  Ihid.,  n"  6193. 

7.  (F;82v).  [Antiphona  de  S.  Nicolao].  Inc.  0  paslor  eterne,  o 
clemens,  o  boue  cuslos.  Avec  notation  musicale. 

Parchemin;  82  feuillels;  0'",24  X  O"',!?;  XIIP  siècle;  initiales  rouges,  bleues  et 
vertes;  f.  2,  jolie  capitale  représentant  S.  Nicolas.  F.  1,  il  y  a  la  note:  Ex  parle 
f.  loannis  Vlimmerij  (1),  qui  peut  faire  conclure  que  ce  manuscrit  a  appartenu  au 
prieuré  de  Val-Saint-Martin,  à  Louvain  (2).  Demi-reliure  moderne  (3). 

3152.  (1970-78).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  Iv).  Index. 

2.  (F.  2-65).  Vita  gloriosi  patris  Francisci.  =  BHL.,nn°^=  3107-3109. 

3.  (F.  66-68^).  Régula  patris  sancti  Francisci  (4). 
Le  feuillet  69  est  blanc. 

4.  (F.  70-76).  [Arnoldus  BuDERicus.  Libellus  quidam  dévolus  pro 
sanctis  meditacionibus  habendis  ]  (5). 

Les  feuillets  76^-77^  sont  blancs. 

5.  (F.  78-91).  De  contemplatione.  Raymundi  [Iordanis]  (6). 

6.  (F.  91^-100).  Liber  de  articulis  fidei  a  beato  Clémente  papa 
autorizatus. 

7.  (F.  100-1 11 V).  Ammonitiones  ad  spiritualem  vitara  utiles. 
Sous  ce  titre,  il  y  a  le  livre  I  De  imitatione  Christi. 

8.  (F.  111^-112^).  Rigmus  contemplative  nobilitatis  claustralium 
dévolus  et  pauper  (7). 

9.  (F.  1 12^-1 17^).  Exercicium  monachale  de  exercicio  compun- 
ctionis. 

Le  feuillet  118  est  blanc. 

10.  (F.  119-128).  Vila  sancle  Clare.  =- ^i/L.,  n"  1817. 

11.  (F.  119-123V,  dans  les  marges).  [De  passione  Christi]. 

Parchemin;  123  feuillets;  0'",245  X  O^.IBB;  XV»  siècle,  ancienne  pagination  1-127. 
F.  l'',  on  lit  :  Bibliothcca  liubee  vallis;  Liber  monaslerii  sancti  Pauli  in  Zonia  vel 
rubee  vallis;  de  même  f.  127'  :  Liber  monaslerii  beali  Pauli  alias  Rubee  vallis  in 
Zonia.  Demi-reliure  moderne,  maroquin  rouge  (8). 


(1)  Cf.  t.  II  de  ce  Catalogue,  p.  37,  n»  1730-33. 

(2)  Cf.  Sanderus,  liibl.  belg.  mss.,  part,  ii,  p.  232. 

(3)  Voir  Calai,  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  Bruxell.,  1. 1,  p.  313  sqq. 

(4)  HoLSTEN,  Codex  regularum,  t.  III,  p.  21. 

(5)  Cf.  J.  AcQuoy,  Hel  Kloosler  te  Windesheim,  t.  II,  p.  251-52. 

(6)  Fabricius-Mansi,  Bibl.  lat.  med.  etinf.  aet.,  t.  VI,  p.  40. 

(7)  Publié  par  le  B»"  de  Reiffenberg  dans  Bulletins  de  V Académie,  t.  IX,  2«  partie, 
p.  278-83;  Annuaire  de  la  Bibliothèque  royale,  t.  VIII,  1847,  p.  137-42  et  Corpus 
chronicorum  Flandriae,  t.  III. 

(8)  Ce  volume  est  décrit  dans  Catal.  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  Bruxell.,  1. 1, 
p.  326-27. 


108  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3153.  (2216-22).  —  Vitae  sanctorum. 

Sur  le  premier  plat  intérieur,  notes  bibliographiques (I'Ad-Matthieu 
au  sujet  de  ce  manuscrit. 

1.  (F.  1).  Index. 

Les  feuillets  1^-4^  sont  blancs. 

2.  (F.  5-22).  Vita  et  passio  beati  Bonifacii  arcliiepiscopi  Mogunti- 
nensis  et  monachi,  conscripta  per  Willibaldum  presbylerum =i^//L., 
no  1400. 

Les  feuillets  22^-24^  sont  blancs. 

3.  (F.  25-58^).  Vita  beati  Galli  confessons  conscripta  per  Walah- 
FRiDUM  Augensis  coenobii  abbatem.  =  Ibid.,  nn""  3247-3249. 

4.  (F.  59-59^).  Hymnus  Walahfridi  de  sanclo  Gallo  confessore 
Christi.  =  BU.,  n«  21979. 

5.  (F.  59''-62).  In  festivilalc  sancti  Galli. 
Les  feuillets  62^-63^  sont  blancs. 

6.  (F.  64-70).  De  vita  et  miraculis  sancli  Olmari  abbatis  et  confes- 
sons Christi  per  Walahfridum  Augensis  coenobii  abbatem.  =  Ibid., 
no  6386. 

7.  (F.  70-79).  IsoNis  sancli  Galli  coenobilae  rcvelatio  de  miraculis 
S.  Otmari  abbatis.  =  Ibid.,  n°  6387. 

8.  (F.  79).  Hymnus  in  natali  S.  Olmari.  =  Jbid.,  n"  17054. 

9.  (F.  80).  [Index  sequenlis  partis  voluminis]. 

10.  (F.  81-94^).  Vita  S.  Benedicti  abbatis  Aniancnsis  et  primi 
Indensis  seu  S.  Cornelii  ad  Indam,  auctore  Ardone  (1).  =  BHL., 
no  1096. 

Les  feuillets  90  et  91  sont  blancs. 

11.  (F.  95-103»).  Nolae  [in  vilam  S.  Benedicti]. 

12.  (F.  104-105»),  Quaedam  spectantia  ad  abbales  et  monaste- 
rium  S.  Cornelii  Indense  ex  diversis  anliquis  scriploribus  et  monu- 
mentis. 

13.  (F.  106-107»).  Catalogus  abbalum  S.  Maximiani. 

14.  (F.  108-111»).  Catalogus  abbatum  imperatoriae  ac  Hberae 
S.  Cornelii  ad  Indam  abbatiae. 

Papipr:  112  feuillets;  0»,20  X  0",lo;  XVII»  siècle  (1648).  car  on  lit  f.  5  : 
Descripla  ex pergameno  codice  Corbeiae  Sojconicae  ï 648  per  cximium  D.  Philippum 
Caesarem  S.  Th.  D.  ;  f.  22  :  Descripsi  mihi  Corbeiae  ex  libro  quodam  antiquo  in 
pergameno  qui  est  ipsius  monaslerii,  Philippus  Cacsar  Th.  D.,  anno  Christi  D.  JV. 
1648,  mense  iulio  ;  f.  25  :  Descripla  a  D.  Philippo  Caesare  doclore  Iheologiae  ex 
velere  pergameno  codice  abbatiae  Corbeiensis  anno  1648;  f.  62  :  Philippus  Cnesar 
Corbeiae  mense  auguslo  anno  1648,  ex  libro  pervetuslo  inpergamenlo,  qui  est  ipsius 


(1)  La  rubrique  du  manuscrit  continue  :  Sed  ab  Hugone  Menardo  paraphrastice 
édita,  lib.  2.  Observât,  in  Martyrol.  Benedictinum  ad  12  Febr. 


VIES   DE    SAINTS    EN   LATIN  109 

monasierii,  et  f.  79  :  Philippus  C-aenar,  Corbeiae,  anno  1648,  menseaugusto.  F.  80, 
on  lit  :  Ms.  Collegii  Coloniensis.  L'estampille  rouge,  aux  faisceaux,  de  la  Biblio- 
thèque nationale  de  Paris  se  trouve  f.  1  et  f.  112'.  Reliure  moderne,  veau  racine. 

3154.  (2376-81).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  Iv).  Index. 

2.  (F.  2-18).SuLPiGn  Severi  vita  sancti  ac  beatissimi  Martini  cpiscopi 
et  confessons.  ==  BHL.,  n°5610. 

3.  (F.  18-24^).  [SuLPiGii  Severi  epistolae  ad  Eusebium,  Aurelium  et 
Bassulam].=  iôîU,  nn°^  5611-5613. 

4.  (F.  24V-59V).  Dyalogi  Severi.  =  Ibid.,  nn"^  5614-5616. 

5.  (F\  59^-62).  Excerptum  ex  Historia  Gallorum  de  obitu  beati 
Martini  episcopi.  =  Ibid.,  nn°^  5619-5623. 

6.  (F.  62-62^),  De  constructione  basilice  sancti  Martini  episcopi  (1). 

7.  (F.  62-69^).  Genimatum  opus  Rathbodi  sancte  traiectensis  eccle- 
sie  famuli  sancti  Martini  nomine  choruscantis.  =  BHL.,  n°  5656. 

8.  (F.  69-70^).  [Carmen  de  sancto  Martino].  =  Ibid.,  n°  5657. 

9.  (F.  70^-73^),  Versus  in  foribus  prime  celle  beati  Martini  epi- 
scopi (2). 

10.  (F.  73^-74).  Sermo  beati  Martini  de  fide  sanctae  Trinltatis.  = 
PL.,  t.  XVIII,  col.  11-12. 

11.  (F.  74-79^).  Passio  sancti  Eliphii  martiris  patroni  huius  mona- 
sterii.  =  BHL.,  n»  2481. 

12.  (F.  80-86 V).  Domni  Ruperti  Tuitiensis  passio  beati  Eliphii 
martiris.  =  Ibid.,  n°  2482. 

Parchemin;  86  feuillets;  O^a^  X  0™,155;  XV«  siècle  (1480),  car  on  lit  f.  1: 
Scriplus  per  R.  P.  Henricum  Zousbeeck  Colonicvsem  sub  annum  1480.  De  eo 
Hubertus  Slralensis  in  necrologio  sui  tempnris;  voir  encore  f.  79"  :  Per  mefratrem 
Henricum  caplivum,  et  f.  86"  :  Per  me  fratrem  Henricum  captivum  consummatum 
exl  hoc  marlyrium.  Initiales  rouges  et  bleues.  F.  1,  il  y  a  la  note  :  Liber  monasterii 
S.  Martini  maioris  intra  Coloniam.  Le  chiffre  rouge,  aux  faisceaux,  de  la  Biblio- 
thèque nationale  de  Paris  se  trouve  f.  2  et  f.  86*.  Reliure  restaurée  du  XVP  siècle, 
veau  brun  estampé;  jolis  fers  (3). 

3155.  (2493-98).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1).  Contenta  huius  libri. 
Les  feuillets  1^-3  sont  blancs. 

2.  (F.  3v).  De  laude  atque  preconio  Severi  Sulpicii  secundum 
Gennadium  in  libro  de  illustribus  viris.  =  PL.,  t.  LVIII,  col.  563. 


(1)  Publié  par  Le  Blant,  Inscriptions  chrétiennes  de  la  Gaule,  1. 1,  p.  245. 

(2)  Ibid.,  1. 1,  p.  228-44,  nn«"  166-83. 

(3)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  Acta  SS.,  Octobr.  t.  Vil,  p.  812;  Catal.  cod. 
hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  Bruxell.,  i.  1,  p.  330-31. 


110  MANUSCRITS  DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

3.  (F.  4-39).  SuLPicii Severi  vila  sancti  Martini.  =  BHL.,nn°^  5610- 
5613. 

4.  (F.39-42).  [Narraliones de miraculis in obitu].  =  76/rf.,nno«5619, 
5621,  5622. 

5.  (F.  42-93).  Dyalogi  Severi.  =  Ibid.,  nn»"  5614-5616. 
Les  feuillets  93>-97^  sont  blancs. 

6.  (F.  98-135^).  Vita  et  passio  beati  Lamberti  tungrensis  episcopi.  — 
Ibid.,  n°  4688. 

7.  (F.  135^-140).  De  translatione  sancti    Lamberti  et  miraculis 
eius  (1). 

8.  (F.  140^-142^).  De  vita  et  conversatione  sancti  Huberti  anle 
episcopatum  eius.  ==  Ibid.,  n**  4001,  sans  le  prologue. 

9.  (F.  142^-148^).  Vita  sancti  Huberti ...  composita  a  Ioxa  (2). 

10.  (F.  14S*-151).  De  prima  translatione  sancti  Huberti  (3). 

11.  (F.  151-153^).  De  translatione  secunda.  =  5^L.,n°3995. 

12.  (F.  153^-161).  Flores  miraculorum.  =  Ibid.,  n«  3997. 

13.  (F.  162-177^).  Vita  sancti  Servatii  Tungrensis   episcopi.   = 
i6irf.,n«7364. 

14.  (F.  177^-180).  De  excidio  Galliae  quod  praedixerat  (4). 

15.  (F.  180-182V).    De    translatione  sancti   Servatii.    —    BHL., 
no  7621. 

16.  (F.  182^-185).  Miracula  sancti  Servatii  confessons  (5). 

17.  (F.  186-194).  Vita  sancti  Materni  primi  Tungrensis  episcopi  (6). 
Les  feuillets  194^^-195  sont  blancs. 

18.  (F.  195^-1%).  [Goronatio  Lotharii  III  imperatoris  Leodii  ab 
Innocentio  IIIJ  (7). 

Les  feuillets  196^-197  sont  blancs. 

19.  (F.  197*).  Ordo  beneficiorum  in  ecclesia  sancti  Lamberti 
Leodiensis. 

Parchemin;  197  feuillets;  0",21  X  0",14;  XV*  siècle;  initiales  rouges  et  bleues. 
F.  3*  et  f.  197^,  on  lit  :  Liber  isle  pertinet  bethleem  monasUrio  prope  lovanium  ;  f.  3  : 
Bethléem.  L'estampille  rouge,  R.F.,  de  la  Bibliothèque  ndtionale  de  Paris  se  trouve 
f.  3  et  f.  196.  Demi-reliure  moderne,  dos  en  maroquin  brun,  litre  doré  (8). 


(1)  Au  sujet  de  ce  texte,  voir  Catal.  cod.  hagiogr.  bibl.  lat.  reg.  BruxelL,  1. 1, 
p.  335. 

(2)  Résumé.  Cf.  ibid.,  p.  335-36. 

(3)  Résumé.  Cf.  ibid.,  p.  336. 

(4)  Cf.  Gregorii  TuRONENsis  Hiiloria  Franciae,  lib.  III,  cap.  5. 

(5)  Ad.  SS.,  Maii  1.  III,  p.  219,  n"  34,  35:  p.  225,  n°  56-60. 

(6)  Cf.  Catal.  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  BruxelL,  1. 1,  p.  337-38. 

(7)  i6td.,p.  335. 

(8)  Ce  volume  est  décrit  dans  Ckilal.  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  BruxelL,  1. 1, 
p.334r42. 


VIES    DE    SAINTS   EN    LATIN  ;  1 1  1 

3156.  (2695-719).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1-1^  248-248^).  Fragment  d'antiphonaire,  XI^  siècle,  avec 
neumes. 

2.  (F.2).  [DesanctoMauro](l). 

3.  (F.  3-9^).  Vita  beati  Mauri  apostolorum  discipuli  et  martiris 
egregii,  édita  a  fralre  Cornelio  monacho  sancti  lacobi  Leodii  (2).  = 
BHL.,  no  5784. 

4.  (F.  10-11^').  Miraculum  quod  contigit  in  Anglia  de  quodam  milite 
excommunicato  qui  noluit  solvere  décimas  curato  sue  parochie  (3), 

5.  (F.  11-17^).  Gesta  lohannis  Crisostomi.  Inc.  Defuncto  beato 
Nectario  Constantinopolitanae  civitatis  episcopo. 

6.  (F.  18-18^).  De  sancto  Basilio  episcopo  Cesarie  Capadocie.  Inc. 
Valens  imperator  arriane  perfidie  sectator. 

7.  (F.  18^-19^').  Epistola  Godefridi  de  Bullone  ad  papam  et  ceteros 
christianos  de  sua  expeditione  (4). 

8.  (F.  20-20^).  De  duobus  hereticis.  Inc.  Duo  heretici  non  mente 
sed  habilu  simplices  ...  venerunt  ad  civitatem  Bisuntinam, 

9.  (F.  20^-21^).  Exemplum  mirabile.  De  domina  delicata.  Excm- 
plum  terribile  (5). 

10.  (F.  22-23V).  De  Gregorio  papa  sexto  (6). 

11.  (F.  24-28V).  De  vita  et  vaticiniis  Merlini  (7). 
Le  feuillet  29  est  blanc. 

12.  (F.  30-32).  Vaticinia  sibille  (8). 

13.  (F.  32-33^).  De  origine  et  genealogia  Francorum.  =  BHL., 
n°  695. 

Le  feuillet  34  est  blanc. 

14.  (F.  35-94V).  Gesta  Brunelli  (9). 
Le  feuillet  95  est  blanc. 

15.  (F.  96-190).  BoEGius.  De  consolacione  phylosophie.  =  PL., 
t.  LXIII,  col.  547  sqq. 


(1)  Publié  par  le  B'"  de  Reiffenberg,  Nouveaux  Mémoires  de  l'Académie  de 
Belgique,  t  XIV,  p.  5,  et  Annuaire  de  la  Bibliothèque  royale  de  Belgique,  t.  XI, 
p.  54. 

(2)  Ibid.,  p.  54-70. 

(3)  Cf.  Acta  SS.,  Mail  t.  VI,  p.  392-93,  éd.  Palmé. 

(4)  Sous  ce  faux  titre,  il  y  a  une  lettre  collective  de  Pisanus  archiepiscopus  et 
alii  episcopi  et  Godefridus  gratia  Dei  sancti  sepulchri  nunc  advocatus  et  Raymun- 
dus  cornes  Sancti  Egidii. 

(5)  Vincent.  Bellovac,  Spéculum  histor.,  lib.  XXVI,  cap.  26, 

(6)  Ibid.,  lib.  XXVI,  cap.  22-25. 

(7)  Cf.  PoTTHAST,  Bibl.  hist.  med.  aevi,  2*  éd.,  p.  488. 

(8)  Ibid.,  p.  1083. 

(9)  Voir  Brunet,  Manuel  du  libraire,  5"  éd.,  t.  V,  col.  1215. 


112  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

16.  (F.  191-198).  Mirabiles  casus  et  evenlus  Apollonii  régis  Tyri  et 
Sydonis  metrice  compositi  a  Godefrido  Viterbiensi  (1). 

17.  (F.  198^-200). De Piramo etTysbe.OviDius,4*°Methamorphoseos. 

18.  (F.  200-202).  De  Helya  et  Enoch. 

19.  (F.  202-203V).  De  Gog  et  Magog. 

20.  (F.  204-205).  Ex  Alexandreidos  Galteri  de  Insulis  de  moribus 
Scytharum.  =  PL.,  t.  CCIX,  col.  548-50. 

21.  (F.  205^-206).  De  bragmannis.  Inc.  Est  bragmannorum  genus, 
ut  ait  Ambrosius. 

22.  (F.  206-207^).  De  societato  mulierum  cavenda  viro  religioso. 

Inc.  Femina  dulce  nialam,  mentem  roburque  virile. 

23.  (F.  208-209).  Ieronimus  contra  lovinianum. 

Inc.  Tritus  Aristolilis  magni  Theofraslus  habenis. 

24.  (F.  209^').  [Ad  beatam  virginem  Mariam]. 

Inc.  Mater  sancta  Dei,  fuga  noctis,  origo  dici. 

25.  (F.  210-212»).  ludicium  Susane. 

Inc.  Haclenus  arrisit  Susanne  gracia  famé. 
Le  feuillet  213  est  blanc. 

26.  (F.  214-214V).  Theophilus. 

Inc.  Virgo  parens  huius  solis  qui  noscit  eclipsim. 

27.  (F.  215-243).  Homerus.  De  probitate  Achillis. 

Inc.  Iram  pande  mihi  Pelide  diva  superbi. 

28.  (F.  243V-246).  Tragedia  Reneri  de  Bruxella  (2). 

Papier,  au  filigrane  de  la  tête  de  bœuf  surmontée  d'une  croix  ;  246  feuillets  ; 
0"',209  X  0",143;  XIV»  siècle  (1388).  car  on  lit,  f.  190  :  Finilus  et  complétas  per 
matins  Ilieronymii,?)  Obriize  sub  anno  Domini  M"  Irecentesimo  ocluagesiino  octavo 
festo  sancli  Hartholomei.  F.  2,  on  lit  :  LU)er  monasierii  Stabulensis.  L'estanipille 
rouge,  aux  faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris  se  trouve  f.2  et  f.  247^ 
Reliure  ancienne  du  XV*  siècle,  restaurée,  peau  de  truie  estampée  sur  ais  de  bois; 
traces  de  fermoirs. 

3157.  (2848).  —  Vita  sanctae  Coletae. 

Vita  religiosae  virginis  Coletae,  ordinis  sanctae  Clarac,  matris  ac 
reformatricis  eiusdem  ordinis.  =  BEL.,  n"  1869. 

Parchemin;  182  feuillets;  0",17  X  0",12;  XIV*  siècle;  initiales  rouges  et  bleues. 
F.  1,  il  y  a  la  noie  :  Bibliothecae  Martinianae  et  i. '2  :  liibliothecae  Martinianae 
Lovanii.  F.  1  et  f.  182,  l'estampille  rouge,  R.F.,  de  la  Bibliothèque  nationale  de 
Paris.  Reliure  du  XVI*  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de  veau  brun  estampé  (3). 


(1)  Celte  pièce  et  les  trois  suivantes  sont  extraites  de  la  Memoria  saeculorum 
encore  inédite  de  Godefroid  de  Viterbe.  Cf.  Perz,  Archiv,  t.  VII,  p.  559  sqq. 

(2)  Cf.  t.  II  de  ce  Catalogue,  p.  227,  n"  1223  (15003-48). 

(3)  Cf.  au  sujet  de  ce  manuscrit,  Ad.  SS.,  Martii  1. 1,  p.  533;  Ckital.  cod.  hagiogr. 
lat.  bibl.  reg.  liruxelL,  t.I,  p.  346. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  113 

3158.  (2896).  —  Vita  S.  Madri. 

1.  (F.  1).  [Oratîo].  Inc.  Pie  et  exaudibilis  Domine  Deus.  ~' 

2.  (F.  1^-63^).  Vita  sanctiMauri  confessons  et  monachi.  =  BHL., 
no  5773. 

Parchemin;  63  feuillets;  O^^eO  X  0™,114;  X«  siècle.  F.  1^  et  f.  63%  il  y  a  l'estam- 
pille rouge,  aux  faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris.  Reliure 
moderne  (1). 

3159.  (2926-28).  —  Henrigds  de  Pomerto.  Originale  viridis  vallis. 

1.  (F.  1-7,  90^-96).  Planctus  venerabiiis  fratris  Wilhelmî  Iordani 
canonici  regularis  viridis  vallis  super  obitu  fratris  lohannis  de  speculo 
alias  de  Gureghem  eiusdem  cenobii  devotissimi  dyaconi  (2).  . 

2.  (F.  7^).  [Notae  de  opère  sequentej.  ... 

3.  (F.  8-90).  Tractatus  ....  de  origine  monastcrii  viridis  vallis  et  de 
gestis  patrum  et  fratrum  ....  qnera  edidit  Henrigusex  Pomerio  (3). 

Parchemin;  96  feuillets,  O^jlôô  X  0",113;  XV»  siècle;  initiales  rouges  et  bleues. 
F.  1,  il  y  a  la  note  :  Viridis  vallis  in  zonia  1614.  Au  verso  du  dernier  feuillet  de 
garde,  on  Y\i:Aub.  Miraeus  vidil  1622.  L'estampille  rouge  de  la  Bibliothèque 
nationale  de  Paris  a  été  effacée  f.  1  et  f.  96.  Reliure  du  XVII"  siècle,  veau  brun 
estampé:  fers  dorés  sur  les  plats,  le  Christ  en  croix  et  la  Vierge  immaculée;  restes 
■de  fermoirs;  tranche  verte  (4). 

3160.  (3391-99).  —  ViTAE  sangtorum.  -  •  ' 

1.  (F.  1-16^).  Legenda  beatissinii  Sébastian!  martiris.  =  BHL., 
1107543. 

2.  (F.  16^).  [Translatio  S.  Sebastiani  ad  monasterium  S.  Medardi 
suessionense].  =  Ibid.,  n"  7545,  epitome  brevissima. 

3.  (F.  17-32^).  Vita  ac  passio  sancte  Barbare  virginis  et  mar- 
liris.=jf6/d,n"  918-920. 

4.  (F.  32^-34).  De  translatione  sanctissime  virginis  et  martiris 
Barbare.  =  Ibid.,  n"  926. 

5.  (F.  34-45^).  De  miraculis  eiusdem  virginis  et  martiris  Barbare.  = 
Ibid.,  nno-  932,  933,  935,  941,  937,  934,  936,  939,  940,  942,. 955. 

6.  (F.  45^-48^).  Legenda  sancte  virginis  Vérone  cuius  corpus 
sepultum  est  prope  Lovanium  in  via  média  interLovanium  et  villam 
que  appellatur  Fura  (5).  =  Ibid.,  n°  8548. 


(1)  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  1. 1,  p.  379. 

(2)  Publié  par  les  Bollandistes,  De  origine  monaslerii  Viridis  vallis....  opusculum 
Henrici  Pomerii,  Bruxelles,  1885,  p.  61-71. 

(3)  Ibid.,  p.  1-60. 

(4)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  Calai,  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  BruxelL, 
1. 1,  p.  379-80,  puis  Ânal.Boll.,  t.  IV,  1884,  p.  263-333  et  Potthast,  Bibl.  hisl.  med. 
aevi,  p.  934. 

(5)  Tervueren.  Il  s'agit  du  village  de  Berthem. 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T.   V.  8 


114  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

7.  (F.  48^-51).  Vita  béate  Ragenufle  virginis  apud  Inchordiam 
quiescentis.  =  BHL.,  n°  7056,  le  prologue  manque. 

8.  (F.  51-53V),  Vita  béate  Hermelendis  virginis.  =  Ihid.,  nP  2606. 

9.  (F.  53^-54^).  Passio  sancte  Victorie  virginis.  =  Ihid.,  n°  8592. 

10.  (F.  55-56).  De  sanctis  marlyribus  Yppiodo  et  Alexandro.  = 
Ihid.,  n^  2575. 

11.  (F.  56-80).  Vita  beatissimae  Elyzabeth  vidue.  =  Ihid.,  n°  2496. 

12.  (F.  80-85).  Vita  et  conversatio  beati  Germani  episcopi  Pari- 
seorum.  =  Ibid.,  n°  3468. 

13.  (F.  85-88^).  [Translatio  eiusdem].  =  Ihid.,  n»  3472. 

14.  (F.  88'-97).  Vita  sancti  Vincentii  Madelgarii.  =  Ihid.,  n»  8674. 

15.  (F.  97-98).  De  miraculis  eiu.«!.  =  Ihid.,  n«>  8675,  sans  le  prologue.* 

16.  (F.  98-100).  Vita  sancti  Landrici  Methensis  episcopi  et  confes- 
sons. =  7è/rf.,  n*»  4718. 

17.  (F.  100-lOlv).  Vita  Madelbertae  sororis  eius.  =  Ihid.,  n"  5129. 

18.  (F.  101^-102^).  Vila  sancte  Aldetrudis  sororis  eius.  =  Ihid., 
n<'253. 

19.  (F.  103- 103^).  Vita  et  passio  sancte  Appollonie  romane  vir- 
ginis. ==  iô/rf.,  n«  643. 

20.  (F.  103M04^).  Sermo  pro  festi vitale  sancte  Anne  matrisMaric. 

21.  (F.  104^-105^).  De  sancta  Anna  et  beato  Procopio  episcopo 
Pragensi.  =  BHL.,  n"  495. 

22.  (F.  105^).  [Oralio  ad  S.  Annam]. 

23.  (F.  105^-106^').  Vita  sancti  Severi  Ravennensis  archiepiscopi. 
Inc.  Sanctus  Severus  Ravencnsis  archiepiscopus. 

24.  (F.  106^-110^).  Translatio  sancti  Nycholai  Mirree  civitatis 
episcopi.  =  BHL.,  n"  6180,  l'épilogue  manque. 

25.  (F.  111-125).  Vila  et  passio  sancti  Iuliani  marliris.  =  Ihid., 
n^  4529. 

Le  feuillet  126  est  blanc. 

26.  (F.  127-139).  Vita  beatissimae  virginis  Ghrisli  Amelbergc.  => 
Ihid.,  n»  323. 

27.  (F.  139-140).  [Translatio].  =  76/rZ.,  n"  324,  le  prologue  manque. 

28.  (F.  140^-142).  Sermo  domni  Radbodi  sancte  Traiectensis 
ecclesie  episcopi  de  vita  et  meritis  paradoxe  virginis  Christi  Amel- 
bergc. =  Ibid.,  no  322. 

29.  (F.  142-147^).  Legenda  sancte  Waldetrudis  electe.  =  Ihid.,. 
n"  8777,  sans  le  prologue. 

30.  (F.  147^-153^).  Vita  sancte  Aldegundis  virginis.  =  Ihid.,  t\°  245. 

31.  (F.  153^-156).  De  vila  et  conversationo  sancte  Rayneldis  vir- 
ginis et  martiris.  =  Ibid.,  n°  7082,  sans  le  prologue. 

32.  (F.  156-158^).  Vila  sancle  Pharaildis  virginis  apud  Gandavum 
quiescentis.  =  Ibid.,  n°  6792. 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  115 

33.  (F,  159-172),  Epistola  ad  virgines  Christi  universas  super  histo- 
riam  novam  XI  milium  virginum  nuper  revelatam.  =  BEL.,  n°  8433. 

34.  (F,  172-179).  Vita  sanctissimi  Henrici  imperatoris.  =  Ibid., 
n°  3812  (1). 

35.  (F.  179-180^).  De  vita  béate  Konegundis  virginis.  =  Ihid., 
n°  2003. 

36.  (F.  180^-181^).  Passio  Eulalie  virginis.  =  Ibid.,  n°  2696. 

37.  (F.  181^-193).  Vita  beatae  Margarete  virginis  de  Ypris.  = 
i6?:c?.,n°5319. 

38.  (F.  193V-194).  Vita  beati  Willebrordi.  Inc.  Beatissimus  Wille- 
brordus  ex  religiosis  parentibus. 

39.  (F.  194-198^).  Vita  béate  Hetwigis.  =  Ibid.,  n»  3767. 

40.  (F.  198-202).  Gesta  sanctariini  virginum  Harlindis  et  Renule 
germanarum  ac  sanctimonialium  (2). 

41.  (F.  202-204).  Vita  sancti  Ludovici  tolosani  episcopi  nepotis 
sancte  Elyzabeth  édita  a  domno  Iohanne  papa  romano.  =  Ibid., 
no  5054. 

42.  (F.  204-207^).  De  vita  et  conversatione  béate  Begge.  =  Ibid., 
YiP  1083,  sans  prologue. 

43.  (F.  207^-211).  Vita  sancti  Meynulphi  confessons.  =  Ibid., 
n°  5882. 

44.  (F.  211-214).  Vita  et  passio  sancte  Dorothée  virginis.  =  Ibid., 
n°  2324. 

45.  (F.  214-217).  Vita  sancti  Eligii  confessons.  =  Ibid.,  n"  2474. 

46.  (F.  217-219^).  Vita  et  passio  sancti  Quintini  martiris.  =  Ibid., 
no  7003. 

47.  (F.  219V-224V).  Vita  sancte  Gudule  virginis.  =  iè/f?.,  n»  3686. 

48.  (F.  224V-229).  Vita  sancte  Lydewijt  virginis.  =  Ibid.,  n^  4922. 

Parchemin;  229  feuillets;  0™315  X  0'",22;XV«  siècle  (1480),  car  on  lit  f.  172: 
Finita  anno  Domini  M".CCCC''.lxxx.  Demi-reliure  moderne,  maroquin  rouge;  au 
dos,  le  titre  doré  :  Vilae  sanclorum  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  P'. 

3161.  (4459-70).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1).  Index. 

2.  (F.  2-47^).  Vita  ancille  Christi  Elysabeth  fille  régis  Hungarie  et 
domine  Thuringie.  =  BHL.,  n°  2507. 

3.  (F.  47^).  [De  domino  Francone  Rubeo  canonico  regulari  apud 
sanctam  Gertrudem  in  LovanioJ  (3). 


(1)  Voir,  pour  le  détail,  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibliolh.  reg.  Bruxell.,  t,  I, 
p.  386-88. 

(2)  Résumé,  cf.  BHL.,  n°  3755. 

(3)  Publié  par  le  b""  de  Reiffenberg,  dans  Bullelins  de  rAcadémie  royale  de 
Belgique,  t.  XII,  1"^*  part.,  p.  48. 


116  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

-  4.  (F.  48-57).  Vita  sanctimonialis  Aleidis  de  Scarenbeke.  =  BHL., 
n°  264. 

5.  (F.  57).  Prophetya  Symmachie  de  Ghristo. 

6.  (F.  57^).  Benedictio  aque,  panis  et  salis,  domus  vel  loci,  aque 
contra  vermes  segetum. 

7.  (F.  58-59^).  [Oratio].  Inc.  Legi,  dulcissime  Deus,  quod  promitlis 
centuplum. 

8.  (F.  59^-61).  [Epistola  prioris  Wi...].  Inc.  In  camino  puri  amoris 
super  dulci  pena  iugiter  concremati. 

'  9.  (F.  61-62).  [Epistola  cuiusdam  devoti].  Inc.  Claritati  vestreinli- 
mare  quod  propono  non  meis  presumo  viribus. 

10.  (F.  62v.6i).  Cursus  de  una  electa. 

11.  (F.  64»-65).  [Oratio  sancti  AuDOENrad  fulgura  depellenda]. 

12.  (F.  65-65V).  [De  Waltero  de  Bierbaco].  =  BHL,  n«  8795. 

13.  (F.  66-138^).  Vita  venerabilis  Beatricis  quondani  priorisse  de 
Nazareth.  =  Ibid.,  n»  1062  (1). 

14.  (F.  138^-144').  [Collatio  de  vita  religiosa].  Inc.  Cum  constet 
nos  ideo  seculum  reliquisse. 

15.  (F.  145-148^).  De  discretione  naturalium  et  gratuitorum  et 
diversis  motibus  anime.  Inc.  Omnes  sunt  gemellis  fetibus  et  sterilis 
non  est  inter  eas. 

16.  (F.  148^-150).  [De  virgine  ordinis  Gisterciensis].  Inc.  Virgo 
quedam  annorum  quindecim  divina  favente  gratia  in  ordine  Cister- 
ciensi  recepla  fuit. 

17.  (F.  150-153).  Oratio  quam  fecit  domnus  Arnulfus  de  Lovanio 
quintus  decimus  abbas  Villariensis.  =  PL.,  t.  GLXXXIV,  col.  1619-24. 

18.  (F.  152^).  [Indulgentiae  pro  intuentibus  arma  passionis  Christi]. 

19.  (F.  153-157).  Quid  sit  Deus.  lue.  Deus  est  eternitas,  nobilitas, 
potentia. 

20.  (F.  157-158^').  Sermo  de  passione  Domini.  Inc.  Ghristus  passus 
est  pro  nobis  relinquens  nobis  exemplum, 

21.  (F.  159-166^).  Vita  domni  Werrici  prioris  de  Alna  viri  venera- 
bilis et  Deo  digni.  =-  BHL.,  h»  8865. 

22.  (F.  167-167^).  [Quaedamdehistoriamonastorii  villariensisj(2). 

23.  (F.  168-180V).  Vita  béate  Gristine  de  opido  sancti  Trudonis  in 


(1)  Dans  la  marge  supérieure,  il  y  a  cette  note  :  Hanc  vilatn  conscripsil  domnus 
Wilhelmus  de  Mechlinia  monachus  haffligensis  quondam prior  in  Wauiiaposl  abbas 
sancli  Trudonis. 

(2)  Le  premier  de  ces  récits  qui  contient  une  visite  du  duc  Henri  II  de  Brabant  à 
l'abbaye  de  Villers,  a  été  publié  par  le  B""  de  Reiffenberg,  Bulletin  de  l'Académie 
royale  de  Belgique,  t.  VIII,  2«  part.,  p.  120-21,  et  Annuaire  de  la  bibliothèque  royale 
de  Belgique,  1842,  p.  134-36. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  117 

Asbania  auctore  fratre  Thoma  de  Goxtipreit  ordinis  praedicatorum.=' 
^i/L.,  n»  1746. 

24.  (F.  181-207).   Vita  praeclare  Margarete  de  Ypris.  =  Ihid., 

25.  (F.  207^-209^).  [Historia  lohannis  Voerloep  et  Ainoldi  mona- 
chorum  Villariensium].  Inc.  In  monasterio  Villariensi  monachus  fer- 
tur  fuisse  cui  nom  en  erat  lohannes  Voerloep. 

26.  (F.  210-229).  Vita  S.  Antonii  de  ordine  Fratrum  Minorum.  = 

27.  (F.  229-237).  De  sancta  Clara.  =  Ihid.,  n°  1817.  : 

28.  (F.  237-239V).  [De  ordine  Garthusiensi].  Inc.  Sicut  nobis  retu- 
lerunt  patres  nostri  et  in  cronicis  invenitur. 

29.  (F  239-244V).  De  sancto  Ludovico  filio  régis  Gecilie.  [Bulla 
loHANNis  pape  XXIIJ.  =  BHL.,  n°  5054. 

30.  (F.  245-247).  Raliones  domini  pape  Urbani  confirmanlis  hoc 
festum  corporis  Ghristi. 

31.  (F.  247^).  [Epistola  fratris  H[ugonis]  cardinalis  sancte  Sa- 
bine] (1). 

32.  (F.  247v).  [Epistola  Clemenlis  V]. 

33.  (F.  248-25 Iv).  Litere  papales  Urbani  (2). 

34.  (F.  252-252^).  [Revelatio  facta  beginae  tungrensij.  Inc.  In 
beginagio  lungerensi  faclum  est  verbum  Ihesu  Ghristi  ad  quandam 
iuvenculam  innocentem  valde. 

35.  (F.  253-255).  [Exempla].  Inc.  Qui  vult  conlemplari  Deum...  In 
dyocesi  byemensi  homo  quidam  fuit  diversarum  villarum  advocatus. 

36.  (F.  255-260).  Epistolae  quas  scripsit  nonnus  Thomas  cantor 
Villariensis  sorori  sue  in  parco  dominarum. 

37.  (F.  260-260^).  [Fragmentum  chronicae].  Inc.  Tempore  lulii 
Gesaris  dira  Romam  terruerunt  (3). 

Parchemin;  260  feuillets;  O-.ISS  X  O-.IS;  XIV«  siècle  (1320),  car  on  lit  f.  V  : 
Anno  Domini  M''.C<>C''C".  xx°.  fraler  lohannes  de  sancto  Trudone  monasterii 
Villariensis  fecil  hune  librum  conscribi  dum  constilulus  fuit  confessor  in  parco 
dominarum,  tempore  domni  lacobi  abbatis pro  communi  armario  de  eleemosinis  sibi 
largitis.  Quamobrem  precatur  lecturos  in  eo  quod  dicere  velint  :  Anima  dus  cum 
animabus  omnium  fidelium  defunctorum  per  Dei  misericordiam  et  per  Ihesu  Chrisli 
sanguinis  aspersionem  et  per  inlercessionem  béate  Marie  ac  omnium  sanctorum 
sanctarumque  requiescant  inpace.  Amen,  amen.  F.  150*  et  f.  152%  il  y  a  des  dessins 
représentant  les  instruments  de  la  passion  du  Christ.  Au  sujet  de  la  provenance  de 


(1)  De  S.  Sacramento  :  Dafwm  apudVillare  sexto  kalendas  màii  ponlificatus 
domini  Innocenta  IIU  anno  nono.  .  i    )  -  ';  ' 

(2)  Bullarium  romanum,  Augustae  Taurinorum,  t.  III,  p.  705-8. 

(3)  Une  partie  de  cette  chronique  a  été  publiée  par  le  B°"  de  Reiffenberg, 
Annuaire  de  la  Bibliothèque  royalc.de  Belgique,  1846,  p.  105-107.  ; 


118  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

ce  volume,  on  lit  f.  1'  :  Liber  sancte  Marie  de  Villari  in  Brabanlia,  puis  une  autre 
main  a  ajouté  :  Dono  datus  monasierio  S.  Martini  in  Lovanio,  loco  allerius  quem 
Prior  villariensis  habel  ej;  Bibliolheca  noslra  Martiniana.  Fr.  Sylvanus.  1568. 
Ancienne  reliure  du  XV"  siècle,  restaurée,  ais  de  bois  recouverts  de  veau  brun 
estampé;  coins  en  cuivre;  au  dos,  en  basane,  le  titre  doré  DeS.  Trudone,  avec  le 
chiffre  de  Léopold  !•'  et  les  armes  de  la  Belgique  (1). 

3162.  (4564-68).  —  Vita  sanctae  Catharinae. 

1.  (F.  1).  Index. 

2.  (F.  1^,  47  et  48^).  [Fragmentum  diplomatis  dati  inense  februario 
anni  1229  ab  abbatissa  ecclesiae  sancti  Pétri  LugdunensisJ. 

3.  (F.  2-22).  [Compotus  Gerlandi]  (2). 

4.  (F.  22*  -27^).  [Mensurae  médicinales,  variae  receptae]. 

5.  (F.  28-34).  Régule  Ferarii  m[edicij. 

6.  (F.  35-45*).  Vita  béate  Katerine.  Inc.  Maxsentius  imperator 
anno  regni  sui  Iricesinio  quinto  residens  in  civitate  Alexandrinoriini. 

7.  (F.  46).  [AntipiionaeJ. 

Parchemin;  48  feuillets;  C-,158  XO-,li;XIlI«  siècle;  les  feuillets  28-34  sont  à 
deux  colonnes.  On  lit  f.  2  :  CoUegii  Societatii  lesu  liruyis.  Jadis  on  lisait  sur  le 
premier  plat  intérieur  delà  reliure  :  Co//egii  Socielalis  lesu  Urugis  in  Flandria, 
commodahis  R.  P.  Pelro  Francisco  Chifflelio,  remitlendus  A  ntverpiam  ad  P.  loannem 
Bollandum  (3).  Reliure  moderne,  ais  de  bois  recouverts  de  peau  de  truie  estampée  ; 
sur  le  premier  plat  l'inscription  Hegia  Bibl.  lielgica. 

3163.  (4797-99).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1-^).  [Extraits]. 

2.  (F.  2-4G*).  Vita  sancli  Pachomii  translata  de  greco  in  latinum 
eloquium  a  Dionisio.  =  BHL.,  n"  6410. 

3.  (F.  46*63).  De  praeceptis  B.  Pachomii  (4). 

4.  (F.  64-97*).  Egregia  contra  Arrium,  Sabellium  et  Fotinum  alter- 
catio.  =  PL.,  t.  LXII,  col.  179  sqq. 

5.  (F.  97*'-102*').  Sollutiones  obiectionum  arrianarum.  Inc.  Prima 
eorum  obiectio  est  qui  dicunt  impossibile  esse. 

6.  (F.  102*-105v).  [De  arbore  crucisj  (5). 


(1)  Voir  au  sujet  de  ce  volume,  Perz,  Archiv,  t.  VIII,  p,  493;  Reiffenberg, 
Annuaire  de  la  Bibliothèque  royale  de  Belgique,  1842,  pp.  129-136;  1846,  pp.  103-116, 
e\.  Bulletin  de  l'Académie  royale  de  Belgique,  t.  VIII,  2"  part.,  p.  116-122;  t.  XII, 
1"  part.,  p.  38-48. 

(2)  Cf.  Ulysse  Robert,  De  Gerlandi  vita  et  operibus  dans  Anal,  iuris  pontif., 
t.  XII,  1873,  p.  609  sqq. 

(3)  Cf.  Catal.  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  Bruxell.,  1. 1,  p.  463.  Celte  étiquette  a 
disparu  par  la  reliure  du  volume. 

(4)  HoLSTEN,  Codex  regularum,  1. 1,  p.  33-34. 

(5)  Voir  MussAFiA,  Sulla  legenda  del  legno  délia  Croce  dans  Sitzongsb.  dbr  k.  Aka- 
DEMiE  DER  WissENscH.,  Wieu,  Phil.-hisl.  Classe,  t.  LXIII,  1869,  p.  168. 


VIES   DE    SAINTS    EN   LATIN  119 

Parchemin;  105  feuillets;  0",232  X  O^^ôô;  XlIP  siècle;  deux  colonnes.  Le 
volume  est  fortement  endommagé  parle  feu.  Sur  le  premier  feuillet  de  garde,  on 
lit  :  Liber  beale  Marie  de  Villari,  et  f.  63*  :  Meester  Goethals. 

3164.  (4837-44).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1-1^).  Fragment  du  Livre  des  Rois,  I,  cap.  xvi-xvii,  13. 
Suit  un  exemplaire  incunable  du  Spéculum  artis  bene  moriendi  et 

des  Proverbia   Senece.  Daventrîe  in  platea  episcopi.  Anno  Domini 
M.CCCC.XC. 

2.  (F.  23^-26).  Indulgentie  collecte  de  diversis  bullis  summorum 
pontificum  que  habentur  in  principalioribus  conventibus  ordinis 
praedicatorum. 

3.  (F.  26^-44).  Registrum  indulgenciarum  fratrum  ordinis  praedi- 
catorum. 

4.  (F.  44^-45'^).  Indulgencie  ex  ordine  fratrum  minorum. 

5.  (F.  46-49).  Legenda  et  perfecta  vita  ...  [sanctae  Coletae]  (1). 

6.  (F.  49^-108).  [Vita  sanctae  Coletae].  Inc.  Ad  cultum  divine 
bonitatis  non  parum  pertinet  cognitio  summi  boni. 

7.  (F.  108^.  [Versus  de  S.  Francisco]. 

Inc.  Monte  sub  alverne  Franciscus  dum  prece  puisât. 

8.  (F.  109-113^').  De  conversione  et  vita  béate  Barbare.  =  BEL., 
n^  916. 

9.  (F.  114-125).  Passioeiusdem.=  Ibid.  (suite  de  la  pièce  précé- 
dente). 

10.  (F.  125V-130).  Miracula.  =  Ibid.,  nn°«  932,  934,  939,  951 
et  940. 

11.  (F.  130-133V).  De  translatione  béate  Barbare.  =  76^•d,  n»  926. 

12.  (F.  134-139).  Genealogia  virginis  sanctissime  Katerine.  =  Ibid., 
n°  1667. 

13.  (F.  139-140^).  Conversio  Katerine  virginis  sanctissime  et  marli- 
ris  (suite  du  morceau  précédent). 

14.  (F.  141-142).  Invenlio  corporis  huius  sanclissimae  virginis.  = 
BHL.,n<>  1679. 

15.  (F.  142^-144^),  Sermo  de  eadem.  Inc.  Non  est  talis  mulicr  super 
terra. 

16.  (F.  145-190).  Legenda  sancte  Emerenciane  martiris,  béate 
Anne  satis  dévote.  Inc.  In  diebus  illis  erat  in  partibus  ludee  civitate 
quadam  Sephor  nuncupata. 

17.  (F.   191-196V,    199-199V).  De   sanctissimo  patriarcha  loseph 


(1)  Note  sur  la  vie  de  S'"  Colette  et  sur  ses  divers  auteurs.  Cette  vie  est  attribuée 
par  le  manuscrit  à  Olivier  de  Langhe,  prieur  de  Saint-Bavon.  Cf.  Acla  SS.,  Martii 
1. 1,  pp.  532  et  537. 


120  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

sponso  sanctissime  virginis  Marie  ac  nutricio  Ihesu  Christi.//u:.ïoseph 
accrescens  vel  augmentum. 

18.  (F.  197-198^).  [Dialogus  iuvenis  et  senis].  Inc.  mutil [iugum] 

enim  meum  suave  est.  Des.  mutil.  Vide  insuper  electissimam  et 
preclarjssimam  Dei  genitricem  ac  virginem  omnesque  ordiries  angc- 
lorum... 

Papier,  au  filigrane  de  la  lettre  P  fleuronnée;  198  feuillets;  0",185  X  0",U.; 
XV"  siècle.  Au  verso  du  premier  feuillet  une  étiquette  imprimée  :  liibliothecae 
fratrum  minorum  recotlecl.  Lovan.  ad  SS.  TrinU.  renov.  etaurtac  1791.  Reliure 
restaurée  du  XV*  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de  veau  brun  estampé. 

3165.  (4961).  —  ViTA  SANCTAE  Catharinae. 

1.  (F.  1-31^).  Passio  béate  Katerine  virginis  et  martiris.  =  BHL., 
n»  1663. 

2.  (F.  32^).  [Hymnus,  antiphona  et  oratio  de  sancla  Katha- 
rinaj  (1). 

Parchemin;  32  feuillets,  plus  deux  de  garde  en  tête  et  deux  à  la  fin  du  volume; 
0",149  X  0",095;  XV»  siècle.  Sur  le  premier  feuillet  de  garde,  on  lit:  Car(usiae 
Capellae.  Reliure  du  XVII* siècle;  veau  racine  (2). 

3166.  (5047).  —  Iacobus  de  Vitriaco.  Vita  sancte  Christi  ancillae 
Mariae  de  Oegnies.  =  BHL.,  n®  5516. 

Papier;  73  feuillets;  0",t95  X  0",126;  XVII» siècle.  F.  1,  on  lit:  Bibliothecae 
FF.  Minorum  Recollectorum  yivellensiutn.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  lé  litre 
doré  :  lacobi  de  Vitrei  yUaS"'^'  Mariae  de  Oignies. 

3167.  (5149).    —    VlTAE  SANCTORUM  (3). 

1.  (F.  1-5).  Conversiosancti  Andrée;  vita,  passio  sancti  Andrée. De 
nativitate  Domini  nostri  Ihesu  Christi.  De  sancto  Stéphane  prolho- 
martire.  Sancti  Silvestri  pape  et  confessons. 

2.  (F.  5-13^).  Genovefe  virginis.  De  sancto  Remigio  episcopo.  De 
sancto  Hylario  episcopo  et  coniessore.  Felicis  in  Pincis.  Marcelii 
pape.  De  sancto  Fabiano  martire.  De  sancto  Sebasliano  martire.  Do 
sancta  Agnete  virgine  et  martire.  De  sancto  Vincencio.  Thimothei 


(1)  Publiés  dans  CatoL  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  1. 1,  p.  466.  Cf.  RH.^ 
n.  7034. 

(2)  Voir  la  description  de  ce  manuscrit,  Catal.  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg. 
liruxell.,  1. 1,  p.  466-67. 

(3)  Ce  volume  ne  renferme  paade.textes  hagiographiques  proprement  dits,  La 
note  suivante  qui  se  trouve  en  tête  du  volume  en  fait  bien  comprendre  la  compo- 
sition :  Cum  plurimi  sanclorum  passiones  et  vilas  non  habebant  cl  ex  officio  «uo  eau 

scire  et  praedicarepresbyleri  debeanl  ad  excilandam  fidelium  devocionem vita» 

que  in  kalendario  annolanlur  succiyicle  perslringimus  ut  el  libelli  brevilas  faslidium 
non  genercl,  parochiales presbileros  inopia  non  excusel. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  121 

aposloli.  Conversio  sancti  Pauli  apostoli.  Praiecti  martiris.  Saviani 
martiris. 

3.  (F.  13^-19).  Ignacii  martyris.  Purificatio  béate  Marie  virginis.  De 
sancto  Blasio  episcopo  et  martire.  Sancti  Amandi  episcopi  et  confes- 
sons. Valentini  martiris.  luliane  virginis.  De  sancto  Pelro  ad  cathe- 
dram.  De  sancto  Mathia  apostolo. 

4.  (F.  19-23^).  Perpetuae  et  Felicitatis  martirum.  Virgilii  marliris. 
Gregorii  pape  et  confessoris.  Longini  martiris.  Benedicti  abbatis. 
Annuntiatio  béate  Marie  virginis. 

5.  (F.  23^-27^).  Ambrosii  episcopi  et  confessoris.  Mamcrliniabbalis. 
Mariani  confessoris.  Georgii  beatissimi  martiris.  Marci  evangeliste. 
De  letania  maiore.  De  letania  minore  et  rogacionibus.  De  beato  Lino 
papa  et  martyre.  De  beato  Vitale  martyre. 

5.  (F.  27^-34^).  Sancti  Philippi  apostoli.  Sancti  lacobi  minoris. 
Anastasii  episcopi.  De  invencione  sancte  crucis.  Alexandri  et  aliorum. 
Sancti  Quiriaci  martyris.  lohannis  ante  portam  latinam.  Gordiani  et 
Epymachi.  Pancracii  martiris.  Sanctorum  martirum  Nerei  et  Achillei. 
Peregrini  marliris.  Urbani  pape  et  martiris.  Prise!  martiris.  Petronille 
virginis. 

6.  (F.  34^-44).  Marcellini  et  Pétri  martyrum.  Primi  et  Feliciani 
martyrum.  Sancti  Barnabe  apostoli.  Sancti  Viti  marliris.  Sanctorum 
martirum  Cyrici  et  lulile.  Passio  sanctorum  Marci  et  Marcelliani. 
Gcrvasii  et  Prothasii.  Albani  martyris.  Sanctissimi  lohannis Baptislae. 
Sancti  Gallicani  martiris.  Sanctorum  martyrum  lohannis  et  Pauli. 
Passio  beati  Pétri  apostoli.  Beali  aposloli  Pauli.  Sancti  Marcialis 
apostoli  et  confessoris.  Processi  etMartiniani  martirum. 

7.  (F.  44-58^).  Translatio  sancti  Martini  episcopi.  Victoris  martiris. 
Translacio  béate  Marie  Magdalene.  De  beata  Martha  sorore  Magda- 
lene.  AppoUinaris  marliris.  lacobi  maioris  apostoli.  Christofori  mar- 
tiris. Septem  Dormiencium.  Panthaleonis  martyris.  Nazarii  et  Gelsi 
martyrum.  Simplicii  et  aliorum.  Sancti  Lupi  episcopi.  Abdon  et 
Sennen.  Germani  episcopi  et  confessoris. 

8.  (F.  58^-79).  Ad  vincula  sancti  Pétri.  Sanctorum  Machabeorum 
martyrum.  Eusebii  martyris.  Sancti  Slephani  martyris.  De  inventione 
sancti  Slephani.  Gassiani  episcopi.  Beati  Dominici  confessoris.  Sixti 
pape  et  martiris.  Donati  martiris.  Cyriaci  cum  sociis  suis.  Passio 
sancti  Laurencii  martiris.  Tyburcii  martyris.  Ypoliti  martyris.  Eusebii 
confessoris.  Assumptio  béate  Marie  virginis.  Miracula  béate  Marie 
virginis.  Sancti  Agapili  marliris.  Sancti  Bernardi  abbatis.  Sancti 
Thimothei  martyris.  Sancti  Symphoriani  martyris.  Thymolhei 
et  Appollonii  martyrum.  Bartholomei  aposloli.  Sancti  Augustini 
episcopi.  Passio  sancti  Hermetis.  Iuliani  martiris.  Alterius  Iuliani 
martyris.  Decollatio  sancti  lohannis  Baptislae.  Sancte  Savine  vir- 


122  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

ginis   non  martiris.  Sanctorum  Felicis  et    Adaucti.    Sancti    Lupi 
episcopi. 

9.  (F.  79-93).  S.  Egidii  abbatis.  De  nalivitato  béate  Marie  virginis. 
Sancli  Adriani  martiris.  Gorgonii  martiris,  Exaltatio  sancte  crucis. 
Cornelii  pape  et  martiris.  Sancti  Cypriani  episcopi  et  martiris. 
Nycomedi  niartyris.  Eufemie  virginis.  Lucie  et  Geminiani  martyrum. 
Lamberli  episcopi  et  martiris.  Beati  Mathei  apostoli  et  evangelistae. 
tsanctoruni  martyrum  Mauritii  sociorumque  eius.  Sancte  Tecle  vir- 
ginis. Cypriani  et  lusline  virginis  et  martiris.  Cosme  et  Damiani 
martirum.  Michaelis  archangeli.  Iheronimi  presbiteri  et  doctoris. 

10.  (F.  93-102^).  Leodegarii  martiris.  Fidis  virginis.  Pélagie  electe. 
Pelagiae  virginis.  Sergi  et  Bachi  martyrum.  Dyonisii  sociorumque 
eius.  Kalixti  pape  et  martiris  Leonardi  confessons.  Alterius  Leonardi. 
Luce  evangeliste.  Sancti  lusti  pueri  et  martiris.  Passio  sanctarum 
XI  milium  virginum.  Miraculum  earundem  virginum.  Aliud  mira- 
culum.  Crispini  et  Crispiani  martirum.  Sanctorum  apostolorum 
Simonis  et  lude.  Quintini  martiris. 

11.  (F.  102^-1 11^).  Omnium  sanctorum.  De  fidelibus  defunctis. 
Eustacii  cognomento  Placidus.  Sanctorum  IIII*""  coronatorum.  De 
sancto  Martino  episcopo.  De  sancto  Brictio  episcopo.  De  sancta 
Cecilia.  De  sancto  Clémente.  Crisogoni  martiris.  De  beata  Katherina. 
De  sancto  Saturnino  martire. 

12.  (F.  112-121).  Eligii  episcopi  et  confessons.  Nycolai  episcopi  et 
confessons.  Miracula  sancti  Nycolai.  Luciae  virginis  et  martiris. 
Thome  apostoli  sancti  lohannis  apostoli  et  evangelistae.  Sanctorum 
Innocentium.  Sancti  Thomae  martiris. 

13.  (F.  121-129^).  Sancti  Arthemi  monachi.  De  sancto  Goare.  De 
sancto  Erasmo.  Basilii  episcopi  et  confessons.  De  sancto  lohanne 
elemosinario.  De  sancto  Patricio.  De  sancto  Alexio.  De  sancto 
Secundo  martyre. 

Papier;  1-29  feuillets;  0",2(»  X  0",136;  XV«  siècle.  Sur  le  feuillet  de  garde  en  tête 
du  volume,  on  lit  :  Carlusiae  capellae.  Reliure  du  XVII*  siècle,  veau  racine;  au  dos, 
le  titre  doré  :  Vitae  sanctorum  M. S.,  tranche  rouge. 

3168.  (5387-96).  —  Guibertus  Gemblacensis.  De  sancto  Martino. 

1.  (F.  1).  Index. 

2.  (F.  2-60).  [Vita  sancti  Martini  Turonensis].  =  BEL.,  n"  5635. 

3.  (F.  60^-64).  Argumenta tio  probationis  quod  beatus  Martinus  sit 
par  apostolis.  =  Ibid.,  n°  5652. 

4.  (F.  64^-69).  De  adustione  ecclesiae  beatissimi  Martini  Turonis 
edilus  sermo  (1). 


(1)  Publié  par  Marrier-Duchksme,  Bibliotheca  Cluniacensis,  p.  146  sqq, 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  123 

.    5.  (F.  69-99V).  Miracula  sancti  Martini  (1). 

6.  (F.  99^-100).  [De  sancto  Romano  apud  Blaviam  sepulto]  (2). 

7.  (F;  100^-102v).  Vita  sancti  Sulpitii  Bituricensis  episcopi.  = 
BHL.,n^l9S3. 

8.  (F.  102^-lllv).  Vita  Gregorii  Turonensis.  =  Ibid.,  n°  3682. 

9.  (F.  112-116).  Gregorii  Turonensis  episcopi  relatio  de  episcopis 
turonensibus  (3). 

10.  (F.  116-119^).  [Versus  et  eorum  interpretatio]. 

Inc.  [OJppositum  montem  conscendere  cernis  Orontem 

Hos  versus  composuissè  fertur  malignus  angélus  et  tamen  recta 
sunt,  nisi  fallor,  que  in  eis  dicuntur. 

11.  (F.  119^-123^).  [Epistola  cuiusdam  anonymi  in  christianum 
Moguntinae  sedis  invasorem]  (4). 

12.  (F.  123^-124^).  [Epistola  fratram  capituli  maioris  monasterii  et 
eorum  humilis  ministri  Hervei  et  Philippuni  Coloniensem  archiepi- 
scopum].  =  BHL.,  n°  5648. 

13.  (F.  125-146).  Tractatus  domni  Arnaldi  abbatis  Bone  Vallis  de 
verbis  Domini  in  cruce.  =  FL.,  t.  CLXXXIX,  col.  1703  sqq. 

14.  (F.  147-158).  [Epistola  Guiberti  ad  Godefridum,  abbatem 
sancti  Eucharii,  cum  responsione  eiusdem  et  alteris  Guiberti  ad  Gode- 
fridum litteris]  (5). 

15.  (F.  158-176V).  [Vita  sanctae  Hildegardis  virginisj.  =  BHL., 
n°  3927  (6). 

16.  (F.  177-177^).  Epistola  sancte  Hildegardis  ad  Colonienses  de 
fiitura  turbatione  clericorum  (7). 

17.  (F.  178-178^).  Epistola  Guiberti  ac  ecclesiae  Villariensis  ad  san- 
clam  Hildegardem  (8). 

18.  (F.  178^-180^).  [Epistola  eorundem  ad  eandem]  (9). 

19.  (F.  180^-181''),  Epistola  Guiberti  ad  sorores  ecclesie  B.  Mariae 
que  est  in  Bingia  (10). 


(1)  Voir,  pour  le  détail,  Catal.    cod.  hagiogr.   lai.  bibl.  reg.   Bruxell.,  t.  I, 
p.  489-92. 

(2)  Cf.  BHL.,  n°  7306. 

(3)  C'est  le  chapitre  31  du  livre  X  de  VHisloria  Francorum,  voir  PL.,  t.  LXXI, 
col.  563-72. 

(4)  Publié  par  Martene,  Thésaurus  novus  anecdolorum,  1. 1,  p.  324  sqq. 

(5)  Cf.  Anal.  BolL,  t.  V,  p,  605-8  et  Calai,  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  Bruxell., 
1. 1,  p.  493-94. 

(6)  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  Bruxell.,  1. 1,  p.  495-96. 

(7)  Cf.  ibid.,  p.  496,  n°  13. 

(8)  PiTRA,  Analecta  sacra,  t.  VIII,  pp.  393, 394,  n'  20. 

(9)  Ibid.,  p.  395,  n»  21. 

(10)  Ibid.,  pp.  396, 397,  n"  22. 


124  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE^  ROYALE 

20.  (F.  181^-182).  [Epistola  Guiberti  adbealamHildegardeni](l). 

21.  (F.  182-183).  [Epistola  beatae  HiLDEGARDis  ad  Guiberlumel  ad 
occlesiam  villariensem]  (2). 

22.  (F.  183-185).  [Epistola  Radulphi  ad  Guiberlum]  (3). 

23.  (F.  185^-192^).  [Epistola  Guiberti  ad  Radulphum  monachum 
Villariensem  (4). 

24.  (F.  193-195^).  [Epistola  Guiberti  ad  Bovonem]  (5).  Des.  mutiU 
facta  est  vigilantissime  excitata... 

25.  (F.  196-200).  [Epistola  decani  et  thesaurarii  caslri  novi  ad 
Philippum  Goloniensem  archiepiscopum].  ==  BHL ,  n°  5650.  Inc. 
inut'U.  ...  nuUus  sequeretur  effectus. 

26.  (F.  200-202).  [Epistola  Guiberti  ad  Philippum  Goloniensem 
archiepiscopum  J  (6). 

27.  (F.  202^-207^).  [Epistola  Guiberti  ad  PhilippumColoniensem.= 
.BiïL.,n«>564l. 

28.  (F.  207V-214V).  [Epistola  eiusdem  ad  eundem].  =  Ihid.,  n°  5642. 

29.  (F.  214V.219).  [Epistola  eiusdem  ad  eundem]  (7). 

30.  (F.  219-220).  [Epistola  eiusdem  ad  eundem].  Des.  mutil.  in 
terra  laborantibus...  (8). 

Parchemin;  220  feuillets;  0",2K  X  0",15;  XIII»  siècle;  signatures  i-xvin.  F.  1,  il 
y  a  la  note  :  hte  liber  pertinel  monasterio  gemblacensi.  Reliure  du  XVIII»  siècle, 
veau  racine  ;  tranche  rouge  (9). 

3169.  (5397-407).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1').  Gennadius...  de  Sevcro  scriplore  vitae  sancti  Martini.  = 
PL.,  t.  LVIII.  col.  1071,  cap.  XVIII. 

2.  (F.  1^-16^).  Vita  sancti  Sulpicii  archiepiscopi.  =  BHL.,  n°  7934. 

3.  (F.  17).  [Versus  de  sancto  Martino]  (10). 

4.  (F.  17^-51^).  Sulpicii  Severi...  ad  Desiderium.  Vita  sancti  Martini» 
Epistola  Severi  ad  Eusebium...,  Aurelium...,  Bassulam...  Dialogi.  = 
i^«L.,n<' 5610-5616. 

5.  (F.  52-54).  De  vita  sancti  Martini.  =  Ibid.,  n»  5625. 


(1)  PiTRA,  Ànalecla  sacra,  t.  VIII,  p.  397-99,  n"  23. 

(2)  Ibid.,  pp.  399,  400,  n°  24. 

(3)  Ibid.,  p.  400-4,  n»25. 

(4)  Ibid.,  p,  575-81,  n°  164,  et  CÀilal.  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  1. 1, 
p.  496-98. 

(5)  PiTRA,  Analecla  sacra,  p.  405-14. 

(6)  Voir  PL.,  t.  CGXI,  col.  1290;  Pitra,  op.  cil.,  t.  VIII,  pp.  581,  582;  Précis 
historiques,  1881,  p.  26;  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  1. 1,  p,  498. 

(7)  Voir  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  1. 1,  p.  499. 

(8)  Cf.  ibid.,  n°  27. 

(9)  Voir,  au  sujet  de  ce  volume,  ibid.,  p.  484  sqq. 

(10)  Publié  ibid.,  p.  506-7. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  125 

6.  (F.  54-56^).  [Tractatus  Adae  quod  B.  Martinus  par  dicilur 
apostolis].  -=  BHL.,  n°  5652. 

7.  (F..  56^-61).  Visio  sive  revelatio  Hildegardis  de  sancto  Mar- 
tine (1). 

.   8.  (F.  61-66-).  [Sermo   de  S.  Martino].  =  PL.,  t.   CLXXXllI, 
col.  489  sqq. 

9.  (F.  67-111^).  [S.  Gregorii  Tdronensis  de  miraculis  beati  Martini 
libri  quatuor].  =  BHL.,  n°  5618. 

10.  (F.  111^-112^).  Epistola  domini  Fulgonis  cognomento  boni, 
incliti  Andcgavorum  et  Turonorum  comitis  ad  sanctum  Odonem... 
Epistola  sancti  Odonis  abbatis.  =  PL ,  t.  CXXXIII,  col.  815-18. 

11.  (F.  113^-118^).  Textus  historié  translationis  in  Burgundiam  et 
relationis  in  Turoniam  corporis  beati  Martini.  =  BHL.,  n*'  5653. 

12.  (F.  118^-128^').  Textus  miraculorum  post  relationem.  =  Ihid., 
n°  5654. 

13.  (F.  129-131).  [Epistola  conventus  ecclesiae  beati  Martini]-.  = 
Ibid.,  n"  166. 

14.  (F.  131-131V).  [S.  Martini  confessio  Trinitatis].  =  PL.,  t.  XVIII, 
col.  11-12.    . 

15.  (F.  131^-133^).  [Inscriptiones  turonicae  in  laudem  S.  Mar- 
tini] (2). 

16.  (F.  133V-135).  [Miraculum  sancti  Martini].  =  BHL.,  n°  5638. 

17.  (F.  135-141).  Historia  de  regali  progenie  sancti  Martini.=  iô^c?., 
n°2320. 

18.  (F.  141-152).  [De  combustione  basilicae  beati  Martini]  (3). 

19.  (F.  152-153).  [Sermo  de  sancto  Martino].  =  PL.,  t.  GXXXIII, 
col.  749-52. 

20.  ( F..  153-180).  Vita  S.  Odonis  abbatis.  =  5IfL.,  nn''^  6292-95. 

21.  (F.  180^-182).  [Vita  Sulpicii  Severi].  =  Ibid.,  n«  7933.     - 

22.  (F.  182-187V).  [Vita  S.  Gregorii  Turonensis].  =  iè/t/.,  n°  3682. 
Des.  muUl.,  sede  apostolica  subrogatus....  (PL.,  t.  LXXI,  col.  126, 
cap.  XXIV). 

Parchemin;  187  feuillets;  0",28  X  0'°,ldc>;  XIII«  siècle;  deux  colonnes;  grandes 
et  belles  lettrines  fleuronnées,  en  toutes  couleurs  ;  signatures  i-xxni.  La  leliure  du 
XVII"  siècle,  veau  racine,  tranche  rouge,  montre  que  ce  volume  provient  de  la 
bibliothèque  de  l'abbaye  de  Gembloux;  au  dos,  le  titre  doré  :  Lib.  miracu.  beati 
Marti,  (4). 


(1)  PiTRA,  Jna/ectosaci-a,  t.  VIII,  p.  369-78. 

(2)  Publiées  par  Le  Blant,  Inscriptions  chrétiennes  de  la  Gaule,  t.  I,  n°  166-84, 
p.  228-46. 

(3)  Publié  dans  Marrier-Duchesne,  Bibliotheca  Cluniacensis,  p.  145-60. 

(4)  Voir  une  description  de  ce  volume  dans  Catal.  cod.  hagiogr.  lai.  bibl:  reg. 
jBruxe/i.,  t.  I,  p.506-9.     .        ...  


12G  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3170.  (5519-26).  —  ViTAE  sanctorum. 

1.  (F.  1-20).  [Miracula  beatae  Mariae  virginisj.  Inc.  inutil.  [III]... 
secretarii  officio  fimctus. 

Ce  sont  les  miracles  indiqués  dans  A.  Poncelet,  Miraculorum 
B.  V.  Mariae  index,  nn°«  434,  1358,  69,  1761,  1651,  819.  1150,  1604, 
480,  100,  861,  1616,  491,  866,  1092,  1649,  120,  1700,  1048,  16,  1609, 
1315,  911,  324,  1666,  167,  795,  496,  puis  BHL,  n»  5410,  et  enfin 
A.  Poncelet,  op.  cit.,  nn°*  1050  et  420. 

2.  (F.  20-20^).  [Oratio  ad  B.  Mariam  virginem].  Duodecim  abusiones 
claustri. 

3.  (F.  21-32).  Vita  beatissimi  confessons  Christi  Vincentii  cogno- 
mento  Madelgarii.  =  BHL.,  n?  8674. 

4.  (F.  32-33).  Marlyrium  sancli  Tymothei.  =  Ibid.,  n»  8294. 

5.  (F.  33^-38^).  Vita  sancti  ac  beatissimi  Eloquii  confessons.  ■=• 
Ibid.,  n"  2b] b. 

6.  (F.  38^-44).  Vita  sancti  Hieronymi  presbyleri  et  confessoris.  = 
Ibid.,  n»  3870. 

7.  (F.  44-48').  Vita  sancti  Meingoldi  martyris.  =  Ibid.,  nn«»  5879 
et  5880.  Des  mutU.  in  vigilia  lohannis  Baptiste  templum... 

8.  (F.  49).  [Index  contentorum]. 

9.  (F.  49^-54').  Conflictus  aposlolorum  Pétri  et  Pauli  cum  Symone 
mago.  ==  Ibid.,  n»  6657. 

10.  (F.  54^-59).  Martyrium  sancti  Pétri  apostoli  a  Lino  papa  romano 
greca  lingua  conscnptum  et  orientalibus  ecclesiis  destinatum.  = 
Ibid.,  n«  6655. 

11.  (F.  59-63).  Martyrium  sancti  Pauli  apostoli  a  Lino  episcopo 
romano  conscriptum.  =  Ibid.,  n"  6570. 

12.  (F.  63-73').  Liber  miraculorum  sancti  Andrée  apostoli.  =  Ibid., 
n°430. 

13.  (F.  73'-76).  Passio  sancti  Andrée  apostoli.  =  Ibid.,  n»  428. 

14.  (F.  16-11).  Passio  sancti  lacobi  fratris  Domini.  =  Ibid., 
n»  4094. 

15.  (F.  77'-82).  Assumptio  sancti  lohannis  apostoli  et  evange- 
liste.  =  Ibid.,  n°  4320. 

16.  (F.  82-88').  Passio  sancli  Thome  apostoli.  =  Ibid.,  n«  8136. 

17.  (F.  88').  [Epistola  Odonis  abbatis  S.  Remigii  Rcmensis].  = 
Ibid.,  n°  8149.  Des.  mutil.  suorumque  qualitate  prout  fuerant 
scisci... 

18.  (F.  89'-89').  [Translatio  sancti  Bartholomei  a  Lippari  insula].  = 
Ibid.,  n°  1009.  Inc.  mutil...  etiam  mortuus  est.  Nam  hesterno  die  hora 
nona. 

19.  (F.  89'-91).  Translatio  sancti  Barthomei  {sic)  apostoli  a 
Lippari  insula  in  Beneventum.  =  Ibid.,  n»  1010. 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  127 

20.  (F.  91).  Alia  translatio  eiusdem  apostoli  in  Lipparim  insu- 
lam  (1). 

21.  (F.  91-95).  Passio  sancti  Malhei  apostoli  et  evangeliste.  = 
^ifL,n'>5690. 

22.  (F.  95-99^).  Passio  sanctorum  apostolorum  Symonis  et  ludo.  = 
Ibid.,  nn°«  7750  et  7751. 

23.  (F.  99V-103).  Passio  sancti  Barnabe  apostoli.  =  Ibid.,  n°  986. 

24.  (F.  103-107).  Passio  sancti  Marci  evangeliste.  =  Ihid.,  nn^^  5281 
et  5282. 

25.  (F.  107^-111).  Translatio  sancti  Marci  evangelistae  ab  Alexan- 
dria  in  Veneciam.  =  Md.,  nn^^  5283  et  5284. 

26.  (F.  111-112).  Passio  sancti  Tymothei  apostoli.  =  Ihid.,  n°  8294. 

27.  (F.  112-119).  Sermo  in  conversione  sancti  Pauli  apostoli.  = 
PL.,  t.  LXV,  col.  929-30. 

Il  y  a  une  lacune  entre  les  feuillets  112  et  113. 

28.  (F.  119-135^).  Vita  S.  Silvestri  pape.  =  BHL.,  nn»^  7725-36. 

29.  (F.  1 35^-1 36v).  Vita  S.  Hylarii  Pictavensis  episcopi.  =  Ibid., 
no  3885,  sans  le  prologue.  Des.  inutil.  B.  Hilarius  agnoscens... 

Parchemin;  136  feuillets;  O^jSSô  X  O-^.SOS;  XII»  siècle;  deux  colonnes;  initiales 
et  capitales  en  rouge  et  en  vert.  La  reliure,  veau  racine,  filets  d'or,  tranche  jaspée^ 
atteste  que  ce  volume  a  appartenu  à  l'abbaye  de  Gembloux  ;  au  dos,  le  titre  doré  : 
Yilae  vetustiss.  sanctorum  (2). 

3171.  (5527-34).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1-lv).  [Miraculum  sancti  Martini].  =  BHL.,  n°  5663. 

2.  (F.  2^-58^).  Libellus  panegericus  in  sanctum  Martinum.  =  Ibid., 
n»  5636. 

3.  (F.  59-62).  [Carmen  de  S.  Martino]. 

Inc.  Martini  pietas,  virtus,  exempta  per  orbem  (3). 

4.  (F.  62-62^).  Epytaphium  domni  Guiberti  abbatis  (4). 

5.  (F.  62^-71).  WiBERTus  ad  Philippum  Coloniensem.  =  PL., 
t.  CGXI,  col.  1287-89. 

6.  (F.  71-80).  WiBERTUsPhilippoGoloniensiarchiepiscopo.  =  i6/t/., 
col.  1289. 

7.  (F.  80-81^).  Philippus  archiepiscopus  abbati  maioris  monaste- 
rii.  =  BHL.,  n"  5647. 

8.  (F.  81^-83).  [Hervaeus].  Abbas  et  convontus  maioris  monasterii 
Philippo  archiepiscopo.  =  Ibid.,  n»  5648. 


(1)  Publié  dans  Calai,  cod.  Iiagiogr.  bibl.  lai.  reg.  BruxelL,  1. 1,  p.  522. 

(2)  Ce  manuscrit  est  décrit  ibkl.,  p.  518-29. 

(3)  Publié  dans  Analccla  Bollandiana,  t.  VII,  p.  307-20.  Cf.  supra,  p.  103,  n»  14 

(4)  Publié  dans  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxcll.,  1. 1,  p.  530-32. 


128  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

9.  (F.  83-87").  [Philippus]  decanus  et  canonici  castri  novi  Philippo 
archiepiscopo.  =  BHL.,  n°  5649. 

10.  (F.  87^-94^').  Decanus   et    thesaurarius  castri   novi  Philippo 
archiepiscopo.  =  Jbid.,  n"  5650. 

11.  (F.  95-97).  GuiBERTUS  Philippo  archiepiscopo  (1). 

12.  (F.  97^-103).  WiBERTUs  abbas  Gemblacensis  Coloniensi  archi- 
episcopo. =  Ibid.,  n°  5641. 

13.  (F.  103-111).  WiBERTUS  abbas  Genmelacensis  Coloniensi  archi- 
episcopo. =  Ibid.,  n"  5642. 

14.  (F.  111-116").  Philippo  Coloniensi  archiepiscopo  GuiBERTUS  (2). 

15.  (F.  116^-120).  Wjbertus  Philippo  Coloniensi  archiepiscopo.  = 
i?^L.,  n°5643. 

16.  (F.  120-126").  WiBERTus  Herveo  abbati  et  conventui  maioris 
monasterii.  =  PL.,  t.  CCXl,  col.  1290-91  (3). 

17.  (F.  126"-129").  Wibertds  conventui  maioris  monasterii,:=  PL., 
t.  CCXI,  col.  1291-93(4). 

18.  (F.  129v-130^).  [Epistola   WibertiJ   ad   loffridum.   ==   Ibid., 
col.  1293-94(5). 

19.  (F.  130"-132").  [Epistola  Guiberti  ad  Philippum  Coloniensis 
ecclesie  antistitij  (6). 

20.  (F.  133-141").  [Visio  S.  HiLDEGARDis  ad  Guibertum  missa]  (7). 

21.  (F.  141"- 145^).  Epistola domnae HiLDEGARDis, magistraecoenobii 
sancti  Robert i  Pinguensis,  de  excellentia  beati  Martini  episcopi  (8). 

22.  (F.  145"-147).  [Epistola  Guiberti  ad  S.  Hildegardem ]  (9). 

23.  (F.  147-147").  [Epistola  Guiberti  ad  sanctam  Hildegardem]  (10). 

24.  (F.  147"- 149").  [Epistola  sanctae  Hiluegardis  ad  Guibertum]  (11). 

25.  (F.  147"-152").[EpistolaGuiBERTiadsanclam  Hildegardem]  (12). 

26.  (F.  152"-155).  [Eiusdem  ad  eamdem  epistolae  duae]  (13). 

27.  (F.  155-155").  [Epistola  sanctae  Hildegardis  ad  Guibertum]  (14). 


(1)  Cf.  PL.,  t.  CCXI,  col.  1290;  Pitra,  Ànalecla  gacra,.l.  VIII,  p.  581-82;  Précis 
historiques,  1881,  p.  26. 

(2)  Publiée  en  partie  dans  Catal.  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  UruxelL,  1. 1,  p.  499 

(3)  Une  autre  partie  a  été  publiée  ibid.,  p.  537-38. 

(4)  0.1  ibid.,  p.  538. 

(5)  Ibid.,  p.  538  39. 

;  (6)  Publiée  dans  Pitra,  op.  cit.,  p.  414-15  et  Anal.  BolL,  1. 1,  p.  600-5. 

(7)  Pitra,  op.  cit.,  p.  415-34. 

(8)  Ibid.,  p.  369-78. 

(9)  Ibid.,  p.  328-31. 

(10)  Jbid.,  p.  378-79. 

(11)  Ibid.,  p.  331-34;  cf.  Anal.  Bail.,  1. 1,  p.  599-600. 

(12)  Ibid.,  p.  381-88. 

(13)  Ibid.,  p.  388-93. 

(14)  Ibid.,  p.  380-81. 


VIES   DE    SAINTS   EN   LATIN  129 

28.  (F.  155^-156^).  [Epistolae  Guiberti  et  ecclesiae  Villariensis  ad 
S.  Hildegardem]  (1). 

29.  (F.  156-157).  [Epistola  Guiberti  ad  sorores  ecclesiae  sanctae 
Mariae  qiiae  est  in  Bingia]  (2). 

30.  (F.  157-158).  [Epistola  Guiberti  ad  beatam  Hildegardem]  (3). 

31.  (F.  158-158^').  [Epistola  beataeHiLDEGARDisadGuibertum  et  ad 
ecclesiam  Villariensem]  (4). 

32.  (F.  158V-160V).  [Epistola  Rodulphi  ad  Guibertum]  (5). 

33.  (F.  160V-168V).  [Epistola  Guiberti  adRodulphum]  (6). 

34.  (F.  168^-170^').  [Epistola  Guiberti]  adionam  sacerdotem  eccle- 
siae sancli  Martini  quae  est  in  Petroso  vado.  =  PL.,  t.  CGXI, 
col.  1296-97. 

35.  (F.  170^-176).  [Epistola  Guiberti  ad  quendam  amicum].  = 
lbid.,co\A^91-99{l). 

36.  (F.  176-177^').  [Epistola  Guiberti  ad  fratres  suos  Gembla- 
censes].  =  Ibid.,  col.  1299-1300. 

37.  (F.  177^-178).  [Epistola  fratrum  Gemblacensium  ad  Guiber- 
tum]. =  l/ncL,  col.  1299,  epist.  XI. 

38.  (F.  178-179).  [Epistola  fratris  lo.  de  Wlr.  ad  Guibertum].  = 
Ibid.,  col.  1302-4. 

39.  (F.  179-182).  [Epistola  Guiberti  ad  sanctissimas  virgines  in 
,,.  monte  beati  Robert i]  (8). 

P    .40.  (F.  182-182^),  [Epistola  Idae  magistrae  et  totius  conventus  in 
monte  sancti  Ruperti]  (9). 

41.  (F.  182v).[EpistolaWiBeRTi ad Gertrudem].=  PL., col.  1304(10). 

42.  (F.  182v'-183).  [Epistola  Gertrudis  ad  Guibertum]  (11). 

43.  (F.  183-185).  [Epistola  Guiberti  ad  Idam,  magistram  virginum 
in  monte  sancli  Roberti]  (12). 

44.  (F.  185-186^).  [Epistola  Guiberti  ad  Gertrudem,  sponsam 
€hristi].  =  PL.,  t.  CCXI,  col.  1300-1301. 


(1)  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  1. 1,  p.  496,  nn*'  14  et  15. 

(2)  Ibid.,  p.  496,  n»  16. 

(3)  7fttd.,p.  496,n<'  17. 

(4)  Ibid.,  n»  18. 

(5)  Ibid.,  ïi"  19. 

(6)  Ibid.,  n»20. 

(7)  Une  autre  partie  ibid.,  p.  541-42. 

(8)  Publié  ibid.,  p.  551-55. 

(9)  76W.,  p.  5.55-56. 

(10)  Cf.  Martene  et  Durand,  Amplissima  colleclio,  t.  J,  col.  930;  Calai,  cod. 
hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  t.  I,  p.  543. 

(11)  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  1. 1,  p.  556. 

(12)  Ibid.,  p.  557-61. 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T.   V.  9 


130  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

45.  (F.  186^-190»).  [Epistola  Guiberti  ad  Bovonem]  (1). 

46.  (F.  191).  [Visio  quaedani]  (2). 

47.  (F.  191^-209).  [VilabeataeHildegardis].  =  5i/L.,  n»  3927. 

48.  (F.  209-210).  [Lectiones  de  B.  Hildegarde]  (3). 

49.  (F.  210^-211).  [Epistola  ecclesiae  de  Villaii  ad  Hildegardem 
abbalissam  de  Bingen]  (4). 

50.  (F.  21 1-21  Iv).  [Hymni  de  legione  Thebaeorum].  =  i?if.,  n»  823. 

51.  (F.  211^).  [Hymnus  de  sancto  RobertoJ.  =  Ibid.,  n°  6964. 

52.  (F.  211^-221).  [Epistola  Guiberti  ad  Godefridum,  abbatem 
sancti  Eucharii,  cum  responsione  eicsdem  et  alteris  Guiberti  ad 
Godefridum  litteris]  (5). 

53.  (F.  221-22 Iv).  [Epistola  Ioseph  ad  Guibertuni].  =  PL.,  t.  CCXI^ 
col.  1305-6. 

54.  (F.  221^-222).  [Epistola  Ioseph  ad  Guibertum  Martinum].  = 
Ibid.,  col.  1306. 

55.  (F.  222-222^).  [Epistola  Ioseph  ad  Guibertum  Martinum].  = 
Ibid.,  col.  1307-8  (6). 

56.  (F.  222^-223).  [Prosa  de  sancto  MartinoJ.  =  BH.,  n°  5657. 

57.  (F.  223-224).  Metra  de  virginitate. 

Inc.  Flore  pudor  vario  triplicem  vestitur  in  usum. 

58.  (F.  224-225).  [Epistola  Wiberti  ad  losephj.  «  PL.,  t.  GGXF^ 
col.  1308. 

59.  (F.  226-233).  [Ad  reverendum  Philippum  archiepiscopunt 
Coloniensem  de  virtulibus  beati  Martini].  =  Ibid.,  col.  1309  (7). 

60.  (F.  233V-238V).  [Epistola  Guiberti  ad  Sigfridum]  (8). 

61.  (F.  238V-243V).  [Epistola  Guiberti  ad  Sigfridum]  (9). 

62.  (F.  244-246V).  [Epistola  eiusdem  ad  cundem\.--=  BHL.,  n"  5644. 

63.  (F.  247-247V).  [Epistola  Guiberti  ad  Sigfridum]  (10). 

64.  (F.  248-251).  [Epistola  Guiberti  ad  Gonradum  maguntinum 
antistitem]  (11). 

65.  (F.  251-252^),  [Epistola  cuiusdam  Cisterciensis  abbatis]  (12). 


(1)  Publiée  parPiTRA,  Analecla  sacra,  t.  VIII,  p.  40517. 

(2)  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  rcg.  BruxelL,  1. 1,  p.  496,  n«  13. 

(3)  FiTRA,  op.  cit.,  p.  431-38. 

(4)  iôjrf.,  p.  438-40. 

(5)  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  1. 1,  p.  493,  n»  11. 

(6)  Une  aulre  partie  est  publiée  ibid.,  p.  546-47. 

(7)  Une  aulre  partie  est  publiée  ibid.,  p.  548-49. 

(8)  Publiée  en  partie  ibid.,  p.  549. 

(9)  Ibid.,  p.  550. 

(10)  Voir  ibid.,  p.  550. 

(11)  Publié  par  de  Gudenus,  Codex  diplomalicus,  t.  V,  p.  1104. 

(12)  Voir  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  1. 1,  pp.  493,  550» 


VIES   DE    SAINTS   EN   LATIN  131 

66.  (F.  252^-256^).  [Epislola  Guiberti  ad  Sigfridum  ...  et  Philippum 
Razeburgensem].  =  BHL.,  n"  5645. 

67.  (F.  257-263^').  [Epistola  Guiberti  ad  Godefridum,  cum  respon- 
sione  eius  et  alteris  Guiberti  ad  Godefridum  litteris]  (1).  Des.  mutil. 
et  propter  allissima  miraculorum... 

68.  (F.  264-267).  [Adhortatio  ad  sanctimoniales].  Inc.  mutil.  ... 
sponsi  vestri  fide  pollicita.  Des.  mutil.  ac  si  in  epulis  aut 

Parchemin;  267  feuillets  ;  0™,31  X  0™,212;  XIII»  siècle;  deux  colonnes;  initiales 
rouges  et  vertes  ;  signatures  n-xxviii.  Ce  manuscrit  provient  de  l'abbaye  de  Gem- 
bloux,  comme  le  prouve  la  reliure  veau  racine,  tranche  jaspée;  au  dos,  le  titre 
doré  :  Opéra  Wiberli  abb.  Gemblac.  (2). 

3172.  (5538-39).  —  Nicolaus  de  Larisvilla.  Vita  sancti  Remigii. 

1.  (F.  1-46).  [Nicolaus  de  Larisvilla].  Vita  sanctissimi  Remigii.  = 
^iïL.,nn"«  7169-7171. 

2.  (F.  46-46^).  Littere  seu  bulle  quas  misit  reverendus  Ormisda  ad 
sanctissimum  Remigium  (3). 

3.  (F.  46^-50).  Miracula  sanctissimi  Remigii.  ==  BEL.,  n°  7172. 

4.  (F.  50).  [Ghronotaxis  vilae  S.  RemigiiJ.  =  Ibid.,  n»  7173. 

5.  (F.  51-131).  [DialogiJ  beatissimi  Gregorii  pape.  =  PL., 
t.  LXXVII,  col.  150  sqq. 

Parchemin;  131  feuillets;  0™,255  X  O^-.lSo;  XV^  siècle  (1448),  car  on  lit  f.  50  : 
Scriplusper  me  Wynricum  de  Campo,  alias  de  Clivis,  Leodii  anno  MCCCCXLVIII. 
Pro  quibus,  lector  o  bone,  orare  digneris  ad  Dominum  el  sanctissimum  pastorem 
Remigium  oralione  una  dominica  et  Ave  Maria.  Amen.  Deo  dicamus  gratias,  et 
f.  131'  :  Finitasunt  Leodii  in  cena  dominianno  MCCCCXLVIII per  me  Wynricum 
de  Campo,  alias  de  Clivis,  clericum  Coloniensis  dyocesis.  Oret  lector  dévote  pro 
eodem.  Bencdicamus  Domino.  Deo  gracias.  Initiales  rouges  et  bleues;  deux 
colonnes.  A  en  juger  par  la  reliure,  veau  racine,  au  titre  doré  :  VHa  S.  Rémi,  cum 
mirac.  alio.  plu.  S.,  ce  volume  provient  de  Gembloux  ;  tranche  jaspée. 

3173.  (6717-21).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1-28).  Vita  beati  Norberli.  =  BHL.,  nno«  6249  et  6250. 

2.  (F.  28^-51).  Vita  venerabilis  patris  Fretheryci.  =  Ihid.,  n°  3149. 

3.  (F.  51^-71).  Venerabilis  patris  Siardi.  =i6/d,  nn°«  7697  et  7698. 

4.  (F.  71-74).  [Gesta  abbatum  Orli  S.  Mariae]  (4). 
Les  feuillets  74-76^  sont  blancs. 


(1)  Mêmes  lettres  que  celles  du  n"  52  supra. 

(2)  Ce  volume  a  été  décrit  par  leB»"  de  Reiffenberg  dans  le  Bulletin  del' Académie 
royale  des  sciences  et  belles-lettres  de  Bruxelles,  t.  IX,  1842,  2^  partie,  p.  440-56,  et 
dans  ['Annuaire  de  la  Bibliothèque  royale,  t.  VII,  1846,  p.  51-74;  et  parles  Bollan- 
distes,  Catal.  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  1. 1,  p.  529-73. 

(3)  Publié  par  Labbe,  Sacrosancta  concilia,  t.  IV,  p.  1420-21. 

(4)  Voir  L.  Weiland  dans  MGH.,  scr.  t.  XXIII,  p.  575  sqq. 


132  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

5.  (F.  77-122).  Libellas  de  vita  et  obitu  atquo  miracula  fralris 
Herimanni  loseph  in  Steenvelt  reconditi.  =  Jbid.,  n''  3845. 

6.  (F.  122-122^).  Sermo  ulilissinius  venerabilis  doniini  Norberti. 
Des.  mutil.  extra  aquam  penitus  necessariis  alimentis  naturalibus 
ca[ret] 

Parchemin;  122  feuillets;  0™,32  X  O-^.SS;  XV»  siècle  (1497),  car  on  lit  f.  27'  :  Fer 
fralrem  Paulum  de  Monte  de  monte  sancti  irinocj  de  Wesf/landrie  finibus  oriun- 
dum,  suppriorem  et  annarium  in  Orlo  gloriose  Dei  genifricis  semper  virginis 
Marie  eiusdem  ordinis  sacratissimi,  traiectensis  dyocesis  anno  a  nativitate 
Domini  M''.CCCC''.xcvii'',  prima  die primi  mensis  ;  deux  colonnes;  initiales  rouges 
et  bleues,  signatures  lu-x.  Sur  le  premier  plat  intérieur,  il  y  a  l'ex-libris  :  Pertinel 
monaslerio  Orti  sancle  Marie  in  Frisia  premonstratensis  ordinis.  Sur  les  deux  plats 
intérieurs  l'ex-libris  de  Verdussen.  Cartonnage. 

3174.  (6731-76).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1).  [Lettre  d'ERNEsr  de  Mansfelt  ù  Monsieur  Willheim]. 

2.  (F.  2).  Littorae  Arxoldi  comilis  de  Loos  et  Chiny,  1303.  En 
français  (1). 

3.  (F.  3-7).  Vita  S.  démentis  primi  Mctensis  episcopi  a  Paulo 
diacono  conscripta.  =  BHL.,n'*  1859. 

4.  (F.  7-12).  De  S.  Hildulpho.  =  Ibid.,  n°  3045. 

5.  (F.  12-1 2v).  [Extrada]  ex  chronico  nis.  Tilmanni  scribae  Lim- 
burgensis  qui  vixit  ab  anno  1340  ad  1400. 

6.  (F.  12^-13).  Diplomata  Henrici  (1118)  (2)  et  Ludovici  (909). 

7.  (F.  13^-15).  Historia  fundationis  monasterii  B.  Mariae  de 
Clarofonte  (3). 

8.  (F.  15^-16^).  [Extrada  ex  archivio  Marchionis  Hermanni 
Badensis.  Diplomata  Henrici,  1313,  l*»"  janvier]  (4). 

9.  (F.  17-34).  Historia  de  sanctis  martyribus  thebee  legionis  qui  in 
ista  ecdesia  Treverensi  requiescunt  [Thyrso,  Bonifalio  et  sociis].  == 
BHL.,  n»  8284.  F.  25,  il  y  a  le  n»  8283. 

10.  (F.  35-39).  Passio  beatorum  Thebaeorum  ac  Trevirorum  mar- 
tyrum.  Inc.  Diodetiano  regni  sceptra  gerente. 

11.  (F.  39^).  [Acte  de  donation  à  l'église  Notre-Dame  d'Ornaz  par 
Thiebaut  sire  de  Marlieres,  1271J  (5). 


(1)  Voir  Annales  de  l'Institut  archéologique  du  Luxembourg,  t.  XI,  p.  139. 

(2)  Cf.  Wauters,  Table  chronologique  des  diplômes  imprimés,  t.  II,  p.  92. 

(3)  En  marge  :  Ex  ms.  Bardemburgensi  quod  Ih  de  Gorcy  mihi  communicavit. 
Cette  pièce  a  été  publiée  pour  la  première  fois  par  Chrys.  Henriquez,  Lilia  Cister- 
cii,  1623,  t.  II,  p.  665.  Le  P.  Goffinel  l'a  éditée  de  nouveau  d'après  ce  manuscrit 
dans  son  Cartulaire  de  Clair  fontaine,  p.  269-74. 

(4)  Wauters,  op.  cit.,  t.  VII,  p.  502. 

(5)  iôjd.,  t.V,p.484. 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  133 

12.  (F.  40).  Bulla  Gregorii  noni  super  indulgentiis  in  die  sancti 
Agricii. 

13.  (F.  40v).  De  clavo  Christi  Treviris  (1). 

14.  (F.  41-44).  De  forma  crucis  S.  Andreae. 

15.  (F.  45-54).  [Vita  S.  Agricii].  =  BHL.,  n°  178. 

16.  (F.  54-55^).  [Notae  in  historiam  TrcvirenseraJ. 

17.  (F.  56).  [Epistola  Theoderigi  archiepiscopi  Trevirorum,  1239]. 

18.  (F.  56-57^').  Quaedam  de  arcliiepiscopo  Adalberone  et  Brunone 
et  Egilberto  ex  coliectaneis  P^^  Broweri  in  bibliotlieca  Treverensi,  in 
volumine  sub  signo  N. 

19.  (F.  58-62^').  Vita  beatissimi  confessons  Ghristi  Maximini.  Inc. 
prol.  Cura  excogitaverit  adinveneritque  nil  accommodatius.  Inc.  vita. 
Maximo  igitur  atque  praeclaro  nobiiitatis  stemmate. 

20.  (F.  63-63V).  Charta  fimdalionis  prioratus  Ghinensis  (2). 

21.  (F.  64-72).  Liber  de  miraculis  sancti  Maximini.  ==  BEL., 
n^5826. 

22.  (F.  72^'-73v).  [Notes  pour  l'histoire  du  comté  de  Ghiny]. 

23.  (F.  74-76).  Legenda  S.  Lubentii  confessons.  =  BHL.,  n°  4968. 

24.  (F.  76-77^).  Legenda  sancti  Wendalini  confessons.  =  Ibid., 
n<'8845. 

25.  (F.  77^-85^).  De  perventione  brachii  B.  Simeonis  in  Sein.  =^ 
Ibid.,  n°  7754. 

26.  (F.  85^-89^).  Legenda  S.  Adelgundis  virginis.  Inc.  Tempore 
Agabarti  (sic)  gloriosi  ac  christianissimi  régis  Francorum. 

27.  (F.  90-93).  Legenda  sancti  Gastoris  confessons  (3).  =  BHL., 
n°  1642. 

28.  (F.  93-93^).  [Inscriptions  funéraires  des  églises  de  Trêves]. 

29.  (F.  94-101).  Vita  sancti  Magnerici  Treverorum  archiepiscopi.  = 
BHL.,  no  5149. 

30.  (F.  101-101 V).  Ex  vita  S.  Hildulfi  quae  habetur  mss.  in  S.  Paulino 
Treviris. 

31.  (F.  102- 105^).  Vita  sancti  Florini  presbyteri  confessons.  = 
BHL.,  n»  3064. 

32.  (F.  106-109V).  Vita  sancti  Luduini  archipresulis  (4).  =  Ibid., 
n°  4956. 


(1)  Extractum  ex  anliquissimo  cartulari  ecclesiae  Tullensis  (?)  in  pergameno 
veteri  caractère  exaralo,  in  thesauro  eiusdem  ecclesie  asservalo  fol.  1083. 

(2)  Extrada  ex  quodam  vetustissirno  libro  in  pergameno  continenti  diversas 
fundaliones...  regalis  monasterii  S''  Arnulphi  Metensis.  Cf.  Wauters,  Table  chro- 
nologique des  diplômes  imprimés,  1. 1,  p.  605. 

(3)  Haec  legenda  habetur  in  libro  ms.  ecclesiae  ad  S.  Paulinum.  Note  marginale. 

(4)  Note,  en  marge  :  Ex  ms.  collegii  Trevirensis. 


134  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

33.  (F.  110-113).  Vita  sanctissimi  patris  et  patroni  nostri  Lut- 
wini  (1).  =  BHL.,  n«  4955. 

34.  (F.  113-119).  Miracula  eiusdem.  =  i6/rf.,  n»  4959. 

35.  (F.  119-124).  Vita  sancti  Basini  archiantislilis  Trevirensis.  = 
Ibid.,  n°  1028.  Le  prologue  est  précédé  d'une  lettre  de  Ioannes 
ScHiCKMANNUs  Viitcentio  Cochmeo  abbati  coenobii  spiritualis  sancti 
Maximini. 

36.  (F.  124^-125).  Acquest  de  la  terre  de  Marville.  [Diverses  lettres 
1269-1343,  entre  autres  de  Waleran  de  ValkembourgJ. 

37.  (F.  125v).  De  S.  Dagoberto  martyre  prosa  (2).  =  RH., 
n»  7786. 

38.  (F.  126-142).  Vita  sanctissimi  martyris  Ghristi  Dagoberti  incliti 
ac  gloriosissimi  régis  Francorum  (3).  =  BHL.,  n"  2081. 

39.  (F.  142^-143^).  Ténor  confirmationis  residentiae  canonicorum 
ecclesiae  Ivodiensis. 

40.  (F.  144-146V).  fLectiones  de  S.  Monone]  (4).  =  BHL.,  n«  6005. 

41.  (F.  147-148).  [De  abbatibus  Prumiensibus]  (5). 

42.  (F.  148-148^).  Vita  S.  Boati  presbiteri  et  confessons  Trevirensis 
desumpta  ex  geslis  S.  Magnerici  Trevirorum  archiepiscopi. 

43.  (F.  148^-149).  De  sancto  Servatio...  in  maiori  eius  legenda 
manuscripta. 

44.  (F.  149).  Epilaphium  lohannis  ab  Isenburgh  archiepiscopi 
Trevirensis. 

45.  (F.  149-149'').  Extractio  quorumdam  sanctorum  ex  mariyro- 
logio  secundum  ordinem  D.  Benedicti  abbatis. 

46.  (F.  150-154).  [Notae  variae  de  diversis  locis  regionis  Luxom- 
burgicae  et  Trevirensis]. 

47.  (F.  154^^-195).  Descriptio  de  Rumesteym. 

48.  (F.  195^-196^).  [Recensio  bonorum  ecclesiae  Prumiensis,  reli- 
quiae,  supellex]. 

49.  (F.  197).  [Diploma  Caroli  pro  monasterio  Mediolacensi]  (6). 

50.  (F.  198-205).  Vita  S.  Conradi  episcopi  et  martyris.  =  BHL., 
n«  1922. 

51.  (F.  205).  De  Henrici  VII  chronologia. 


(1)  En  marge  :  Ex  cod.  Mediolacensi  qui  nunc  est  collegii  Trevirensis. 

(2)  Ex  codice Salhanaiensi  missam  a  R.  D.  de  Flomel  S.  Tfieol.  doctore  et  pastore 
in  Salhanaio. 

(3)  Missaa  R.  D.  Laurentio  abbate  Aureae  Vallis,  desumpta  ex  codice  antiquo 
nianuscripto  monasterii  Aureae  Vallis. 

(4)  Ex  Ms.  pergameno  leclionario  ecclesiae  Nassoniensis. 

(5)  Ex  antiquissimo  libro  ecclesie  Prumiensis. 

(6)  Cf.  Beyeb,  Millelrheinisches  Urkundenbuch,  1. 1,  p.  32. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  135 

52.  (F.  205 V).  Lapides  Carodonae  in  vetustissimo  Romanorum  prae- 
sidio  repertae  (1). 

53.  (F.  206-206^).  Extractum  ex  martyrologio  antiquo  S.  Huberti  MS. 

54.  (F.  207).  [Donatio  Ermetrudis  allodii  Sumoy  ecclesiae  sancti 
Huberti,  1063]  (2). 

55.  (F.  208-209^).  Bullae  [Benedicti  papae]  vitae  et  canonizationis 
S.  Simeonis. 

56.  (F.  2 1 0-2 1 2^).  Gesta  quaedam  Trevirensis  archiepiscopi  Arnoldi, 
ex  quodam  manuscripto  codice,  in  calce  annexum  fragmentum  inven- 
tum  in  Bibliolheca  Rommersdorffîensi  (3). 

57.  (F.  213-214^).  [Duo  actus  cleri Trevirensis,  1262  et  1402]. 

58.  (F.  215-216V).  Do  fratre  Henrico  de  Benthem  priore  Ivodiensi 
ex  antiquo  manuscripto  sermonum  codice  bibliotiiece  Huensis. 

59.  (F.  217-218).  Memoriale  et  directorium  in  ostensione  reliquia- 
rum  septennalium  [Treviris]. 

60.  (F.  219-226).  [Epistola  Henrigi  Savineru,  Verduni,  1569]. 

Papier;  226  feuillets;  0™ ,335  X  0'",215;  XVIP  siècle.  F.  151-lo3,  dessin  à  la  plume 
représentant  l'abbé  de  Prûm,  Frédéric,  puis  l'enterrement  de  l'empereur  Lothaire 
dans  cette  abbaye,  et  enfin  Pépin  et  Charlemagne,  protecteurs  du  monastère. 
Ce  volume  a  été  en  grande  partie  écrit  par  le  P.  A.  Willheim.  F.  1",  il  y  a  la  note  : 
€ollegii  Socielalis  lesu  Luxemburgi  1678.  Demi-reliure  moderne,  maroquin  rouge; 
au  dos,  le  titre  doré  :  Willhemii  et  variorum  opuscula;  en  dessous,  le  chiffre 
■couronné  de  Léopold  P""  (4). 

3175.  (6955).  —  De  S.  Arnulfo. 

1.  (F.  1-lv).  [Verdussen.  Notes  bibliographiques  sur  S.  Arnould]. 

2.  (F.  2-34).  Genealogia  sancti  Arnulphi.  =  BHL.,  n°  700. 

Papier;  34  feuillets,  plus  onze  blancs  à  la  fin  du  volume;  0"',322  X  0'°,213; 
XVII»  siècle.  Ce  volume  provient  de  la  bibliothèque  de  Yerdussen,  dont  il  y  a 
t'ex-libris  sur  les  deux  plats  intérieurs.  Cartonnage. 

3176.  (7460  et  7461).  —  Passionale.  En  deux  volumes  (5). 

Tome  premier  (n"  7460). 

1.  (F.  Iv).  Index. 

2.  (F.  2-5).  Vita  sancti  Bavonis  confessons  Christi.  =  BHL., 
n»  1049. 


(1)  Corpus  imcrlplionum  lalinarum,  t.  XIII,  nn»»  4269,  4272,  4277,  4177,  4215, 
3815  et  3789. 

(2)  Note  en  marge  :  Ex  fine  legendae  sanclorum  in  libro  pergameno  sancti  Huberti. 
Voir  ce  diplôme  dans  G.  Kurth,  Chartes  de  l'abbaye  de  Saint-Hubert,  1. 1,  p.  19-20. 

(3)  Publié  par  G.  Waitz,  MtiH.,  scr.,  t.  XXIV,  p.  405-12. 

(4)  Voir  sur  ce  manuscrit,  Waitz,  ibid.,  p.  375. 

(5)  Les  deux  derniers  volumes  d'une  collection  qui  en  comptait  peut-être  huit. 
Ces  volumes  renferment  les  vies  des  saints  d'octobre,  novembre  et  décembre. 


136  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3.  (F.  5-10^').  Liber  miraculorum  eius.  =  BHL.,  n"  1054. 

4.  (F.  10^-13)  Passio  sancti  Piali  martiris.  =  Ibid.,  n»  G845. 

5.  (F.  13-16).  Passio  sancti  Leodegarii  episcopi.  =  Ibid.,  n"  4851^ 
sans  le  prologue. 

6.  (F.  16-17).  Translatio  eiusdem  (1). 

7.  (F.  17-18).  Epistola  Ursini  ad  Ansoalduni  Piclavonsem  episco- 
pum.  —  BHL.,  n°  4851,  le  prologue  seul. 

8.  (F.  18-19).  Passio  duorum  Ewaldorum  presbilerorum.  =  iètU, 
.no2805. 

9.  (F.  19-19^).  Vila  beati  Sanclini  episcopi.  =  Ibid.,  n»  7488. 

10.  (F.  19^-21^').  Passio  sancte  Fidis  virginis  et  martyris  Chrisli.  = 
Ibid.,  n°  2929. 

11.  (F.  21^-24).  Passio  sancte  Bénédicte  virginis  et  martiris.  = 
Ibid.,  n<>  1081. 

12.  (F.  24-25).  Epistola  Hilduini  abbalis  ....  de  notitia  excellentis- 
simi  martyris  Dionysii.  =  Ibid.,  n°  2174. 

13.  (F.  25-34^).  Passio  sanctorum  martyrum  Dionisii,  Ruslici  et 
Eleutherii.  =  Ibid.,  no2171. 

14.  (F.  34*-36^).  De  gestis  Dagoberli  inclyli  régis  atque  invenlione 
sanctorum  martyrum  Dionisii,  Rustici  et  Eleutherii.  =  Ibid.,  n°  2193. 

15.  (F.  36^-37).  Revelatio  que  ostensa  est  sancto  pape  Stephano  et 
memoria  de  consecralione  altaris  sanctorum  Pétri  et  Pauli  quod  est 
situm  ante  sepulchrum  sanctissimi  Dionisii.  =  Ibid.,  n°2176. 

16.  (F.  37-40).  Vita  sancti  Richarii  confessons.  =  Ibid.,  n°  7224, 
le  prologue  manque. 

17.  (F.  40-47V).  Miracula  eiusdem  (2).  =  Ibid.,  n°  7230. 

18.  (F.  47V-52).  Vita  sancti  Gisleni  confessoris.  =  Ibid.,  n°  3555, 
l'épître  dédicatoire  et  le  prologue  manquent. 

19.  (F.  52-53).  Passio  sancti  Gereonis  sociorumque  eius.  ;=  Ibid.^ 
n«3446. 

20.  (F.  54-65^).  Vita  domini  Brunonis  Coloniensis  archiepiscopi.  == 
Ibid.,  n°  1468. 

21.  (F.  65^-71).  Passio  sanctorum  martyrum  Tharachi,  Probi  et 
Andronici.  ^  Ibid.,  n°  7982. 

22.  (F.  71-72).  Vita  S.  Venantii  abbatis.  =  Ibid.,  n"  8526. 

23.  (F.  72-74^).  Sermo  Gervasii  archiepiscopi  de  bealo  Donatiano 
Remorum  archiepiscopo  et  confessore.  =  Ibid.,  n°  2281. 


(1)  Act.  SS.,  Octobr.  1. 1,  p.  478-81,  n"  51-73. 

(2)  Dans  ce  texte,  il  y  a  plusieurs  corrections.  Une  note  marginale,  d'une  écriture 
du  XVII»  siècle,  f.  40,  indique  la  provenance  de  ces  corrections  :  Hi  duo  libri 
miraculorum  sancti  Richarii  collali  sunl  cum  veleri  MS.  Ser""'  Reginae  Sueciae 
in  4°,  n.  1171. 


VIES   DE    SAINTS   EN    LATIN  137 

24.  (F.  74^-75^).  Tractatus   de  ortu  et  ordine  sancti  Donatiani 
archiepiscopi.  =  BHL.,  n°  2282. 

25.  (F.  75^-76^).  Epistola  Arnulfi  ....  Rescriptum  Hugonis.  =-  IbicL^ 
nos  2278  et  2279. 

26.  (F.  IQ'^-ll").  Pauca  de  vita  et  actibus  sanctissimi  Donatiani 
praesulis.  =  Ibid.,  n°  2280. 

27.  (F.  77^-85).  [Miracula  sancti  DonatianiJ.  =-  Ibid.,  nn°'  2283, 
2284,  2285,  2286,  sans  le  prologue. 

28.  (F.  85-85^).  Omelia  dicenda  in  natale  sancti  Donatiani  archi- 
episcopi (1). 

29.  (F.  85^-87v).  Omelia  unde  supra  (2). 

30.  (F.  87^-88).    [Miracula  de  S.  Donatiano].  BHL.,  nn^^  2287 
et  2288. 

31.  (F.  88-89^).  Passio  sancti  Galyxti  pape  et  martiris.  =  Ibid., 
no  1523. 

32.  (F.  89^-91).  Vita  sancti  Basoli  confessoris.  =  lbid.,n°  1033. 

33.  (F.  91-93).  Vita  sancti  Mummolini  confessoris.  =  lbid.,xi<>  6026. 

34.  (F.  93-99V).  Vita  sancti  Galli  confessoris.  =  Ibid.,  n»  3252. 

35.  (F.  99v).  Laus  sancti  Galli  abbatis  in  beatum  Columbanura.  = 
RH.,  n°  3335. 

36.  (F.  99^-100).  Sermo  legendus  in  natali  sancti    Luce    evan- 
geliste  (3).  =  PL.,  t.  LXXVI,  col.  786-87. 

37.  (F.  100-101^).  Passio  sancti  lusti  pueri  et  martyris.  =  BHL., 
n"  4590. 

38.  (F.  101^-103^).  Vita  sancti  Amati  episcopi  et  confessoris.  = 
Ibid.,  n°  363,  sans  le  prologue. 

39.  (F.  103V-104V).  Vita  sancti  Ethbini  confessoris.  =  ièîd,no  2621. 

40.  (F.   104^-108').  Passio   undecim   milium  virginum.  =  Ibid., 
n°  8428. 

41.  (F.  108^-11 1).  Vita  sancti  Severini  episcopi.  =  Ibid.,  n«  7647. 

42.  (F.  111-112).  De  translatione  corporis  sancti  Severini  Golo- 
niensis  episcopi.  =  Ibid.,  n»  7648. 

43.  (F.  112-113^).  Passio  sanctorum  raartyrum  Grispini  et  Crispi- 
niani.  =  Ibid.,  n°  1990. 

44.  (F.  1 13^-1 17v).    Passio  sanctorum  apostolorum   Symonis   et 
lude.  =  Ibid.,  nn"^  7750  et  7751. 

45.  (F.  117^-119).  Vita  Salvii  episcopi  et  confessoris.  ==  Ibid., 
n»  7470. 


(1)  Voir  un  extrait  dans  Catal.  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II,  p.  5. 

(2)  Ibid.,  p.  5. 

(3)  Ce  sermon  est  tiré  de  l'homélie  de  S.  Grégoire  le  Grand  sur  les  premiers 
versets  du  chapitre  I  de  la  prophétie  d'Ézéchiel. 


138  MANUSCRITS    DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

46.  (F.  119-123'^).  Vita  beati  Faronis  episcopi  Meldensis.  =  BEL., 
n°  2825. 

47.  (F.  123^-126).  Passio  sancti  Quintini  marlyris.  =  Ihid.,  n"  7008. 

48.  (F.  126-132^).  Textusmiraculorum  sancti  Quintini  marlyris.  = 
i6jrf.,nn«'«7017,  7018,  7019. 

49.  (F.  132^-133^).  Descriptio  inventionis  corporis  sancti  Quintini... 
in  fundo  aque  ab  Eusebia  matrona.  ==  Ibid.,  n»  7009. 

50.  (F.  133^-134).  De  secunda  inventione...  ab  Eligio  episcopo.  = 
Ibid.,  n»  7014. 

51.  (F.  134-136^).  Sermo  in  tumulatione  sancti  Quintini  martyris 
sociorumque  eius.  =  Ibid.,  n"  7020. 

52.  (F.  136^-137').  Sermo  pro  gratiarum  actione  in  festivitate 
sancti  Quintini  martiris  legendus  (1). 

53.  (F.  137'-138v).  Sermo  in  octavis  sancti  Quintini  (2). 

54.  (F.  138^- 140).  Sermo  in  elevatione  gloriosissimi  martyris  Christi 
Quintini.  =  BHL.,  n"  7021. 

55.  (F.  140-143).  Vita  et  passio  sancti  Foiilani  praesulis.  =  Ibid., 
no  3071. 

56.  (F.  143-144^).  Passio  sancti  Benigni  presbiteri  et  martiris.  = 
i6irf.,n<>1154. 

57.  (F.  144^-146).  Passio  sancti  Cesarii  lévite  et  martiris.  =  Ibid., 
nM511. 

58.  (F.  146-149).  Vita  beati  Malurini  confessoris.  =  Ibid.,  n"  5720. 

59.  (F.  149-151).  Vita  sancti  Vigoris  episcopi  et  confessoris.  == 
i6/c?.,nno'' 8609  et  8611. 

60.  (F.  151-151^).  Sermo  quomodo  vcl  a  quo  ceperit  celebritas 
animarum  (3). 

61.  (F.  151^-155).  Passio  sancti  Eustachii  sociorumque  eius.  = 
BHL.,  n»  2760. 

62.  (F.  155-161'').  Vita  sancti  Huberti  episcopi  et  confessoris.  = 
Ibid.,  n°  3994,  le  prologue  manque. 

63.  (F.  161V-163).  [Translatio  sancti  Huberti].  =  Ibid.,  n"  3995. 

64.  (F.   163-164^).  Passio   innumerabilium  martyrum.  =  Ibid., 
no  1504. 

65.  (F.  164^-167^).  Vita  Adalaide  nobilissime  imperatricis.  =  Ibid., 
no  63. 

66.  (F.  167v).  Versus  Garini  clerici  (4). 

67.  (F.  168-170V).  Vita  sancti  Golumbe  abbatis.  =  BHL.,  n"  1884. 


(1)  Cf.  Acta  SS.,  Octobr.  t.  XIII,  p.  777,  nn"  164-66. 

(2)  Cf.  t6irf.,p.  778-79,nol72, 

(3)  Ce  sermon  est  tiré  de  la  Vie  de  S.  Odilon,  Acla  SS.,  lan.  1. 1,  p.  71,  n»  22. 

(4)  Publiés  MGH.,  scr.,  L  IV,  p.  635. 


VIES    DE    SAINTS    EN    LATIN  139 

Tome  deuxième  (n"  7461). 

1.  (F.  l-llv).  Vita  sancti  Winnoci  confessons.  =  BHL.,  n^  8954. 

2.  (F.  llv-14).  Vita  sancti  Leonardi.  =  Ibid.,  n»  4862. 

3.  (F.  14-15).  Miracula  eiusdem.  =  Ibid.,  nn°«  4863,  4866,  4867 
et  4864. 

4.  (F,   15-20).  Vita   sancti   Willebrordi  archiepiscopi.  =   Ibîd., 
nn°^  8935  et  8936. 

5.  (F.  20-22).  Passio  sanctorum  quatuor  coronatorum.  =  Ibid., 
n»  1837. 

6.  (F.  22V-24V).  Passio  sancti  Theodori  martyris.  =  Ibid.,  n«  8077. 

7.  (F.  24^-26^).  Passio  sancti  Menne  marliris.  =  Ibid.,  n«  5921. 

8.  (F.  26^-28).  Vita  sancti  Guniberti  episcopi  et  confessons.  = 
i6/W.,n°2017. 

9.  (F.  28-34).  Passio  sancti  Livini  episcopi  et  martiris.  =  Ibid., 
n"  4960. 

10.  (F.  34-34V).  Vita  sancti  Brictii  episcopi.  =  Ibid.,  n°  1452. 

11.  (F.  34^-38^).  Passio  sancte  Maxelendis  virginis  et  martiris.^ 
Ibid.,  n«  5795. 

12.  (F.  38^-41^).  Vita  S.  Machuti  episcopi  et  confessons.  =  Ibid., 
no  5120. 

13.  (F.  41^-43).  Vita  S.  Aniani  episcopi  et  confessons.  =  Ibid., 
n"  474. 

14.  (F.  43V-45V).  Vita  S.  Momboli  abbatis.  =  Ibid.,  n°  5990. 

15.  (F.  45V-67).  Vita  sancti  Columbani  abbatis.  =  Ibid.,  n"  1898. 

16.  (F.  67^-70).  Passio  sancte  Gecilie  virginis  et  martiris.  =  Ibid., 
n»  1495. 

17.  (F.  70^-73).  Passio  sanctorum  Thyburtii,  Valeriani  et  Maximi.= 
Ibid.,  n°  8483. 

18.  (F.  73-75^).  Passio  sancti  démentis  papae  et  martyris.  =  Ibid., 
n"  1848. 

19.  (F.  75V-79).  Vita  sancti  Trudonis.  =  Ibid.,  n»  8321,  sans  le 
prologue. 

20.  (F.  79-92).  Passio  sancte  Caterine  virginis  et  martyris.  ==» 
Ibid.,  n"  1663. 

21.  (F.  92-92*).  Passio  sancti  Pétri  episcopi  Alexandrie.  =  Ibid., 
n»  6695. 

22.  (F.  92V-96).  Vita  sancti  Maximi  Regensis  episcopi.  =  Ibid., 
n°  5853,  manque  le  prologue. 

23.  (F.  96^-98^).  Sermo  in  festivitate  eiusdem  [auctore  Fausto].  = 
Ibid.,  n°  5852. 

24.  (F.    98V-99).   Passio   sancti   Saturnini   martyris.   =    BHL., 
n»  7493. 

25.  (F.  99-102).  Passio  S.  Andrée  apostoli.  =  Ibid.,  n"  428. 


.140  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

26.  (F.  102-109).  Miraculasancti  Andrée  apostoli.  =  B/fL.,!!»  430. 

27.  (F.  109^-128).  Vita  sancti  Eligii  Noviomensis  episcopi.  =  Ibid., 
n°  2474,  sans  le  prologue. 

28.  (F.  128-132).  Passio  sanctorum  martirum  Crisanli  et  Darie.  = 
Ibid.,  n"  1787,  le  prologue  manque. 

29.  (F.  132-139).  Vita  sancti  Nicholai  episcopi  et  confossoris.  = 
Ibid.,  nn°s  6104,  6105,  6106  et  6107. 

30.  (F.   139-140).  Transitus    eiusdem  cum    miraculis.  —  Ibid., 
n"  6154. 

31.  (F.  140-146V).  Miracula  eiusdem.  =  Ibid.,  nnos6160, 6172, 6174, 
6133,6170,  6184,  6185,  6209  et  6108. 

32.  (F.  146V-157V).  Translatio  sancti  Nicholai.  =  Ibid.,  nn"'  6183 
et  6193. 

33.  (F.  157^-160).  Vila  sancti  Nicetii  treverensis  episcopi.  =  Ibid., 
n"  6090. 

34.  (F.  160-161').  Passio  sancti  Sabini  episcopi  et  martyris.  = 
Ibid.,  no  7451. 

35.  (F.  161*-165).  Vila  sanctorum  Eucharii,  Valerii  et  Materni.  = 
Ibid.,  n«  2655. 

36.  (F.  165^-166).  Passio  sancte  Lcochadie  virginis  et  martiris.  = 
Ibid.,  no  4848. 

37.  (F.  166-167).  Passio  sancte  Eulalie  virginis  et  martiris.  =  Ihid., 
n°  2696. 

38.  (F.  167-169^^).  Passio  sanctorum  Fusciani,  Victorici  et  Gentiani 
martyrum.  =  Ibid.,  n°  3224. 

39.  (F.  169V.175V).  Vita  sancti  Walarici  abbatis.  =  Ibid.,  n»  8762. 

40.  (F.  175^-178).  Vita  sancti  ludochi  confessons.  =  Ibid.,  no4o04. 

41.  (F.  178-186).  Vita  sancti  Autberti  Cameracensis  episcopi.  = 
Ibid.,  n»  861. 

42.  (F.  186^-187^).  Passio  sancte  Lucie  virginis  et  martyris.  =  Ibid., 
n»  4992. 

43.  (F.  187^-190).  Passio  sancti  Nichasii  episcopi  et  confessons.  •■= 
Ibid.,  n^&Oie. 

44.  (F.  190-194).  Vita  sancti  Folquini  Taruenensis  episcopi.  = 
Ibid.,  n°  3079. 

45.  (F.  194-195^).  Passio  S.  Barbare  virginis  et  martiris.  =  Ibid., 
n°  913. 

46.  (F.  195V.200V).  Passio  sancti  Thome  apostoli.  =  Ibid.,  n°  8136. 

47.  (F.  200v).  Expositio  ofïïcinarum  aule  régie.  =  Ibid.,  n^  8139. 

48.  (F.  200^-201).  Narratio  domni  Odilonjs  Cluniacensis  abbatis 
de  quodam  miraculo  S.  Thome  apostoli.  =  Ibid.,  n"  8148. 

49.  (F.  201-201^).  Passio  sancte  Victorie  virginis  et  martiris.  = 
Ibid.,  n»  8593  (Adon). 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  141 

50.  (F.  202-206^).  Passio  sancte  Anastasie  martiris.  =  BEL., 
n°  1795(1). 

Parchemin;  170  et  206  feuillets  ;  0'°,48  X  0"',34;  XIII»  siècle;  deux  colonnes  ;  très 
jolies  initiales  en  rouge,  bleu  ou  vert;  grandes  et  superbes  capitales  aux  mêmes 
couleurs  avec  entrelacs;  signatures  II-XXV  dans  le  second  volume,  F.  170''  du 
premier  tome  et  f.  206'  du  second,  on  lit  :  Liber  sancle  Marie  de  Valcellis.  Sur  un 
feuillet  de  garde,  en  papier,  en  tête  de  chacun  des  volumes,  il  y  a  cette  note  :  Hune 
tns.  codicem  permutatione  comparavimus  anno  MDCXXXVll  a  clarissimo  viro 
D.  Ballhasare  Morelo,  qui  olim  pertinuerat  ad  abbaliam  Vallicellensem  ordinis 
Cisterciensis,  et  f.  1,  au  tome  II  :  Domus  Prof.  Soc.  lesu  Antverp.  Sur  le  premier 
volume,  à  l'intérieur,  il  y  a  la  cote  P.  159  et  sur  le  second  P.  160  de  l'ancienne 
bibliothèque  des  Bollandistes.  Reliure  du  XVIP  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de 
veau  brun  estampé;  fermoirs  en  cuivre  (2). 

3177.  (7462-81).  —  Vitae  patrum. 

1.  (F.  l-5v).  Capitula  totius  voluminis. 

2.  (F.  6-2 Iv).  De  vilis  sanctorum  Patrum.  =  BHL.,  n°  6524. 

3.  (F.  21V-40V).  [Verba  seniorum].  =  Ihid.,  n°  6525. 

4.  (F.  40v-51v).  [Narrationes  excerptae  ex  scriptis  Sulpitii  Severi  et 
Cassiani].  =  Ibid.,  n°  6526. 

5.  (F.  51^-86^).  [Verba  seniorum  interprète  P£LAGio].=i6?W.;n°6527. 

6.  (F.  86^-94).  [Verba  seniorum  interprète  Iohanne].  =  Ibid., 
nn°s  6529  et  6530. 

7.  (F.  94-94V).  Praecepta  patrum. 

8.  (F.  94^-95).  Sermo  de  separatione  animae  a  corpore. 

9.  (F.  95-96^).  De  conversione  et  obitu  Thaysis  peccatricis.  = 
BHL.,  n"  8012. 

10.  (F.  96V-122V).  Paradisus.  Heraglidis.  =  Ibid.,  n»  6533. 

11.  (F.  122^-123^).  Vita  sancti  Frontonii.  =  Ibid.,  n°  3189. 

12.  (F.  123^-125).  Narratio  sancti  Iheronimi  presbiteri  de  captivo 
monacho.  ==  Ibid.,  n"  5190. 

13.  (F.  125-126).  Narratio  venerabilis  Bede  presbiteri  de  gestis 
Anglorum  (3)  de  quodam  viro.  =  PL.,  t.  XGV,  col.  247-52. 

14.  (F.  126-126").  Item  Beda  de  quodam  milite  (4).  =  Ibid.,  col. 
252-54. 


(1)  Il  y  a  de-ci  de-là  des  variantes  dont  les  notes  suivantes  indiquent  l'origine, 
f.  203  :  Collala  cum  ms.  Reginae  Suecie  et  f.  204  :  Collala  cum  ms.  Bodecensi  ad 
1  aprilis. 

(2)  Cf.  au  sujet  de  ces  volumes,  Acla  SS.,  Octobr.  1. 1,  p.  11,  n»  20;  ibid.,  t.  IV, 
p.  219;  t.'  V,  p.  36;  t.  VI,  p.  497;  t.  X,  p.  56;  t.  XIII,  pp.  385  et  794;  Nov.  t.I,  p.  160; 
MGH.,  scr.  t.  IV,  pp.  253  et  637;  Anal.  BolL,  t.  V,  p.  212;  Calai,  cod.  hagiogr.  lat. 
bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II,  p,  1-31. 

(3)  Savoir  le  chapitre  XII  du  livre  V. 

(4)  Chapitre  XIII. 


142  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

15.  (F.  126^-127).  Item  Beda  de  quodara  monacho  (l).  =  PL., 
t.  XCV,  col.  254-55. 

16.  (F.  127).  Item  de  quodam  religioso  presbytero  qui  precibus 
suis  oblinuit  videre  naturam  corporis  Christi. 

17.  (F.  127-127^).  De  quodam  fralre  cui  donum  canendi  sit  divi- 
nitus  concessum  (2).  =  Ibid.,  col.  212-15. 

18.  (F.  127^-128).  Ut  vincula  cuiusdam  caplivi  cum  pro  eo  misse 
cantarentur,  soluta  sint.  =  Ibld.,  col.  205-8. 

19.  (F.  128-128*).  De  Spiridione  quondam  episcopo  et  eius  acti- 
bus.  =  i?/yL.,n<>7831. 

20.  (F.  128^-129).  De  Epyphanio  Gyprorum  episcopo. 

21.  (F.  129).  De  quodam  miraculo  quod  sub  Iuliano  imperatore 
contigit 

22.  (F.  129-130).  De  quodam  adolescente  qui  pro  amore  cuiusdam 
puelle  Christum  abnegavit. 

23.  (F.  130-130').  De  quodam  heremita  ad  seculum  re verso. 

24.  (F.  130^-131).  De  quodam  monacho  in  fornicationem  lapso. 

25.  (F.  131).  De  latrone  quem  beatus  lohannes  aposlolus  ad  Chri- 
stum reducens  ecclesie  prefecit.  »=  BHL.,  n"  4324. 

26.  (F.  131^).  Relalio  Dionisii  Aryopagite  de  pietate  quam  Chri- 
stus  erga  peccantes  se  habere  ostendit  in  visione  beato  Carpo 
episcopo. 

27.  (F.  132).  De  quodam  heremita  qui  se  in  premio  parem  esse 
beato  Severino  divinitus  agnovit. 

28.  (F.  132).  De  meritis  sancti  Augustini  cuidam  in  fine  sue 
revelatis. 

29.  (F.  132-132^),  De  elemosinario  Antyocheno,  exemplo  Loth 
peregrinos  suscipiens. 

30.  (F.  132*).  De  quadam  muliere  sub  specie  religionis  pecunias 
congreganle. 

31.  (F.  132^-133).  De  quadam  similiter  pecunias  lucrante  maie. 

32.  (F.  133).  De  paupere  elemosinam  a  nantis  petente. 

33.  (F.  133-133^).  De  quadam  puella  virum  suum  mirabiliter  Deo 
lucrante. 

34.  (F.  133").  De  quadam  virgine  que  annis  triginta  inter  monachos 
Christo  militavit. 

35.  (F.  133*).  De  eo  qui  eulogias  a  sacerdote  accepit. 

36.  (F.  133^-134).  De  monacho  quem  orantem  abbas  expectabat. 

37.  (F.  134).  De  quodam  episcopo  nomine  Retitio. 

38.  (F.  134-134*').  De  sancto  Simplicio  et  eius  coniuge. 


(1)  Chapitre  XIV. 

(2)  Beda,  Hisl.  eccL,  lib.  IV, 


cap.  XXIV. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  143 

39.  (F.   134^).  De  episcopo  super  cuius  par  tus  in  testimonium 
castitatis  agnus  apparuit. 

40.  (F.  134v).  De  episcopo  qui  confessus  est  peccata  sua  populo  suo. 

41.  (F.  134^-135).  De  episcopo  qui  revelavit  cuidam  rcgi  crimen 
filie  sue. 

42.  (F.  135-136^).  Vita  sancti  Pauli  primi  heremite  édita  a  beato 
Iheronimo  presbitero.  =  BHL.,  n°  6596. 

43.  (F.  136^-148).  Vita  sancti  Antonii  monachi  et  heremite.  =  Ibid., 
no  609. 

44.  (F.  148V-161).  Vita  beati  Pachomii  abbatis.  =  Ihid.,  n»  6410. 

45.  (F.  161-167V).  Régula  beati  Pachomii  abbatis.  =  PL.,  t.  XXIII, 
col.  61  sqq. 

46.  (F.  167V-172V).  Vita  beati  Hylarionis.  =  BHL.,  n°  3879. 

47.  (F.  172^-185).  Acta  sancti  lohannis  Alexandriae  episcopi.  = 
ièirf.,no4388. 

48.  (F.  185-189^).  Vita  beati  Abraham  monachi  et  heremitae.  = 
Ibid.,  n°  12. 

49.  (F.  189^-196).  Vita  sancte  Paule  édita  a  beato  Hieronymo.  = 
Ibid.,  n»  6548. 

50.  (F.  196-198).  Vita  sancte  Eufrosine  virginis  Christi.  =  Ibid., 
no  2723. 

51.  (F.  198-199).  Vita  béate  Marine  virginis.  =  Ibid.,  n»  5528. 

52.  (F.  199-201).  Vita  Pélagie  meretricis.  =  Ibid.,  n°  6605. 

53.  (F.  201-206).  Vita  sancte  Marie  Egyptiace.  =  Ibid.,  n°  5415,  le 
prologue  manque. 

54.  (F.  206-208).  Miraculum  sanctae  Dei  genitricis  et  virginis 
Mariae  de  Theophilo  peccatore.  =  Ibid.,  n^  8121. 

55.  (F.  208-208^^).  Miraculum  béate  Marie  ex  opusculis  Gregorii 
Turonici  episcopi  de  cuiusdam  vitrarii  fîlio  (1). 

56.  (F.  208^-216).  Domni  Pétri  Cluniagensis  libri  miraculorum.  =^ 
PL.,  t.  GLXXXIX,  col.  851-908  (2). 

Parchemin;  216  feuillets,  plus  trois  de  garde  en  papier;  O'^.éS  X  0'°,34; 
XIIP  siècle;  deux  colonnes,  superbes  lettrines;  initiales  rouge?,  bleues  et  vertes  ; 
signatures  II-XXVI.  Au  verso  du  troisième  feuillet  de  garde,  on  lit  :  Hune  ms. 
codicem  pcrmulatione  comparavimus  anno  MDCXXXVll  a  clarissimo  viro  D.  Bal- 
thasare  Morelo  (3)  alque  is  est,  quo  in  vilis  PP.  edendis  usus  est  R.  P.  Heriberlus 
Rosweydus  quem  passim  codicem  Moretianum  a7a<(4).  Sur  le  premier  plat  intérieur, 


(1)  Voir  A.  PoNCELET,  Miraculorum  B.  V.  Mariae  ...  index,  n"  234. 

(2)  Le  traité  n'est  pas  complet  dans  le  manuscrit;  il  y  a  seulement  lib.  I, 
cap.  1-5,  7-8, 10, 11,  21,  22,  26, 23,  24,  25,  20,  19  et  16. 

(3)  Cf.  plus  haut,  p.  141,  les  manuscrits  nn"  7460  et  7461. 

(4)  Voir  Prolegomena,  pp.  lxxii  et  lxxui. 


144  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

l'étiquette  Q.  MS.  10,  cote  de  la  bibliothèque  des  anciens  BoUandistes.  Reliure  du 
XVIP  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de  veau  brun  estampé,  tranche  verte;  fermoirs 
en  cuivre  (1). 

3178.  (7503-18).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1-1^).  Index  (2). 

Les  feuillets  2-3  sont  blancs. 

2.  (F.  3^-47*).  Cronica  gestorum  Karoli  niagni  imperatoris  (3). 

3.  (F.  47^-56).  Opus  Thegani  de  gestis  Ludovic!  imperatoris  (4). 

4.  (F.  56-67^).  Eginhardus.  De  vita  et  gestis  Caroli  magni.  =  BHL., 
n°  1580. 

5.  (F.  67V-71).  [Desibyllis]. 

6.  (F.  72-78).  Vita  sancti  Hildulphi  archiepiscopi  treverensis.  ===• 
BHL.,  n°  3945. 

7.  (F.  78-82^).  Libellus  alius  de  successoribus  eius  in  Vosago  (5). 

8.  (F.  82^-85).  Vita  Severi  prcsbiteri  et  confessons.  =  BHL., 
n°  7692. 

9.  (F.  85-85^).  De  beata  visione  translationis  imperatoris  Karoli 
magni  (6). 

10.  (F.  85^-86).  Forma  litterarum  quas  inquisitores  vitae  et  mira- 
culorum  recolendae  memorie  Margaretae  virginis  Ordinis  Praedicato- 
rum,  régis  Ungariae  filiae  miserunt  domino  Papae  lohanni  vicesimo 
primo  (7). 

11.  (F.  81-90V).  Vita  [eiusdem].  =  BHL.,  n"  5332. 

12.  (F.  90^-104).  Vita  seu  sermo  de  vita  sancti  Romoaldi.  =  Ibid.f 
n«  7325. 

13.  (F.  104-1 11^).  Vita  sancti  Hugonis  episcopi  Lincolniensis.  = 
Ibid.,  n<*  9018,  le  prologue  est  omis. 

14.  (F.  11U.114).  Vita  sancti  Morandi  confessons.  =  Ibid.,  n°  6019. 

15.  (F.  114^-119^).  Omelia  de  lectione  evangelii  in  circumcisione. 

16.  (F.  120-131^).  Vita  sancti  Popponis  abbatis  slabulensis  et 
sancti  Maximini.  =  BHL.,  n°  6898. 

17.  (F.  131^-133^).  Passio  sancti  Lazari  episcopi  et  martiris.  = 
J6»U,n''4802. 

18.  (F.  133V-134V).  Legenda  sancte  Hildegundis.  =  Ibid.,  n«  3939. 


(1)  Ce  volume  est  décrit  dans  Catal.  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II, 
p.  31-32. 

(2)  De  l'écriture  de  Daniel  Papebroch. 

(3)  Sous  ce  titre,  il  y  a  les  Annales  Fuldenses  pubhées  MG.,  scr.  1. 1,  p.  343-415, 

(4)  Ibid.,  t.  II,  p.  590-603. 

(5)  Publié  par  H.  Bklhomme,  Hisloria  Mcdiani  in  monte  Vosago  monaslerii,  p.  143 
sqq.Cf.^c<.  SS.,  lui.  t.  m,  p.  228. 

(6)  Ad.  SS.,Ian.t.II,  p.891,p.4-6. 

(7)  Ad.  SS.,Ian.t.II,p.899-900. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  145 

19.  (F.  134V-136V).  Vita  et  passio  sancti  Werneri.  =  BEL.,  n°  8860. 

20.  (F.  136V-140).  Vita  domni  et  magistri  Alberti  magni.  =  i6/(^., 
n°224. 

21.  (F.  140-140^).  Epistola  Humberti  magistri  ordinis  ad  dominutn 
Albertum(l). 

22.  (F.  140V-143).  Vita  sancti  Arnoldi  confessoris.  =  BHL.,  n'^  685. 

23.  (F.  143-143^).  Narratio  inventionis  ciiiusdam  crucis  inventae 
apud  coenobium  sanctimonialium  Berich  (2)  vocatum  (3). 

24.  (F.   144-166).   Meynwerci    vita    episcopi    ecclesie    paderbor- 
nensis  =  BHL.,  n°  5884. 

25.  (F.  166-169^).  Vita  devoti  presbiteri  Heymeradi  in  Hasingun 
reconditi.  =  Ibid.,  n"  3771, 

26.  (F.  169^-175^').  Vita  venerabilis  domini  Pétri  Avoldensis  prae- 
positi.  =  /6/(/.,  no6701. 

27.  (F.  175^-176^).  Vita  sancte  Egburgis  virginis.  =  Ibid.,  n°  2431. 

28.  (F.  176^-187).  Revelatio  nova  itineris  et  passionis  undecim 
milium  virginum.  =  Ibid.,  nn»»  8433  et  1950  (de  S.  Gordula). 

29.  (F.  187-192).  ELiZABETHDESGHONAUGiA.Visiones.  =  /è«c?.,n''8432, 

30.  (F.  192-195).  Miracula  sacrarum  undecim  milium  virginum  ex 
dyalogo  GtsARii  etc.  (4). 

31.  (F.  195-200).  Ilinerarium  cuiusdam  imaginis  sancte  crucis  (5). 

32.  (F.  200-205^).  Passio  sanctorum  martyrum  Ebbekestorp  quie- 
scentium.  =  BHL.,  n"  8056. 

33.  (F.  205^-207^').  [Translatio  et  miracula  eorundem].  ^=  Ibid.^ 
n»  8058. 

34.  (F.  207^-208).  Passio  sancti  Symeonis  episcopi  et  martyris.  = 
Ibid.,  n°  7951. 

35.  (F.  208).  Depositio  sancti  Wulframmi  episcopi  et  confessoris  (6). 
Les  feuillets  208^'-209v  sont  blancs. 

36.  (F.  2 10-282V).  Thietmari  gesta  Saxonum  (7). 


(1)  Cette  lettre  traduite  en  français  a  été  publiée  par  J.  de  Rechac  de  Sainte- 
Marie,  Les  Vies  et  les  actions  mémorables  des  saints,  bienheureux  et  autres  illustres 

personnages  de  l'ordre  des  Frères  prêcheurs,  t.  III,  p.  34-36. 

(2)  Couvent  de  chunoinesses  de  Saint- Augustin  dans  la  principauté  de  Waldeck, 
au  diocèse  de  Mayence. 

(3)  Voir  un  résumé  dans  Catal.  cod.  hag.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II,  p.  86. 

(4)  A  savoir  les  miracles  publiés  par  Césaibe  d'Heisterbach,  Hislor.  memorab., 
lib.  VIII,  capp.  85-86;  p.  634-36  ;  le  miracle  de  la  Legenda  aurea,  éd.  Goloniae, 
1483,  p.  188,  col.  1,  lin.  3  a  fine  ;  ceux  de  Thomas  de  Cantimpré,  Bonum  universale 
de  apibus,  lib.  II,  cap.  i.iii,  n"  7  ;  puis  Legenda  aurea,  loc.  cit.,  cul.  2. 

(5)  CL  ïlvscKi,ER,  Histoire  des  saints  d'Alsace,  p.  578-80. 

(6)  Cf.  BHL.,  n»  8738  (résumé). 

(7)  Pour  les  éditions,  voir  Potthast,  Bibl.  hist.  med.  aevi,  2*  éd.,  p.  1061. 

CATAL.   BIBL.    royale,   T.    V.  10 


146  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Parchemin-,  282  feuillets;  0",375  X  0'»,245;  XII«  siècle,  pour  les  67  premier» 
feuillets,  le  reste  du  XIV*  siècle  ;  deux  colonnes  ;  grande  capitale,  f.  3",  en  rouge  et 
en  vert,  à  entrelacs;  dans  le  reste  du  volume,  initiales  rouges  et  bleues;  ancienne 
pagination  à  l'encre  rouge  i-cclxxx,  il  y  manque  le  feuillet  69  et  les  feuilets  clxxvii 
et  ccix  ont  été  notés  deux  fois.  F.  282',  il  y  a  la  note  :  Liber  Collcfiii  SocietaOs  lesu 
Paderborn.  anno  1612,  puis  f.  3  :  Cnllegii  Sociefatùi  Icsu  Paderborn  a.  1612,  uunc 
comtnulalinne  librorum  musaei  SS.  Domus  Professav  Socielatis  lesu  Antvcrpiae,  et 
f .  1  :  Codex  B.  Collegio  Socielatis  lesu  Paderborn.  dottatus  anno  1612  pervenil  ad 
musaeum  scriptorum  Anlverpie  commutalione  librorum  (1).  L'ex-libris  de  la  biblio- 
thèque des  anciens  Bollandistes,  Q.  MS.  .?,  se  trouve  sur  le  premier  plat  intérieur. 
Reliure  du  XVII'  siècle,  veau  estampé  (2). 

3179.  (7672-74).  —  Acta  sanctorum  Hiberniae. 

Ce  manuscrit  ayant  été  intégralement  publié  (3),  il  sufïira  de- 
donner  la  liste  des  saints  dont  la  Vie  se  trouve  dans  ce  volume. 

Vila  S'*«  Brigidae  {inc.  mutil.),  Fursei,  Brandani,  Kerani,  de  ordini- 
bus  sanctorum  Hiberniae,  S*"«  Darercae  seu  Monynnae,  S.  Finniani  de 
Cluain  Eraird,  S.  Tigernaci  {fine  mutila),  S.  Golumbae  (fragmentum)^ 
S.  Fintanni  de  Duleng,  S.  Albei,  S.  Lugidi  de  Cluain  Ferta,  S.  Finlani 
de  Cluain  Edhnich,  S.  Finani,  S.  Rhodani  Lothri,  S.  Aidi  filii 
Brice,  S.  Gannechi,  S.  Fintani  qui  dicitur  Munnu  ;  S.  Colmani  EIo, 
S.  Columbae  de  Tyre  da  Glass,  S.  Edani  episcopi  et  confessons  qui 
Moedoc  dicitur,  S.  Munnu,  S.  Albani  confessoris,  S.  Cronani  abbatis, 
beati  Malachiae,  Ardmachani  episcopi,  de  miraculis  beati  Lau- 
rentii  Dubliniensis  archiepiscopi,  S.  Flannani,  episcopi  Luenensis, 
S^'^Catharinae,  S.  Senani,  S.  Brandani,  S.  Congalli  {mutila),  S.  Car- 
Ihaci  episcopi  qui  Muchudu  dicitur,  S.  Molassi  Leihglini  {mutila), 
S.  Maccarthini  episcopi  Clochorensis  {acephala),  S.  Kerani  de  Saigyr^ 
S.  Moling  confessoris  et  episcopi,  S.  Colmani  Drumorensis  episcopi, 
S.  Caymgini  abbatis,  S.  Columbae  abbatis  {mutila),  S.  Bailhini  abba- 
tis, S.  Molua  Droma  snecta,  S.  Dega  Maccayrill,  S.  Moctei,  S.  Eogaini, 
S.  Macnissi,  S.  Cuonnae  (fragmentum),  S.  Mochullei  (fragmentum). 

En  tète  de  ce  volume,  il  y  a  un  index  dressé  par  le  P.  Victor 
De  Buck,  bollandiste,  et  un  autre  du  P.  Daniel  Papebroch,  ainsi 
qu'une  lettre  adressée  à  ce  dernier.  A  la  fin,  il  y  a  une  carte  muette 
de  l'Irlande. 

Parchemin;  175  feuillets;  0'",332  X  0"',233;  XI V«  siècle;  deux  colonnes; 
ancienne  pagination  48-229.  Il  manque  plusieurs  feuillets,  savoir  outre  les  47  du 
commencement  un  feuillet  après  les  flF.  87,  169,  191,  195,  206,  217,  219  et  221  de 


(1)  Cette  dernière  note  est  de  l'écriture  de  Papebroch. 

(2)  Ce  manuscrit  est  décrit  dans  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxcll., 
t.  II,  p.  83-124 

(3)  Acta  Sanclorum  Hiberniae  ex  codicc  Salmanlicensi  nuncprimum  intègre  édita 
opéra  Carou  De  Smkdt  et  Iosephi  De  Backer  e  Soc.  lesu,  1888. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  147 

l'ancienne  pagination.  Les  feuillets  188'''%  219,  221  et  222  sont  fragmentaires,  et  les 
feuillets  109  et  120,  201  et  212,  217  et  222  sont  intervertis.  Au  sujet  de  la  prove- 
nance de  ce  volume,  on  lit  au  verso  du  deuxième  feuillet  de  garde  :  Codicem  hune 
Rector  Collegii  Salmanticensis  Hibernici  Sociefalis  lesu  (1)  dono  dédit  nostro  Patri 
Aegidio  de  Smidl  (2)  qui  eundem  donavil  P.  Heriberlo  Rosweydo.  L'ex-libris 
P.  MS.  11  de  la  bibliothèque  des  anciens  Bollandistes  se  trouve  sur  le  premier 
plat  intérieur,  et  au  verso  du  premier  feuillet  de  garde.  Reliure  parchemin  (3). 

3180.    (7482).    —  VlTAE  SANGTORUM. 

1.  (F.  l-3v).  Index  (4). 

2.  (F.  4-6').  Transitus    sancti    lohannis    evangeliste.   ==    BHL., 

n*'  4316.  Inc.miiUl quod  doctrinam  Domini  mei  Ihesu  Christi  secuti 

(n°  XV  med.). 

3.  (F.  6^-15v).  Vita  sancti  Silvestri.  =  Ibid.,  mr>^  mb-T1^9. 

4.  (F.  15^-19^).  Vita  sancti  Fursei  abbatis.  =  Ibid.,  n°  3209. 
Des.  mutil.  in  loco  Maceria  nominato  septimo  decimo  kalendas 
februarii 

5.  (F.  20-20^).  [Miracula  sancti  Fursei].  =  Ibid.,  n°  3213.  Inc. 
mutil sed  intérim,  hoc  est  inter  triginla  dies. 

6.  (F.  20^-33).  Passio  sancti  Sébastian!.  =  Ibid.,  n°  7543. 

7.  (F.  33-33V).  Passio  sanctorum  Marii  et  Marthe,  Audifax  et 
Abacuc.  =  Ibid.,  np  5543. 

8.  (F.  33^'-36).  Passio  sancte  Agnetis  virginis.  =  Ibid.,  n°  156. 

9.  (F.  36 -39^).  Passio  sancti  Vincentii  martyris.  =  Ibid.,  nn°«  8628 
et  8630. 

10.  (F.  39^-40).  Sermo  sancti  Augustini  de  eodem.  ^=  PL., 
t.  XXXVIII,  col.  1255-58,  sermo  cclxxvi. 

11.  (F.  40-42V).  In  conversione  sancti  Pauli  apostoli,  =  BHL., 
no  6574. 

12.  (F.  42^-46).  Passio  sancti  Ignatii  martyris.  =  Jbid.,  n»  4256. 

13.  (F.  46-48).  Passio  sancte  Agathe  virginis.  =  Ibid.,  n°  133,  sans 
le  prologue. 

14.  (F.  48-52).  Vita  sancti  Vedasti.  =  Ibid.,  n"  8508. 

15.  (F.  52-53).  Miracula  a  magistro  UAmoNE.  -=  Ibid, n°  8blO. 

16.  (F.  53-56).  Vita  sancti  Silvini  confessoris.  =  Ibid.,  n°  7747,  le 
prologue  manque. 


(1)  A  savoir  le  P.  Thomas  Bryan,  recteur  de  1613  à  1631.  Voir  H.  Foley,  Records 
of  Ihe  Enqlish  Province  of  Ihe  Society  of  Jésus,  t.  VII,  part,  i,  p.  85;  cf.  ibid.,  part,  ii, 
App.  p.  14. 

(2)  SoMMERVOGEL,  Bibliothèquc  de  la  Compagnie  de  Jésus,  t.  VII,  col.  1319-20. 

(3)  Voir  au  sujet  de  ce  volume,  Coloan,  Acta  Sanctorum  Hiberniae,  1. 1,  p.  11  et 
passim  ;  Acta  Sanctorum  Hiberniae,  p.  i-ni  et  Calai,  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg. 
BruxelL,  t.  II,  p.  126-27. 

(4)  Écrit  de  la  main  du  P.  Godefroid  Henschen. 


148  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

17.  (F.  56-57^).  Vita  vel  passio  sancte  Iuliane.  =  BHL.,  n°  4522. 

18.  (F.  57^-58).  Sermo  in  cathedra  sancti  Pétri  apostoli.  Inc.  Beatus 
Petrus  apostolus,  lohiannis  filius,  vico  Bethaida  (sic). 

19.  (F.  58-6 Iv).  Vita  S.  Gregorii  pape.  =  BHL.,  n°  3639. 

20.  (F.  61V-62V).  Passio  S.  Marci  evangeliste.  =  Ibid.,  n°  5276. 

21.  (F.  92V-63).  Passio  sancti  Philippi  apostoli.  =  Ibid.,  n°  6815. 

22.  (F.  63-63^).  Passio  sancti  lacobi  apostoli  minoris.  =  Ihid., 
n''4093. 

23.  (F.  63^-66).  Tractatus  in  inventione  sancte  crucis  legendus.  = 
Ibid.,  no  4169. 

24.  (F.  66-68).  Vita  sancti  Maurunti  lévite  et  abbatis.  =  Ibid., 
nn»"  5769  et  5770. 

25.  (F.  68-69^).  Passio  sanclorum  Marcellini  et  Pétri.  =  Ibid., 
n»  5230. 

26.  (F.  69^-72).  Passio  sanctorum  niartyrum  Gervasii  et  Pro- 
thasii.  =  Ibid.,  n»  3517. 

27.  (F.  72-72').  Passio  sanctorum  martyrum  lohannis  et  Pauli.  = 
Ibid.,  no  Sm). 

28.  (F.  72^-74).  In  natale  sancte  Felicitatis.  =  PL.,  t.  LXXVI, 
col.  1086  sqq. 

29.  (F.  74-75V).  Rdatio  sancti  Vedasti.  =  BHL.,  n»  8516. 

30.  (F.  75^-79').  Passio    sancti    Apollinaris    martiris.    =    Ibid., 
n°  623. 

31.  (F.  79'-81v).  Passio  sancti  lacobî  apostoli  fratris  S.  lohannis 
evangelistae.  =  Ibid.,  n?  4057. 

32.  (F.  81^-82).  Passio  sancti    Polocronii    episcopi  et   sociorum 
cius.  =  i6ïrf.,no6884. 

33.  (F.  82-84).  Passio  sanctorum   Abdon   et    Sennes.   =   Ibid., 
n«6. 

34.  (F.  84-84').  Tractatus  ad  vincula  sancti  Pétri  legendus.  = 
Ibid.,  n»  6683. 

35.  (F.  84'-87).  Passio  sancti  Stephani  pape.  =  Ibid.,  n°  7845. 

36.  (F.  87-88').  Passio  sancli  Sixti  episcopi.  =  Ibid.,  n°  7801. 

37.  (F.  88'-90').  Passio  sancti  Laurcntii  martyris.  =  Ibid.,  n"  4753. 

38.  (F.  90'-93').  Vita  S.  Gaugerici  episcopi  et  confessons.  =  Ibid., 
n"  3287. 

39.  (F.  93'-98').  Sermo  beati  Iheronimi  presbiteri  de  assumplione 
sancte  Marie.  =  PL.,  t.  XXX,  col.  122  sqq. 

40.  (F.  98'-101v).  Passio  sancti  Bartholomei.  =  BHL.,  n»  1002. 

41.  (F.  101'-104).  Vita  beati  Augustini  episcopi  et  confessons.  =j 
Ibid.,  n«  785. 

42.  (F.  104-109').  Passio  sancti  Lamberti  episcopi  et  confessons. 
Ibid.,  n°  4683,  sans  le  prologue. 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  149 

43.  (F.  107^-1 14).  Passio  sancti  Mathei  apostoli.  =  BHL.,  n«  5690. 

44.  (F.  114-116),  Passio  sancti  Mauricii  sociorumque  eius.  =  i6ï6?._, 
n"  5738.  ■ 

45.  (F.  116-119^).  Passio  sancti  Firmini.  =  Ibid.,  n°  3003. 

46.  (F.  119^-120^).  Passio  sanctorum  Gosmae  et  Damiani.  =  Ibid., 
n*»  1969. 

47.  (F.  120^^-123).  Vita  sancti  Hieronymi.  =  Jbid.,  nn^^  3871  et 
3872. 

48.  (F.  123-127).  Miracula  sancti  Vedasti  episcopi,  in  translatione 
eiusdem  legenda.  =  Ibid.,  n»  8513,  sans  le  prologue,  et  n"  8514. 

49.  (F.  127-131).  Passio  sancti  Leodegarii  episcopi  et  marLiris.  = 
Ibid.,  n°  4851,  le  prologue  est  omis. 

50.  (F.  131-133^').  Passio  sanctorum  martyrum  Dionisii,  Rustici  et 
Eleuterii.  =  Ibid.,  n°  2179. 

51.  (F.  133^-135^).  Passio  sancli  Calixti  pape  et  marliris.  =  Ibid., 
n°  1523. 

52.  (F.  135^-136'^').  In  natale  sancti  Luce  evangeliste.  =  Ibid., 
no  4975. 

53.  (F.  137-141^').  Vita  sancti  Amati  episcopi  et  confessons.  = 
n-  363. 

54.  (F.  141^—143).  Passio  sanctorum  Crispini  et  Grispiniani.=:i6îU; 
n°  1990. 

55.  (F.  143-147^).  Vita  sancti  Amandi.  =  Ibid.,  n°  332. 

56.  (F.  147^-152).  Passio  sanctorum  apostolorum  Symonis  et" 
lude.  =  Ibid.,  nn°^  7750  et  7751. 

57.  (F.  152-154).  Passio  sancti  Quintini  martyris.  =  Ibid.,  n°  6999. 

58.  (F.  154-160).  Vita  sancti  Martini  episcopi  et  confessoris.  = 
Ibid.,  n°  5610,  l'épître  et  le  prologue  manquent,  et  n°  5613,  sans  le 
prologue, 

59.  (F.  160-161).  Vita  sancti  Briccii  episcopi.  =  Ibid.,n''  1452. 

60.  (F.  161-167).  Passio  sancte  Gecilie.  =  Ibid.,  n°  1495. 

61.  (F.  167-169).  Passio  sancti  Clementis  pape.  =  Ibid.,  n"  1848. 

62.  (F.  169-171).  Passio  S.  Andrée  apostoli.  =  Ibid.,  n»  428. 

63.  (F,  171-176V).  Vita  sancti  Nicholai  episcopi.  =  Ibid.,  nn«^  6105 
et  6106. 

64.  (F.  176V-178).  [Miracula  sancti  Nicolai].  =  Ibid.,  nn°«  6164 
et  6174. 

65.  (F.  178^-180).  Passio  sancti  Fusciani  et  Victprici.  =  Ibid., 
n"  3225. 

66.  (F.  180-181V).  Passio  sancte  Lucie  virginis.  =  Ibid.,  n"  4992. 

67.  (F.  181v-187^).  Passio  sancti  Thorne  apostoli.  =  Ibid.,  n^  8136. 

68.  (F.  187V-188V).  Vita  sancte  Marie  Magdalene.  =  Ibid.,  n°  5439, 
sans  le  prologue. 


150  MANUSCRITS    DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

69.  (F.  188^-189).  De  transitu  Marie  Magdalene  (1). 

70.  (F.  189-197).  Passiosancti  Christofori.  =  BHL.,n°  1778. 

71.  (F.  197-198V).  Passio  sancti  Ypoliti  martyris.  =  Ibid.,  n°  3962. 

72.  (F.  198^-199).  Sermo  in  decollatione  sancti  lohannis  Baptiste. 
Jnc.  Beatus  igitur  lohannes  Baptista  dum  praedicaret  ludaeis. 

73.  (F.  199-202^).  Relatio  de  révélât ione  capitis  sancti  lohannis 
Baptiste.  =  BEL.,  n"  4290,  le  prologue  manque. 

74.  (F.  202^-206^).  Vita  sancti  Aniati.  =  Ibid.,  n"  362. 

75.  (F.  206^-208).  Miraculum  de  leone  in  vita  sancti  Hieronymi 
presbiteri.  =  Ibid.,  n"  3872. 

76.  (F.  208-209).  De  transitu  sancti  Martini.  =  Ibid.,  nn°«  5619, 
5621,5622. 

77.  (F.  209-214V).  Passio  sancti  Georgii.  =  Ibid.,  n«>  3390. 

78.  (F.  215-220).  AUercatio  sanctorum  apostolorum  Pétri  et  Pauli 
cum  Symone  mago.  =  Ibid.,  n^  6657. 

79.  (F.  220-224).  Passio  sancti  Pétri.  =  Ibid ,  n°  6655. 

80.  (F.  224-225V).  Passio  sancti  Pauli.  =  Ibid.,  n"  6570.  Des  mutil. 
Ibique  invenietis  duos  viros  orantes  Titum  et...  (2). 

Parchemin;  225  feuillets;  0",46l  X0",329;  XIII' siècle;  deux  colonnes, grandes 
et  belles  lettrines  en  diverses  couleurs;  initiales  vertes  et  bleues.  Signatures  i-xx,  la 
plupart  rognées.  Il  manque  un  feuillet  entre  les  feuillets  19  et  2(),  et  les  feuillets  8 
et  82  sont  des  demi-feuillets.  Ce  volume  provient  de  l'ancienne  bibliothèque  des 
BoUandistes,  où  il  portait  la  cote,  aujourd'hui  enlevée,  P.  MS.  Î55.  Reliure  du 
XVII*  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de  veau  brun  estampé  ;  tranche  verte  (3). 

3181.  (7483-86).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1).  Index  (4). 

2.  (F.  2-9).  Passio  sancte  Eugénie  virginis  et  sanctorum  martyrum 
Prothi  et  lacincti.  =  BHL.,  n"  2666.  Inc.  mutil...  sanctus  Helenus 
episcopus  et  cum  eo  amplius  quam  decem  milia  iuniorum  (cap.  4). 

3.  (F.  9-13.)  Passio  sancti  Cornelii  pape  et  marliris.=i6/rf.,  n"  1962. 

4.  (F.  13^-14).  Item  Cornelii.  =  Ibid.,  n"  1958. 

5.  (F.  14-15*).  Passio  sancti  Gypriani  episcopi.  =  Ifrid.,  n''2042. 

6.  (F.  15^-20*).  Passio  sanctorum  Chrisanti  martiris  et  Darie  vir- 
ginis. =  Ibid,,  n"  1787,  sans  le  prologue. 


(1)  Cf.  BHL.,  n"  5450,  savoir  Fah.lon,  Monuments  inédiU  pour  l'histoire  de 
S"  Marie  Madeleine,  t.  II,  p.  440-42. 

(2)  C'est-à-dire,  Maxima  Bibliolheca  vel.  Pair.,  Lugduni,  1677,  t.  II,  p.  73,  col.  1, 
lin.  17. 

(3)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  Act.  SS.,  Febr.  1. 1,  p.  809;  ibid.,  Mail  1. 1, 
p.  451,  annot.  a;  ibid.,  lun.  t.  II,  p.  171  ;  ibid.,  Aug.  t.  II,  p.  672;  ibid..  Sept.  t.  VII, 
pp.  51,  473;  ibid..  Cet.  t.  IV,  p.  792,  et  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell., 
t.  II,  p.  33-59. 

(4)  De  l'écriture  de  Godefroid  Henschen,  bollandiste. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  151 

7.  (F.  20^-35^).  Vita  et  passio  sancti  Lamberli  episcopi.  =  BHL., 
n"  4688. 

8.  (F;  35^-39^).  Passio  sanctorum  Mauricii  sociorumque  eius.  = 
/6/rf.,  n<'5745. 

9.  (F.  39^-40^).  Sermo  in  natali  eorum.  Inc.  Sacra  hec  hodierna 
«ollemnitas. 

10.  (F.  40'^-44).  Passio  sancti  Firmini  episcopi  et  martyris.   = 
BHL.,  n°  3002. 

11.  (F.  44-44^).  Sermo  beati  Iohannis  episcopi  in  decollalione  sancti 
lohannis  Baptiste. 

12.  (F.  44^-46).  Sermo  unde  supra. 

13.  (F.  46-47).  Item  sermo  unde  supra. 

14.  (F.  47-48).  Passio  sanctorum  Felicis  et  Adaucti.  =  BHL., 
n»  2883. 

15.  (F.  48-51).  Passio  sanctorum  Gosme  et  Damiani.  =  Ibid., 
11°  1970. 

16.  (F.  51-54).  Passio  sancti  Piati  martyris.  =  Ibid.,  n°  6845,  sans 
le  prologue. 

17.  (F.  54-61^).  Passio  sancti  Leodegarii  episcopi  et  martyris.  = 
Ibid.,  n°  4851,  le  prologue  manque. 

18.  (F.  61^-63).  Passio  sanctorum  Gaprasii  et  Fidis  virginis.  = 
Ibid.,  n"  2920. 

19.  (F.  63-76^).  Passio  sanctorum  Dionisii  presbyleri  et  Eleutherii 
diaconi  et  sociorum  eius.  =  Ibid.,  n"*  2175. 

20.  (F.    76^-78).   Epistola  Hingmari   Remensis   archiepiscopi   ad 
Karolum  regem.  =  Ibid.,  no2185. 

21.  (F.  78-78^).  Revelatio...  Stephani  pape.  =  Ibid.,  n°  2176. 

22.  (F.  78^-81).  Passio  sanctorum  Crispini  et  Grispiniani.  =  Ibid., 
n»  1990. 

23.  (F.  81-84).  Passio  sancte  Bénédicte  virginis  et  martyris.  = 
Ibid.,  n°  1087,  sans  le  prologue. 

24.  (F.  84-86^).  Passio  sanctorum  Ypipodii  et  Alexandri.  =  Ibid., 
nn°«  2574  et  2575. 

•     25.  (F.  86^-88).  Passio  sancti  Galocerii  et  Parthemii.  =  Ibid., 
n"  1534. 

26.  (F.  88-93).  Passio  sanctorum  Eustachii  sociorumque  eius.  == 
ibid.,  n"  2760. 

27.  (F.  93-96V).  Passio  sancti  Quintini  martyris.  =  Ibid.,  n»  7008. 

28.  (F.  96V-98).  Sermo  in  natali  eiusdem  (1). 


(1)  Cf.  Ad.  SS.,  Octobr.  t.  XIII,  p.  777,  n°  164-66.  Le  même  sermon  se  trouve 
dans  le  manuscrit  n"  7460;  voir  plus  haut,  p.  138,  n"  52. 


152  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

29.  (F.  98-99^).  Passio  sancli  Foillani  episcopi  et  martyris.  = 
BHL.,  n-  3070. 

30.  (F.  99^-102^).  Passio  sancti  Glementis  pape  et  martiris.  =  iôiW.^ 
n"  1848. 

31.  (F.  102V-103V).  Sermo  in  natali  eiusdem.  =  Ibid.,  n°  1855. 

32.  (F.  103^-107^).  Passio  sanctorum  Claudii,  Symproniani,  Nico- 
strali,  Asterii  atque  Simplicii.  =  Ibid.,  n»  1837. 

33.  (F.   107^-1  lOv).   Passio    sancti    Theodori  martiris.  =   Ibid., 
n°  8077. 

34.  (F.  110^-112).  Passio  sancti  Longini  martiris.  —  Ibid.,  n"  4965. 

35.  (F.  112-114).  Passio  sanctorum  Fusciani  et  Victoriae.  =  Ibid., 
n°  3225. 

36.  (F.  114-117').  Passio  sancti  Nichasii  Remorum  archiepiscopi.  = 
Jbid.,  n'G016. 

37.  (F.  117^-119').  Passio  sancti  Sabini  episcopi  et  mariiris.==7ô»rf.^ 
n«  7451. 

38.  (F.  119^-121).  Passio  Eulalie  virginiset  martiris.=  i6/c?.,n''2695. 

39.  (F.  121-122^).  Passio  sancte  Lucie  virginis  et  martiris.  =  i6/ci., 
n°  4992. 

40.  (F.  122^-131).  Passio  sancte  Anaslasie  virginis  et  martiris.  = 
Ibid.,  n»  1795. 

41.  (F.  131-136).  Vita  sancte  Genovefe  virginis.  =  Ibid.,  n°3334. 

42.  (F.  136-139).  Passio  sanct«  Agnetis.  =  Ibid.,  n"  156. 

43.  (F.  139-141').  Passio  sancte  Agathe  virginis  et  martyris.  = 
Ibid.,n'>\33. 

44.  (F.  141'-145).  Passio  sancte  luliane  virginis  et  martyris.  = 
Ibid.,  n°  4522,  avec  le  prologue  Benignitas  Salvatoris. 

46.  (F.  145-146').  Passio  sanctarum  Perpétue  et  Felicitatis.  = 
Ibid.,  n°  6634. 

46.  (F.  146'-150).  Passio  sancte  Eufemie  virginis  et  martiris.  = 
Ibid.,  n°  2708. 

47.  (F.   150-153).  Passio    sancte   Margarete   virginis.   =  Ibid., 
n'>5303. 

48.  (F.  153-154').  Vita  sancte  Praxedis  virginis.  =  Ibid.,  n"  6920. 

49.  (F.  154'-158).  Vita  sancte  Marie  Magdalene.  =  Ibid.,  n°  5439. 

50.  (F.  158-159).  Sermo  in  natali  eiusdem.  Inc.  In  sollempnilate 
preclara  venerande  diei  huius. 

51.  (F.  159-162).  In  translatione  sancte  Marie  Magdalene.  =  BHL., 
no  5443. 

52.  (F.  162-167).  Passio  sancte  Christine  virginis  et  martyris.  = 
Ibid.,  n°  1749. 

53.  (F.  167-169').  Passio  sancte  Cecilie  virginis.  =  Ibid.,  n"  1495. 
Des.  mutil.  Ibi  cnim  impii  eternis  pénis  cruciabuntur... 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  153 

54.  (F.  170-172).  Sancti  Hugberti  episcopi.  =  BHL.,  n«  3994,  les 
prologues  manquent.  (1). 

55.  (F.  172-173).  Depositio  beatissimi  Leonardi.  =  Ibid.,  n°  4862, 
fragment. 

56.  (F.  174-181).  [De  sancto  MartinoJ  (2). 

57.  (F.  181-182).  Sancti  Brictii.  =  BHL.,  n°  1452,  fragment. 

58.  (F.  182-184).  Sancti  Maclovi.  =  Ibid.,  n"  5119,  les  prologues 
manquent. 

59.  (F.  184-185V).  In  octava  sancti  Martini  (3). 

60.  (F.  185^).  Sancti  Cecilie  virginis.  =  BHL.,  n"  1495,  fragment. 

61.  (P.  186-186^).  Ex  commentario  Ieronimi  presbiteri.  =  RL., 
t.  XXVI,  col.  21. 

62.  (F.  186-188V).  Sancti  Theodardi  episcopi  et  martiris.  =  BHL., 
n°  8046,  fragment. 

63.  (F.  188V-192V).  Sancti  Lantberti  martiris.  =  Ibid.,  n°  4683, 
fragment. 

64.  (F.  192V.193V).  Cornelii  et  Gipriani  martiris.  =  Ibid.,  n°  1958. 

65.  (F.  193V-195).  Cypriani  martyris.  =  Ibid.,  n.  2037. 

66.  (F.  195-196).  Sermo  domni  Heirigi  (4). 

67.  (F.  196-198V).  Intra  octavas  sancti  Lamberti.  =  Nn°s  23-30  de 
BHL.,  n°  4683.  Des.  miifil.  Unus  a  populo  lapidibus... 

68.  (F.  199-202^).  Vita  sancte  Elysabeth.  =  Ibid.,  n"  2494,  le  pro- 
logue manque.  Des.  mutil.  Quod  omnia  que  iam  dudum  videbatur 
possidere  erant  paupe[rum] 

Parchemin;  202  feuillets  ;  0'",397  X  0'°,292;  XIII«  siècle;  deux  colonnes;  grandes 
et  belles  capitales  en  toutes  couleurs,  mais  la  plupart  ont  été  coupées.  F.  181, 
il  y  a  une  petite  miniature  représentant  S.  Brice  et  f.  186',  une  autre  du  roi  Sigebert. 
Ce  volume  provient  de  l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes,  comme  le  prouve 
l'étiquette  Q.  MS.  5,  qui  se  trouve  sur  le  premier  plat  intérieur.  Reliure  du 
XVII"  siècle,  ais  de  bois  et  veau  estampé;  tranche  verte;  restes  de  fermoirs  et  de 
coins  en  cuivre  (5). 


(1)  A  partir  de  ces  leçons  sur  S.  Hubert,  celte  partie  du  manuscrit,  qui  n'appar- 
tient pas  au  reste  du  volume,  contient  des  fragments  de  bréviaire. 

(2)  II  y  a  ici  :  1°  Les  chapitres  205  et  la  première  partie  du  chapitre  6  de  la  vie 
de  S.  Martin  par  Sulpice  Sévère  =  BHL.,  n"  5610;  2°  la  lettre  à  Bassula  ^=  ibid., 
n»  5613;  3'  le  chapitre  XLIII  du  livre  I  de  VHisloria  Francorum  =  ibid.,  n°  5619; 
4»  le  commencement  de  l'épitre  à  Aurelms  =  ibid.,  n°  5612;  5°  les  chapitres  IVetV 
du  livre  I  des  miracles  de  S.  Martin  =  ibid.,  n"  5618;  6»  les  chapitres  1  et  2  du 
deuxième  dialogue  de  Sulpice  Sévère  =  ibid.,  n°  5615. 

(3)  Les  chapitres  3  et  4  et  le  début  du  b^  du  deuxième  dialogue  de  Sulpice  Sévère, 
voir  BHL.,  n"  5615. 

(4)  Voir  Histoire  littéraire  de  la  France,  t.  XII,  p.  xxiii. 

(5)  Voir,  au  sujet  de  ce  volume,  Act.  SS.,  Octobr.  1. 1,  p.  364;  t.  IV,  p.  219;  t.  XIII, 
p.  383,  et  Catal.  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II,  p.  59-70. 


154  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3182.  (7487-91).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1).  Index  (1). 

2.  (F.  2-28).  Textus  vitae,  actuutn  atque  obitus  beati  Remigii.  = 
BHL.,  nn»^  7152,  7155-7158. 

3.  (F.  28-28^).  De  reliquiis  beati  Remigii  per  sanctum  Moderran- 
num  in  Italiam  delatis.  =  Ihid.,  n'  7165. 

4.  (F.  28^-33).  Quomodo  beatus  Remigius  ...  ascensiones  in  corde 
suo  disposait.  =  Ibid.,  n"  7159. 

5.  (F.  33-34^).  Exemplar  testamenti  beati  Remigii.  =  Ibid., 
n»  7160. 

6.  (F.  34^).  Metrici  versus  ...  in  loculo  ...  in  quo  reconditum  est 
integrum  corpus  beati  Remigii.  =  Ib'uL,  nn°*  7161  et  7162. 

7.  (F.  34^).  Epislola  beati  Benedicti  abbatis  ad  sanctum  Remi- 
gium.  =  Ihid.,  n°  7167.  Des.  mutil.  quapropter  sancte  caritatis 
vestre... 

8.  (F.  35-37V).  [Vila  sancti  Hadelini  confessoris].  =  Ibid.,  n»  3733. 
Inc.  mutil...  Deo  et  hominibus  acceptum. 

9.  (F.  37^-42*).  Vita  sancti  Vedasti  episcopi  et  confessoris.  =  Ihid., 
n"  8506,  le  prologue  est  à  la  fin. 

10.  (F.  42^').  Omelia  eiusdem  [Alcuini]  in  die  natalis  sancti 
Vedasti.  =  Ihid.,  n°  8509.  Des.  mutil.  in  qua  régnât  cum  Gliristo 

11.  (F.  43).  [Omelia  Haimini].  —  Ibid.,  n°  8511.  Inc.  mutil... 
poribus  hominum,  heu  quia  soient  dicere  non  sanctos  esse. 

12.  (F.  43-44V).  De  virtutibus  sancti  Vedasti.  =  Ibid.,  n°  8513  (2). 

13.  (F.  44^-15^).  [Miracula  sancti  Vedasti].  ==  Ihid.,  n»  8510.  Inc. 
mutil...  die  per  ecclesiam  vadens. 

14.  (F.  45^-47).  Sermo  habitus  in  natali  sancti  Vedasti.  =  Ihid., 
n«8511. 

15.  (F.  47-48^).  [Miracula  sancti  Vedasti  Bellovaci  facta].  =  Ihid., 
n°  8517. 

16.  (F.  48^-50).  Pauca  de  miraculis  sancti  Vedasti  édita  a  venera- 
bili  Ulmaro  (3)  monacho.  =  Ibid.,  n°  8517. 

17.  (F.  50-55V).  Vita  sancti  Amandi.  =  Ibid.,  n"  332. 

18.  (F.  55^-58).  Sermo  de  elevatione  corporis  beati  Amandi.  = 
Ibid.,  n°  343. 

19.  (F.  58-60^).  Vita  sancti  ac  beatissimi  Sulpicii  episcopi  Bituricae 
urbis.  =  Ibid.,  n"  7929. 

20.  (F.  60^-63).  Vita  sancti  Silvini  Tarvanensis  episcopi.  =  Ibid., 
n"  7747,  le  prologue  manque. 


(1)  Écrit  par  Godefroid  Henschen. 

(2)  Il  y  a  beaucoup  de  lacunes,  à  cause  des  feuillets  arrachés. 

(3)  Mieux.: Hubertopresbylero. 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  155 

21.  (F.  63-71^).  Vita  sancti  Ansberti  Rotomagensis  episcopi.  = 
BHL.,  n°  519,  sans  le  prologue. 

2i2.  (F.  71"^-78v).  Vita  sancti  Ambrosii  archiepiscopi  mediolanensis 
ecclesie.  =  Ihid.,  n°  377. 

23.  (F.  78v-81).Passio  sancti  Gesarii  martyris.  ==  Ibid.,  n<>  1511. 

24.  (F.  81-81^).  Vita  beati  Marculfi  confessons.  =  Ibid.,  n»  5266. 
Des.  mutil.  famulorum  Dei  presentia  admodum 

25.  (F.  82-89).  [Vita  sancti  Augustini].  =  Ibid.,  n°  785.  Inc.  mutil... 
id  placere.  Augustinus  ciim  suis. 

26.  (F.  89-103^).  Vita  beati  Germani  Autisiodorensis  episcopi.  = 
Ibid.,  n°  3453. 

27.  (F.  103^-110).  Vita  sancti  Germani  Parisiensis  episcopi.  = 
Ibid.,  no  3468. 

28.  (F.  110-122).  Vita  beati  Martialis  Lemovicensis  episcopi.  = 
7ô/d,no5552. 

29.  (F.  122-127^).  Vita  beati  leronimi  presbiteri.  =  Ibid., 
n»  3870. 

30.  (F.  127^-149).  Vita  sancte  Gertrudis  exirnie  virginis.  =  Lbid., 
n»  3493. 

31.  (F.  149-162).  Vita  sancti  Servatii  episcopi  et  confessoris.  = 
Ibid.,  n«  7633. 

32.  (F.  162^-175).  Vita  sancti  Nichoiai  Myrrorum  archiepiscopi.  = 
Ibid.,  nnos  g  104, 6164,  6174,  6175. 

33.  (F.  175-186^).  Translatio  corporis  beati  Nichoiai  Mirreorum 
archipraesulis.  =-  Ibid.,  n"  6180. 

34.  (F.  186V.225).  Vita  beati  Eligii.  =  Ibid.,  iv  2474. 

35.  (F.  225-227^).  Vita  S.  Severini  Coloniensis  archiepiscopi.  = 
Ibid.,  n°  7647. 

36.  (F.  228-234').  Vita  beati  Gregorii  breviter  deflorata.  =  Ibid., 
n°  3640. 

37.  (F.  234V-235).  De  sancto  Aniano.  =  Ibid.,  n»  476. 

38.  (F.  235').  [Epistola  Iagobi  de  Vitriago  ad  beatam  Lut- 
gardem]  (1). 

Parchemin;  235  feuillets;  0'",4(fô  X  O^SSS;  XIII»  siècle;  deux  colonnes;  très 
belles  lettrines  en  toutes  couleurs;  capitales  en  vert  et  en  bleu.  Ce  volume  provient 
de  l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandisles;  il  y  a  sur  le  premier  plat  intérieur 
C>.  MS.  4.  Reliure  du  XVIP  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de  veau  brun  estampé; 
tranche  verte  ;  restes  de  coins  et  de  fermoirs  en  cuivre  (2). 


(1)  Cette  lettre  a  été  publiée  par  le  b»°  Jules  de  Saint-Genois  dans  Mémoires  de 
l'Académie  royale  de  Belgique,  t.  XXIII,  p.  33-43. 

(2)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  Acta  SS.,  Octobr.  t.  I,  p.  167;  Calai,  cod. 
hagiogr.  lai.  bibl.  rcg.  Uruxell.,  t.  II,  p.  70sqq, 


156  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3183.  (7666-71).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1^).  Notes  do  Papebroch  et  de  Chifflet  au  sujet  de  ce 
volume. 

2.  (F.  2-2^).  [Epistola  Iagobi  Tirini  ad  P.  Aegidium  Boucherium]. 

3.  (F.  3-61^).  [Gregorius  Turonensis.  Vitae  Patrum].  =  BHL., 
n»  6541. 

4.  (F.  61^-102^).  [Gregorius  Turonensis.  Liber  in  gloria  confesso- 
runi].  =  PL.,  t.  LXXI,  col.  827-911  (1). 

5.  (F.  103-108).  Vita  sancti  ac  beatissimi  Hilarii  episcopi  et  confes- 
soris  composita  a  sanclo  Fomtunato  presbytero  =  BHL.,  n"  3885. 

6.  (F.  108-1  llv).  Liber  de  virtutibus.  =  Ibid.,  n°  3887. 

7.  (F.  112-114).  Epistola  beali  Ilarii  quam  misit  Abrae  filiae 
suae.  =  PL.,  t.  X,  coi.  549-52. 

8.  (F.  114-118*).  Vita  beali  Meginradi  heremilae  et  mai'tyris.  = 
BHL.,  n»  5878. 

9.  (F.  119-137*).  De  virtutibus  ac  sigiiis  venerabilis  Ermenlandi 
abbatis.  =  76/rf.,  n"  3851. 

10.  (F.  138-144V).  Vita  sancii  Cassiani.  =  Ibid.,n''  1632. 

11.  (F.  144^-149*).  De  miraculis  sancti  Cassiani.  =  Ibid.,  n*»  1635. 

Parchemin;  149  feiiillels;  0",315  X  0».lfâ;  X«  siècle;  deux  colonnes.  F.  2,  on  lit  : 
Liber  mon  ...  tu»,  et  Collegii  Soc.  lexu  Molshlemiensu],  el  plus  bas  :  Hune  Ubrum 
a  Collegio  Molshemiensi  redemimus  pcr  mulationem  aliorum  procurante  /*.  Pétri 
(sic)  Richart  ibidem  S.  Theol.  Profetsore.  F.  1",  il  y  a  la  cote  :  Liber  infra  notatus 
P.  Ms.  i2  et  l'ex-libris  P.  Ms.  12  de  la  bibliothèque  des  anciens  BoUandistes  se 
trouve  sur  le  premier  plat  intérieur.  Reliure  parchemin  (2). 

3184.  (7771-72).  —  Vita  S.  Francisci  Assisiensis. 

1.  (F.  1).  Index. 

2.  (F.  2^).  Autre  index.  Noie  sur  ce  manuscrit  par  Heribertus 

ROSWEYDUS. 

3.  (F.  3-4 Iv).  Legenda  sancti  Francisci.  =  BHL.,  n°  B44. 

4.  (F.  42-115*).  Spéculum  perfeclionis  status  fratrumminorum.  = 
Ibid.,^^  ^\m. 

5.  (F.  116-200*).  Actus  quidam  mirabiles  Beali  Francisci  et  socio- 
rum  eius.  =  Ibid,,  n"  3121. 

Papier;  200  feuillets;  O^SS  X  O'.Sœ;  XVII»  siècle.  Ce  volume  provient  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  BoUandistes.  Il  a  été  transcrit  Ex  ms'"  Franciscanorum 
Lovanii  in  folio  corio  nigro  (cf.  f.  2')  et  f.  115',  il  y  a  la  note:  Scriplum  per  me 
Cornelium  filium  Pétri  Zirixzee  fralerculum  minimum  in  anno  novitialus.  Orelis 


(1)  Avec  l'épilogue  publié  par  KnnscH,  MGH.,  Scr.  rer.  mer.,  t,  I,  p.  465. 

(2)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  Acta  SS.,  Martii,  t,  III,  p.  576  ;  Krusch,  MGH., 
Scr.  rer.  mer.,  t.  I,  p.  464-66;  Analecta  BoUandiana,  t.  IV,  p.  159;  CaUU.  cod. 
hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  BruxelL,  t.  II,  p.  124-126. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  157 

Deum  pro  me  quia  valde  indigeo.  Deo  gratias.  Demi-reliure  maroquin  brun  ;  au  dos, 
le  titre  doré:  Angeli  Tancredi  Legenda  et  miracula  S''  Francisci.  Spéculum  per- 
feclionis  fralrum  minorum;  plus  bas,  le  chiffre  couronné  de  Léopoldl". 

3185.  (7797-806).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  Iv).  Index. 

2.  (F.  2).  [De  simonia  versusj. 

Jtic.  Pellit  et  ecclesia  cunctos  heresis  symonia. 

3.  (F.  2).  [De  hereticis  Poncianis  in  civitate  moguntina]. 

4.  (F.  2).  De  ymagine  Domini  nostri  a  quodam  iudeo  telo  per- 
cussa  (1). 

5.  (F.  2^).  Versus  de  beata  Maria  matre  Domini 

Inc.  Missus  ad  egregiam  Gabriel  tulit  ista  Maria. 

6.  (F.  2^-54).  Miracula  Dei  genitricis  Marie.  =  BHL.,  n»  5357. 

7.  (F.  54-67).  Libellus  editus  a  domno  Hugone  Farsito  de  quibus- 
dam  miraculis  sancte  Dei  genitricis  Marie.  =-  Ihid.,  n°  5410. 

8.  (F.  67-87^).  [Miracula  B.  Mariae  virginis]. 

A  savoir  dans  A.  Poncelet,  Initia  miraculorum  B.  Mariae  virginis, 
les  nn»-  420,  1092,  1293,  1649,  1727,  1468,  1469,  167,  496,  1609,  556, 
483,234,921,774,953,954. 

9.  (F.  88).  [De  vila  B.  Mariae  virginis]. 

10.  (F.  88-107).  [Exompla  et  miracula].  Do  magno  Leone  papa.  De 
quadam  matrona.  De  sancto  Benedicto.  De  quodam  abbate.  De  fero- 
cissimo  rcge.  De  quodam  Antelino.  [De  clerico  eunte  in  Gallia].  De 
quodam  iuvene.  De  quodam  episcopo.  De  quodam  milite.  De  quodam 
monacho.  De  iuvene  monacho.  De  quodam  principe.  De  beata  Bene- 
dicta  virgine.  De  duobus  presbyteris  quorum  unus  post  mortem 
apparuit  alteri  viventi.  De  duobus  ducibus  invicem  confligentibus.  [De 
sacerdote  et  aranea  in  calice].  [De  Gualtero  milite].  [Visiones  fratris 
cuiusdam  Cistercionsis  et  peregrini  angli]. 

11.  (F.  107-122).  Pétri  Cluniagensis  abbatis  liber  miraculorum.  = 
PL.,  i.  CXGII,  col.  861  sqq.,  à  savoir  lib.  I,  cap.  1-8,  10, 11,  21,  22,  26, 
23,  24, 19,  25. 

12.  (F.  122-123V).  Vita  sancti  Frontonii  abbatis.  =  5/ÏL.,n°  3189. 

13.  (F.  123^-141).  Leuntii  episcopi...  vita  lohannis  archiepiscopi.  = 
lôid.,  n"  4388. 

14.  (F.  141-143).  Vita  Eufrosinae  virginis.  =  Ibid.,  n°  2723. 

15.  (F.  143-144^).  Vita  de  captivo  monacho.  =  Ibid.,  n°  5190. 

16.  (F.  144V-147V).  De  sanctaPelagia.  =  76/d.,  n°6605. 

17.  (F.  148-150^).  Descriptioqualiter  vultus  Domini  de  Iherosolimis 
ad  Lucaniam  civitatem  sit  relatus.  =  Ibid.,  n°  4236. 


(1)  Cf.  BHL.,  nn»»  4223  et  4224 


158  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

18.  (F.  150^-154^).  Relalio  miraculorum  Domini  rioslri  Ihesu 
Christi  que  per  imaginem  ipsius  facta  sunt  in  Berito  civitate.  = 
BHL.,  n°  4228. 

19.  (F.  154^-155^).  Sermo  eiusdem  (Alhanasii)  de  indignationo  et 
invidia  ludeorum  adversus  ymaginem  Domini,  =  Ibid.,  n°  4281. 

20.  (F.  156-211^').  Liber  de  gestis  Barlaam  et  losaphat  servorum 
Dei.  =  Ibid.,  n°  979. 

21.  (F.  212-218^).  De  purgatorio  sancli  Patricii.  =  Ibid.,  n°  6510. 

22.  (F.  218V-219V).  [Miraculum  B.  M.  V.  in  SardenaioJ.  =  Ibid., 
n«5409. 

23.  (F.  219^).  [Miraculum  de  viro  et  femina  qui  caste  vivcntcs 
simul  consepulti  inveniunlur]. 

Parchemin;  219  feuillets;  0»,317  X  0»,2:^1  ;  XIII»  siècle;  deux  colonnes;  initiales 
rouges  et  vertes.  Quelques  capitales  fort  élégantes;  signatures  a-t,  i-vi.  F.  219',  on 
lit:  Liber  sancle  .^arie  de  Tongerloo.  Si  quii  eum  abslulerit,  analhema  gil.  Amen  ; 
et  f.  V  :  Bibl\iolhecae]  Tongerloensis].  Reliure  restaurée  du  XVI"  siècle,  veau 
estampé,  quelques  fers  très  usés  (1). 

3186.  (7808).  —  ViTAE  sanctorum. 
Sur  le  premier  plat  intérieur,  index. 

1.  (F.  lv.2).  [Contenta]. 

Les  feuillets  2^-3^  sont  blancs. 

2.  (F.  4-6v).  Vita  beati  Anthonii  abbatis  (2). 

3.  (F.  7-12).  Passio  sancti  Andrée  apostoli.  =  BHL.,  n°  428. 

4.  (F.  12-35).  De  miraculis  eius.  =  Ibid.,  n'>430. 

5.  (F.  35-36).  Omelia  beati  Gregoru  pape.  (Homilia  5*  in 
Matthaeum).  =  FL.,  t.  LXXVI,  col.  1093. 

6.  (F.  36-44).  Vita  sancti  Eligii  episcopi  et  confessons.  =  BHL., 
n°  2474  (3). 

7.  (F.  44-48^).  Vita  béate  Barbare  virginis.  =  Ibid.,  n«  913. 

8.  (F.  48^-64).  Vita  beati  Nicolai  episcopi  et  confessons.  ==  Ibid., 
nn°«  6105  et  6106. 

9.  (F.  64-66V).  Passio  sanctae  Eulaliae  virginis.  =  Ibid.,  n°  2696. 

10.  (F.  66^-78).  Vita  sancli  Autberti  episcopi  et  confessons.  = 
Ibid.,  n"  861,  sans  le  prologue. 

11.  (F.  78-81).  Passio  sanctae  Luciae  virginis.  =  Ibid.,  n°  4992. 

12.  (F.  81^-87^).  Passio  beatissimi  Nichasii  Remorum  archi- 
episcopi.  =  Ibid.,  n°  6076. 

13.  (F.  87^-100»).  Passio  sancti  Thomae  apostoli.  =  Ibid.,  n«  8136. 


(1)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit.  Cal.  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II, 
p.  127-129. 

(2)  Fragment;  cf.  BHL.,  n»  609. 

(3)  Fragment,  le  commencement  de  la  Vie,  saos  le  prologue. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  159 

14.  (F.  lOOv-101).  Omelia  beati  Gregorii  papae.  =  PL.,  t,  LXXVI. 
col.  1201. 

15.  (F.  101-102).  In  vigilia  natalis  Doniini.  Omelia  Origenis  (1). 

16.  (F.  102-107).    In    die    natalis    Domini    [LectionesJ.  =   PL., 
t.  LXXVI,  col.  1103. 

17.  (F.  107-110).  Sermo  beati  Fulgentii  de  sanclo  Stephano.  = 
Ibid.,  t.  LXV,  col.  729. 

18.  (F.  110-112).  Idem  (2)  de  eodom.  =  Ibid.,  t.  LVII,  col.  379. 

19.  (F.  1 12^-1 14^).   Dicta    ex    commentario    Iheronimi.  =  Ibid., 
t.  XXVI,  col.  172-75. 

20.  (F.  114-118).  In  die  sancti  Stephani  prothoraartiris.  =  PL., 
t.XLI,  col.  766-71,  n°  10-21. 

21.  (F.   118-119).  Relatio   Ysidori  episcopi   de  miraculis    sancti 
lohannis  apostoli  et  evangelistae.  ^  Ibid.,  t.  LXXXIII,  col.  151-152. 

22.  (F.  119-120^).  De  eodem  sumpta  ex  Hystoria  ecdesiastica.  = 
BHL.,  n°  4324. 

23.  (F.  120v-129^  135-136).  [Epistola]  Militonis  Laodiceni  episcopi 
super  assumptioncm  lohannis  apostoli.  =  Ibid.,  n"  4320. 

24.  (F.  129V-135).  Omilia  venerabilis  Bede.  =  PL.,  t.  XCIV,  col.  44. 

25.  (F.  136-138).  Sermo  [S.  Pétri  Ghrysologi]  in  nativitate  Inno- 
centium.  =  Ibid.,  t.  LU,  col.  604-7. 

26.  (F.  138-138^).  Omelia  venerabilis  Bede  presbyteri.  =-  Ibid., 
t.  XCVI,  col.  503. 

27.  (F.  138^-140^).  Sermo  in  octava  Innocentium. 

28.  (F.  140V-143).  De  nativitate  Domini  lectiones.=  iè/d, t.  XXXV, 
col.  1001. 

29.  (F.  143-145^).  In  vigilia  Epyphanie  legenda.  =  Ihid.,  col.  1997. 

30.  (F.  145^-149).  In  circumcisione  \)Qra\m.  =  Ibid.,  t. LVII,  col.  255. 

31.  (F.   149-150).  In  vigilia   Epyphanie  Omelia   beati  Iheronimi 
presbiteri.  =  Ibid.,  t.  XXVI,  col.  28. 

32.  (F.  150-153).  In  die  Epyphanie.  =  Ibid.,  t.  LXXVI,  col.  1110. 

33.  (F.  153-158).  Per  ebdomadam  infra  octavam  epyphanie. 

34.  (F.  158-160).  In  die  octavae  Epyphanie.  =  Ibid.,  t.  XCVI, 
col.  58. 

35.  (F.  160-174V).  Vita  et  actus  sancti  Silvestri  pape.  =  BHL., 
nno«  7725  et  7726. 

36.  (F.  174V-183V).  De  sancto  Remigio.  =  Ibid.,  n°  7155  (3). 

37.  (F.  183V-184V).  Vita  sancti  Felicis  presbiteri.  =  Ibid.,  n°  2875. 


(1)  CoMBEFis,  Bibl.  Patrum  concionaloria,  1. 1,  p.  99. 

(2)  Ou  plutôt  S.  Maxime  de  Turin. 

(3)  Fragment,  depuis  le  n"  106  jusqu'à  la  fin  de  l'édition  des  Acta  SS.,  Octobr. 
1. 1,  p.  131  sqq. 


160  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

38.  (F.  184V-186).  Marcelli  pape.  =  BHL.,  n»  5234. 

39.  (F.  186-193).  Passio  sancli  Sébastian!  martyris.  ==  Ibîd., 
n"  7543. 

40.  (F.  193-199*).  Passio  sancle  Agnetis  virginis.  =  Ibid.,  n"  156. 

41.  (F.  199V-205).  De  sancto  Vincentio  martyre.  =  Ibid.,  nn°»  8627, 
8628,  8631. 

42.  (F.  205-213).  In  conversions  sancti  Paul).  [Lectiones  et  ome- 
liaej(l). 

43.  (F.  213-226).  Vita  béate  Aldegundis  virginis.  =  BUL.,  n»  245, 
sans  le  prologue. 

44.  (F.  226-238).  Vita  sancti  Veroni.  =  Ibid.,  n"  8550. 

45.  (F.  238-243).  In  purificalionc  béate  Marie  virginis  sermo 
beati  Augustini  episcopi.  Inc.  Exultent  virgines,  virgo  peperit 
Christum. 

46.  (F.  243-247).  De  beata  Waldetrude.  =  BHL.,  n^  8777  (2). 

47.  (F.  247^-248»).  [Homilia  de  evangelio  Loquente  Ihesu  ad  tur- 
has\.  =  PL.,  t.  LXXVI,  col.  1086. 

48.  (F.  248^-254).  Passio  sancte  Agathe  virginis  et  martiris.  = 
BHL.,  no  133,  le  prologue  manque. 

49.  (F.  254-264).  Vita  S.  Amandi  episcopi.  =  Ibid.,  n«  332,  sans  le 
prologue. 

50.  (F.  264-274*).  Vita  sancti  Vedasti  episcopi.  =  Ibid.,  n°  8506, 
sans  le  prologue. 

51.  (F.  274^-286*).  Vita  sancli  Ansberti  pontificis  Rolomagensis.  == 
Ibid.,  n"  519,  le  prologue  manque. 

52.  (F.  286V-291).  Vita  sanctae  Scolasticae  virginis.  =  PL.,  t.  LXVI, 
col.  194-204  (3). 

53.  (F.  291-306').  Vita  sanctorum  Fauslini  et  lovitae  martirum.  = 
BHL.,  n°  2838. 

54.  F.  306*-313).  Vita  beatae  Iulianao  virginis  et  martiris.  =  Ibid., 
n°  4522. 

55.  (F.  314-317*).  [Fragment  de  bréviaire].  In  vigilia  apostolorum. 
De  sancta  Brigida.  S.  Fabiani.  In  feslo  sancti  Vincentii. 

Parchemin;  317  feuillets;  0",32  X  O^.SI;  XIV»  siècle  ;  deux  colonnes;  quelques 
belles  capitales,  en  forme  d'animaux  et  à  entrelacs.  F.  2  et  f.  3,  on  lit  :  Liber  ecdesie 
S.  Waldelrudis  oppidi  Montensis,  et  f.  2  :  HR.  PP.  Socielalis  lesu  Aclor^m 
Sanctorum  edilnribus  Àntverpiae  Henricus  Dionysius  }îu(le,  ccdesiae  melropolilanae 
Cameracensis  decanus,  huncce  codicem  DD.  Malle.  Sur  le  premier  plat  intérieur, 
l'ex-libris  ^  MS.  209  de  la  bibliotlièque  des  anciens  Bollandisles.  Reliure  du 
XV»  siècle,  très  endommagée,  ais  de  bois  recouverts  de  peau  de  truie. 


(1)  Entr'autres  PL.,  t.  XXVI,  col.  laô. 

(2)  Fragment. 

(3)  Ex  Dialogis  Gregorii  Magni,  lib.  II,  cap.  33-38. 


VIES   DE    SAINTS   EN   LATIN  161 

3187.  (7825-26).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  l-2v,  42-43V).  [Fragments  de  bréviaire  pour  janvier, 
XIV«  siècle]. 

2.  (F.  3-4).  Index  d'un  traité  de  chronologie. 

3.  (F.  5-36V).  Legenda  patris  nostri  sancli  Dominici  confessoris.  = 
BHL.,  n°  2226,  manque  1  epître  dédicatoire. 

4.  (F.  36^-0^).  Vita  venerabilis  patris  nostri  fratris  lordani,  secundi 
magistri  fratrum  ordinis  Praedicatorum.  =  Ibid.,  n"  4452.  Des. 
mutil.  erat  namque... 

5.  (F.  41-41^).  [Fragment  d'un  commentaire  de  droit  canon]. 

Parchemin,  sauf  les  feuillets  3  et  4;  41  feuillets;  0'",324  X  0",222,  sauf  les 
feuillets  1,  2,42  et  43  qui  ont  O^.ie  X  0">,214;  XIV«  siècle;  deux  colonnes; 
ancienne  pagination  i-xxxvi;  signatures  i-iii.  F.  4,  on  lit  celte  note  écrite  par 
Papebroch  :  Dono  adm.  II.  P.  Udalrici  JSols,  Prioris  Franco furdensis,  an.  1688, 
ex  liibUolheca  convenlus  ubi  exlal  adkuc  aliud  exemplar.  Dans  l'ancienne  biblio- 
thèque des  Bollandisles,  ce  volume  était  coté  P.  MS.  8.  Très  belle  reliure  moderne, 
peau  de  truie  estampée;  sur  le  plat,  l'inscription  :  Itegia  Bibl.  Belgica  (1). 

3188.  (7882).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1-lv,  188-188V).  [Fragment  de  missel,  XI1«  siècle]. 

2.  (F.  2-2v).  Index  libri  infra  notati. 

3.  (F.  3-15).  [Vita  S.  Silvestri  papae].  =  BEL.,  n««  7735-7735. 
Inc.  mutil. 

4.  (F.  15-23V).  Vita  sanctae  ac  ven-erabilis  Genofevae  virginis.  = 
Ibid.,  n°  3334. 

5.  (F.  24-29).  [De  invent ione  beati  CelsiJ.  =  Ibid.,  n»  1720.  Inc. 
mutil.  ...  respectu  in  calce  temporum  apud  eiusdem  urbis  ario- 
pagum. 

6.  (F.  29-35V).  De  miraculis  quae  per  illum  Dominus  fecit.  =  Ibid., 
n°  1721. 

7.  (F.  35^-38).  Sermo  Theodorici  sacerdotis  ac  monachi  legendus 
in  festivitate  sancti  Celsi  (2). 

8.  (F.  38-46^).  Vita  sancti  ac  beatissimi  Symeonis  anachorrtae.  =-= 
BHL.,  n"  7963,  le  prologue  manque. 

9.  (F.  46^-50).  Vita  sancti  ac  beatissimi  Pauli  anachoritae.  =  Ibid., 
n° 6596. 

10.  (F.  50-53).  Vita  sancti  Hilarii  episcopi.  =  Ibid.,  n°  3888. 

11.  (F.  53v-54v).  Passio  sancti  Felicis  presbiteri.  =  i6îo^.,  n° 

12.  (F.  54V.59).  Passio  sancti  Marcelli  papae,.  =  Ibid.,  n°  5235. 


(1)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  Acl.  SS.,  Aug.  l.  I,  p.  562  et  Calai,  cod. 
hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Uruxell.,  t.  II,  p.  135. 

(2)  Publié  Àcla  SS.,  Febr.  t.  III,  p.  404-5. 

CATAL.   BIBL.  ROYALE,   T.   V.  H 


162  MANUSCRttS   DE    LA    ËIBLlOTHÈQUË    ROYALE 

13.  (F.  59^-61^).  Vita  S.  Siilpicii  episcopi  et  confessoris.  =  ÈHL., 

n«  7928. 

14.  (F.  62-64^),  Passio  sanctorum  niartirum  Marii,  Miulhe,  filîo- 
rumque  eorum  Audifax  et  Abacuc.  =  Ibid.,  n"  5543. 

15.  (F.  65-83).  Passio  sancii  Sebastiani  inartiris.  =  Ibid.,  n"  7543. 

16.  (F.  83-87^).  Passio  sanclae  Agnelis  virginis.  ==  lbid.,n°  156. 

17.  (F.  87^-9 1^).  Passio  sancti  Vinccntii.  =  i6tU,  nn»»  8628,  8631 
et  8634. 

18.  (F.  91^-96).  Passio  sancte  Agathe  virginis.  =  Ibid.,  n°  133. 

19.  (F.  96-100^).  Passio  sancte  luiianc  virginis.  =  Ibid.,  n"  4523. 

20.  (F.  100^-101').    Vita    sanclae  Scolaslicae  virginis.  =  Ibid., 
no  7514. 

21.  (F.  lOlv-102).  fHymnusJ.  =-  HH.,  n"  2581,  avec  musique. 

22.  (F.  102-109V).  Vita  sanclae  Aldegundis.  =  BHL.,  n"  245. 

23.  (F.  109^-113).  Vita  sanclae  Gorirudis  virginis.  =  lhid.,tï"  3490. 

24.  (F.  113-115).  Vita  S.  Benedicti  abbatis  vencrabilis.  =  Ibid., 
nM  102(1). 

25.  (F.  115-115V).  [De  sancto  Arnulfo].  =  Ibid.,  n''689(2). 

26.  (F.  115^).  [Hymnus  de  sancla  BarbaraJ. 

Inc.  Barbara  virgo  bona, 
Via,  vita,  noslra  patrona. 

27.  (F.  116-124V).  Passio  sancti  Pauli  apostoli.  --  BlIL.,  n°  6657. 

28.  (F.  124^-139^).  Liber  de  virtutibus  sancti  Andreae.  =  Ibid., 
n''430. 

29.  (F.  139^,  146-149).  Passio  sancti  Andreae  apostoli.  =  Ibid., 
n°  428. 

30.  (F.  140V- 145\  167-167^  172-175).  Passio  sancti  Thomae  apo- 
stoli. =  ièW.,  n»  8136. 

31.  (F.  149-152^).  Passio  sancii  lacobi  apostoli  fratris  lohannis 
evangelistae.  =  Ibid.,  n°  4057. 

32.  (F.  152V-153).  Vita  sancti  Philippi  apostoli.  =  Ibid.,  n»6814. 

33.  (F.  153-157^).  Passio  sancti  Barlholomei   apostoli.  =  Ibid., 
n«  1002. 

34.  (F.  157^-164).  Passio  sancii  Malhaei  apostoli.  =  Ibid.,  n«5690. 

35.  (F.  164-165).  Sancti  lacobi  apostoli,  fratris  Domini.  =  Ibid , 
n°  4093. 

36.  (F.  165-165V,  168-171v,  166-166^,  140-140v).  Passio  sanctorum 
apostolorum  Simonis  et  ludae.  =  Ibid.,  nn»»  7750  et  7751. 

37.  (F.  174V-176).  Passio  sancti  Marci  evangelistae.  =  Ibid.,  n»  5276. 


(1)  Dans  le  manuscrit,  il  n'y  a  que  les  tin""  1,  37  et  le  commencement  du  n°  38. 

(2)  Fragment,  savoir  les  nn"'  2-6. 


VIES   DE    SAINTS   EN    LATIN  ii58 

38.  (F.  176-178).  Vita  sancti  Remigii  confessons.  =  BHL., 
n°  7150, 

39.  (F.  178-179^).  Passio  sanctae  Felicitatis.  =  Ibid.,  n«  2583. 

4^.  (F.  179v-180^).  Passio  sanctae  Praxedis  virginis.  =  Ibid., 
n°  6920. 

41.  (F.  180^-187).  Sancli  lohannis  ewangelistae.  =  i6/c/.,  n°  4320. 

42.  (F.  187).  [Fragment].  Inc.  Unigcnitum  filium  et  verbum  Dei. 

Parchemin;  188  feuillets;  O^.SSo  X  0'",22;  Xl«  siècle;  très  curieuses  capitales 
à  entrelacs  avec  oiseaux.  F.  3,  il  y  a  la  note  :  Isle  est  liber  hospilalis  sancti  Nicolài 
prope.  Cusam;  f.  %  on  lit  le  nom  propre  :  loh.  Breddendych.  L'ex-hbris  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes,  P.  MS.  9,  se  trouve  f.  3.  Demi-reliure, 
veau  brun  estampé  (1). 

3189.    (7917).   -  ViTAE  SANGTORUM. 

1.  (F.  1-2).  [Index]  (2). 

2.  (F.  3-6).Nalivitas  gloriosissime  Ghristique  martiris  Katherine.  = 
BEL.,  n«  1668. 

3.  (F.  6^-18).  Passio  gloriose  virginis  Katherine.  =  Ibid.,  n»  1663. 

4.  (F.  18-23^).  Quacdam  gloriosa  que  Deus  noster  per  eam  in 
quibusdam  locis  operari  dignalus  est.  =  Ibid.,  nn°«  1682,  1684-1686, 
1681,  1687-1694,  1680,  1695. 

5.  (F.  23^-25).  Inventio  corporis  eiusdem  virginis.  =  Ibid., 
n°  1679. 

6.  (F.  25-38^).  Vita,  passio  necnon  translatio  béate  Barbare 
virginis.  =  Ibid.,  n*'  918. 

7.  (F.  38^-41).  Translatio  eiusdem  sanctissime  martiris  virginisque 
Ghristi  Barbare.  =  Ibid.  n°  926. 

8.  (F.  41-48^).  Miracula  que  Deus  per  eandem  virginem  operatus 
est.  =  lbid.,^nn<^^  932-936,  938-940,  943,  941,  937,  942,  944-950. 

9.  (F.  48^-50).  Passio  sancte  Lucie  virginis.  =  Ibid.,  n»  4992. 

10.  (F.  50-51^).  Vita  sancte  Marthe  virginis  et  hospite  Domini 
nostri.  ==  Ibid.,  n°  5548. 

11.  (F.  51^-52^).  Passio  sanctissime  virginis  Ghristi  Martine.  Inc. 
Martina  virgo  nobiiis  et  splendida,  Rome  senatorum  progenie  orta. 

12.  (F.  52^-53).  Passio  sancte  Prisce  virginis  Gristi.  Lie.  Beata 
Prisca  Rome  orta  ex  nobili  prosapia. 

13.  (F.  53-55V).  [Passio  sanctae  Agnetis].  =  Ibid.,  n''  156. 

14.  (F.  55^-63^).  Epitaphium  beatissirai  Iheronimi  ad  Eustochium 
de  vita  Paule  vidue.  =  Ibid.,  n°  6548. 


(1)  Voir,  au  sujet  de  ce  volume,  Act.  SS.,  lulii  t.  III,  p.  12;  Octobr.  1. 1,  p.  128; 
Calai,  cod.  hayiogr.  lai.  bibl.  rcij.  UruxelL,  t.  II,  p.  151-55, 

(2)  Écrit  par  Rosweyde,  pour  la  première  partie. 


164  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

15.  (F.  64-64^).  Vita  sancte  Aldegundis  virginis.  Inc.  Teinpore 
Dagoberti  régis  Francie  oritur  puella  quedain. 

16.  (F.  64^-65^).  Vita  sancte  Waldetrudis  sororis  sancte  Alde- 
gundis virginis.  Inc.  Sancla  Waldetrudis  tempore  Dagoberti  régis 
clarissimis  orta  parentibus. 

17.  (F.  65^-67^).  Passio  sanctae  Agathae  virginis  et  martiris.  = 
BHL.,  n°  133,  sans  le  prologue. 

18.  (F.  67^-76^).  Vita  et  passio  gloriosissimae  virginis  et  martiris 
Appollonie.  =  i6irf.,n°641. 

19.  (F.  76^-78).  Passio  sanctissime  virginis  et  martiris  Christi 
Appollonie.  =  Ibid.,  n»  643. 

20.  (F.  78).  De  opiscopo  [Pragensi  Erneslo]  non  reedificante  eccle- 
siam  eius.  =  Ibid.,  n»  645 

21.  (F.  78-81).  Passio  sancte  Dorothée  virginis.  =  Ibid.,  n»  2325. 

22.  (F.  81-99*).  Vita  sancte  Gheertrudis  virginis  et  abbatissc.  — 
i6trf.,  n''3493. 

23.  (F.  99V-106).  Vita  beale  Mario  Egiptiacae.  =  Ibid.,  n"  5417, 
le  prologue  manque. 

24.  (F.  106-112).  Vita  beatissime  ac  Deo  dilectissime  virginis  ac 
paradoxae  Waldburgis.  ==  Ibid.,  nn"'  8766-8768. 

25.  (F.  112-114V).  Vita  sancte  Monice  (1). 

26.  (F.  114^-115).  De  sancta  Pelronilla.  Inc.  Sancta  Petronilla  cuius 
vitam  sanctus  Marcellus  scripsit  (2). 

27.  F.  115-116).  Vita  sancte  Pharahildis  cuius  corpus  requicscit  in 
Gandavo.  =  BHL.,  n°  6793. 

28.  (F.  116-121).  Vita  sancte  Lufgardis  virginis  et  monealis.  = 
Ibid.,  n"  4950,  sans  le  prologue. 

29.  (F.  121-122).  Edeltrudis  virginis  et  reginae.  =  Ibid.,  n*»  2632. 

30.  (F.  122-122V).  Ynnus  venerabilis  Bede.  =  RH.,  m  839. 

31.  (F.  122^-142^).  Iacobi  Aconensis  episcopi  [vita]  sancte  ancllle 
Christi  Marie  de  Oegnies.  =  BHL.,  n°  5516. 

32.  (F.  143-146).  Passio  béate  Margarete  virginis.  =  Ibid.,  n"  5303. 

33.  (F.  146-147).  Vita  sancte  Praxedis  virginis.  =  Ibid.,  n»  6920. 

34.  (F.  147-148).  Gonversio  béate  Marie  Magdalene  ex  Ysidero  de 
vita  et  obilu  sanctorum.  =  Ibid.,  n»  5452. 

35.  (F.  148-149).  Béate  Mariae  Magdalene  transitus.  =  Ibid., 
n°  5446. 

36.  (F.  149-150^).  Sermo  de  translatione  béate  Marie  Magdalene.  = 
Ibid.,  n<*  5489,  avec  Xincipit  p. 


(1)  Texle  conforme  à  celui  de  la  Legenda  aurea,  fol.  277-279  de  rédilion  de 
Cologne. 

(2)  Cf.  BHL.,  n»  6061» 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  165 

37.  (F.  15M52V).  Debona  indole  sancteGhristme.=  5iïL.,nol757. 

38.  (F.  152^-154).  Conversio  sancte  Affre  martiris  cum  aliis.  = 
Ibid.,  n°  108. 

39.  (F.  154^-157).  Sancte  Eufemie  virginis  et  martiris.  ==  Ibid., 
n"  2708. 

40.  (F.  157-158^).  Sancte  Hildegardis  virginis.  =  Ibid.,  n"  3931. 

41.  (F.  159-162).  Passio  sancte  Tecle  virginis  et  martiris.  =  Ibid., 
n"  8020. 

42.  (F.  162-165).  Vita  sancte  Pélagie  ad  Ghristum  converse.  = 
Ibid.,  n"  6607. 

43.  (F.  165-166^).  Passio  sanctarum  Perpétue  et  Felicitatis  marty- 
rum.  =  Ibid.,  n»  6634. 

44.  (F.  166^-168).  Passio  sanctarum  undecini  milium  virginum.  ==■ 
Ibid.,  n"  8428  (résumé). 

45.  (F.  168-169V).  Vita  sancte  Ode  vidue.  =  Ibid.,  n°  6259. 

4^.  (F.  169^-170).  Vita  sancte  Ermelendis  virginis.  =  Ibid,, 
n°  2605. 

47.  (F.  171-176^).  Vita  mirabilis  Ghristinae  descripta  a  fratre 
Thoma  suppriore  conventus  Lovaniensis  Ordinis  Fratrum  Predicato- 
rum  =  Ibid.,  n°  1746. 

48.  (F.  177-197).  Fratris  Theodorigi  ...  vita  sanctissime  Elysabeth 
régis  Ungariae  filie.  =  Ibid.,  n**  2496. 

49.  (F.  197-198V).  Bulla  canonizationis  eiusdem.  =  Ibid.,  n"  2492. 

50.  (F.  198V-204).  Passio  sancte  Gecilie  virginis.  =  Ibid.,  n°  1496. 

Parchemin;  204  feuillets,  plus  trois  feuillets  de  garde  en  tête  et  six  à  la  fin  du 
volume;  0'",Zn  X  0'",228;  XV*  siècle;  deux  colonnes;  initiales  rouges  et  bleues  ; 
ancienne  pagination  I-CGVII.  Sur  le  premier  feuillet,  on  lit  :  Perlinetad  librariam 
domus  sancli  leronimi  in  Iraieclo,  et  au  verso  du  deuxième  feuillet  de  garde  : 
Perlinel  [ad  fralres  conventus]  sancli  leronimi  Iraieclensis.  De  là,  le  volume  a 
passé  dans  la  bibliothèque  des  anciens  Bollandistes  avec  la  cote  P.  MS.  17,  qui  se 
voit  au  verso  du  deuxième  feuillet  de  garde  et  f.  1.  Demi-reliure  moderne  ;  au  do.", 
le  titre  doré  :  Passionale  XV  saec,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I"  (1). 

3190.  (7959-61).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  l-2v).  [MiraculaS.  ThomaeGantuariensis,auctoreBENEDiGTO 
Petriburgensi].  =  BEL.,  n°  8171  (2). 


(1)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  Acl.  SS.,  lulii  t.  V,  p.  650;  Oclobris  t.  IV, 
p.  261  ;  t.  XII,  pp.  844  et  849;  Hautcœur,  Actes  de  S'^  Pliaraïlde,  Lille,  1882,  p.  vu  ; 
Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bilil.  reg.  BruxelL,  t.  II,  p.  155  sqq. 

(2)  Fragment,  à  savoir  de  l'édition  de  Robertson,  Rerum  Britannicarum  medii 
aevi  scr..  Materials  for  Ihe  Hislory  of  Thomas  Beckel,  t.  II,  les  dernières  lignes  du 
chap.  LXXVII  du  titre  II,  puis  le  chapitre  LXXVIII,  et  ensuite  les  chapitres  I  et 
II  (le  commencement)  V  et  VI  du  livre  IV. 


166  MANUSCRITS   DE    LA    BIBIJOTHKQDE   ROYALE 

i.  (F.  3-10^).  Vita  et  passiobcati  Thomae  Cantuariensis  archiepi- 
scopi.  =  BHL.,  n"  8206. 

3.  (F.  10^-125^).  Liber  de  miraculis  bealissimi  Tlionie  niarlyris  et 
Cantuariensis  archiepiscopi.  =  Ibid.,  n°  8171. 

4.  (F.  125^-141).  Visio  cuiusdam  niililis  Iliberncnsis(l). 

5.  (F.  141^-152).  Passio  undecim  milium  virginum.  =  BHL, 
no  8428.  Des.  mut  il.  (2). 

Parchemin;  152  feuillets  ;  0»,302  X  0",%);  XIII"  siècle;  deux  colonnes;  capitales 
ornées,  de  diverses  couleurs.  Sur  le  premier  plal  intérieur,  il  y  a  l'ex-libris  : 
iV.  S07a  de  la  bibliothèque  des  anciens  Bollandistes,  et  f.  1,  on  lit  cette  note  écrite 
par  Henschen  :  Emimu$  a  Cox  charlopola  intle  Everix  sUafl  auno  1652.  Reliure 
du  XVII»  siècle,  veau  racine,  filets  dorés;  au  do<,  le  titre  doré  :  Viln  MS. 
Si  Thomae  Çantuari;  tranche  jaspée  (3). 

3191.  (7984).  —  VlTAE  SANGTOQUII. 

1.  (F.  V).  Inde?. 

2.  (F.  1^-14).  Passio  sanctc  Eugénie  virginis  cum  multis  mira- 
culis. =  BHL.,  n°  2666. 

3.  (F.  14-15^),  Passio  sanctae  Anastasiae  virginis.  =  Ibid.,  n°  ^\. 

4.  (F.  15^-21).  Passio  sancti  Marini  pueri  =  ^bid.,  n°  5538. 

5.  (F.  21-22').  Passio  sanclae  Columbae  virginis  et  martiris 
Christi.  =  i*/rf.,  nM893. 

6.  (F.  22^-24).  Passio  sancti  Pelri  qui  el  Balsarnj.  =  i^iV/.,  n«  6702 

7.  (F.  24-33V).  Vila  vel  visio  sancti  Fursei.  =  Ibid.,  n"3209. 

8.  (F.  34-36).  Passio  beati  Fileae  episcopi.  =  Ibid.,  n°  6799. 

9.  (F.  36-40^).  Passio  sanctae  Dorotheae  virginis  et  comitum 
eiws.  =  Ibid.,  1^°  2323. 

10.  (F.  40v-48^).  Vila  S.  Vedasti.  =  Ibid.,  n«  8505,  sans  le  pro- 
logue. 

11.  (F.  48^-51).  Passio  sancti  Valentini  episcopi.  =  Ibid.,  n"  8460. 

12.  (F.  51-54).  Passio  beati  Nestoris  episcopi  de  Pergen.  =  Ibid., 
n°6068. 

13.  (F.  54-60^).  Passio  sancti  Foci  episcopi.  =  Ibid.,  n"6838. 

14.  (F.  60V-P7).  Passio  sancti  Fileinonis.  =  Ibid.,  n°  6803. 

15.  (F.  67-7 h).  Vita  sancti  Attali  abbatis.  =  Ibid.,  n°  742. 

16.  (F.  71V-84').  Vita  sancti  Ambrosii.  =  Ibid.,  n»  377. 

17.  (F.  85-87^).  Passio  sancti  Longini.  =  Ibid.,  n"  4965. 


(1)  Voir  pour  les  éditions  de  la  vision  de  Tundale,  Potthast,  Hibl.  hist.  tned. 
aevi,  2»  éd.,  p.  1098-99. 

(2)  Il  manque  les  nn»»  19-^  de  l'édition  des  Acta  Sanctorum. 

(3)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  Catal.   cod.  hagiogr.  lat.   bibliolh.    reg. 
BruxelL,  t  11,  pJ^lT] -78. 


VIES    DE    SAINTS   EN    LATIN  167 

18.  (F.  88-90^').  Passio  sanctorum  Marcellini  et  Pétri.  =  BHL., 
n°  5230. 

19.  (F;  90^'-93v).  Passio  sancti  Bonifatii.  =  Ihid.,  n°  1413. 

20.  (F.  93^-97).  Passio  sanctorum  martyrum  Primi  et  Feliciapi.  = 
Ibid.,  n"  6922. 

21.  (F.  97-99).  Passio  sancti  Gethulii  martyris.  =  Ibid.,  n"  3524. 

22.  (F.  99-100).  Passio  sanctorum  martyrum  Basiiidis,  Tripodis  et 
Mandalis.  =  Ibid.,  n"  1019. 

23.  (F.  100^-105).  Passio  sancti  Viti  martyris.  =  Jbid.,  n°  8712. 

24.  (F.  105-107).  Passio  sanctorum  martyrum  Rufmi  et  Valerii.  == 
Ihid.,  n°  7373. 

25.  (F.  107-109).  Passio  sancti  Albani  martyris.  =  Ibid.,  n°  208. 

26.  (F.  109-114^0.  Passio  sanctae  Margaretae  virginis.  =  Ibid-, 
n°  5303. 

27.  (F.  114v-125v).Vita sancti  Arelefïi  sacerdotis  (l).=7i/rf.,n°  1^68. 

28.  (ï\  125^-126^').  Passio  beatorum  Scillitanorurn  marlyruni.  == 
Ihid.,  n»  7529. 

29.  (F.  126^-130^).  Passio  sancti  Vicloris  martyris.  =-  Ibid.,  n.  8570. 

30.  (F.  130^-136^).  Actus  et  passio  beati  Apollinaris.=  i6ic?.,  n°  623. 

31.  (F.   137-144^).  Passio   sanctae    Gristinae   virginis.  =  Ibid., 
n"  1748. 

32.  (F.  145-148^).  Passio  sancti  Policronii  episcopi.  =  i6|c?.,  n"  6884. 

33.  (F.  149-154).  Passio  sancti  Stephani  papae  rornani.  =  Ibid., 
n"  7846. 

34.  (F.  154-158V).  Passio  sanctae  Theodotae.  =  Md.,  n°  8093. 

35.  (F.  158^-160^).  Vita  sancti  Memmii  Gatalonicae  ciyit^tis  epi- 
scopi.  =  Ihid.,  no  5907. 

36.  (F.  160^-164^).  Gonversio  sanctae  Afrae.  =  Ibid.,  n°  108. 

37.  (F.  164-165).  Passio  sanctae  Afrae.  =--  Ibid.,  n»  109. 

38.  (F.  165-168).  Vita  sancti  Gauvorici  episcopi.  =  Mid.,  n»  3286. 

39.  (F.   168-168^).  Passio    sancti    Memmae    monachi.  =    Ibid., 
n°  5192  (1). 

40.  (F.  169).  [De  sancto  Genesio].  =  Ibid.,  n»  3322  (2). 

41.  (F.  169-1 70^).  Passio  sanctorum  lusti  et  Pastoris.  =  Jki^„ 
n"  4595. 

42.  (F.  170V-172).  Passio  beati  Iuliani  martyris.  =  Ibid.,  n«  4540. 

43.  (F.  172-173).  Passio  sancti  Anastasii  martyris.  =  Ibid.,  n»  414. 

44.  (F.  173-174).  Passio  sancti  Theonesti  episcopi.  =  i6?c?.,  n°  8llO. 

45.  (F.  174^-178).  Vita  sancti  Victoris  episcopi  et  confessons.  = 
Ibid.,  n»  8600. 


(1)  Il  n'y  a  que  le  commencement. 

(2)  La  fin  seulement. 


168  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

4G.  (F.  178-180).  Vita  sancti  lusti  episcopi  Liigdunensis.  =  BHL., 
n»  4599. 

47.  (F.  180-182*).  Passio  sancti  lusti  martiris.  =  Ibid.,  n"  4590. 

48.  (F.  182v-192v).  Passio  sancti  Adriani  martyris.  =  Ibid.,  n°  3744. 

49.  (F.  192^-194).  Passio  sancti  Cornelii  papao.  =  Ibid.,  n°  1958. 

50.  (F.  194-197^).  Passio  sancti  lanuarii.  =-  Ibid.,  n"  4115. 

51.  (F.  197^-202^).  Passio  sancti  Maiirilii  sociorumque  eius.  = 
i6î(/.,no5741. 

52.  (F.  202^-209*).  Revelatio  queniadmodum  caput  sancti  lohannis 
Baptistae  ...  de  civitate  Herodis  Emisa  sit  delalum.  =  Ibid.,  n"  4290, 
sans  lo  prologue. 

53.  (F.  209^-213).  Vita  bealissimi  Solemnis  episcopi  et  confes- 
sons. -=  Ibid.,  no  7816. 

54.  (F.  213-213^).  [Honielia  super  Facta  est  conteneio  inter  disci- 
^lo8\  =  PL.,  t.  XCIV,  col.  423. 

55.  (F,  213'').  [Duodecim  invocaliones  :  Tu  autem  Domine  ...  Mise- 
rere nobis. 

56.  (F.  214-219»).  Passio  sanctanun  virginuni  XI  milium.  ==  BHL., 
n"  8428.  Des.  mutil.  ultimum  lemporis  sui  aliquanluni  in  monte.... 

57.  (F.  220-230).  Passio  sanctorum  ...  martyrum  Sergii  et  Bachi.== 
i6W.,  n»7601. 

58.  (F.  230-232^).  In  natale  sanctao  Mariae  Virginis  collatio.  = 
PL.,  t.  XXXIX,  col.  2104. 

59.  (F.  232^-234).  Omelia  in  assumptione  sanctae  Mariae  gene- 
Iricis.  =  Ibid.,  t.  XCVI,  col.  258. 

60.  (F.  234-235V).  Omelia  unde  supra.  =  Ibid.,  t.  XCVI,  col.  279. 

Parchemin;  2a")  feuillets  ;  0",282  X  0'",22  ;  X*  siècle  ;  signatures  i-xxiin,  25-31. 
F.  1,  on  lit  la  note,  à  moitié  effacée  :  (^odex  S.  Pétri  in  iVisscmburg  ;  puis,  f.  81  : 
lile  liber  atlinel  sancto  Pelro,  et  f.  119  :  Codex  monaslerii  sancli  Pétri  in  Wissen- 
burg  ordinis  sancli  Benedicti.  F.  1  et  f.  234,  il  y  a  la  note  :  Colleyii  Societatis  lesu 
Molshem  ;  puis,  f.  2  :  Sed  permutatione  alioruin  librorum  domtis  professae  Àntver- 
piensis  factum,  procurante  P.  Petro  Hichart.  L'ex-libris  de  la  bibliothèque  des 
anciens  Bollandisles  se  voit  f.  1  :  P.  MS.  20.  Demi-reliure  moderne;  dos  en  maro- 
quin rouge,  avec  le  titre  doré  :  Passionale  sanctorum.  XI  saec.  et  le  chiffre  cou- 
ronné deLéopold  l";  tranche  verte  (1). 

3192.  (8033-34).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1^).  Index  eorum  que  in  hoclibro  continentur. 

2.  (F.  2-3v).  [Epistolao  S.  Hieronymi].  =  PL.,  t.  XXII,  col.  483. 


(1)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  Act.  SS.,  Sept.  f.  III,  p.  348;  t.  VI,  p.  866; 
Cet.  t.  VIII,  p.  338;  t.  IX,  p.  157  ;  Catal.  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  t.  II, 
p.  178  sqq.  ;  Anal.  BolL,  t.  VII,  p.  388. 


VIES   DE    SAINTS   EN   LATIN  169 

3.  (F.  4-13V).  Vita  sancli  Hylarionis.  =  BHL.,  n°  3879. 

4.  (F.  13V-37).  Vila  sancti  Antonii.  =  Ibid.,  n"  609. 

5.  (F.  37-60^').  [RuFiM  historia  monachoriira].  =  Ibid.,  n»  6524. 
.    6.  (F.  60V-98V).  [  Verba  seniorum].  =  Ibid.,  n»  6525. 

7.  (F.  98^-118).  [Narraliones  excerplac  ex  scriptis  Sulpitji  Severi 
et  Gassiani].  =  Ibid.,  n°  6526. 

8.  (F.  118-119).  [ExemplumJ.  Inc.  Régis  cuiusdeni  fiiia  dum  ab 
ipso  rege  pâtre  suo  niissa  fuisset. 

9.  (F.  F.  119-119^).  [Visio],  hic.  Primum  quidem  decet  nos  audire 
iuslitiam. 

10.  (F.  119V-120V).  [De  quodam  viro].  =  PL.,  t.  XGV,  col.  252-54(1). 

11.  (F.  120^-121).  [Exemplum  de  Plecgils  presbytero]. 

12.  (F.  121-121V).  [Aliud].  =  Ibid.,  col.  254-255  (2). 

13.  (F.  12lv-126v).  [Apophtegmata  patrumj. 

14.  (F.  126v-127^).  [DeSpiridione].  =  i?//L.,n°7831. 

15.  (F.  127V-130).  Sentenlia  de  sancto  Drichtelmo.  ==  FL.,  t.  XGV, 
col.  247-252  (3). 

16.  (F.  130^').  [Nolae  de  quibusdani  monachis  Vedastinis]  (4). 

Parchemin;  130  feuillets  ;  O^.SO  X  0™,213;  XIIP  siècle;  deux  colonnes;  capitales 
et  initiales  rouges  et  bleues.  Ce  volume,  à  se  reporter  aux  notes  f.  130%  provient  de 
t'abbaye  de  Saint-Vaast;  plus  tard,  il  a  appartenu  aux  BoUandistes;  l'ex-libris 
0.  JMS.  8  de  leur  bibliothèque  se  voit  encore  f.  1'.  Reliure  du  XVIP  siècle,  veau 
brun  estampé  ;  tranche  verte  (5). 

3193.  (8223).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1).  Index  (6). 

Les  feuillets  1^-2^  sont  blancs. 

Au  verso  d'une  étiquette  placée  entre  les  feuillets  2  et  3,  autre 
index. 

2.  (F.  3-5).  [De  apparitiono  S.  Michaelis].  =  BEL.,  n°  5948. 

3.  (F.  5).  In  conversione  sancli  Pauli.  =  Ibid.,  n°  6574. 

4.  (F.  6-8).  Serino  in  cathedra  sancti  Pelri   apostoli.   =    PL., 
XXXIX,  col.  2100. 

5.  (F.  8-9).  Sermo  beati  Maximi  episcopi  de  codera  die.  =  Ibid., 
t.  LVII,  col.  349. 


(1)  C'est  le  chap,  XIII  du  livre  V  de  V Histoire  ecclésiastique  de  Bède. 

(2)  Chap.  XIV  du  même  traité. 

(3)  Chap.  XII  de  cette  histoire. 

(4)  Ces  notes  sont  publiées  dans  Calai,  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  Bruxell., 
t.  II,  p.  192. 

(5)  Cf.  au  sujet  de  ce  manuscrit,  ibid.,  p.  191-92. 

(6)  Écrit  par  Héribert  Rosweyde. 


170  MANUSCRITS   DE    T.A    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

6.  (F.  9-13).  Passio  sancti  Andrée  apostoli.  =  liHL.,  n°  428. 

7.  (F.  13^-18).  Passio  sancli  lacobi  apostoli  fratris  lohannis  evan- 
gelistae.=  Ihid.,  n*»  4057. 

8.  (F.  18-30).  Passio  S.  Thomae  apostoli.  =  Ibid.,  nn°«  8136 
et  8139. 

9.  (F.  30-31).  Passio  sancli  Philippi  apostoli.  =  IbUL,  n"  6814. 

10.  (F.  31-33).  Passio  sancti  lacobi  apostoli  fratris  Donnni.  =  Jbid., 
n°  4094. 

11.  (F.33-37V).  Passio  sancli  Barlholomei.  =  Ibid.,  n'  1002. 

12.  (F.  37^-45).  Passio  sancti  Mathci  apostoli  et  ewangelistae.  = 
Ibid.,  no  5690. 

13.  (F.  45-52^).  Passio  sanctorum  apostolorum  Symonis  et  lude.  = 
Jbid.,  no  7749. 

14.  (F.  52^-55^).  Passio  sancti  Marci  evangelistac.  =  Ibid.,  n°  5276. 

15.  (F.  55^-63").  Sermo  de  festivitate  omnium  sanctorum.  =  PL., 
t.  XCIV,  col.  4Ô2. 

16.  (F.  63^-66).  Sermo  in  annunliatione  Dei  genilricis  et  virginis 
Marie.  =  Jbid.,  col.  269. 

17.  (F.  67-71^).  Passio  sancli  Laurcnlii  archidiaconi  martiris.  ^= 
iiHL.,  n°  4753. 

18.  (F.  71^-77).  Invenlio  sancte  crucis.  =  Ibid.,  n"  4169. 

19.  (F.  77-79*').  Qualiler  sancta  crux  ab  Eraclio  imperatore  de 
regno  Gosdroe  lerosolimis  est  restiluta.  =  Ibid.,  n°  4178. 

20.  (F.  79^-85'').  Passio  sancli  ac  bealissimi  Clément is  episcopi  et 
martyris.  =  Jbid.,  n°  1848. 

21.  (F.  85v.88^).  Passio  sancli  Yppoliti  martyris.  =  Ibid.,  n»  3961. 

22.  (F.  88^-93^).  Passio  sanctorum  Mauricii,  Exuperii,  Candidi 
atque  Victoris.  =  Ibid.,  n°  5741. 

23.  (F.  93^-1 19).  Passio  sancti  Sebastiani.  =  Ibid.,  n»  7543. 

24.  (F.  1 19-125).  Vila  sancli  Egidii  abbatis.  =  Ibid,,  n°  94. 

25.  (F.  125-128V).  Passio  sancti  Blasii  marlyris.  =  Ibid.,  n"  1370. 

26.  (F.  128^-130*).  Sermo  sancli  Athanasii  episcopi  de  novis  et 
modcrnis  mirabilibus  imaginis  Domini  nostri  Ihesu  Chrisli.  =  Ibid., 
n°  4230. 

27.  (F.  131-140*).  [OflRcium  in  commemoralione  opinium  fidelium 
defunctorum].  Avec  neumes. 

28.  (F.  140V-145V).  Passio  sancli  Marcelli  pape.  =  BHL.,  n°  5237. 

Parchemin;  145  feuillets;  û^.as  X  0",182;  XI*  siècle  ;  quelques  capitales  ornées 
et  enluminées;  signatures  1-18.  F.  143',  il  y  a  la  note  :  Liber  sancli  Gislcni  (1);  la 
cote  D  se  trouve  sur  l'étiquette  entre  les  feuillets  2  et  3.  Plus  tard,  ce  volume  a 
appartenu  aux  anciens  BoUandistes;  la  cote  P.  9IS.  21  de  leur  bibliothèque  se 


(1)  Cf.  A.  PoNCELET,  Les  Annales  de  l'abbaye  de  Sainl-Ghislain,  p.  404. 


VIES    DE    SAINTS    EN    LATIN  171 

voit  sur  le  premier  plat  intérieur.  Reliure  du  XVII«  siècle,  ais  de  bois  recouverts 
de  veau  brun  estampé;  restes  de  fermoirs  en  cuivre  (1). 

3194.  (8224-26).  —  De  sangto  Martino. 

1.  (F.  1-2).  Liber  sancti  Martini  do  Trinilate.  =  PL.,  t.  XVIII, 
col.  11-12. 

2.  (F.  2^-28^')-  [SuLPicii  Severi  vita  sancti  MarliiiiJ.  =  BHL., 
n°  5610. 

3.  (F.  28^-39).  Epistole  Severi  ad  Eusebium  ...  ad  Aurelium  ...  ad 
Bassulam.  =  Jbid.,  nn»«  5611,  5612  et  5613. 

4.  (F.  39-98).  Dialogi  Severi.  =  Ibid.,  n"  5614-5616. 

5.  (F.  98-99^).  Epistola  de  obitu  S.  Martini.  =  Ibid.,  n°  5619. 

6.  (F.  99^-100).  De  transilu  sancti  Martini.  =  Ibid.,  n°  5621. 

7.  (F.  100-101).  Sancli  Ambrosii  de  transitu  sancti  Martini.  =  Ibid., 
ir  5622. 

8.  (F.  101-102).  Quando  corpus  cius  translatum  est.  =  Ibid., 
n''5623. 

9.  (F.  102^-104^).  Vita  S.  Briccii  episcopi  et  confessons.  =  Jbid., 
n"  1452.  Des.  mutil.  Quo  sepiilto  sanctus  Brictius  episcopus... 

10.  (F.  105-106).  [Vita  S.  Martini].  =  Jbid.,  n°  5625.  hw.  mutil... 
hocque  itinere  latronunri  perpessus  insidias. 

11.  (F.  106).  De  numéro  basilicae  sancti  Martini  (2). 

12.  (F.  106).  [Versus). 

Inc.  Qui  cupis  esse  boni|s  et  vis  (Jinosçeve  verurp. 

Papier;  106  feuillelti;  O^.aSâ  X  0'",185;  XI"  siècle;  superbes  initiales  coloriées. 
A  l'intérieur  du  second  plat,  il  y  a  la  note  :  Ecclesie  sancti  Berlini  Sithiensis  spécial 
liber  isle,  et  la  cote  0.  MS.  13  de  l'ancienne  bibliothèque  des  13ollandistes.  Demi- 
reliure  moderne;  au  dos,  en  maroquin  rouge,  le  titre  doré  :  li'^  Martini  de  Trini- 
late. B''  Severi  dialogi  de  vita  S.  Martini,  XI  saec,  et  le  chiffre  couronné  de 
Léopold  I";  tranche  verte  (3). 

3195.  (8272-82).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1-lv).  Index. 

2.  (F.  2-24^').  Vita  beati  Nycholai  episcopi  et  conjegsQfis.  =  BHL., 
nn°«  6104-7.  't;.-v..a. 

3.  (F.  24^-47).  Narralio  translationis  beati  Nycholai.  =  Ibid., 
nn«^  6283-86. 

4.  (F.  47-48).DepriorequcmbeatusNycholaus  verberavit.  =  iWc?.; 
n°6209. 


(1)  Cf.,  au  sujet  de  ce  volume.  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Uruxell.,  t.  II, 
p.  198-200. 

(2)  Cf.  Anal.  BolL,  t.  III,  p.  183,  n°30. 

(3)  Voir,  au  sujet  de  ce  volume.  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell., 
t.  II,  p.  201-2. 


172  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

5.  (F.  48-51).  De  puero  ab  Agarenis  capto  ac  libcralo.  =  BIJL., 
n"  6168. 

6.  (F.  52-113^).  Vita  sancli  Guillelmi  heremite  et  confessons.  = 
Ibid.,  n"  8923. 

7.  (F.  114-118").  Vila  sanclae  Reyneldis  virginis  et  niarlyris.  =» 
Ibid.,  n*>  7082,  le  prologue  manque. 

8.  (F.  119-122).  Vila  sancli  ludoci  confessons.  =  Ibid.,  n°  4611. 

9.  (F.  122-123^).  Passio  sancli  Valentini  martiris.  Inc.  Tempore 
Claudii  imperatoris  fuit  quidam  chrislianus  nomine  Valenlinus. 

10.  (F.  123^-126^).  Passio  sancti  Barnabe  apostoii.  =  BEL., 
n"  987. 

11.  (F.  126-127).  Passio  sanclorum  martyrum  Marii  et  Marthe.  = 
Ibid.,  n°  5543. 

12.  (F.  127-128).  Passio  sancli  Babilo.  =  Ibid.,  n°  889. 

13.  (F.  128-129).  Passio  sanclorum  Quyrionis  et  Candidi.  Inc. 
Tempore  Licinii  régis  erat  magna  persecutio  christianis  (1). 

14.  (F.  129-132^).  Legcnda  sancli  Zenobii.  =  BHL.,n^  9016. 

15.  (F.  132^-134).  Passio  beati  Albani  marliris.  =-  /6/rf.,n°2()6. 

16.  (F.  134-137^).  Passio  sanclorum  Victoris  et  Gereonis.  Inc.  Gum 
in  Galliis  contra  romanum  imperatorem  (2). 

17.  (F.  137^-139).  Passio  sancti  Nychasii  sociorumque  eius(3).  Inc. 
Nychasius  Romensis  episcopus  cum  Eutropia  sorore  sua  (4). 

18.  (F.  139-142V).  Passio  beali  Calixli  pape.  =  BHL.,  n»  1523. 

19.  (F.  142^-144*).  Passio  sancti  Felicis  confessoris...  in  Pincis.  Inc. 
Ad  gloriam  Domini  noslri  liiesu  Chrisli  portinet  (5). 

20.  (F.  144^-146).  De  alio  sancto  Felice  fralre  eiusdem  minore.  = 
BHL.,  n"  2885. 

21.  (F.  146-150^).  Passio  beali  Georgii  martyris.  Inc.  Régnante 
Daciano  imperatore  nequissimo  fuit  quidam  chrislianus  nomine 
Georgius. 

22.  (F.  151-153V).  Passio  sanclorum  Vitalis  et  Valérie.  =  BEL., 
n°«  3514,  3517. 

23.  (F.  153^-156^).  Passio  sanclorum  martyrum  Marcellini  et 
Pétri.  =  Ibid.,  n«  5230. 

24.  (F.  156^-160^).  Passio  sanctorum  Primi  et  Feliciani  marti- 
rum.  =  Ibid.,  n"  6922. 

25.  (F.  160V-165V).  Passio  S.  Vili  martiris.  =  Ibid.,  n»  8712. 


(1)  Cf.  BflL.,!!»  75.37  sqq. 

(2)  Cf.  ibid.,  n°  3466. 

(3)  Cf.  ibid.,  n"  6075. 

(4)  Cf.  i6irf.,n<'2878sqq. 

(5)  Cf.  ibid.,  n»2366. 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  173 

26.  (F.  166-173).  Passio  sanctorum  martirum  Girici  et  lulitc.  = 
BHL.,  no  1805. 

27.  (F.   173-177V).    Vita    sancli   Drogonis    confessoris.  =  Ibid., 
no  2337. 

28.  (F.  178-189^).  Vita  S.  Edmundi  Gantuariensis  archiepiscopi. 
Inc.  Edraundus  Gantuariensis  archiepiscopus  ex  Abendonie  villa. 

29.  (F.  190-193^).  Vita  S.  lohannis  apostoli  et  evangelistae  lesu 
Ghristi.=  2i^L.,  n<'4320. 

30.  (F.  193^-196).  Passio  et  vita  saneti  Marci  evangelistae.  --==  Ibid., 
ir  5281. 

31.  (F.  196-201).  Vila  S.  Ambrosii  episcopi.  =  Ibid.,  n"  377. 

32.  (F.  202-213).  [Passio  saneti  SebastianiJ.  =-  Ibid.,n°  7543. 

33.  (F.  214-222V).  Vita  saneti  Urbani  pape.  =  Ibid.,  n°  8372. 

34.  (F.  222^-230^).  Passio  sancte  Gecilie  virginis.  =  Ibid.,  n°  1495. 

35.  (F.  230^-232).  De  translatione  corporis   saneti  Anthonii.  = 
Ibid.,  n°&{3. 

36.  (F.  232-236V).  Passio  sanctorum  Alexandri,  Eventii  et  Thco- 
dori.  =  Ibid.,  n"  266. 

37.  (F.  236^-250^).  Vila  sancte  Katherine  virginis  et  niartiris.  = 
Ibid.,  n"  1663. 

38.  (F.  250^-252).  Passio  sanctorum  Gordiani  et  Epimachi.  =  Ibid., 
n"  3612. 

39.  (F.  252-255^).  Passio  sanctorum   martirum    Nerei,  Achillei 
sociorumque  eius.  =  Ibid.,  n"  6058. 

4^.  (F.   255^'-256v).   Passio    saneti  Pancralii  martiris.   =  Ibid., 
n*6421. 

41.  (F.  256V-257V).  Vita  S.  Magni  marliris.  =  Ibid.,  n"  5174. 
Les  feuillets  258^-259^  sont  blancs. 

42.  (F.  260-262^).  Translatio  corporis  saneti  Benedicti  atque  Scola- 
fetice  sororis  eiusdem.  =  Ibid.,  n°  1117. 

43.  (F.  262^-265).  Scrrao  Odonis  abbatis  in  translatione  saneti 
Benedicti  abbatis.  =  PL.,  t.  GXXXIII,  col.  721. 

44.  (F.  265-267).  Vita  S.  Alhanasii  episcopi.  Inc.  Sanctus  Athana- 
sius  sacris  ingeniis  et  ecclesiasticis  negotiis. 

45.  (F.  267-269).  Passio  sancte  Iuliane  virginis.  =  BHL ,  n"  4522. 

46.  (F.  269-273).  Vita  saneti  Symeonis  heremitae.  =  Ibid.,  n»  7963, 
le  prologue  manque. 

47.  (F.  274-276^).  Vita  saneti  Yvonis  confessoris.  =  Ibid.,  n°  4631. 

48.  (F.  277-278^).  Passio  sanctorum  martyrum  lohannis  et  Pauli 
fratrum.  =  Ibid.,  n°  3236. 

49.  (F.  278V-279).  Vita  S.  Donatiani.  =  Ibid.,  no2282. 

50.  (F.  280-280^).  [Fragment  de  missel,  XIV«  siècle].  De  sancto 
Michacle. 


t74  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Papier,  au  filigrane  du  efleiir  couronné  el  des  initiales  i  b,  de  la  lettre  P  fleu- 
ronnée,  de  l'écu  de  France;  280  feuilleUs;  O'-.STl  X  0",199;  XV»  siècle;  deux 
colonnes;  ancienne  pagination  i-cclxxv.  F.  178,  on  lit  Mizetla,  ce  qui  peut  faire 
penser  que  le  volume  provient  de  l'ancienne  abbaye  de  Nizelles.  Au  premier 
feuillet  est  accollée  une  étiquette  avec  l'ex-libris  O,  MS.  Î7  de  l'ancienne  biblio- 
thèque des  Bollandistes.  Reliure  restaurée  du  XV*  siècle,  veau  brun  estahipé. 

3196.  (8283-86).  —  De  S.  Bernaruo. 

1.  (F.  1).  Index. 

Les  feuillets  1^-2^  sont  blancs. 

2.  (F.  3-54).  [Vila  S.  BernardiJ.  =  BHL,  nn»"  1211-1216,  le  pro- 
logue manque. 

3.  (F.  54^54^).  Narrât io  de  novo  niiraculo  ab  abbate  Herberlo  viso 
et  conscripto  quo  Liber  Miracnloruin  comniendalur.  =  Ibid^n"  1222. 

4.  (F.  54^).  Epistola  donmi  Philu'pi.  =  Ibid.,  n°  1223. 

5.  (F.  54^-66).  Miracula  sancti  Bemardi.  =  Ihid.,  nn«*  1225-1227. 

6.  (F.  67-181-).  Narratio  Cisterciensis  ordinis.  =  PL.,  t.  CLXXXV, 
col.  995  sqq. 

7.  (F.  182-183*).  [Indices  praecedentis  operisj. 
Les  feuillets  182  et  183  sont  blancs. 

8.  (F.  184-207*).  Vita  S.  Malachiae  episcopi  et  confessoris.  = 
BHL.,  n»5188. 

9.  (F.  207v).  [Hymnus  de  sancto  Malachia].  ^  RH.,  n"  12000. 

Parchemin ;â07  feuillets ;0" ,288  X  O^.îua;  XIV*  siècle;  deux  colonnes;  initiales 
rouges  et  bleues.  F,  207',  il  y  a  la  note  :  Perlinel  ad  fralres  dumus  sancli  llieronimi 
in  Iraiecto,  et  f.  1,  la  cote  /*.  MS.  13  de  la  bibliothèque  des  Bollandistes.  Demi- 
reliure  moderne;  au  dos,  les  titres  dorés  des  traités  et  le  chifTre  couronné  de 
Léopold  I"  (1). 

3197.  (834446).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1-6*).  Passio  sancli  Acapiti  praencslini  martyris.  =  BHL., 
no  127  (2). 

2.  (F.  7-15).  De  quodam  vice  domino  qui  fuit  in  quadam  civitate 
Ciliciorum,  nomine  Theophilus.  =  Ibid.,  n°  8121. 

3.  (F.  15-21).  Vita  sancti  Pauli  primi  heremite,  composita  a  sancto 
Iheronimo  presbitero.  ==  Ibid.,  n»  G596. 

4.  (F.  21-24^).  Passio  beatorum  niartirum  Ferreoli  presbileri  ac 
Ferrucii  diaconi.  =  Ibid.,  n°  2903. 

5.  (F.  24V-27).  Inventio  sanctorum  martyrum  Ferreoli  prcsbyteri  et 
Ferrucii  diaconi.  =-  Ibid.,  nP  2908. 


(1)  Voir  une  description  de  ce  volume  dans  Calai,  cod.  ha^iogr.  lai.  bibl.  reg. 
BruxelL,  t.  II,  p.  203-4. 

(2)  Sur  une   étiquette  accollée  au    premier    feuillet,    table  des    matières  de 
l'écriture  de  i'apebroch. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  175 

6.  (F.  27-33V).  Passio  sanctorum  martyrum  Viti  el  Modesti  et 
Ghriscentie.  =  BHL.,  n»  8712. 

7.  (F.  33^-42).  Narratio  ...  eleccionis  saiicti  Mathie  apostoli.  = 
Ibid.,  n°  5695. 

8.  (F,  42-47^).  Sermo  legendusin  natale  saneti  Barnabe  apostoli.  = 
Ibid.,  no  985. 

9.  (F.  47^-5 Iv).  Saneti  Barnabe  aposloli  aclus.  ==  Ihid.,  n°  983. 

10.  (F.  51^-65^).  Descriptio  sive  actus  saneti  lohannis  apostoli  et 
evangelistae.  =  Ibid.,  n°  4321,  avec  un  prologue  spécial  (1). 

11.  (F.  65^-75).  Passio  beati  Vincencii  archidiaconi  et  martyris.  = 
Ibid.,  n°  8628. 

12.  (F.  75-77).  Sermo  beati  Augustini  episcopi  de  passione  saneti 
Vincentii  martyris.  =  FL.,  t.  XXXVIII,  col.  1255. 

13.  (F.  77-80V).  Item  alius  sermo.  =  Ibid.,  t.  XXXIX,  col.  2095. 

14.  (F.  80^").  Serino  allegoricus  Augustini  episcopi  in  passione 
Ë.  Vincentii  martiris.  =  Ibid.,  t.  XXXVIII,  col.  1257  (le  commence- 
ment seul). 

15.  (F.  81-88^).  Liber  de  conflictu  vitiorum  atque  virtutum  saneti 
Ambrosii  episcopi  mediolanensis  ecclesiae.  =  FL.,  t.  XL,  col.  1091. 

Parchemin;  88  feuillets;  0'",25  X  0™,182;  XI"  siècle;  quelques  capitales  ornées. 
Ce  volume  provient  de  l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes,  la  cote  ^  MS.  82 
se  trouve  f.  1.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  les  titres  dorés  des  divers  traités,  et 
le  chiffre  couronné  de  Léopold  P'  (2). 

3198.  (8372).  —  Vitae  patrum. 

1.  (F.  l-2v).  Index. 

2.  (F.  3-36).  Pasghasii  vitae  patrum.  =  BEL.,  n»  5631. 

■  3.  (F.  36V-58V,  67-117^).  Adhortationes  sanctorum  patrum.  =-  Ibid., 
n°  6527. 

4.  (F.  il7v-122v,  59).  Vita  saneti  Onufrii  heremite.  =  Ibid.,  n«  6336. 

5.  (F.  59-66^,  123-126).  Vita  saneti  Abrahae  heremitae  et  conver- 
sâtio  sive  paenitentia  neptis  eius  beatae  Mariae.  =  Ibid.,  n°  12. 

Parchemin;  126  feviillels;  0'°,272  X  0'",192;  XIP  siècle;  initiales  en  rouge; 
quelques  capitales  ornées;  signatures  i-vn,  xv  (3),  vin-xnii.  F.  1,  on  lit  la  note  : 
Permulalione  aliorum  librorum  hune  accepimus  a  collegio  Molhemiensi  per 
P.  Richarl,  et  il  y  a  l'ex-libris  0.  MS.  16  de  l'ancienne  bibliothèque  des  Bollan- 
distes. Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre  doré  :  Paschasii  Vita  Patrum  Here- 
milarum,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I"  (4). 


(1)  Au  sujet  duquel  voir  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  t.  II,  p.  207. 

(2)  Ce  volume  est  décrit  ibid.,  t.  II,  p.  205-7. 

(3)  Les  cahiers  ont  été  mal  reliés. 

(4)  Voir  la  description  de  ce  volume  dans  Cqlai,  cod.  hag.  lat.  bibl.  reg.  BruxelL, 
t.  II,  p.  207-8. 


176  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

3199.  (8401).  —  ViTA  SANGTi  Servatii. 

Des.  mutil.  Deus  tamen  sceleslissimae  transtulil  iuducias...  C'est  le 

texte  BHL.,  n"  7364. 

Parchemin;  40  feiiillels;  O^Sô?  X  18;  XIII»  siècle.  F.  1,  on  lit  la  note  :Su;n 
Buxhornij,  el  sur  le  Jeuxième  feuillet  de  garde,  en  tête,  cette  autre  écrite  par 
Rosweyde  :  Emipcr  commuiationem  a  D°  Isaacio  Vossio  per  quem  criant  édile 
epislolac  S.  Ignatii  Anliocheni.  Ce  volume  provient  donc  de  l'ancienne  biblio- 
thèque des  Uollandisles.  Demi-reliure  moderne. 

3200.  (8511-12.)  —  ViTAE  SANCTORUM. 

1.  (F.  1-4^).  [Diclionnaire  de  synonymes,  en  vers  lalins]. 

2.  (F.  5-5').  Index  (1). 

3.  (F.  6-15^).  Passio  sanclorum  aposlolorum  Pétri  et  Paulj.  = 
BHL.,  n»  6657. 

4.  (F.  15V.19V).  Passio  S.  lacobi  apostoli.  =  Ibid.,  n"  4057. 

5.  (F.  19V.24).  Passio  sancti  Bartholomei  apostoli.  =  Ibid.,  n°  1002. 

6.  (F.  24-3 Iv).  Passio  sancti  Malhei  apostoli.  =  Ibid.,  n"  6590. 

7.  (F.  31^-39^).  Passio  aposlolorum  Symonis  et  lude.  =  Ibid., 
nn*»"»  7750  et  7751. 

8.  (F.  39^-45^).  Passio  sancti  Thomae  apostoli.  =  Ibid.,  n°  8136. 
Des.  mutil.  Nam  quod  fmem  habet,  vidcbitur... 

Parchemin;  45  feuillets  ;  0",lî)4  X  0",143;  XIV»  siècle  pour  les  quatre  premiers 
feuillet?,  le  reste  est  du  XII»;  signatures  i-v;  ancienne  pagination  i-xli.  F.  5,  on 
lit  :  Ad  domtim  Carlhiniae  propc  Diest  (2),  el  f.  1  :  jï*  MS.  39  Socielalis  lesu,  avec 
Tex-libris  imprimé  *  MS.  39  de  l'ancienne  bibliothèque  des  BoUandistes.  Demi- 
reliure  moderne  ;  au  dos,  le  titre  doré  :  Variorum  SS.  vilae  el  passiones  (3), 

3201.  (8515).   —    VlTAE    SANCTORUM. 

1.  (F.  1).  Contcnla  in  hoc  libro. 

2.  (F.  2-21).  Do  sancta  Maria  Magdalena,  Apollinare,  Christina, 
lacobo,  Christoforo,  Septem  Dormienlibus  (4). 

3.  (F.  21-28).  De  sancto  Panthaleone  martyre.  =  BHL.,  n*»  6430. 

4.  (F.  28-52).  De  sanctis  Nazario  et  Celso,  Felicc,  Simplicio  et 
Faustino,  Martha,  Abdon  et  Sennes,  Germano,  Eusebio,  Machabeis, 
Petro  ad  vincula,  Stephano  papa,  inventione  S.  Stephani,  Dominico, 
Sixto,  transfiguratione  Domini  (5). 


(1)  Le  volume  n'a  que  les  six  premiers  documents  de  la  table  qui  en  ren- 
seigne XXXVII. 

(2)  C'est  la  Chartreuse  bien  connue  de  Zeelhem. 

(3)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell., 
t.  II,  p.  210-11. 

(4)  Legendaaurea,  cap.  XCVI-CI. 

(5)  Ibid.,  cap.  CII-CXIV. 


VIES    DE    SAINTS    EN    LATIN  177 

5.  (F.  52^-55).  Sermo  dévolus  de  beata  Virgine  Maria.  Inc.  Greato- 
ris  matrem  omnis  creatura  magnificet. 

6.  (F.  55-56).  De  sancto  Albano  martire  (1). 

7.  (F.  56\'-58).   De  sancto  lacobo  interciso   martire.  =   BEL., 
n"  4101. 

Les  feuillets  58^-60^  sont  blancs. 

8.  (F.  61-64V).  Vita  beati  Matbie  apostoli.  =  Ibid.,  n°  5699,  les 
deux  prologues  manquent. 

9.  (F.  64^-66^').  De  translacione  corporis  beati  Mathie  apostoli.  = 
i6/(^.,  n"5701. 

10.  (F.  66^-67).  Miraculum  de  sancto  Matthia.  =  Ibid.,  n"  5703. 

11.  (F.  67-69^').  Exemplum  de  lis  qui  festum  beati  Mathie  apostoli 
agere  noluerunt.  =  Ibid.,  n°  5704, 

12.  (F.  69V-70).  Aliud  miraculum.  =  Ibid.,  n^  5713. 

13.  (F.  70-94).  Vila  beati  Silvestri  papae.  =  Ibid.,  m\^^  m^-lldd. 

14.  (F.  94-100^').  Passio  sanctarum  undecim  milium  virginum.  = 
Ibid.,  nn^«  8428-8430. 

15.  (F.  100^-108^').  Legenda  sancti  Severini  archiepiscopi  Colo- 
nicnsis  (2). 

16.  (F.  108^-111^).  Legenda  et  passio  sancti  Thcodorici  martiris.  = 
BHL.,  n°  8075. 

17.  (F.  111^-113^).  De  sancto  Kuniberto  Goloniensi  archiepiscopo.= 
Ibid.,  n"  2016. 

18.  (F.  113^-118).  De  sancto  Hcriberto  Goloniensi  archiepiscopo.  = 
Ibid.,  n'' 3831. 

19.  (F.  1 18-1 19^').  Passio  sanctorum  martirum  Felicis  et  Naboris.  = 
Ibid.,  n"  6028. 

20.  (F.  119^-120).  Passio  sancti  Grcgorii  Spoletani  martiris  (3). 

21.  (F.   120-147).    Vila  beati    Malachie   episcopi   édita   a   beato 
Bernardo  abbate.  =  BHL.,  n"  5188. 

22.  (F.  147-167),  Vita  sancti  Hugonis  Lincolniensis  episcopi  ordinis 
Garthusiensis,  =  Ibid.,  n"  4027. 

23.  (F.  167-167V),  De  eius  canonisatione,  =  Ibid.,  n»  4030. 

24.  (F.  167V-168V).  De  eius  translatione,  ==  Ibid.,  n»  4£)25. 

25.  (F.  168^).  Officium  [sancti  HugonisJ. 

26.  (F.  169-184^).  Vita  S.  Hugonis  Gratianopolitani  episcopi  édita 
a  venerabiii  pâtre  noslro  Guigone  priore  Garthusiae.  =  Ibid.,  n°  4016. 


(1)  La  rubrique  ajoute  :  Ex  calhalogo  sanclorum  libro  prhno  capilulo  sexto 
dccimo.  F,  5G,  il  y  a  cette  autre  note  :  Non  est  vitapatroni  noslri  sed  allerius  Albani 
qui  quoque  Mogunlk  passus  est  kalendis  decembris  in  nemore  a  lalronibus. 

(2)  Cf.  BHL.,  n»  7649. 

(3)  Cf.  ibkl.,  n"  3677.  Epitome, 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T,   V.  12 


178  MANUSCRITS    DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

Parchemin:  184  feuillets;  O^Sa  X  O^.IG;  XV«  siècle;  deux  colonnes,  initiales 
rouges  et  bleues.  F.  Gl.  en  marj^e.  il  y  a  la  note  :  Ê'raecedcnx  quoque  el  haec  cl 
liixloriaS.  Silve.s(ri  conscripln  per  I).  Lamprrium  de  Vinia  mnnachum  liuiiis  domits, 
et  f.  1  :  Isle  liber  esl  domus  sancli  Àlbani  ittxla  Treveriin  ordinis  Carlhusictisis 
A.  38.  Sur  le  môme  feuillet,  il  y  a  la  note  :  Musei  i)omu»  prof.  Socielalis  Aniverp. 
1619  per  commulalionem  ^  MS.  87.  Reliure  du  XV"  siècle,  veau  brun  estampé; 
très  jolis  fers,  aigle  éployée,  quintefeuille  (1). 

3202.  (8518-20).  —  Passion ale  sanctorum. 

1.  (F.  1-31^).  Liber  de  vita  virtutibusque  sancti  Columbani  abbatis 
qui  a  loNA  quodam  praeceptore  editus  est.  =  BHL.,  n"»  1898.  Inc. 
mutil. ...  bunt.  At  illa  :  Cur,  inquit  (n°  18  de  l'édition  de  Migne). 

2.  (F.  32-33^),  [Versus  in  honorem  sancti  ColumbaniJ  (2). 

3.  (F.  33V.43V).  Vita  S.  Eustasii  abbatis.  =  BHL.,  n°  2773. 

4.  (F.  43^-58^).  Vita  beatissimae  Burgundofarae.  =  Ibid.,  n°  1488. 

5.  (F.  58^-62).  Virtutes  beati  BerluUi.  =  Ibid.,  n«  1311. 

6.  (F.  62-67).  Aliquorum  fratrum  virtutes  qui  in  coenobio  Bobiensi 
manebant.  =  Ibid.,  n"  1312. 

7.  (F.  67-83^).  Pauca  de  sancta  conversatione  et  vita  niilitum 
Ghristi  Audomari,  Bertini  et  Winnoci.  =  Ibid.,  n"  763. 

8.  (F.  84-151V).  Vita  sancti  Galli  confessoris  Ghristi.  =  Ibid., 
nno'  3247-3249. 

9.  (F.  151*-154*).  De  domino  Otinaro  abbate  monasterii  beali  Galli 
confessoris.  =^  Ibid.,  n^  6386.  Des.  mutil.  laborando  possedit  pertur- 
bare  contendit...  Il  n'y  a  que  le  prologue,  les  chapitres  I  et  II  et  le 
commencement  du  chapitre  IIF. 

Parchemin;  154  feuillets  ;  O^.'-ifâ  X  <>°,157;  X"  siècle.  On  lit,  f.  1  :  liane  codicem 
accepimus  e  collegio  Molshcimensi  per  P.  Pelrum  Richarl  cominulalione  ;  puis,  on 
voit  la  cote  ^  MS.  86  de  la  bibliothèque  des  anciens  BoUandistes.  Demi-reliure 
moderne,  au  dos,  en  maroquin  rouge,  le  titre  doré  :  Passionale  sanctorum  X  $aec., 
elle  chiffre  couronné  de  Léopold  I". 

3203.  (8550-51).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1-11).  Vita  S.  Sigiranni  abbatis  atque  lévite.  =  BHL., 
n»  7715. 

2.  (F.  11-17^').  Vita  vel  passio  S.  Austremonii  episcopi  et  martiris.= 
Ibid.,  n"  845. 

3.  (F.  17^-24).  [Miracula  S.  Marlialis].  =  Ibid.,  nn»'  5561,  5562 
et  5564. 


(1)  Voir  la  description  de  ce  volume  dans  Calai,  cod.  hag.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell., 
t  II,  p.  211-13. 

(2)  Publiés  ibid.,  pp.  12-13, 214. 

(3)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  AcL  SS.,  Sept.  t.  II,  p.  586;  t.  III,  p.  396; 
Calai,  cod.  hag.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II,  p.  213-15. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  179 

4.  (F.  24-^6).  Passio  SS.  Marcellini  et  Pétri  exorcistae.  =  BHL., 
n«  5230. 

5.  (F.  27-46^).  Vita  S.  Tuliani  et  Basilissae.  =  Ihid.,  n°  4529.  Inc. 
mutil.  ...  in  hoc  libro  quem  vidislis. 

6.  (F.  47-62).  Passio  S.  Anastasiae  =  Ibid.,  nn°^  1795  et  401. 

7.  (F.  62-74).  Vita  sanctissimi  Garileffî  presbyleri  et  confessons.  == 
Ibid.,  n"  1568. 

8.  (F.  74-81^').  Vita  sancti  Launomari  confessons  atque  abbatis.  = 
Ibid.,  n°  4734. 

9.  (F.  81^-85^).  Passio  sanctorum  Marii  et  Marthe,  Audifax  et 
Abbachuc.  =  Ibid.,  n"  5543. 

10.  (F.  85^-92^').  Vita  sanctissimi  Romani  confessons  Castro 
blavie.  =  Ibid.,  n»  7306. 

11.  (F.  92^-94).  Passio  S.  Gordiani.  =  Ibid.,n°  3612. 

12.  (F.  94^-97^).  Passio  sanctorum  lohannis  et  Pauli.  =  Ibid., 
nn°«  3236  et  3238. 

13.  (F.  98-100^).  Omelia  in  natale  martirum  [Machabeorum],  Inc. 
Venerari  nos  opertct,  fratres  iiarissimi,  hanc  solemnitatem  Macha- 
beorum. 

14.  (F.  101-102^').  [Formula  fidei].  Inc.  Credo  filium  Dei  ante  omnia 
saecula  gcnitum. 

15.  (F.  103-109^).  Passio  sanctorum  VII  dormientium.  =  BHL., 
n°  2306. 

16.  (F.  109^-110).  Prefatio  de  assumptione  domine  nostre  Mariae 
[cum  notis  musicisj. 

17.  (F.  110-1 11^).  Praefatio  in  transitu  beati  Martini  [cum  notis 
musicis]. 

18.  (F.  111-115^).  In  nativilate  beatae  Mariae  [lectiones].  Inc. 
Approbatae  consuetudinis  est  apud  christianos  sanctorum  patrum 
dies  natalitios  observare  diligenter. 

19.  (F.  115^,  117-119).  Sermo  de  sancto  Luca  evangelista.  = 
BEL.,  m  4974. 

20.  (F.  116).  Hymnus  de  sancto  Andréa.  =  RH.,  n«  19744. 

21.  (F.  116-116*^).  Hymnus  de  sancla  Agatha(l). 

22.  (F.  119-120^).  Praefatio  de  S.  Luca  evangelista. 

23.  (F.  120^-121).  [Exemplum].  hic.  Erat  quodam  in  cenobio  tum 
senex  probatissimus  monachus. 

24.  (F.  121).  Prologus  Palladii  viri  doctissimi  devitis  Egiptiorum 
patrum.  =  BHL.,  n°  6524,  le  prologue  seul. 

25.  (F.  121-132V).  Vita  S.  Abrahae  reclusi.  =  Ibid.,  n°  12. 


(1)  Publié  Ad.  SS.,  Febr.  1. 1,  p.  195. 


180  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

26.  (F.  132^-135^).  Vita  sancti  Rigomeri  prcsbileri  et  sancte 
Tencstine  virginis.  =  BHL.,  n''  7256. 

27.  (F.  135^).  [Versus  de  iisdem]  (1). 

28.  (F.  136-136^).  [Epislola  Pythagorae  ad  Telancium]. 

29.  (F.  136V-151V).  Vila  sanctae  Paulae.  =  BHL.,  n°  6548.  Des. 
mutil.  scio  ei  scriplas  infirmitales.... 

30.  (F.  152-153).  Table  des  matières  (2). 

Parchemin;  153  feuillets;  0",2l  X  0",15;  X*  siècle.  Ce  volume  provient  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes,  car  f.  1  et  f.  153,  il  y  a  l'ex-libris 
^  MS.  47.  Demi-reliure  moderne;  dos  en  maroquin  rouge,  avec  le  chiffre  cou- 
ronné de  Léopold  I"et  les  armes  de  Belgique;  titre  doré  :  \\Uxe  «a/idorum(3). 

3204.  (8552).  —  De  sancto  Fiacrio. 

1.  (F.  1,  67*').  [Acte  d'oflîcialité  en  faveur  d'un  certain  Leproux, 
XVI"  siècle].  Fragment. 

Les  feuillets  l*'-2*  sont  blancs. 

2.  (F.  3  39).  Vila  beati  Fiacrii  de  Vaucellis  Noviomensis  dyocesis.  =- 
BEL.,  n"  2916. 

Les  feuillets  39^-42^  sont  blancs. 

3.  (F.  43-59).  (OniciumS.  Fiacrii  cum  notis  musicisj  (4). 

4.  (F.  59v).  Prosa  de  beato  Fyacrio.  =  UR.,  n°  22047. 

5.  (F.  60  66v).  Ad  missam  (S.  Fiacrii]. 

Parchemin  ;  67  feuillets  ;0™,2-2<)  X  O^.L'jS  ;  XV"  siècle  ;  initiales  rouges  et  bleues. 
F.  3,  on  lit  :  Liher  ecdcsiae  sancfi  i}îartiiii  Corlraci,  et  on  voit  la  cote  >bMS.  S8  de 
la  bibliothèque  des  anciens  Bollandistes,  qui  se  trouve  aussi  sur  le  premier  plat 
intérieur.  Reliure  du  XVI*  siècle,  parchemin  estampé. 

3205.  (8555-57).  —  De  S.  Willelmo  eremita. 

1.  (F.  t-36).  Vita  beati  Wilhelmi.  =  BHL.,  n»  8923. 

2.  (F.  63-71).  De  miraculis  eiusdem  factis  post  morteni,  narrante 
Alberto  (5). 

3.  (F.  71^-79).  In  translatione  beati  Wilhelmi  lecliones. 

4.  (F.  79-79V).  De  obitu  sancli  Wilhelmi. 

5.  (F.  79^).  Epilaphium  sarcophago  beati  Wilhelmi  insculptum. 

6.  (F.  79V-80).  Sancti  Wilhelmi  genealogia. 

7.  (F.  80-83).  Tabula  ad  inveniendum  capilulum  regulae  beati 
Benedicti  abbatis. 


(1)  Publiés  Àcl.  SS.,  Aug.  I.  IV,  p.  791. 

(2)  Ecrite  par  Papebroch. 

(3)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  Acl.  SS.,  Aug.  t.  IV,  p.  786;  Anal.  Boll., 
t.  III,  p.  378;  L  V,  p.  178,  et  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  t.  II, 
p.  216-18. 

(4)  Plusieurs  parties  de  cet  office  sont  publiées  Acl.  SS.,  August.  t.  VI,  p.  599. 

(5)  Cf.  IiHL.,ïi''S9^. 


VIES   DE    SAINTS    EN   LATIN  181 

8.  (F.  83V-133V).  Régula  beati  Benedicti  abbatis  (1). 

9.  (F.  133^-165^).  Een  hantboexken  hoenien  den  siecken  mensch  in 
syne  druck  ende  lyden  vertroosten  zal.  Goswinus  Horstius  collegit.  — 
Le  prologue  est  en  flamand. 

10.  (F.  165v).  Reçu  d'Henri  Gueringhe. 

Papier;  165  feuillets;  0'",184  X  0">,146;  XVP  siècle  (1580-1589),  car  on  lit,  f.  133>  : 
Gossiiinus  Horstius  collegit  et  exaravit  anno  reparalae  salutis  1580  11  calen. 
decembris,  et  f.  80'  :  Per  me  fratrem  Laurenlium  DavUiamim  Hidsellium  priorem 
indignum  conventus  Hubcrgensis  anno  1588  decimo  quarto  calendas  novembris  et 
f.  133''  :  Per  me  fratrem  Laurentium  Davidhannm  priorem  indignum  conventus 
Hubergensis  anno  1589  ianuarii  25.  F.  1,  il  y  a  la  cote  :  Bibliothecae  Tongerloensis, 
1693.  Reliure  du  même  temps,  avec  le  titre  doré  :  Vila  S.  Wilhel.  m.  scrip.,  et  les 
armoiries  de  l'abbaye  de  Tongerloo  ;  tranche  jaspée. 

3206.  (8609-20).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1).  [Nota  GoDEFRiDi  Hensghenii]. 

2.  (F.  2).  Contenta. 

3.  (F.  2^-7).  Vita  sancte  Marie  Magdalene.  =  BHL.,  n"  5439,  sans 
le  prologue). 

4.  (F.  7-8^).  Leclio  beati  Ieronimi  presbiteri  [de  Maria  Magda- 
lena].  Inc.  Considerandum  est  namque  in  hoc  loeo. 

5.  (F.  9-12^).  De  transitu  sancte  Marie  Magdelene.  =  BHL., 
n«  5443. 

6.  (F.  12v-16v).  De  miraculis  béate  Marie  Magdalene.  =  Ibid., 
n"  5496. 

7.  (F.  16^-26).  Adventus  sacri  corporis  verus  Mariae  Magdalenae 
lesu  flagrantis  amicae.  =  Ibid.,  n°  5489. 

8.  (F.  26^-59).  Vita  ancille  Christi  Elyzabeth  filie  régis  Hungarie  et 
Thuringie.  =  Ibid.,  n°  2507. 

9.  (F.  59-60).  Miraculum  de  sancta  Maria  (2). 

10.  (F.  60-60^).  [De  crucifixo].  hic.  Ingredere  in  petra,  o  homo,  abs- 
condere  in  fossa  humo. 

11.  (F.  60^).  Ymnus  saneti  Germani  episcopi.  =  RK,  n"  2129. 

12.  (F.  61-67^).  Sermo  domni  Wiardi  de  duodecim  fructibus 
sacrarnenti.  Inc.  Apocalypsis  vicesimo  secundo.  Ex  utraque  parte  flu- 
minis  lignum  vite  afferens  fructus  duodecim. 

13.  (F.  67^-74).  Sermo  de  sacramento  altaris.  Inc.  Sanctorum  virtus 
permaxima  humilitas  est. 

14.  (F.  74-100).  Tncipit  tractatus  de  corpore  et  sanguine  Domini. 
Inc.  Apostolus.  Genantibus  vobis  in  unum. 


(1)  Voir  HoLSTEN,  Codex  regularum,  1. 1,  p.  111  sqq. 

(2)  C'est  le  n"  270  des  Initia  Miraculorum  U.  Virginis  Mariae,  Anal.  Boll., 
t.  XXI,  1902,  p.  262. 


183  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

15.  (F.  100-100^).  Versus  de  sacramento. 

Inc.  Tempore  quo  supplex  assistit  presbiter  aris 
Mactaturque  Patri  Filius  ipse  manens. 

16.  (F.  101-128^).  Vita  pie  Lutgardis  de  Aquiria  sanctissime 
monialis.  =  Z^//L.,  n°  4950. 

17.  (F.  128^-138).  Vita  béate  Christine  de  opido  Sancti  Trudonis.  — 

18.  (F.  138).  De  sacramento  altaris.  Inc.  Mare  non  habimdat  tôt 
guttis,  non  sol  tôt  splendoribus, 

19.  (F.  139-146»).  Vita  sanctimonialis  Aleidis  de  Scharenbeka.  = 
BlIL.,  n-  264. 

20.  (F.  147-179).  Vita  ancillae  Christi  et  sanctimonialis  de  Rameia.= 
Ibid.,  no  4146. 

21.  (F.  179-180^). VilaOdonispresbiterivirireligiosi.-=i6/é/.,n''6266. 

21.  (F.  180^-184»).  Medilatio  de  passione  Domini.  Inc.  Quis  dabit 
capiti  meo  aquam. 

22.  (F.  184^-186).  Glaustrum  anime.  Inc.  Introduxit  me  rex  in 
cellam  vinariam. 

23.  (F.  186-193).  Ordo  revelationis  Elizabeth  ancillae  Domini  de 
Sconaugia  de  gloriosis  sodalibus  sancte  Ursule.  =  BHL.,  n»  8431. 

24.  (F.  193-197).  Inventio  sancte  crucis.  =  Ibid.,  n°  4169. 

25.  (F.  197-199^).  In  exaltatione  sancte  crucis  [sermo]  (1). 

26.  (F.  199V-200V).  [NotaeJ.De  sancto  Gornolio  etCypriano.Nomina... 
personarum  que  cum  sancta  Ursula  passe  sunt.  Contra  morbum  cadu- 
cum.  Ad  partum  mulieris.  [De  accusât ionc  Christi].  De  beala  virgine. 

27.  (F.  201-24b).  Vita  cuiusdam  incluse  nomine  Margarete.  = 
BHL.,  n»  5322. 

28.  (F.  242-243V).  [Fragment  de  la  Bible.  Ezechiel,  cap.  XII). 

Parchemin;  243  feuillets;  O^S?  X  O^ITS;  XIV  siècle;  les  feuillets  2'-23', 
SQ'-i?,  242-243  sont  à  deux  colonnes  ;  initiales  rouges  et  bleues  ;  signatures  i-xxnu. 
F.  241',  on  lit  :  lAber  SancUie  Mariae  de  Cumera.  Servanli  benedirlio,  (ollenli  male- 
diclio;  f.  1,  il  y  a  la  note  :  Hune  MS.  codicein  qui,  ut  in  fine  haltelur,  nlim  fueral 
monaslerii  Camerenxis  emil  P.Godefridusa  D.  Mommarlio  bibliopola  liruxellensi. 
lia  est.  Godefridus  Henschenius.  L'ex-libris  P.  MS.  2  de  l'ancienne  bibliothèque  des 
Bollandistes  se  trouve  sur  le  premier  plat  intérieur.  Reliure  du  XV^  siècle,  peau  de 
truie  estampée  sur  ais  de  bois  (2). 

3207.  (8623-26).  —  Vitae  patrum. 

1.  (F.  1).  [De  terrae  motu.  De  ventis]. 

2.  (F.  lv-4).  De  beato  Frontino.  =  BHL.,  n°  3192. 


(1)  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  lut.  bibl.  reg.  BruxelL,  t.  II,  p.  221. 

(2)  Cf.,  au  sujet  de  ce  volume,  Acl.  SS.,  lulii  t.  V,  p.  650;  Calai,  cod.  hagiogr 
lai.  bibl.  reg.  liruxelL,  1. 1,  pp.  398,  425;  t.  II,  p.  219-230. 


VIES    DE    SAINTS    EN    LATIN  183 

3.  (F.  4-52),  [Verba  seniorum].  Inc.  De  quadam  virgine  que  venit 
de  Roma  videre  beatum  Arsenium. 

4.  (F.  52-60V).  [Visio  S.  Baronti].  ^  BHL.,  n«  997. 

5.  (F.  61-62V).  De  meretrice  ïhaysis.  =  Ibid.,  n°  8012. 

6.  (F.  62V-78V).  [Verba  seniorum].  =  Ibid.,  n°  6531. 

7.  (F.  78V-129V).  Vitae  Patrum.  =  Ibid.,  n°  6524. 

8.  (F.  129V-134).  Vita  S.  Pauli  primi  heremite.  =  Ibid.,  n»  G596. 

9.  (F.  134-138).  Hystoria  captivitatis  Malchi  monachi.  =  Ibid., 
n°  5190. 

10.  F.  138-150V).  Vita  sancti  patris  nostri  Hilarionis.  =  Ibid., 
n°  3879. 

11.  (F.  150^).  Genealogia  sancte  Dei  genitricis  Marie. 

Sur  le  premier  plat  intérieur,  notes  en  allemand,  noms  propres. 

Parchemin;  150  feuillets;  0"',276  X  0'^,188;  XII"  siècle.  F.  150%  on  lit  :  Iste  liber 
perlinel  ad  sanclam  Mariam  liiburch,  et  f.  1  :  Collegii  Socielatis  lesu  Ingolsladii. 
L'ex-libris  :  0.  MS.  11  de  l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes  se  trouve  sur  le 
premier  plat  intérieur.  Reliure,  ais  de  bois  recouverts  de  peau  de  truie. 

3208.  (8627-28).  —  Vita  B.  Mariae  Virginis. 

1.  (F.  1^,  79).  [Fragment  d'un  traité  de  droit  canon]. 

2.  (F.  2-16).  Vita  béate  Virginis  et  matris  Salvatoris  nostri.  = 
5/yL.,n°  5341. 

3.  (F.  16V-31).  Evangelium  Nichodemi  (1). 

4.  (F.  31-35).  Epystola  Pjlati  (2). 

5.  (F.  35-40^).  De  assumptione  eiusdem  sancte  Dei  genitricis.  = 
BHL.,  11°  5352. 

6.  (F.  41-63^).  [Homiliae  de  sanctis  ab  Andréa  ad  coramemo- 
rationem  fidelium  defunctorum].  Inc.  Corde  creditur  ad  iustitiam. 

7.  (F.  63^-79).  Alius  processus  de  sanctis  per  annum.  Inc.  Omnis 
quicunque  invocaverit  nomen  Domini. 

Parchemin  ;  79  feuillets  ;  O^lQl  X  O^.lSô;  XI  V«  siècle.  Élégante  reliure  moderne, 
peau  de  truie  estampée,  avec  l'inscription  sur  le  premier  plat  :  Regia  Bibl. 
Belgica  (3). 

3209.  (8629-39).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1-1 V).  Fragment  de  bréviaire,  avec  musique. 

2.  (F.  2-2v).  Index. 

3.  (F.  3-5 Iv).  Vita  sancte  Ghristi  ancille  Marie  de  Oegnies.  = 
BHL.,  n°  5516. 


(1)  Voir  Fabricius,  Codex  apocryphus  Novi  Testamenli,  p.  238  sqq. 

(2)  7fcirf.,p.  972sqq. 

(3)  Ce  manuscrit  est  décrit  dans  Catal.  cod.  hagiogr.  lut.  bibl.  reg.  Bruxell., 
1. 11,  p.  231. 


184  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

Le  feuillet  52  est  blanc. 

4.  (F.  53-61^).  Quaedam  additiones  cuiusdam  canonici  [Nigolai] 
Canlimpratensis  cenobii  do  vila  Marie  de  Oingnies.  =  BlIL.,  n°  5517. 

5.  (F.  62-64^).  Legenda  minor  de  vita  béate  Hedwigis.  =  Ibid., 
n"  3767. 

6.  (F.  65-72V).  Vita  sancti  Autberli  Gameracensis.  =  Ibid.,n''  861, 
sans  le  prologue. 

7.  (F.  73-78^).  Passio  sancle  Dorothée  virginis  et  marlyris.  = 
Ibid.,  n°  2323. 

Les  feuillets  79  à  83  sont  blancs. 

8.  (F.  84-104V).  Vila  sanclae  Gertrudis  virginis.  =  Ibid.,  n"  3493 
(lib.  II). 

Le  feuillet  105  est  blanc. 

9.  (F.  106-138*).  Beati  Bernardi  abbatis  vita  S.  Malachiae  Dunensis 
episcopi.  =  Ibid.,  n°  5188. 

10.  (F.  139-147^).  De  sanclo  Eleutherio  episcopo  et  confessore.  = 
Ibid.,  n»  2455. 

Les  feuillets  148  et  149  sont  blancs. 

11.  (F.  150-154V).  Vita  S.  Walteri  abbalis  et  confessons.  =  Ibid., 
n»  8798. 

12.  (F.  154-173V).  [Vita  S.  BrendaniJ.  =  Ibid.,  n°  1436. 

13.  (F.  174-181).  Vita  sancti  Syineonis  heremite.  =  Ibid.,  m  7957. 

14.  (F.  181V-186V).  Vila  sancti  Abrahe  heremite.  =  Ibid.,  n^  12. 

Papier,  au  filigrane  de  la  tôle  de  bœuf,  de-ci  de-là  quelques  feuillets  de  par- 
chemin; 186  feuillets;  O-SIS  X  (>",144;  XV»  siècle  (1477),  car  on  lit,  f.  104'  :  Anno 
Dumini  1477  pridie  X  miliuin  marffjruni  per  me  fralrem  Thendericum  Pofj 
ventensis  conven(us  crucigcrum.  F.  84,  il  y  a  la  note  :  Liber  fralrum  sancte  Crucis 
in  lloirn  (1),  et  f.  1'  :  Liber  iste  pertinet  fralrihus  siincle  Crucis  valtix  sancti  Pétri  in 
Uoirn,  et  f.  2  :  Hune  librum  einil  Cornélius  Duinius  in  civitale  Ilornana  inslilio 
autumnali  anno  Domini  }ÎDCV1I.  La  cote  >î<  .WS.  45  de  l'ancienne  bibliothèque 
des  BoUandistes  se  trouve  f.  2*.  Reliure  du  XVII"  siècle,  veau  brun  estampé. 

3210.  (8646-52).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  Iv).  Index. 

2.  (F.  Iv).  Epitaphium  domni  Eugenii  (2). 

3.  (F.  2-39V).  Vita  sancti  Adalardi  confessoris  Christi.  =  BHL., 
nn"^  60-62. 

4.  (F.  39^-47).  Passio  sanctorum  niartyrum  Gentiani,  Fusciani  et 
Victorici.  =  Md.,  n°  3224. 

5.  (F.  47-52).  Vita  S.  Alexii  confessoris  Christi.  =  Ibid.,  n° 

6.  (F.  52^-73v).  Vita  sancte  Paule.  =  Ibid.,  n«  6548. 


(1)  Cf.  Hermans,  Annales  ordinis  Sanclae  Crucis,  t.  II,  p.  101. 

(2)  Publié  dans  Cato/.  cod.  hagioyr.  lai.  bibl.  reg.  BraxelL,  t.  II,  p.  232. 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  185 

7.  (F.  74-91V).  Vita  sancte  Marie  Egyptiacc.  =  BHL.,  n"  5415,  le 
prologue  manque. 

8.  (F.  91V-107,  110-118).  Vjlasancli  Nicholai.  —  iè^V/.,  nn°^  6104, 
6105,  6106. 

9.  (F.  111V-113V,  108-109V,  113-120).  [De  saiicto  Nicholao].  -=  Ibkl., 
nn°«  6150,  6151,  6154,  6160,  6164,  6165. 

10.  (F.  120-168V).  Vita  S.  Silvestri  pape  urbis  Rome.  =  Md., 
nn<"  7725-7731. 

11.  (F.  168^-169^).  Vita  sancti  Ambrosii  Mcdiolanensis  episcopi  et 
coiifessoris.  =  Ibid.,  n°  377.  Des.  miilil.  Quo  facto  territus  ...  vixerit 
infantulus  ... 

Parchemin;  169  feuillets,  plus  deux  de  garde  en  têle;  0™,263  X  0'°,166; 
XIP  siècle;  capitales  ornées  rouges  et  vertes  ;  signatures  i-xx.  L'ex-Iibris  des 
anciens  Bollandistes  se  voit  f.  1"  et  f.  2  :  P.  MS.  3.  Reliure  du  XVI»  siècle,  ais  de 
bois  recouverts  de  parchemin  (1). 

3211.  (8653).  —  Gesta  Barlaam  et  Ioasaph. 

Sur  le  premier  plat  intérieur,  fragment  de  la  prophétie  d'Isaîe, 
cap.  XXIV. 
Puis  :  Gesta  Barlaam  et  losaphat  servorum  Dei.  =  BHL.,  dP  979. 
Sur  le  second  plat  intérieur,  fragment  de  missel. 

Parchemin;  126  feuillets,  plus  deux  de  garde  en  lêle  et  trois  à  la  fin  du  volume; 
0™,243  X  0™,154;  XIIP  siècle;  initiales  rouges  et  vertes;  signatures  i-xv.  Sur  le 
premier  feuillet  de  garde,  on  lit  :  Cornelij  Duyn  Aemsteldami,  et  f.  1  :  Liber  CorneUj 
DuiJH  Aeinslelredamensis  Hagae  comilis  HoUandiae  anno  Domini  MDCVII ;  puis 
sur  le  même  feuillet  et  au  verso  du  deuxième  feuillet  de  garde  :  Sociclalis  lesu 
Anl[vcrpiae]  D.  P.  L'ex-libris  des  Bollandistes  ^  MS.  i9[7\  se  trouve  sur  la 
première  garde.  Reliure  du  XVII*  siècle,  veau  brun  estampé  sur  ais  de  bois; 
fermoirs  en  cuivre;  tranche  verte  (2), 

3212.  (8675-89).  —  Vitae  sangtorum. 

Sur  le  premier  plat  intérieur,  lettre  de  Corneille  van  Duyn,  Hagae, 
6  mars  1613  (3). 

1.  (F.  1).  Index. 

2.  (F.  2-16^).  [Ghronicon  a  Ghristo  ad  annum  1136.  Annales  For- 
meselenses]  (4). 

3.  (F.  17  et21v).  [Recettes  médicales]. 

4.  (F.  17-18V).  Epistola  Methodii  de  Antichristo  (5). 


(1)  Voir,  la  description  de  ce  volume,  dans  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  rcg. 
BruxelL,  t.  II,  p.  232-33. 

(2)  Ce  volume  est  décrit  ibid.,  p.  233. 

(3)  Publiée  dans  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  t.  II,  p.  234. 

(4)  Publiées  par  Bethmann,  MG.,  scr.  t.  V,  p.  34-30. 

(5)  Cf.  t.  II  de  ce  Catalogue,  p.  371,  n-  1470  (21865). 


186  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

5.  (F.  18'-19v).  Visio  Karoll  calvi  régis  Francorum  (1). 

6.  (F.  20-20V).  [Miraculum  S.  GermaniJ  (2). 

7.  (F.  20-21^).  Sumplum  de  disputatione  Odonis  episcopi  Camera- 
censis  contra  ludaeum.  =  FL.,  t.  CLX,  col.  1110. 

8.  (F.  22-45^).  Liber  sancli  Iheronimi  presbiteri  de  hebraicis  que- 
stionibus.  =  FL.,  t.  XXIII,  col.  935  sqq. 

9.  (F.  45^  et  69^).  De  sancta  Maria  Magdalena  ymnus.  =-  RH., 
n°6861. 

10.  (F.  46-65).  Vila  sancli  Augustin!  episcopi  conscripla  a  Possi- 
Dio.  =  BHL.,  n«  785. 

11.  (F.  65-69).  Indicio  librorum  vel  epistolarum  eius  édita  a 
PossiDio  calamensi  episcopo.  =  lbid.,n°  786. 

12.  (F.  70-74).  [Offîcium  S.  Mariae  Magdalonae]. 

13.  (F.  74V.79).  (Vila  sancti  LeonardiJ.=  BEL.,  n°  4«62. 

14.  (F.  79-83).  [Miracula  eiusdemj.  =  Jbid.,  nn»*  4863,  4869. 

15.  (F.  83-85V).  (  Vita  S.  FidisJ.  =  Ibid.,  n°  2928. 

16.  (F.  85V-86).  [Translatio  eiusdem].  =  Ihid.,  n°  2929  (appendix). 

17.  (F.  86^-92^^).  Passio  undccim  millium  virginum.  =•  Ibid., 
nn°*  8428-8430. 

18.  (F.  92V-99).  Vila  S.  Egidii  abbatis  et  confessons.  =  Ibid.,  n°  93, 
sans  le  prologue. 

19.  (F.  99-105V).  [Epislolae  Severi  de  sanclo  Marlino].  =  Ibid., 
nnos  5611-5613. 

20.  (F.  105V-136V).  Dialogi  Severi.  =  Ibid.,  nn»»  5614-5616.  Des. 
mxitil.  nuncians  siinul  et  agens  gratias... 

Sur  le  deuxième  plat  intérieur,  acte  du  prévôt  et  du  chapitre  de 
Saint-Martin  d'Ypres,  1412,  6  juin. 

Parchemin;  136  feuillets,  plus  deux  de  garde  à  la  fin;  0"',235  X  0",161; 
XII*  siècle;  quelques  initiales  peintes  en  vert  ;  signatures  i-xvii.  On  lit  f.  1',  f.  2  et 
f.  69"  :  Hic  liber  fuit  ecclesiae  If.  Mariae  Formesetleruis,  hle  liber  e»l  ecclesie 
B.  Mariae  Formesellensis  ;  hle  liber  est  heale  Marie  formezellenm  ;  Formexetlensium 
est;  puis,  f.  1  :  Liber  Cornely  Duijn  Aemslelredamensis  Uagae  comilis  Uollandiae 
anno  Domini  MUCVIi,  et  au  verso  de  l'avant-dernier  feuillet  de  garde  :  Cornely 
Duijn  loannis  Aemsleldami  Hagae  comilis  Hollandiae.  La  cote  >{<  MS.  76.  de  la 
bibliothèque  des  anciens  Bollandistes  se  trouve  sur  le  premier  plat  intérieur. 
Reliure  du  XVII*  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de  veau  brun  estampé;  fermoirs 
en  cuivre  (3). 


(1)  Cf.  supra,  p.  98. 

(2)  Extrait  de  VHistoria  Brilonum  de  Nennius,  cap,  xxx-xxxv,  Yoir  Monumenla 
Hisloriae  Brilanniae,  1. 1,  p,  63-65. 

(3)  Voir  des  mentions  et  descriptions  de  ce  volume,  MG.,  scr.  t.  V,  p.  34; 
F.  Van  de  Putte  et  C.  Carton,  Chronicon  Vormeselense,  Bruges,  1847;  E.  Cachet, 
Bulletin  de  la  Corn.  roy.  d'hist.,  2*  série,  t.  II,  p.  121-124;  Calai,  cod.  haqiogr.  lat. 
bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II,  p.  233-235;  Potthast,  Bibl.  hist.  medii  aevi.,  2»  éd.,  p.  67. 


] 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  187 

3213.  (8690-702).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (P.  1).  Index  (1). 

2.  (F.  2-13^).  Vita  sancti  Iuliani  Genomannensis  episcopi.  =  ^i/L., 
n"  4544,  Vepistola  manque. 

3.  (F.  14-42^').  Passio  bealissinie  virginis  et  martiris  Gaterinc.  = 
Ibid.,  n«  1663. 

4.  (F.  43-46V).  Vita  sancti  Wulfranni.  =  Ibid.,  n»  8739. 

5.  (F.  46V-47).  [Exenipla]. 

6.  (F.  47V-55V).  Passio  sancti  Vincentii  martiris.  =  BHL.,  nn"^  8628 
et  8630. 

7.  (F.  55v).  [Exemplum]. 

8.  (F.  56-66^),  Vita  S.  Wulfranni  archiepiscopi  Senonice  urbis.  = 
BHL.,  n»  8738. 

9.  (F.  66^-78^).  Passio  sancti  Dometrii  martyris.  =-  BHL.,  n°  2122. 

10.  (F.  79-87V).  Passio  sancti  Georgii  martyris.  =  BHL.,  n°  3388. 

11.  (F.  87^-94).  Inventio  corporis  beatissimi  prolomartyris  Ste- 
phani.  =  Ibid.,  n°  7854  (2). 

12.  (F.  94-95V).  Passio  sancti  Pétri  apostoli.  =  Ibid.,  n°  6663,  un 
fragment  seulement. 

13.  (F.  96-113).  Vita  sancti  ac  beatissimi  Machuti  episcopi  qui 
Maclovius  dicifur.  =  Ibid.,  n"  5117. 

14.  (F.   1 13-12 Iv).    Passio    sancti   Thome   Gantuariensis    archi- 
episcopi. =  Ibid.,  no  8206. 

15.  (F.  121v).  [Exemplum]. 

16.  (F.  122).  Passio  sancti  Glementis.  =  Ibid.,  n»  1848,  la  fin 
seulement. 

17.  (F.  122-127).  Vita  S.  Taurini  Ebroice  civitatis  episcopi.  =  Ibid., 
n°  7990. 

18.  (F.  127-129).  Inventio  corporis  eiusdem  sancti.  =  Ibid.,  n°  7992. 

19.  (F.  129).  [Versus]. 

Rector  Garmeli  Soreth  obit  ecce  lohannes 
Andegavis,  ei  faveat  Deus  ede  perhenni,  1471. 

20.  (F.  129v).  [Exemplum]. 

21.  (F.  129v).  [Data  obitus  Elizabet  relicte  Philippi  ducis  Bur- 
gundie]. 

22.  (F.  130-135V).  Vita  sancte  Grotildis  regine.  =  BHL.,  n"  1785. 

23.  (F.  135^-136).  [Extrait  ascétique].  Inc.  [Si]  vero  vivit  homo 
secundum  hominem,  non  secundum  Deum,  similis  est  diabolo. 


(1)  Écrit  par  Corneille  Duyn. 

(2)  F.  87*,  il  y  a  la  noie  écrite  par   Papebroch  :  i'oUaliim  cum  anliquissimo 
MS.  Melensi,  et  dans  les  marges  sont  inscrites  les  variantes  de  ce  manuscrit. 


188  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

24.  (F.  136^-137).  Via  de  Valenchenis  eundo  versus  Avinionem.  — 
Via  do  Lugduno  versus  Aurelianis  sive  versus  Parisius. 

Parclieniin;  137  feuillets;  O^aS?  X  0"',156 ;  XII°  siècle;  de-ci  de-là,  il  y  a  des 
additions  du  XIV"  cl  du  XV*-';  lettres  ornées;  signatures  i-xvi.  F.  1,  il  y  a  la  note  : 
Liber  Cornclii  Duyn  Aemslelredainensis  Ilagae  anno  Domini  MDCVll.  L'ex-libria 
de  l'ancienne  bibliolhèque  des  Uollandistes  :  ^  .)/.S.  Si  se  trouve  f.  1  et  f.  2  et  sur 
une  éliquetle  insérée  au  titre  du  volume.  Reliure  du  XVII»  siècle,  veau  estampé  (1). 

3214.  (87âl-28).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1-2).  [Argumenlum  quo  teniporenalusvel  defunclus  sit  saii- 
clus  Aniandus|.=  /i/yL.,n"341.  Inc.  mntil...  impcraloi'cs  rcvolvas  VII. 

2.  (F.  2-8).  Sermo  legendus  in  transita  sive  deposilione  ter  beati 
atque  gloriosi  pontificis  sancli  Amandi  (2). 

3.  (F.  8-13).  Qualiler  corpus  beali  Amandi  in  loco  quo  nunc 
requiescit  fueril  Iranslatum.  ==  BHL.,  n"  342. 

4.  (F.  13-19).  Sermo  de  elevatione  corporis  beati  Amandi.  =  Ihid., 
n«  343. 

5.  (F.  19''-20^).  [Teslamentum  saneti  Amandi]  (3). 

6.  (F.  21-22).  Paginae  duae  in  specie  sancle  crucis  aedilae  ad 
gloriosum  regem  Karolum  (4). 

7.  (F.  23-56^).  Vita  saneti  Amandi...  in  heroicum  carmen...  trans- 
fusa. =  BHL.,  n°  333. 

8.  (F.  56^-57").  Hymni  in  laude  beati  Amandi  (5). 
Le  feuillet  58  est  blanc. 

9.  (F.  59-62).  Miraculum  in  ecclesia  S.  Amandi  infra  uibem  Rolo- 
magensem.  =  Ibid.,  n°  347. 

10.  (F.  62-79^').  Vita  saneti  Martini  Turonice  civitatis  episcopi.  = 
Ibid.,  no  5610. 

11.  (F.  79^-86).  Vita  sancli  Martini  episcopi  et  confessons.  =  Ibid., 
nn"' 5611-5613. 

12.  (F.  86-121V).  Dialogi  Severf.  =  Ibid.,  nn"'  5614-5616. 

13.  (F.  121^-124).  [Narraliones  de  miraculis  et  obiluj.  ==  Ibid., 
nno*  5619-5623. 


(1)  Cf.  au  sujet  de  ce  volume,  Acla  SS.,  lan.  t.  II,  p.  762;  Mari.  t.  III,  p.  145; 
Aug.  t.  II,  pp.  639  et  643;  Octobr.  t.  IV,  p.  87,  et  Calai,  cod.  haffiogr.  lai.  bibl. 
reg.  BruxelL,  t.  II,  p.  235-37. 

(2)  Cf.  Anal,  lioll.,  t.  III,  p.  169;  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL, 
t.  II,  p.  249. 

(3)  Cf.  Anal.  BolL,  t.  III,  p.  170;  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL, 
t.  II,  p.  249. 

(4)  Cet  acrostiche  a  été  publié  dans  le  Catal.  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL, 
p.  248;  cf.  BHL.,  n»  333. 

(5)  Publiés  dans  Acla  SS.,  Febr.  1. 1,  p.  903.  La  première  de  ces  hymnes  est 
renseignée  par  Chevalieb,  Rep.  hymn.,  n"  970,  la  seconde  ne  l'est  point. 


VIES    DE    SAINTS    EN    LATIN  189 

14.  (F.  124-127).  Omella  in  festivitate  sancti  Martini  episcopi  et 
confessons.  =  PL.,  t.  CI,  col.  657-62. 

15.  (F.  127-127^).  Vita  sancti  Briccii  episcopi  et  confessoris.  == 
BHL.,  n°  1452.  Des  muiil.,  pcr  liiesum  Gliristum  filium  Dei  omni- 
potentis  ut... 

Parchemin;  127  feuillets;  0'",224  X  0™,134;  XIP  siècle;  jolies  lettrines  en  toutes 
couleurs,  avec  rinceaux  et  animaax.  F.  3,  il  y  a  la  cote  :  ^  MS.  85  de  l'ancienne 
bibliothèque  des  Bollandistes.  Demi-reHure  moderne  (1). 

3215.  (8729-31).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1).  Index. 

2.  (F.  2).  Autre  index. 

3.  (F.  3-29v).  Revelatio  nova  itineris  et  passionisXl  miliuni  virgi- 
num.  =  BHL.,  n"  8433. 

4.  (F.  29^-42^').  Legenda  et  passio  sanclarum  virginum  undecini 
milium.  ^  IbicL,  nn»^  8428-8430. 

5.  (F.  43-75^).  Vita  beatissime  virginis  et  martiris  Ghristi  Kattie- 
rine.  =  Ibid.,  n°  1663. 

6.  (F.  76^-108).  Hisloria  beatc  Barbare  virginis.  =  Ibid.,  n°918. 

7.  (F.  108-113^').  De  translatione  beatissime  virginis  et  martiris 
Ghristi  Barbare.  =  Ibid.,  n°  926. 

8.  (F.  113^-131^).  Quedam  miracula  debeatissima  virgine  et  mar- 
tire  Gristi  Barbara.  =  Ibid.,  nn'^  932-950. 

9.  (F.  131^-133^).  Miraculum  pulchrum  post  passionem  gloriose 
virginis  Gatlierine  legcndum  (2). 

Parcliemin;  133  feuillets;  0"',282  X  0",133;  XV«  siècle;  initiales  ornées,  capitales 
rouges  et  bleues;  plusieurs  rehaussées  d'or,  guirlandes  et  rinceaux.  F.  2%  une 
miniature  représente  des  chartreux  invoquant  S'"  Ursule;  f.  42',  les  mêmes  priant 
S'«  Catherine;  f.  76,  S'«  Barbe  et  les  chartreux.  F.  3,  on  lit  :  Pcrllncl  ad  carlkusienscs 
prope  Traiectum  inferius;  sur  le  premier  plat  intérieur  et  au  verso  du  premier 
feuillet  de  garde,  l'ex-libris  i^  MS.  49  des  anciens  Bollandistes.  Reliure  du 
XVI"  siècle,  veau  racine  ;  tranche  jaspée  (3). 

3216.  (8763-74).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1).  Gontenta. 

2.  (F.  2-50).  Visio  scu  revelatio  de  pénis  et  gaudiis  animarum 
facla  cuidam  monaclio  nigri  ordinis  in  Anglia  (4). 


(1)  Voir,  au  sujet  de  ce  volume.  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  hibl.  reg.  Bruxcll.,  t.  II, 
p.  248-250. 

(2)  Legenda  aurea,  Dresdae,  p.  914-15. 

(3)  Ce  volume  est  décrit  dans  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  t.  II, 
p.  251-52. 

(4)  Seu   Visio  monachi  de  Eynsham,  publiée  par  H.  ïuurstox,  Anal.  Bail., 
t.  XXII,  1903,  p.  226-319, 


190  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

Les  feuillets  50^-51^  sont  blancs. 

3.  (F.  52-106).  Vita  ciiinsdam  sanctc  virginis  nomine  Liedwich .... 
quam  conscripsit ....  Fraler  Iohannes  Brugman.  =  BHL.,  n"  4923. 

Les  feuillets  107-110^  sont  blancs. 

4.  (F.  111-140^).  Descriptio  apparitionis  Henrici  Buschnians  agri- 
cole (1). 

5.  (F.  141-143).  Alla  quedam  revolacio  sororis  cuiusdam  defunctae. 
Les  feuillets  143^-1 46^  sont  blancs. 

6.  (F.  147-181).  Vita  pie  Lutgardis.  =  i^//L.,  n°  4950. 

7.  (F.  181^-198*^).  Vita  sanclissime  Amalbergc  virginis.  =  Ihid., 
n"  323,  sans  le  prologue. 

8.  (F.  199-211).  Apparitio  Guidonis  cuiusdam  defuncti  (2). 

9.  (F.  211*'-230*).  Apparitio  cuiusdam  fratris  in  ordine  crucife- 
rorum  defuncti.  Inc.  Quoniam  teste  bealo  Augustino  miracula  divine 
pictatis. 

10.  (F.  231-247^).  Tractatulus  magistri  Iohannis  Fridach  de  Dussel- 
dorp  sacre  pagine  profcssoris  et  doctoris  eximii  quein  fecit  pro  infor- 
matione  et  avisatione  peregrinare  volentium  ad  terram  sanclam  (3). 

11.  (F.  247^).  [De  rébus  gestis  a  Carolo  audace  anno  1474J. 

12.  (F.  248).  ïnformatio  bona  pro  servientibus  ad  missam  (4). 
Les  feuillets  248^-252^-  sont  blancs. 

13.  (F.  253-274').  De  sancta  Ursula  et  eius  felicissima  societate.  = 
l>'HL.,n°8433. 

14.  (F.  275-276).  De  sancta  Cordula.  =  Ibid.,  n"  1950. 

15.  (F.  276'-289).  [Liber  revelationum  B.  Elisabeth  Schonau- 
GiENSis].  =  Ihid.,  n»  8432. 

16.  (F. 289^-295').  Miracula  sacrarum  undecim  milium  virginum(5). 

17.  (F.  296-302').  [Officium  S.  Ursulae  et  sociarum]. 

18.  (F.  303-305').  Commemoratio  de  sanctis  angelis. 

19.  (F.  305'-307v).  De  sancta  Katharina  [hymnij.  =  i?i/.,  nn°«2180, 
6993  et  7 192. 

20.  (F.  307-307').  De  sancta  Barbara  [hymni].  =  RH.,  rmP^  1696 
et  6715. 

Papier,  au  filigrane  de  la  lettre  P  fleuronnée;  307  feuillets;  O",207  X  O-.IST; 
XV«  siècle  (1437-1490),  car  on  lit,  f.  274"  :  Explicil  ....  M"CCCC"xxxvii"  ;  f.  140": 
Explicit  anno  Domini  1477;  f.  181  :  Explicil ....  anno  Domini  1477;  f.  198"  :  1480; 


(1)  Cf.  Anal,  lioll.,  t.  XIV,  p.  72-73,  et  t.  III  de  ce  Catalogue,  p.  331. 

(2)  Voir  Hauréau,  Soliccs  cl  cxlrails  des  manuxcrils  de  la  Uibliolhèque  nationale 
de  Paris,  t.  II,  p.  579;  cf.  t.  II  de  ce  Catalogue,  p,  366. 

(3)  Cf.  RôHRicHT,  Bibliolhcca  geograpliica  Palaeslinae,  p.  123. 

(4)  Au  sujet  de  l'auteur  de  ces  vers,  on  lit  en  marge:  Anno  Domini  1485  hii 
versus  compilati  sunl  a  quodam  huius  dotnus  treverensis  Car Ihusiano  prof esso. 

(5)  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  t.  II,  p.  87,  n"  24. 


VIES    DE    SAINTS    EN    LATIN  191 

f.  50  :  Scriplum  1495  per  vcnerabilem  patrem  lacobum  seniorem  ;  f.  106'  :  Script  uni 
et  completum  anno  Domini  M"CCCC''xcix''  circa  principium  eiusdein  anni  per  patrem 
lacobum  de  Colonia  alias  de  Aldenrade  seniorem  domus  duobus  appositis  berUlis 
prae  sehio  caiigantibus  sibi  oculis.  Qui  et  eodem  anno  obiil  circa  fcstutn  S.  Martini 
annos  habens  etatis  fere  Ixxx,  ordinis  quinquagesimo  circiter  secundo,  in  domo 
nostra  treverensi  professus  Cartliusiensis.  Cuius  anima  requiescat  cum  sanctis  in 
pace.  Amen;  f.  211  :  Explicit  ...  1498;  f.  230"  :  Scriplum  per  fratrem  huius  domus 
ordinis  Carthusiensis  prope  Treveros  anno  Domini  1498  et  in  xl""*  finitum.  V.  1,  il 
y  a  la  note  :  Iste  liber  pertinel  ad  domum  sancti  Albani  martyris  fralrum  ordinis 
Carthusiensis  prope  Treveros.  A.  36;  f.  110'  :  Pertinet  ad  domum  sancti  Albani 
martyris  ordinis  Carthusiensis  citra  Treveros  ;  f.  253  :  Iste  liber  est  domus  sancti 
Albani  prope  Treverim  ordinis  Carthusiensis.  Puis,  f.  1,  on  lit:  Musei  Domus  Professae 
Societatis  lesu  Antwerpiae  1659  per  commutationem.  Demi-reliure  moderne  ;  au 
dos,  en  maroquin  brun,  le  titre  doré  Vitae  sanclorum  XV saec.  et  le  chiffre  cou- 
ronné de  Léopold  V'. 

3217.  (8751-60).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  iv).  Index. 

2.  (F.  2).  [Genealogia  sanctae  Gertrudis]. 

3.  (F.  2^),  [De  sancta  Gertrude].  Ex  Spécula  hystoriall. 

4.  (F.  3-43V).  [Vita  sanctae  Gertrudis].  =  BEL.,  nn^^^  3493  et  3497. 

5.  (F.  43^-45^).  Gonversio  Othgeri  ordinis  sancti  Benedicti.  = 
Ihid.,  n°  2831,  sans  le  prologue. 

6.  (F.  45^-49^).  Epistola  S.  Ambrosii  episcopi  de  inventione  corpo- 
rum  beatorum  martyrum  Gervasii  et  Prothasii.  =  Ihid.,  n»  3513. 

7.  (F.  50-67^).  Passio  sancte  Katherine  virginis.  =  Ibid.,  n"  1663. 

8.  (F.  68-70),  Gonversio  sanctissime  virginis  et  martyris  Ghristi 
Katherine.  =  Ibid.,  n°  167. 

9.  (F.  71-73^),  Vita  sanctissime  virginis  et  martiris  Ghristi  Bar- 
bare. =  lbid.,n°  918. 

10.  (F.  74-90).  Vita  gloriose  virginis  et  martiris  Ghristi  Barbare.  = 
Ibid.,  no  920. 

11.  (F.  90-91 V,  92,  93-93V).  De  corporis  sacratissimi  translatione 
beatissime  virginis  et  martyris  Ghristi  Barbare.  =  Ibid.,  n°  926. 

12.  (F.  92-92\  94,  107^).  Quedam  miracula  de  beatissima  virgine 
et  martire  Ghristi  Barbara,  =  Ibid.,  nn°^  932-955;  en  outre  un 
24<^  miracle.  Inc.  In  Ghelria  iuxta  Ruermundam. 

Le  feuillet  108  est  blanc. 

13.  (F.  109-113).  Vita  S.  Aldegundis  virginis.  =  Ibid.,  n°  245. 

14.  (F.  114-116).  De  vita  et  conversatione  sancte  Raineldis 
virginis.  =  Ibid.,  n»  7082,  le  prologue  manque. 

15.  (F.  117-123),  Passio  sanctarum  undecim  milium  virginum.  = 
Ibid.,  nn''^  8428-8430. 

Le  feuillet  124  est  blanc. 

16.  (F.  125-140^).  Revelatio  nova  itineris  et  passionis  XI  milium 
virginum.  ==  Ibid.,  n°  8433. 


192  MANUSCRITS    DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

Los  feuillels  141  et  142  sont  blancs. 

17.  (F.  143-159^).  Vita  praeclarae  virginis  Margarelc  de  Ypris.  = 
5^L.,n^5319. 

18.  (F.  160-lGl).  Passio  sancle  Eulalie  virginis.  =  Ibid.,  n°  2696. 

19.  (F.  161V-165).  Passio  sancte  Domilille  virginis.  =  Ibid.,  n°  6058. 

20.  (F.  1G6-181).  Vita  bealissinie  virginis  Christi  Amclbcrgo.  = 
Ibid.,  ir  323. 

21.  (F.  181-183^).  De  Iranslatione  sacralissimi  corporis  virginis 
aime  Christi  Aniclberge.  =  Ibid.,  n°  324. 

22.  (F.  183*-18ov).  Sermo  domini  Raubodi  ...  de  vita  et  merilis 
paradoxac  virginis  Christi  Amelbergc.  =  Ibid.,  n"  322. 

Les  feuillets  187  à  189  sont  blancs. 

23.  (F.  190-201^).  [Tractatus  asceticus  secundum  ordinem  alpha- 
beti].  Inc.  mutil.  . .  cit  fili  venisti  ...  Novicius.  Des.  mtttil.  Fv'mccps 
subi(o  moritur  ...  et  ei  est  credendum  ... 

24.  (F.  201-208V).  Legenda  sancle  Waldelrudis  electe.  =  BEL., 
n"  8777,  sans  le  prologue. 

Parchemin,  sauf  les  feuillels  126  159  qui  sont  en  papier;  208  feuillets; 
0"',2U4  X  0"\14;  XV"  siècle  (1442),  car  on  lit  f.  140"  :  Finifn  in  nctnva  Sacmmenti 
anno  1442  quae  cral  lune  vit  iunii  ;  f.  159'  :  Finila  in  tlirisionr  apostidorum  anno 
Domini  1442 jht  manus  fralris  cuius  nomen  scrihntur  in  colis pcr  merila  sanclissime 
Dei  (jenilricis  el  Marijarelc  virginis  hnitis  et  f.  181*  :  Finila  ipso  die  Magni  marliris 
anno  Domini  1442.  Les  feuillets  190-201  sont  du  XIV°  siècle,  et  écrits  sur  deux 
colonnes.  V.  208',  il  y  a  la  note  :  Liber  monaslerii  Sancli  Pauli  in  Zonia.  Sur  le 
premier  plat  intérieur,  l'ex-libris  imprimé  et  f.  1'  la  cote  ^  MS.  50  de  l'ancienne 
bibliothèque  des  Bollandisles.  Reliure  du  X  V«  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de  veau 
brun  estampé;  clous  et  fermoirs  en  cuivre;  sous  corne  et  entourée  d'un  cadre  en 
cuivre,  l'étiquette  :  Vila  sancle  Gherlrudis  virgini^i  cum  diversi»  aliis  {l). 

3218.  (8873-78).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1).  Index. 

2.  (F.  1^-22^).  Passio  sancti  Eadmundi  régis  et  martyris.  =  BEL., 
u°  2392. 

3.  (F.  23-33V).  Vila  S.  Alexii  confessoris.  =  Ibid.,  n»  287. 

4.  (F.  33^-40^).  Vita  S.  Silvini  episcopi  et  confessoris.  =  Ibid., 
n"  7747. 

Les  feuillets  40*'-41v  sont  blancs. 

5.  (F.  42-57V).  Vita  S.  Wacrburge  virginis.  =  Ibid.,  n»  8855. 

6.  (F.  58-71).  lllatio  sancti  Benedicti  abbalis.  =  Ibid.,  n^  1122. 

7.  (F.  72-85).  Passio  decem  milium  martyrum.  =  Ibid.,  n"  20. 

8.  (F.  85-85').  [Missae  in  vigilia  et  in  festo  eorundem  martyrum]. 


(1)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  Acl.  SS.,  lulii  t.  III,  pp.  88,  90  et  103  ;  l.  IV, 
p.  176;  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Uruxell.,  t.  II,  p.  252-54. 


VIES    DE    SAINTS    EN    LATIN  193 

Parchemin;  85 feuillets;  O^.ISS  X  O",!!;  XII»  siècle;  initiales  ronges  et  vertes. 
F.  85',  il  y  a  cette  note  d'Henschenius  :  Hic  libellus  videlur  missus  a  Cambdeno  ad 
P.  Heribertum.  Vide  III  Vebr.  ad  Vifam  }y^erburge.  F.  1,  il  y  a  la  cote  et  f.  2  l'ex- 
libris  ^  MS.  35  de  l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes.  Demi-reliure 
moderne,  avec  les  titres  dorés  des  diverses  vies  (1). 

3219.    (8883-94).  —  VlTAESANGTORUM. 

1.  (F.  1).  [Notes  diverses,  exercices  de  plume]. 

2.  (F.  Iv).  [De  sancto  Laurentio  hymnus]  (2). 

3.  (F.  2-7v).  Passio  saneti  Laurentii  martyris.  =  BHL.,  n°  4766. 

4.  (F.  8-8^).  De  sancto  Amando. 

Inc.  Lege  sua  solita  quamvis  gonialis  origo 
Hos  quos  ad  lucem  de  vena  fudit  eadem. 

5.  (F.  8^).  Versus  de  quodam  filio  régis  Anglorum  (3). 

6.  (F.  9-14^).  De  sancto  Alexio.  =  BHL.,  n°  293. 

7.  (F.  14^-25 V).  De  quodam  vice  domino  [Theophilo]  per  geni- 
tricem  Domini  mirabiliter  salvato.  =  Ibid.,  n°  8124. 

8.  (F.  25^-26^).  Versus  in  capite  versuum. 

Inc.  laspis  fundatur  primus  viridanti  colore. 

9.  (F.  27-27V).  De  sancto  Godehardo.  =  BHL.,  n°  3591. 

10.  (F.  27^-30).  Passio  sanctorum  Thebeorum  raartyrum.  =  Ihid., 
n°  5753. 

11.  (F.  30^-51^).  [Marbodus].  Descriptio  Euacis  régis  ad  Nero- 
nem.  =  PL.,  t.  CLXXI,  col.  1737. 

12.  (F.  51v-53^).  [EiusDEM  versus]. 

Inc.  Signorum  primo  limpha  mutatur  origo. 

13.  (F.  54-76^).  Vita  Adalberti  Moguntini  archiepiscopi. 

Inc.  Temporibus  lotis  florebat  Roma  poetis. 

14.  (F.  77-lOOv).  Versus  do  Mahumet.  =  PL.,  t.  CLXXI,  col.  1345. 

Parchemin;  100  feuillets;  0'»,U8  X  O^.OQl;  XIP siècle;  initiales  rouges  et  vertes. 
F,  100',  on  lit  :  Hune  librum  emil  nonnus  Philippus  de  Olhey  [prior  huius  loci  vide- 
licel  saneti  lacobi]  anno  Domini  MCCŒXXIl  (4);  f,  2,  il  y  a  la  note  :  Mss.  Sociclads 
lesu  Anlverpiae  dom.  Prof.,  etf,  1,  l'ex-libris^iWS.  55  de  l'ancienne  bibliothèque 
des  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne  ;  au  dos,  le  titre  doré  et  le  chiffre  couronné 
^e  Léopold  P'';  tranche  verte  (5). 


(1)  Voir,  au  sujet  de  ce  volume,  Àda  SS.,  Febr.  1. 1,  p.  386;  lulii  t.  IV,  p.  182; 
€atal.  cod.  Imgiogr.  lai.  bibl.  rcq.  liruxelL,  t.  Il,  p.  257-58. 

(2)  Publié  par  Reiffenberg,  Annuaire  de  la  Uibliothèque  royale  de  Belgique,  1851, 
.p.  225-28. 

(3)  Publié  par  A.  van  Hasselt,  ibid.,  p.  217. 

(4)  Cf.  Bai.au,  La  Bibliothèque  de  l'abbaye  de  Sainl-Jaeques  à  Liège,  p.  14. 

(5)  Voir  une  description  de  ce  manuscrit  dans  Aet.  SS.,  lulii  t.  V,  p.  254; 
DE  Reiffenbero,  op.  cit.,  p.  222;  Catal.  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  BruxelL,  f.  II, 
p.  2G4-G6. 

CATAL.   BIBL,   ROYALE,   T.    V.  13 


194  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3220.  (8895-96).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1-28).  Vita  ancille  Chrisli  Ide  sanctimonialis  in  Rameya.  == 
BHL.,  n»  4146. 

2.  (F.  28-29V),  Miracula  eius  patrala  post  mortem.  =  Ibid.y 
n°  4147. 

3.  (F.  BO-45).  Vila  domne  Yde  dicte  de  Lewis  sanctimonialis  in 
Rameya  =  Ibid.,  n°  4144. 

Parchemin;  45  feuillets  ;  0",128  X  0",035  ;  XIII»  siècle  ;  deux  colonnes.  F.  45,  on 
lit  :  Liber  sanclc  Marie  de  Hame)/a  in  hrabanlia.  IMus  larJ,  ce  volume  a  appartenu 
à  l'ancienne  biblioliièque  des  BoUandistes,  il  y  portail  la  cote  >Jf  MS.  32.  Demi- 
reliure  moderne  (1). 

3221.  (9119,  9120).  —  Passionale.  En  deux  volumes. 

Tome  premier  (n**  9119). 

1.  (F.  1-3^).  Passio  sancte  Martine  virginis  et  martiris.  =  BHL., 
n»  5587. 

2.  (F.  3^-9).  Vila  beatissimi  Basilii  confessoris  et  episcopi  Caesa- 
riensis.  =-  Ibid.,  n.  1023. 

3.  (F.  9-15).  Vita  sancti  Fulgentii,  Carlhaginensis  episcopi.  == 
i6»cf.,n°3208. 

4.  (F.  15^).  Passio  sancti  Pétri  qui  et  Belsamus  dictus  est.  = 
Ibid.,  n"  6702. 

5.  (F.  15^-18'').  Vila  sancti  Symeonis  confessoris  et  monachi.  == 
Ibid.,  w"  7960. 

6.  (F.  19^).  De  inventione  sancti  Firmini,  episcopi  et  martyris.  = 
IHd.,  n"  3009. 

7.  (F.  19^-20^).  Vita  sancti  Hilarii  episcopi.  =  Ihid.,  n"  3885. 

8.  (F.  20^ -2 1^).  Epistola  Hilarii  ad  Abram,  filiani  suam.  =  PL., 
t.  X,  col.  549-52. 

9.  (F.  2b).Quoddam  miraculum  de  sancto  IIilario.=  Z^i7L.,n°3893. 

10.  (F.  21^-30^').  Vita  sancti  Remigii  episcopi.  ^Ihid.,  n°  7155. 

11.  (F.  30^-31).  Epistola  Marcelli,  presbyteri,  ad  Leonem  Nola- 
nensem  episcopum.  =  Ibid.,  n°  2874,  le  prologue  seul. 

12.  (F.  31-32).  Vita  sancli  Felicis  confessoris.  =  Ibid.,  n"  2874. 

13.  (F.  32-40).  Vita  sancti  Mauri,  abbatis  et  confessoris.  =  Ibid.,. 
n°  5773. 

14.  (F.  40-43).  Vita  sancti  Fursei  abbalis,  =  Ibid.,  n°  3209. 

15.  (F.  43-45^),  Passio  sanctorum  marlyrum  Spcusippi,  Seusipi, 
Meleusippi.  =  Ibid.,  n°  7830. 

16.  (F.  45^-55).  Passio  sancli  Sebasliani  martyris.  =  Ibid.,  n°  7543. 


(1)  Voir,  au  sujet  de  ce  volume,  Acl.  SS.,  Oclobr.  t.  XIII^  p.  107  el  Calai,  cod. 
hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Itruxcll.,  t.  II,  p.  26G. 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  195 

17.  (F.  55-57).  Passio  sancte  Agnelis,  virginis  et  marlyris.=  BHL., 
n°  156. 

18.  (F.  57-58^).  Passio  sancti  Vinccntii,  lévite  et  martyris.  =  Ibid., 
nn°«  8628-8630. 

19.  (F.  59^-61^).  Passio  sancti  Babille  episcopi,  et  trium  puerorum 
Urbani,  Parilidani  et  Epolonii.  =  Ibid.,  n»  891. 

20.  (F.  61^-63^).  Passio  saneti  Preiecti,  martyris  et  episcopi.  = 
Ibid.,  n"  6917,  sans  le  prologue. 

21.  (F.  63^-64).  Miraculum    ab    eo   Rome   patratum.   =   Ibid., 
n''6919. 

22.  (F.  64).  Passio  sancti  Valerii  episcopi.  =  Ibid.,  n°  8494. 

23.  (F.  64-6 i^).  [Passio  sancti  Arnulphi,  martyris  in  Bclgio].  = 
Ibid.,  n°  688. 

24.  (F.  65-66^).  Passio  sancti  Ignatii  martyris.  =  Ibid.,  n»  4256. 

25.  (F.  66^-68).  Passio  sancti  Blasii  episcopi  et  martiris.  =  Ibid., 
n"  1370. 

26.  (F.  68-69).  Passio  sancte  Agathe  virginis  et  martyris.  =  Ibid,, 
n°  133. 

27.  (F.  69-71).  Vita  sancti  Amandi  confessons.  =  Ibid.,  n°  332, 
sans  le  prologue. 

28.  (F.  71-73^).  Vita  sancti   Vedasti  confessoris   et  pontificis.  = 
Ibid.,  n»  8506,  le  prologue  est  omis. 

29.  (F.  73^-74^').  Passio  sancti  Valentini  martyris.  =  Ibid.,  n"  8460. 

30.  (F.  74^-75).  Passio  sanctorum  martyrum  Marii  et  Marthe.  = 
Ibid.,  n"  5543. 

31.  (F.  75^-77).  Passio  sancte  Iuliane  virginis.  =  Ibid.,  n"  4523. 

32.  (F.  77-78^).  Passio  sancti  Policarpi  martyris  et  episcopi.  = 
Ibid.,  n°  6876. 

33.  (F.  78^-79).  Sermo  in  festivitate  sancti  xMathie,  apostoli.  Inc^ 
Gam  praeclara  beati  Mathie  apostoli  festivitas. 

34.  (F.  79-80).  Passio  sanctorum  martyrum  Satyri  sociorumque 
eius.  =  BHL.,  n"  6634. 

35.  (F.  80-83V).  Vita  sancti  Gregorii  pape.  =  Ibid.,  n°  3639. 

36.  (F.  83^-84).  Epistola   Iohannis    lévite  ad  lohannem  Romane 
ecclesie  presulem.  =  Ibid.,  n°  3641,  le  prologue  seul. 

37.  (F.  84-96).  Vita  sancti  Gregorii  pape  édita  a  Iohanne  levita.  = 
Ibid.,  n°  3641. 

38.  (F.  96-98).  Vita  sancte  Gertrudis  virginis.  =  Ibid.,  n°  3492. 

39.  (F.  98-100).  Vita  sancte  Eusebie  virginis.  =  Ibid.,  n-^  2736. 

40.  (F.  100-101^).  Passio  sanctorum  martyrum  Nerei  et  Achiliei, 
Euticetis,  Victorini  et  Maronis.  =  Ibid.,  n"  6058. 

41.  (F.   10b'- 102^").   Epistola  Margelli    missa    sanctis  Nereo    cl 
Achilleo.  =  Ibid.,  n"  6059. 


196  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

42.  (F.  102^-103).   Passio   sancti   Pancralii  martyris.  =  BHL., 
n°  6421. 

43.  (F.  103-104).  Passio  sanctorum  Victoris  et  Corone.  =  Ihid., 
n"  8561. 

44.  (F.  104-115).  Vila  sancli  Pachomii.  =--=  Ibid.,  n°  640. 

45.  (F.  115-115''").  Passio  sancti  Peregrini  martyris  et  episcopi.  = 
Ibid.,  n°  6623. 

46.  (F.  116-119^).  Vita  sancli  Ambrosii,  Medioianensis  episcopi.  = 
Ihid.,  n°  377. 

47.  (F.  119^-120^').  Passio  innumerabiliumsanclorummartirum.  = 
Ibid.,  n°  1505. 

48.  (F.  120^-12^).  Passio  sancli  Georgii  martiris.  =  Ibid.,  n"3375. 

49.  (F.  121^-122).  Passio  sanctorum  martyrum  Vitaiis,  Gervasii  et 
Protasii.  =  Ibid.,  n»  3514. 

50.  (F.  122-122V).  Passio  sancli  Philippi  apostoli.  =  Ibid.,n'>  6814. 

51.  (F.  122^-123^).  Passio  sancti  Quiriaci  martyris  et  episcopi.  = 
Ibid.,  n°  7023. 

52.  (F.  123^-141).  Vila  domni  Anselmi  Canluariensis  episcopi.  = 
i6/rf.,no526. 

53.  (F.  141-142^).  Passio  sancli  lude,  a  quo  crux  Domini  inventa 
est,  quem  Helena  cognominari  Quiriacum  iussil.  =  Ibid.,  n°  7023. 

54.  (F.  142^-144).   Vila  sancli  Atlianasii,  Alexandrie  urbis  epi- 
scopi. =  Ibid.,  n«  728. 

55.  (F.  144-145^).    Relatio  de  invenlione  sancle  crucis.  =  Ibid., 
n«  4169. 

56.  (F.  145^-146^).  Passio  sanclorum  martyrum  Alexandri,  Evonlii 
et  Theodoli.  =  Ibid.,  n"  266. 

57.  (F.  147).  Passio  sanctorum  martyrum  Sulpicii  et  Serviliani.  = 
Ibid.,  n°  60()6. 

58.  (F.  147-152).  Vita  sancle  Rictrudis.  =  Ibid.,  n"  7247. 

59.  (F.  152-153).  Vila  sancli  lonathi.  =  Ibid.,  n»  4447. 

60.  (F.  153).  [Inventio  sancti  lonatij.  =  Ibid.,  n°  4448.  Des.  mutil. 
ut  cunctis  légère  volentibus 

Tome  deuxième  {n°  9120). 

1.  (F.  1-2^).  Vila  sancli  leronimi.  =  BHL.,  n»  3870. 

2.  (F.  2^-4).  Passio  sancli  Piati  martyris.  =  Ibid.,  n"  6845,  sans  le 
prologue. 

3.  (F.  4-6).  Vila  sancti  BsLYon\s.=  Ibid. ,n"  1049, plusieurs  omissions. 

4.  (F.  6-9).  Vita  sancti  Trudonis.  =  Ibid.,  n"  8321,  le  prologue  est 
omis. 

5.  (F.  9-1 2^).  Vita  sancti  Autberti  episcopi  et  confessons.  ==  Ibid., 
n°  861,  sans  le  prologue. 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  197 

6.  (F.  12^-13).  Translatio  sancti  Autberti  cpiscopi.  =-  BHL., 
n"  861(1). 

7.  (F.- 13-15).  Passio  sancti  Leodegarii  episcopi  et  martyris.  = 
l'nd.,  n"  4851,  sans  le  prologue. 

8.  (F.  15-16).  Passio  sancte  Fidis  virginis.  =  Ibid.,  n°  2928. 

9.  (F.  16-21).  Passio  sancti  Dionisii  sociorumque  eius.  =  IbicL, 
n"  2171,  le  prologue  est  omis. 

10.  (F.  21-22).  Passio  sancti  Gereonis  cum  CCG^'^  x  et  viii  martyri- 
bus,  et  passio  Maurorum  militum.  =  Ibid.,  n°  3446. 

11.  (F.  22-24^').  Vita  et  passio  sancti  Gengulfi  militis  martyrisque 
Ghristi.  =  Ibid.,  n°  3328. 

12.  (F.  24^-25v).  Vita  vel  passio  sancti  Kalixti  episcopi  et  marty- 
ris. =  Ibid.,  n°  1523. 

13.  (F.  25^-27).  In  hoc  libello  habetur  qualiter  Eurardus,  Foroiu- 
liensis  dux,  corpus  beati  Kalixti  martyris  impetraverit,  et  de  virtu- 
tibus  quas  per  eum  in  via  positum  vel  eo  tempore  quo  in  monaste- 
rium  allatus  est  Dominus  ostenderit.  ^^  Ibid.,  n"  1525. 

14.  (F.  27-28).  Vita  sancti  Luco  evangeliste.  =  Ibid.,  n°  4975. 

15.  (F.  28-28^).  Vita  sancti  Aniali  episcopi.  -=  Ibid.,n''  363  sans,  le 
prologue. 

16.  (F.  28^-29^').  Passio  undecim  milium  virginum.  =  Ibid.  n»  8439. 

17.  (F.  29v).  De  sancta  Gordula.  =  Ibid.,  n°  1950. 

18.  (F.  29^-30^),  Passio  sanctorum  martyrum  Grispini  et  Grispi- 
niani.  =  Ibid.,n°  1990. 

19.  (F.  30^-31^).  Translatio  sancti  Amandi,  episcopi  et  confesso- 
ris.  =  Ibid.,  n"  344. 

20.  (F.  31^-32).  Quoddam  miraculum  de  eodem.  =  Ibid.,  n"  347, 
sans  le  prologue. 

21.  (F.  32-34^).  Passio  sanctorum  apostolorum  Symonis  et  lude.  == 
i6/f/.,  nno«  7750  et  7751. 

22.  (F.  34^-36).  Passio  sancti  Quintini  martyris.  =  Ibid.,  n°  6999. 

23.  (F.  36-37).  Passio  sancti  Benigni  martyris.  =  Ibid.,  n°  1153. 

24.  (F.  37-38).  Passio  sancti  Gesarii  martyris.  =  Ibid.,  n°  1511. 

25.  (F.  38-39).  Vita  sancti  Lauteni.  =  Ibid.,  n»  4800. 

26.  (F.  39-41V).  Passio  sancti  Eustachii  martyris,  sociorumque 
eius.  =  Ibid.,  n°  2760. 

27.  (F.  4b'-52).  Vita  beatissimi  Malachie,  archiepiscopi  Ardmace 
civitatis  Hibernie,  édita  a  venerabili  viro  Bî'rnardo,  Clarevallis 
abbate.  =  Ibid.,  n°  5188. 

28.  (F.  52-54).  Vita  sancti  Leonardi.  =  Ibid.,  n"  4862. 


(1)  C'est  la  fin  du  texte,  nn"  29-33,  de  l'édition  des  Acla  SS. 


198  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

29.  (F.  54-62).  Vita  Winnoci  abbatis.  =  BEL.,  n"  8954. 

30.  (P.  62-64).  Passio  IIII"^  Coronatorum.  =  Ibid.,  n°  1837. 

31.  (F.  64-69^).  Vita  sancti  Martini.  =  Ibid.,  n«  5610. 

32.  (F.  69-70).  Epistola  Severi  ad  Eusebium  presbyterum,  poslea 
episcopum.  =  Ibid.,  n»  5611. 

33.  (F.  70-70^).  Alia  eiusdem  ad  Aurelium  diaconuni.  ==  Ibid., 
n°5612. 

34.  (F.  70^-71).  Epistola  eiusdem  ad  socrum  suam  Basulam.  = 
i6/rf.,  n°5613. 

35.  (F.  71-82),  Dialogus  Severi.  =  Ibid.,  nn»»  5614-5616. 

36.  (F.  82).  De  transita  eiusdem  sancti  viri  [Martini].  ==  Ibid., 
n°  5619. 

37.  (F.  82-82V).  De  transitu  ipsius.  =  Ibid.,  n«  5621. 

38.  (F.  82^-83).  Vita  sancti  Brictii  episcopi.  =  Ibid.,  n°  1452. 

39.  (F.  83-84'').  Vita  sancti  Aniani  episcopi  et  confessons.  =  Ibid., 
n°  474. 

40.  (F.  84'-89).  Passio  sanclc  Cecilie  virginis  et  martyris.  =  Ibid., 
n"  1495. 

41.  (F.  89-90).  Passio  sancti  Longini  martyris.  =  Ibid.,  n*»  4965. 

42.  (F.  90-92).  Passio  sancti  démentis,  episcopi  et  martyris.  == 
Ibid.,  n»  1848. 

43.  (F.  92-92^).  Passio  sancti  Pétri,  episcopi  et  martyris.  =  Ibid., 
n"  6695. 

44.  (F.  92^-100).  Passio  sancte  Caterine  virginis.  =  Ibid.,  n°  1663, 
sans  le  prologue. 

45.  (F.  100-lOlv).  Passio  sancti  Andrée  apostoli.  =  Ibid.,  n"  428. 

46.  (F.  101^-108).  Miracula  sancti  Andrée  apostoli.  =  Ibid.,  no430. 

47.  (F.  108-140^).  Vita  sancti  Eligii  episcopi  et  confessons.  =  Ibid., 
n»  2474. 

48.  (F.    140^-144).    Passio    sanclorum    martyrum    Crisanlis    et 
Darie.  =  Ibid.,  n°  1787,  sans  le  prologue. 

49.  (F.  144-145).  Passio  sancte  Barbare  virginis.  =-  Ibid.,  n°  913. 

50.  (F.  145-153).  Vita  sanctissimi  Nicholai  archiepiscopi.  =  Ibid., 
nn°«  6105,  6106,  6172,  6174,  6163  et  6154. 

51.  (F.  153-153^).  Translatio  eiusdem.  =  Ibid.,  n"  6179,  sans  le 
prologue. 

52.  (F.  153^-155).  Passio  sancti  Sabini  martyris.  =  Ibid.,  n»  7451. 

53.  (F.  155-155^).  Passio  sancte  Leocadie  virginis.  =  Ibid.,  n"  4848. 

54.  (F.  155^-157').  Passio  sancte  Eulalie  virginis.  =  Ibid.,  n°  2700. 

55.  (F.  157^-159^).  Passio  sanctorum  martyrum  Fusciani,  Victorici, 
Gentiani.  =  Ibid.,  n"  3224. 

56.  (F.  159^-161).  Passio  sancte  Lucie  virginis  et  martyris.  =  Ibid., 
n»  4992. 


VIES    DE    SAINTS    EN    LATIN  199 

57.  (F.  161-163).  Passio  sancli  Nicasii  episcopi  et  martyris.  = 
BHL.,n^Q01Q. 

58.  (F.  163-167V).  Passio  sancti  Tliome  aposloli.  =  Ibid.,  n»  8136. 

59.  (F.  167^-173).  Passio  sancte  Anastasie  virginis.  =  Ibid., 
n°  1795. 

60.  (F.  173-176).  Vita  sancli  lohannis  aposloli.  =  7è/W.,n°  4320. 

61.  (F.  176-177).  Narratio  de  eodem  sancto  apostolo(l). 

62.  (F.  177-186^).  Vila  sancli  Silveslri  pape.  =  Ibid.,  nn^^  7725, 
7726,  7727.  Des.  mutil.  Zambri  dixil.  Suscitât  heuSilvester 

Parchemin;  153  et  186  feuillets,  plus  deux  de  garde  en  papier  dans  chaque 
volume;  0'",517  X  0"',345;  XIP  siècle;  deux  colonnes;  rubriques;  belles  initiales, 
de  dessins  divers,  teintées  en  couleurs  variées.  F.  1  du  n°  9120,  on  lit  :  Societatis 
lesu  Insulis ;]si  même  noie  a  été  grattée  f.  1  du  n°  9119.  Les  premier  et  dernier 
feuillets  des  deux  tomes  portent  les  traces  du  timbre  rouge  de  la  Bibliothèque 
nationale  de  Paris.  Reliure,  veau  racine  à  filets  d'or;  aux  dos,  les  litres  dorés, 
reproduits  à  l'intérieur  sur  des  fragments  de  maroquin  rouge  :  Vilae  sanctorum. 
1...2;  en  outre,  l'écusson  belge  et  l'inscription:  Bibl.  royale  (2). 

3222.  (9265).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1-13).  [De  virtutibus  et  vitiis].  Inc.  mutil...  festina  igitur 
illud  gaudium. 

2.  (F.  13^-21).  Vila  et  passio  sancte  Justine  virginis.  =  BHL., 
nn°«  2047  et  2050  (3). 

3.  (F.  22-40^).  Narratio  de  quibusdam  miraculis  beatô  Dei  geni- 
tricis  Marie. 

a)  Inc.  In  libro  Mileti  Sardiniensis  episcopi. 

b)  Inc.  Cum  adhuc  boatissima  virgo  Maria  conversationis  almifice 
cum  apostolis  conversaretur. 

Ensuite  les  nn°^  746,  447,  1190,  1529,  864,  325,  886,  702,  54,  454, 
509,  502,  1665,  d'A.  Poncelet,  Index  miraculorum  B.  V.  Mariae. 

c)  Inc.  Quamvis  in  universa  condilione  et  ordine  créature  (4). 

d)  Inc.  Annuntiationis  dominice  sollempnitalern. 

Puis  les  nnos  82,  901,  83,  811, 443,  1711,  des.  mutil.  Mortis  instantia 
omni  fi...,  de  V Index  cité. 

Parchemin;  40  feuillets;  0'»,311  X  O^.SO;  XIV"  siècle;  deux  colonnes;  initiales 
rouges  et  bleues.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre  doré  :  De  virlulibus  et 
viciis. 


(1)  Fragments  rassemblés.  VoirC'ato^  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II, 
p.  281. 

(2)  Pour  la  de3cri[)tion  de  ces  volumes,  ibid.,  t.  II,  p.  268-81. 

(3)  Avant  le  début  ordinaire,  il  y  a  les  trois  premières  lignes  de  la  Passion  de 
S'»  Dorothée  =  BHL.,  n°  2323. 

(4)  Prologue  du  n»  1711  de  Vlndex. 


200  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

3223.  (9289,  9290).  —  Passionale.  En  deux  volumes. 
Tome  premier  (n°  9289). 

1.  (F.  1-1^).  Tabula  legendarum  inhoc  voluminecontenlarum. 

2.  (F.  1^-2^).  Vita  sancli  lusti  Lugdunonsis  eplscopi  et  martyris.  = 
BEL.,  n°  4599. 

3.  (F.  2^-4^).  Passio  sanclorum  Aniceti  et  Fotini  martyrum.  == 
Jè/d,  n°481. 

4.  (F.  4^-5).  Passio  sancti  Antonini.  =  Ihid.,  n"  572. 

5.  (F.  5-6).  Passio  sancti  lusli  martyris.  =  Ihid.,  n°  4590. 

6.  (F.  6-9).  Vita  sancti  Evortii  episcopi  et  confessons.  =  Ibid., 
n"  2799,  sans  le  prologue. 

7.  (F.  9-12).  Passio  sanctorum  Gorgonii  et  Dorotliei.  =  Md., 
n»  3617. 

8.  (F.  12-13).  Passio  sanctorum  Proti  et  lacincti.  =  Ihid.,  n°  G976. 

9.  (F.  13-14V).  Passio  sanctorum  Felicis  et  Régule.  =  Ihid ,  n°  2887. 

10.  (F.  14V-15).  Passio  saîicti  Cornelii  pape.  =  Ihid.,  n"  1958. 

11.  (F.  15-16).  Passio  sancli  Cypriani  episcopi  et  martyris.  = 
Ibid.,  n°  2037. 

12.  (F.  16-22).  Vita  Heraclii  imperatoris  (1). 

13.  (F.  22V-23V).  Passio  sancti  Ferreoli  martyris.  =  BHL.,  n"  2911. 

14.  (F.  23^-25).  Passio  sancti  lanuarii  episcopi  et  martyris.  = 
iô/d,  n«4115. 

15.  (F.  25-28).  Passio  sanctorum  Sergii  et  Bachi  martyrum.  = 
Ibid.,  n"  7599. 

16.  (F.  28-31^).  Passio  sanctorum  Tharaci,  Probi,  et  Andronici 
martyrum.  =  Ibid,  n"  7981. 

17.  (F.  32-37^).  Vita  et  passio  sancti  Lamberti  episcopi  et  mar- 
tyris. =  Ihid.,  n«  4686. 

18.  (F.  37^).  Passio  duorum  Ewaldorum  presbyterorum,  V  nonas 
octobris.  =  Ihid.,  n»  2804. 

19.  (F.  38-42).  Vita  vel  passio  sancti  martyris  Christi  Wencezlavi, 
ducis  Boemie.  Quod  est  un  kal.  octobris.  =  Ihid.,  n°  8821. 

20.  (F.  42-43).  Passio  sancli  Domnini  martyris,  vu  idus  octobris.  = 
Ibid.,  n»  2264. 

21.  (F.  43-44).  Passio  sancli  Victoris  et  sociorum  eius  ccc'"""'""  xxx, 
VI  idus  octobris.  =  Ibid.,  n°  8589. 

22.  (F.  44-53).  Vita  sancli  Galli  confessoris,  discipuli  sancli 
Golumbani,  abbatis  et  confessoris,  que  legitur  xvii  kal.  novembris.  = 
Ibid.,  nnos  3247  et  3248  (les  chapitres  1-4  et  6). 

23.  (F.  53-56^).  Passio  sanctorum  Philippi  Iherapolitani  episcopi. 


(1)  Bistoria  Miscella,  dans  Muratori,  Scr.  reg.  Italie,  1. 1,  p.  124-39. 


VIES   DE    SAINTS    EN   LATIN  .201 

Severi  presbyheri,  Hermetis  diaconi,  qui  passi  sunt  in  Adrianopoli, 
civitate  Thracie,  xi™°  kalendas  novembris.  =  BHL.,  n°  6834. 

24.  (F.  56v-57^).  Passio  sancti  Theodoriti  martyris.  =  IbkL,  n°  8074. 

25.  (F.  57^-63).  De  luliano  imperatore  el  de  niartyribus  sub  eo 
passis  (1). 

26.  (F.  63-65).  Vita  sancti  Severini  episcopi   et  confessons.  = 
BHL.,  n°  7647. 

27.  (F.  65-66).  Relatio  corporis  ipsius.  =  Ibid.,  n"  7648. 

28.  (F.  66-67).  Passio  sanctorum  Gnspini    et  Grispiniani  mar- 
tyrum.  =  Ibid.,  n°  1990. 

29.  (F.  67-68).  Passio  sancti  Eusebii  martyris.  =  Ibid.,  n°  2739. 

30.  (F.  68-69).  Passio  sancti  Gesarii  martyris.  =  Ibid.,  n°  1511. 

31.  (F.  69-71).  Passio  sancti  Benigni  martyris.  =  Ibid.,  n"  1153. 

32.  (F.  71-74).  Passio  sancti  Eustachii  sociorumque  eius.  =  Ibid., 
n°  2760. 

33.  (F.  74-75).  Vita  sancti  Amantii  episcopi.  =  Ibid.,  n°  351,  sans 
le  prologue. 

34.  (F.  75^-76^).  Passio  sancti  Menne  martyris.  =  Ibid.,  n°  5921. 

35.  (F.  IQ'^-ll'^).  Vita  sancti  Briccii  episcopi  et  confessoris.  = 
Ibid.,  n°  1452. 

36.  F.  77V-79V).  Passio  sancti  Eugenii.  =  Ibid.,  n°  2685. 

37.  (F.  79^-81'^').  Vita  sancti  Maclovi   episcopi  et  confessoris.  = 
Ibid.,  n''ï>n9. 

38.  (F.  84v-86v).  Vita  sancti  Aniani  episcopi.  =  Ibid.,  n°  474. 

39.  (F.  86^-89).  Passio  sanctorum  Romani,  Ysicii  et  Barale.  = 
Ibid.,  n'^  7303. 

40.  (F.  89-89V).  Passio  sancti  Maximi  martyris.  =-  Ibid.,  n"  5829. 

41.  (F.  89V-90).  Passio  sancti  Mauri  monachi.  =  Ibid.,  n»  5787. 

42.  (F.  90-97V).  Vita  sancti  Golumbani  abbatis.  =  Ibid.,  n»  1898, 
sans  l'épître  dédlcatoire. 

43.  (F.  98-103V).  Vita  sancti  Trudonis  confessoris.  =  Ibid.,  n"  8325. 

44.  (F.   103^-105^).    Passio  et  vita  sancti  Antidii  Grisopolitani, 
episcopi  et  martyris.  =  Ibid.,  n"  566. 

45.  (F.  106-107^).  Passio  sancti  Marculi  episcopi  et  martyris.  = 
Ibid.,  n°  5271. 

46.  (F.  107^-109).  Passio  sancti  Pétri  Alexandrini  episcopi  et  mar- 
tyris. =  Ibid.,  n»  6696. 

47.  (F.  109-1 10).  Passio  sancti  Saturnini  episcopi.  =  i6/f/.,  n"  7499. 

48.  (F.  110-111).  Passio  sancti  Sabini,  episcopi  et  martyris.  = 
Ibid.,  n°  7454. 


(1)  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  rcg.  liruxelL,  t.  II,  p.  287. 


202  MANUSCRITS    DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

49.  (F.  111-113^).  Vita  sancti  Eucharii,  primi  archiepiscopi  Treve- 
rorum.  =  BHL.,  n"  2655,  le  prologue  manque. 

50.  (F-  113^-114).  Passio 'sancloriim  Genliani,  Fusciani  et  Viclo- 
rici.  =  iô/V/.,  n»3226. 

51.  (F.  114^-115).  Passio  sancti  PauU  Narbonensis  episcopi.   — 
iô/c^.,  n°6589. 

52.  (F.  115-116).  Inventio  sanctorum  Gervasii  et  Prothasii.  = 
Ibid.,  n°  3514. 

53.  (F.  116-117).  Passio  sancti  Nicasii,  Remorum  archiepiscopi,  et 
sororis  eius  Eutropie.  =  IbkL,  n°  6078. 

54.  (F.  117-118).    Passio    sancti   Gregorii    Spoletani.    =    Ibid., 
n°  3677. 

55.  (F.  118-118V).  Passio  sancti  Concordii.  =-  Ibid.,  n°  1906. 

56.  (F.  118^-119).  Passio  sancti  Pétri  qui  et  Balsamus  dictus  est.  = 
Ibid.,  n"  6702. 

57.  (F.   119-120).   Passio    sancti   Luciani,   martyris   Anliocheni, 
VII  idus  ianuarii.  ^=  Ibid.,  n°  5005. 

5&.  (F.   120-123).    Passio    sancti    Luciani    Belvacensis,    vi    idus 
ianuarii.  =---  Ibid.,  n"  5009. 

59.  (F.  123-125).  Passio  sanctorum  trium  germanorum  Spcusippi, 
Eleusippi  et  Meleusippi.  =  Ibid.,  n°  7829,  le  prologue  est  omis. 

60.  (F.  125-125^).  Passio  sancti  Pontiani  martyris  (1). 

61.  (F.  125^-126).  Passio  sancti  Patrocli  martyris  (2). 

62.  (F.  126-127).  Passio  sancti  Ascle  martyris.  =  BHL.,  n»  722. 

63.  (F.  127-127V).  Passio  sancti  Timothei  apostoii.  =  Ibid.,  n°8294. 

64.  (F.  127^-128).  Passio  sancti  Saviniani.  =  Ibid.,  n°  7441. 

65.  (F.  128-132^).  Passio  sanctorum  Tyrsi  et  Gallenici.  ==  Ibid., 
n°  8280. 

66.  (F.  133^-136).  Passio  sancti  Ignatii,  episcopi  et  martyris.  == 
Ibid.,  n°  4256. 

67.  (F.  136).  Passio  sancti  Philee,  episcopi  et  martyris  (3). 

68.  (F.  136-138^).  Passio  sanctorum  Philemonis,Apollonii,Arriani, 
Theotici.=  7è/f/.,n"6803. 

69.  (F.  138^-139^).  Passio  sancti  Pigmenii,  presbyleri  et  martyris, 
que  est  x  kalendas  aprilis.  =  Ibid.,  n»  1322. 

70.  (F.  139^-140).  Passio  sancti  Hyrenei,  episcopi  et  martyris.  = 
Ibid.,  n°  4466. 

71.  (F.  140-141).  Vita  sancti  Ursmari,  episcopi  et  confessons.  = 
Ibid.,  n°  8417,  sans  le  prologue. 


(1)  Ex  Adoxe. 

(2)  Cf.  BHL.,  n°  6520  (résumé). 

(3)  Ex  Adone. 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  203 

72.  (F.  141-142^).  Passio  sanclorum  Felicis,  presbyteri,  Fortunati 
et  Achillei,  diaconorum.  =  BHL.,  n"  2896. 

73.  (F.  142V-144).  Passio  sancti  Sigismundi  régis.  =  Ibid.,  n°  7719. 

74.  (F.  144-146).  Passio  sancli  Andcoli  subdiaconi.  =  Ibid.,  n°  423, 
sans  le  prologue. 

75.  (F.  146-147^').  Victoria  Gonstantiniimperatorisquatriumpha vit 
de  Maxentio  tyranno  per  virtutem  sancte  crucis  (1). 

76.  (F.  148-151).  Translalio  sancti  Nicholai  (2). 

77.  (F.  151-152^).  Miracula  eiusdem  sancti  Nicholai  episcopi.  = 
J6îU,n«6174. 

78.  (F.  152^-154).  Passio  sancti  Mutii  martyris.  =  Ibid.,  n°  6023. 

79.  (F.  154-156^).  Passio  sancli  Pontii  martyris.  =  Ibid.,  n°  6896. 

80.  (F.  156^-157^).    Passio   sancti   Peregrini  episcopi.   ^    Ibid., 
n°  6623. 

81.  (F.  157^-162^).  Passio  sancti  Urbani  pape.  =  Ibid.,  n»  8372. 

82.  (F.  162^-164).   Passio   sancti    Charaimi    martyris.    =   Ibid., 
n°  1566. 

83.  (F.  164-164^).  Passio  sancti  Gononis  martyris.  =  lbid.,n''  1912. 

84.  (F.  165-165^').  Passio  sancti  Prisci  martyris.  =  76/d,  n»  6930. 

85.  (F.  165^-166^').  Passio   sancti  Bonefacii    martyris.  =  Ibid., 
n°  1413. 

86.  (F.  166V-169).  Passio  sancti  Barnabe  apostoli.  =  Ibid.,  n*^  985. 

87.  (F.  169-170).  Passio  sanctorum  Ferreoli  et  Ferrutionis.==i6/c?., 
n"^  2905. 

88.  (F.  170-171^').  Passio  sanctorum  Hermagore  et  Fortunati.  = 
/i/</.,n°3841. 

89.  (F.  171^-173).  Passio  sancti  Salvii  episcopi.  =  Ibid.,  n°  7470. 

90.  (F.  173-175).  Passio  sancti  Foce  episcopi  et  martyris.  =  Ibid., 
n»  6838. 

91.  (F.  175-178).  Passio  sancti   Eusebii   Vercellensis.  =    Ibid., 
n°  2748,  sans  le  prologue. 

92.  (F.  178-180).  Passio  sancti  Felicis  martyris.  =  Ibid.,  n°  2865. 

93.  (F.  180-181).    Passio    sancti    Gratiliani  martyris.    =    Ibid., 
no  3632. 

94.  (F.  181-183).  Passio  sancti  Alexandri,  episcopi  et  martyris  (3). 

95.  (F.  183-185).  Passio  sancti  Firmini,  episcopi  et  martyris.  = 
Ibid.,  n°  3002. 

96.  (F.  185-186V).  Passio  sanctorum  Florentini  et  Hylarii.  =  Ibid., 
n°  3033,  le  prologue  est  omis. 


(1)  Cf.  Anal.  BolL,  1. 1,  p.  506,  t.  II,  p.  283-87. 

(2)  Cl  ibid.,  1. 1,  p.  507. 

(3)  Cf.  Z/flL.,  110  273. 


204  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

97.  (F.  186^-187^).  Passio  sancti  Piatonis,  episcopi  et  martyris.  = 

98.  (F.  187^-188).  Passio  sancti  Demetrii  martyris.  =  Ibid., 
n»  2122,  sans  le  prologue. 

99.  (F.  188-189^).  PassiosanctorumNicasii,  Quirini  etScuviculi.= 
Ibid.,  n»  6082. 

100.  (F.  189^-190).  Passio  innumerabilium  martyruni.  =  Ibid., 
n"  1505. 

101.  (F.  190-193»).  Passio  sancti  Eadmundi  régis.  =  Ibid.,  n"  2392, 
sans  le  prologue. 

102.  (F.  193^-195).  Sermo  Rabbodi,  sancle  Traiectensis  ecclesie 
famuli,  de  gemina  felicitate  confessoris  et  episcopi  Christi  Scrvalii.  = 
i6/rf.,no7614. 

103.  (F.  195-196).  Sermo  de  conversione  sancti  Pauli,  apostoli. 
Inc.  Convenistis,  fratres  karissimi,  ad  conversioneni  sancti  Pauli 
apostoli. 

104.  (F.  196-196V).  Passio  sancti  Mononis  martiris.  ==  BHL., 
n" 6005. 

Tome  deuxième  (n°  9290). 

1.  (F.  1).  [Epistola  OuviERf,  scholastici  Coloniensis,  ad  comilem 
Namurcensemj(l). 

2.  (F.  1).  [Vers  latins]. 

a)  Dcscriptio  inferni  per  partes  singulas. 
P)  Versus  ...  enis  de  tribus  archis. 

3.  (F.  1).  [Relevé  des  donations  faites  par  frère  Liebert  à  l'abbaye 
de  Saint-Laurent,  en  latin]. 

4.  (F.  1).  [Relevé  des  donations  faites  par  l'abbé  Othon,  en  latin]. 

5.  (F.  Iv).  [Table]. 

6.  (F.  2-4).  Gesta Pétri  apostoli  cum  Symone.  =  BHL^n"  6656(2). 

7.  (F.  4^-10).  Narratio  de  Petro  apostolo  et  Symone  mago  excerpta 
de  itinerario  démentis.  =  PG.,  1. 1,  col.  1207  sqq. 

8.  (F.  10-14^'),  Gonflictus  apostolorum  Pétri  et  Pauli  cum  Simone 
mago.  =  BHL.,  n»  6657. 

9.  (F.  14^-15^).  Passio  sancti  Andrée  apostoli.  =  BHL.,  n"  428. 

10.  (F.  15v-23v).  Virtutes  sancti  Andrée  apostoli.  =  Ibid.,  n"  430. 

1 1 .  (F.  23^-25»),  Translatio  sancti  Bartliolomei  apostoli.  =  Ibid., 
n»  1004,  sans  l'épître  dédicatoire. 

12.  (F.  25^).  Qualiter  corpus  eius  de  insula  Liparilitana  in  Bene- 
ventum  sit  translatum.  =  Ibid.,  n«  1007. 


(1)  Martene,  AmpUssima  colleclio,  1. 1,  p.  1115-16. 

(2)  Le  texte  commence  seulement  au  milieu  du  chap.  VL 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  205 

13.  (F.  25^-27^).  Translatio  reliquiarmn  et  capitis  lohannis 
Baptiste,  legenda  in  decollatione  eiusdem.  =  BHL.,  n»  4295. 

14.  (F.  27^-29).  Virtutes  eiusdem.  =  Ibid.,  nn°«  4299-4301,  4304- 
4307,  4303. 

15.  (F.  29-30).  Quo  modo  imago  Christi  a  ludeis  illuditur,  sed  effu- 
sione  sanguinis  et  aque  glorificatur,  et  sicut  multorum  debilium  infir- 
mitates,  ita  vulnus  iudaice  infidelitatis  hoc  miraculo  sanatur.  = 
Ibid.j  n°  4228,  le  prologue  manque. 

16.  (F.  30-40^).  Passio  sanctorum  Iuliani  et  Basilissae,  que  est  viii 
idus  ianuarii.  =  BHL.,  n"  4529. 

17.  (F.  40^-43).  Vita  beati  Hylarii,  que  celebratur  idus  ianuarii.  = 
Ibid.,  n"  3885. 

18.  (F.  43-44).  Epistola  sancti  Hilarii  ad  filiam  suam  Apram.  = 
PL.,t.X,  col.  549-52. 

19.  (F.  44).  Himnus.  =  EIL,  n°  10701. 

20.  (F.  44-45).  Passio  vel  transitus  sancti  Felicis  presbiteri,  que 
celebratur  xviiii  kl.  februarii  (1). 

21.  (F.  45-49V).  Vita  sancti  Fursei  presbiteri,  que  celebratur  xvii 
kl.  februarii.  =  Ibid.,  n°  3209. 

22.  (F.  49^-55).  Vila  sancti  Sulpitii  episcopi,  que  est  xvi  kl. 
februarii.  :=  Ibid.,  n°  7928,  le  prologue  manque. 

23.  (F.  55-57).  Passio  sanctorum  Marii,  Marthe  cum  filiis  suis 
Audifax  et  Abbacuc.  Quod  est  xiiii  kl.  februarii.  =  Ibid.,  n°  5543. 

24.  (F.  57-58^').  Passio  sancli  Fructuosi  episcopi.  Quod  est  xii  kl. 
februarii.  =  Ibid.,  n'  3205. 

25.  (F.  58^-60^).  Passio  sancti  Babyle  episcopi.  Quod  est  viiii  kl. 
februarii.  =  Ibid.,  n°  889. 

26.  (F.  60^-62).  Passio  sancti  Theogenis  martyris,  vu  kl. 
februarii.  =  Ibid.,  n°  8107. 

27.  (F.  62-65'^).  Passio  sancti  Blasii,  m  nonas  februarii.  =  Ibid., 
n°  1370. 

28.  (F.  65^-66).  Passio  sancti  Screni  monachi,  vu  kl.  martii.  = 
Ibid.,  n°  7595. 

29.  (F.  66-69^).  Passio  sancti  Wlfranni,  Senonum  archiepiscopi  et 
Fresionum  apostoli.  Quod  est  xiii  kl.  aprilis.  =  Ibid.,  n°  8738. 

30.  (F.  69^-71).  Passio  Achacii  martyris,  que  est  luj  kl.  aprilis.  = 
Ibid.,  n"  25. 

31.  (F.  71-73).  Vita  sancti  Frontonii  abbatis,  xviii  kl.  mai.  =  Ibid., 
no  3189. 


(1)  Pour  la  composition  de  ce  texte,  voir  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  rcg. 
Bruxell.  A.  11,  v-^i- 


206  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

32.  (F.  73-75).  Passio  sancti  Eleutheril  et  Anthye,  matris  eius, 
xiiii  kl.  mai.  =  BHL.,  n°  2451. 

33.  (F.  75-77^').  Passio  sancti  Symeonis,  episcopi  Seleucie  et  Thesi- 
phontis,  civitatum  in  Persida.  Quod  est  xi  kalendas  mai.=  Ibid.,  n*'7955. 

34-.  (F.  77^-80^).  Inventio  sanctorum  Dyonisii,  Rustici,  et  Eleu- 
therii,  x  kal.  mai.  =  Ihid.,  n«2l93. 

35.  (F.  80^-81).  Rcvelatio  que  oslensa  est  sancto  Stephano  pape 
Parisius  in  ecclesia  sancti  Dyonisii.  =  Ibid.,  n^âHô. 

36.  (F.  81-82).  Epislola  HLUDoviciimperatoris  ad  Hilduinum,  abba- 
lem  monasterii  Sancti  Dyonisii  Parisiaci.  =  Ibid.,  n"2172. 

37.  (F.  82-85).  Rescriptum  Hilduini  abbatis  ad  Hludovicum  impe- 
ratorem.  =  Ibid.,  n»  2173. 

38.  (F.  85-85^).  Epistola  Hilddinf,  abbatis,  quod  sanctus  Dyonisius 
passus  Parisius  Atheniensium,  non  Corinlhiorura,  episcopus  fuerit.  — 
i6ïrf.,  n°2174. 

39.  (F.  85^-86^).  Passio  sancti  Yppipodii  mai'tyris,  que  est  x  kl. 
mai.  =  BHL.,  n°  2574. 

40.  (F.  87-87^).  Passio  sancti  Alexandri,  qui  fuit  socius  eiusdcm 
Yppipodii.  Quod  est  viii  kl.  mai.  =lbid.,  2blb. 

41.  (F.  87^-90*).  Passio  sancti  Georgii  martyris.  Quod  est  viiii  kl. 
mai.  =  Ibid.,  n"  3376. 

42.  (F.  90''-96).  Passio  venerabilis  viri  Adalbeiti,  Pragensis  civila- 
lis  episcopi,  qui  in  baptismale  appellatus  est  Woithec,  cuius  marly- 
rium  celebratur  viiii  kl.  mai.  =  Ibid.,  n°  37. 

43.  (F.  96-96^).  Passio  sancti  Vitalis  martyris,  patris  sanctorum 
Gervasii  et  Prothasii,  que  est  nu  kl.  mai.  =  Ibid.,  8700. 

44.  (F.  97-99).  Passio  sanctorum  Mariani  et  lacobi.  Quod  est 
u  kl.  mai.  =  Ibid^  n<»  131. 

45.  (F.  99-101).  Passio  sancti  Quiriaci  episcopi,  qui  cognominatus 
est  ludas.  =  Ibid.,  n»  7022. 

46.  (F.  101-103).  Passio  sanctorum  Alexandri  pape,  Eventii  pre- 
sbyteri,  Theodoli  diaconi,  que  est  v  nonas  mai.  =  Ibid.,  n"  268. 

47.  (F.  103-104^).  Passio  sancti  Floriani.  =  Ibid.,  n»  3055. 

48.  (F.  104V-105V).  Passio  sancti  Gordiani.  =  Ibid.,  n"  3613. 

49.  (F.  105^-108).  Gonversio  Faltoni  Piniani,  illustris  viri,  et  Anitie 
Lucine,  coniugis  eius,  et  passio  sanctorum  martyrum  Antimi  et 
Maxim!,  Bassi  et  Fabii,  Dyocletiani  et  Sisinnii,  et  Florentii,  que  est 
VI  idus  mai.  =  Ibid.,  n"  564. 

50.  (F.  108- 110^).  Passio  sancti  Gengulfi  martyris.  =  Ibid.,  n"  2328. 

51.  (F.  110^-111).  Passio  sancti  Pancratii  martiris.=  i6/(/.,n''6427. 

52.  (F.  111-114V).  Passio  Victoris  et  Gorone.  =  Ibid.,  n"  8563. 

53.  (F.  114^-115).  Passio  sanctorum  Pétri,  Andrée,  Pauli  et  Dyo- 
nisie.  =i6i(/.^  no  6717. 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  207 

54.  (F.  115-116).  Passio  sanctoruni  Partemii  ot  Galocerii.=--  BHL., 
n"  1534. 

55.  (F.  116-117).  Passio  sanctoruni  Donaliani  et  Rogatiani.  =  /èio?., 
n«  2275. 

56.  (F.  117-118).  Passio  sanctoruni  Gantii,  Gantiani  et  Gantia- 
nille.  =  Ibid.,  n«  1543. 

57.  (F.  118-122).  Vita  sancti  Symeonis  confessons.  =7è/f/.,  n°  7963, 
sans  le  prologue. 

58.  (F.  122-124).  Vita  sancti  Herasmi  episcopi.  =  Ibid.,  n"  2581. 

59.  (F.  124-125^').  Passio  sancli  Vincentii  Pompeiacensis(l). 

60.  (F.  125^-126^).  Passio  sanctoruni  Rufini  et  Valerii.  =  BHL, 
n»  7373. 

61.  (F.  126^-127^).  Passio  sancti  Albani  martyris.  =  Ibid.,  n"  81 1 1. 

62.  (F.  127V-128V).  Passio  sancti  Albini.  =  Ibid.,  n"  207. 

63.  (F.  128''-131^).  Passio  gloriosi  martyris  Achatii  sotiorumque 
eius  decem  milium.  =  Ibid.,  n"  20. 

64.  (F.  131^-135).  Gesta  septem  Dormienlium.  =  Ibid.,  n°  2315. 

65.  (F.  135-136).  Vita  sancti  Tiebaldi  confessons.  =  Ibid.,  n°  8032, 
sans  le  prologue. 

66.  (F.  136^-139^).  Passio  sancti  Kiliani  sotiorumque  eius.  =  Ibid., 
11"  4661. 

67.  (F.  139V-140).  Passio  sancti  Procopii.  =  Ibid.,  n"  6949. 

68.  (F.  140).  Passio  sancti  Gyrilli.  =-  Ibid.,  n»  2069. 

69.  (F.  140^-142^).  Vita  sancti  Alexis  confessons  liominis  Dei.  = 
Ibid.,  n°  288. 

70.  (F.  142-145V).  Vita  sancti  Wandregisili.  =  Ibid.,  n°  8805. 

71.  (F.  145^-147).  Passio  sancti  Victoris  Massiliensis.  =  Ibid., 
n°  8570. 

72.  (F.  147-148^).  Passio    sancti    Gristopliori  martyris,  que  est 
viiio  kl.  augusli.  =  Ibid.,  n"  1772. 

73.  (F.  148^-150^').  Passio  sancti  Gucuphatis.  =  Ibid.,  n^  1998,  avec 
omission  du  prologue. 

74.  (F.  150^-152v).  Passio  sancli  Pantalconis.  =  Ibid.,  n"  6442. 

75.  (F.  152^-153^).  Passio  sancti  Felicis  episcopi,  sub  Gonstanlio 
passi.  =  Ibid.,  n°  2857. 

76.  (F.  153^-155).  Passio  sanctoruni  Abdon  et  Sennes.  =  Ibid., 
nn"*  6884  et  6. 

77.  (F.  155-156).  Translatio  corporis  sancti  prothomartyris  Ste- 
phani  ab  Hierosolimis  Gonstantinopolim.  =  Ibid.,  n°  7858, 

78.  (F.  156-159^').  Passio  sanctorum  Ananie  et  Pétri  et  seplem 
mililum.  =  Ibid.,  n°  398. 


(1)  Voir  Anal.  liolL,  t.  I,p.  512;  t.  II,  p.  299-301. 


208  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

79.  (F.  159^-161^).  Passio  sancti  Eupli  diaconi.  =  BHL.,  n°  2730. 

80.  (F.  IGl^).  Passio  gloriosi  niartyris  Cassiani.  =  Ibid.,  n»  1626. 

81.  (F.  161^'-162*).  Passio  sanclorum  Felicis  et  Fortunali.  = 
Ibid.,  n"  2860. 

82.  (F.  162^-164^).  Passio  sancli  Mammetis  monachi.  =  Ibid., 
n"  5194. 

83.  (F.  164^-165).  Sermo  beali  Leonis  pape  in  natale  sancti  Lau- 
renlji  levile  et  mari  iris.  =  PL.,  t.  LIV,  col.  435. 

84.  (F.  165).  Miracula  de  eodeni  sanclo  ac  beatissimo  archidiacono 
et  marlyre  Laurentio  scripla  a  Gregorio,  Turonensis  urbis  epi- 
scopo.  =  BHL.,  nn"»  4776  et  4777. 

85.  (F.  165-165^).  De  translalione  reliquiarum  eius.  =  Ibid., 
n°4778. 

86.  (F.  165».166).  Alind  [miraculum].  =  lbid.,n'>  6482. 

87.  (F.  166-167).  Passio  sancti  Agapiti.  =  Ibid.,  n»  125. 

88.  (F.  167-168).  Passio  sancli  Privati,  episcopi  et  martyris.  = 
Ibid.,  n"  6932. 

89.  (F.  168-169).  Passio  sancti  Mauri  presbileri.  =  Ibid.,  n"  5783. 

90.  (F.  169-170).  Passio  sanctoruni  Claudii,  Aslerii  et  Neonis  fra- 
Irum.  =  Ibid.,  m  1829. 

91.  (F.  170-170V).  Passio  sancti  Genesii  mimi.  =  Ibid.,  n"  3322. 

92.  (F.  170^-171^).  Passio  sancli  Genesii  Arclatensis.  =  Ibid., 
n"  3304. 

93.  (F.  171^-173^).  Passio  sanclorum  Isaac  et  Maximiani.  =  Ibid., 
n«  4473. 

94.  (F.  173^-174).  Passio  sanclorum  lusli  et  Pasloris.  =  Ibid., 
n?  4595. 

95.  (F.  174-175).  Passio  sancti  Alexandri  martyris.  =  ii/rf.,  n°275. 

96.  (F.  175-175^).  Passio  sancli  Anaslasii.  =  Ibid.,  n»  414. 

97.  (F.  175^-176).  Passio  sanclorum  sedecim  martyrum.  =  Ibid., 
n°  5240. 

98.  (F.  176-177^).  Vita  sancti  Bybiani  episcopi.  =  i^M.,  n»  1324. 

99.  (F.  177^-178).  Passio  sancti  Iuliani  martyris.  =  Ibid.,  ri°4540. 

100.  (F.  178-180V).  Vita  sancli  Egidii  abbatis.  =  Ibid.,  n»  93. 

101.  (F.  180^-181^).  Passio  sancti  Longini  mllitis,  qui  latus  Domini 
in  cruce  lancea  aperuit.  =  Ibid.,  n°  4965. 

102.  (F.  181^).  Vita  sancli  lusli,  Lugdunensis  episcopi.  =  i6/rf., 
n"  4599. 

103.  (F.  182-183v).[Translatiosancli  Stephani  in  urbem  Romam].= 
Ibid.,  n°  7883. 

Parcliemin  ;  196  et  183  feuillets,  plus  un  de  garde  à  la  fin  de  chaque  volume; 
0'",383  X  O-^.SS?  et  0"',Z10  X  0™,283;  XII«  siècle,  sauf  le  premier  feuillet  du 
n°  9289,  qui  a  été  refait  au  XV",  les  fragments  du  f.  1  dans  le  n"  9290,  qui  ont  été 


VIES   DE    SAINTS   EN   LATIN  209 

écrits  au  cours  du  XIIP,  et  la  table  du  même  tome,  f.  1",  qui  porte  la  date 
Mccccxlv°.  De-ci  de-là,  on  relève  aussi,  dans  le  corps  de  l'ouvrage,  des  additions 
dues  à  desmains  postérieures.  Deux  colonnes;  rubriques;  lettrines  joliment  dessi- 
nées à  l'encre  rouge;  d'autres  initiales  simplement  peintes  en  vermillon;  titres 
courants.  Ces  volumes  proviennent  de  l'abbaye  de  Saint-Laurent;  une  note 
placée  au  bas  du  f.  195"  dans  le  tome  premier  porte  :  Liber  sancti  Laurentii  in 
Leodio  ;  une  autre  au  revers  du  f.  183  dans  le  tome  second  répète  :  Liber  sancli 
Laurentii.  On  lit  en  tête  de  chaque  volume  les  cotes  qu'ils  avaient  dans  la  biblio- 
thèque de  ce  monastère  :  LL  3-6,  LL  3-7,  succédant  à  de  plus  anciennes  : 
M>1  3-6,  MM  3-7.  Les  ff.  l^  196^  du  tome  premier  et  2,  183"  du  second  volume 
gardent  en  outre  le  timbre  rouge,  aux  faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale  de 
Paris.  Reliure,  veau  racine  rehaussé  d'or;  au  dos,  le  titre  doré  :  Vitae  sanciorum, 
1...2,  qu'on  lit  aussi  sur  des  fragments  de  maroquin  rouge  placés  à  l'intérieur;  plus 
bas,  les  armes  de  Belgique  et  l'inscription  :  Bibl.  royale  (1). 

3224.  (9291).  —  Legendae  sangtorum. 

1.  (F.  1-lv).  Contenta  huius  libri. 

2.  (F.  2-2^).  De  venerabili  et  sancto  capite  beati  Laurentii  martiris 
et  parte  eius  ad  nos  delata  (2). 

3.  (F.  3-4).  De  institutione  festi  celebrationis  reliquiarum  S.  Lau- 
rentii martyris.  =  BHL.,  nn°^  4783  et  7885. 

4.  (F.  4-4^).  Sermo  beati  Augustini  episeopi.  =  FL.,  t.  XXXIX, 
C01.235L 

5.  (F.  4^-5'^).  Sermo  beati  Augustini.  Inc.  Gloriosa  memoria  beatis- 
simorum  Stephani  et  Laurentii. 

6.  (F.  5^-8^).  Visio  et  miraculum  sancti  Laurentii.  =  BHL.,n°  4782. 

7.  (F.  8^-1 2^).  Passio  sancli  lacobi  apostoli  qui  appellatur  frater 
Domini.  =  Ibid.,  n»  4^94. 

8.  (F.  12^-13).  De  sancto  Philippo  apostolo  (3). 

9.  (F.  13-17^).  In  inventione  sancte  cruels.  =  BEL.,  n°  4169. 

10.  (F.  17^-2 h).  Passio  sanctorum  Alexandri,  Evencii  et  Tlieodoli 
martyrum.  =  Ibid.,  n°  266. 

11.  (F.  21^-26).  Sermo  Pétri  Damiani  de  excellentia  sancti  lohannis 
evangelistae.  =  PL.,  t.  CXLIV,  col.  857  sqq. 

12.  (F.   26-31).   De  sancto  Domiciano  ex   Gestis  pontificum  leo- 
diensium.  =  BHL.,  n"  2253. 

13.  (F.  3b'-36v),  Translatio  sancti  Nycholai  episeopi  et  confes- 
soris.  ==  Ibid.,  n»  6180,  sans  le  prologue. 

14.  (F.  36^-38^).  Passio  sancti  Gordiani  martyris.  =  Ibid.,  n°  3613. 

15.  (F.  38^-42^).  Passio  sancti  Gengulphi  martyris.  =  Ibid.,  n*»  3328. 


(1)  Voir  une  description  de  ces  volumes  dans  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg. 
Z//-uxe«.,  t.  II,  p.  282-314. 

(2)  Publié  en  partie  dans  le  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II, 
p.  315. 

(3)  Legenda  aurea,  p.  292. 

CATAL.   BIBL.  ROYALE,  T.   V.  14 


210  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

16.  (F.  42^-45^).  Passio  sanctorum  Nerei  et  Achillci.  =  BHL., 
n"  6058. 

17.  (F.  45^-46^).  Passio  sancli  Pancliratii  martyris.  =  Ibid.,^  6427. 

18.  (F.  46^-52).  Vila  sancti  Servatii  episcopi  et  confossoris.  Inc. 
Post  excidium  et  subversionem  Troye  (1). 

19.  (F.  52-58).  Passio  sancti  Urbani  pape  et  mari  iris.  =  BHL., 
nn»"  8372  et  8373. 

20.  (F.  58-60^).  Passio  sanctorum  Marcellini  et  Pétri  marlyrum.  =• 
J6irf.,n'>5230. 

21.  (F.  60^-62).  De  letania  maiore  et  minore  (2). 

22.  (F.  62-66).  In  ascensione  Domini  sermo  (3). 

23.  (F.  66-70).  Sermo  de  spiritus  sancti  missione  (4). 

24.  (F.  70-72*).  Vita  sancti  Medardi  episcopi  et  confessons.  = 
i^//L.,n"5864. 

25.  (F.  72^-75).  Passio  sanctorum  Primi  et  Feliciani  martirum.  = 
Ibid.,  n«  6922. 

26.  (F.  75-76).  Deadventu  rcliquiarum  beati  Laurenlii  martyris  in 
Leodium  ab  urbe  Roma.  =  Ibid.,  n'>4778. 

27.  (F.  77-80).  Qualiter  et  quando  praedicle  preciose  et  sancte 
reliquie  sancli  Laurenlii  in  magno  altari  fuerint  recondite.  ==  Ibid., 
nn»»  4780,  4781  et  4785. 

28.  (F.  80-82).  Sermo  de  sancto  Laurontio  Innocentii  papae 
tertii.  =  FL.,  t.  CGXVII,  col.  560. 

29.  (F.  82-86).  Passio  sancti  Barnabae  apostoli.  =  BHL.,  n°  985. 

30.  (F.  86-93).  Anfilochii  episcopi  Ichonii  tractai  us  in  vilam  et 
miracula  sancli  patris  nostri  Basilii,  =  Ibid.,  n°  1023. 

31.  (F.  93-97).  Passio  sancti  Viti  martyris.  =  Ibid.,  n«  8712. 

32.  (F.  97-98*).  Inventio  sanctorum  Gervasii  et  Protasii  mar- 
tyrum.  =  Ibid.,  n°  3514. 

Sur  un  fragment  de  parchemin,  il  y  a,  de  l'écriture  d'Adrien 
d'Oudenbosch,  un  petit  extrait  relatif  aux  SS.  Gervais  et  Protais, 
publié  dans  Ada  SS.,  lunii  t.  IV,  p.  830-831,  n°  61. 

33.  (F.  98*-100).  Passio  sancli  Albani  martyris.  =  Ibid.,  n"  8111. 

34.  (F.  100-105).  Passio  sancti  Achalii  sociorumque  eius  mar- 
tyrum.  =  Ibid.,  n°  20,  sans  le  prologue. 

35.  (F.  105-108).  De  sancto  lohanne  Baplista  (5). 

36.  (F.  108-108V).  [Exemplum  de  S.  lohanne  Baplista]  (6). 


(1)  ŒBHL.,nol6M. 

(2)  Legenda  aurea,  cap.  70. 

(3)  Ibid.,  cap.  71 

(4)  Ibid.,  cap.  7.3. 

(5)  Ibid.,  cap.  125. 

(6)  Cï.Catal.  cod.  hagiogr.  lai.  hibl.  reg.  Bruxcll.,  f,  II,  p.  318. 


VIES   DE    SAINTS    EN   LATIN  211 

37.  (F.  108^-111^').  Passio  sanclorum  lohannis  et  Pauli.  =  BEL., 
liW^  3236  et  3238. 

38.  (F.  lllv-llGv).  De  sandoPetro  apostolo  (1). 

39.  (F.  116^-124).  De  sancto  Paulo  apostolo.  =  BHL.,  n°  6578. 

40.  (F.  124-124V).  De  translatione  sancti  Marlini.  =  FL.,  t.  LXXI, 
col.  919-920. 

41.  (F.  124^-128^).  Triumphus  S.  Marlini.  Aliiid  miraculum.  Rever- 
sio  S.  Martini.  Exceptio  beati  Maitini.  =-  BHL.,  n°  5653,  sans  les 
lettres  et  sans  le  prologue. 

42.  (F.  128^-129v).  Miraculum.  =  PL.,  t.  GXXIX,  col.  1035. 

43.  (F.  129^-134).  Translalio  sancti  Benedicti.HuGO  FloriacEx\sis.  = 
5HL.,  n"1117. 

44.  (F.  134-135).  De  quorundam  monachorum  dissolutione  per 
beatum  Benedictum  emendata  (2), 

45.  (P.  135-140).  Passio  sancte  Margarete  virginis.  =  BHL., 
n°  5303. 

46.  (F.  140142).  De  vita  sancte  Ragenufle  virginis.  =  Ihid., 
n°  7056,  le  prologue  est  omis. 

47.  (F.  142-151).  Sermo  de  divisione  apostolorum.  Inc.  Hodierna 
festivitate,  fralros  karissimi,  gaudere  debemus. 

48.  (F.  151-151^).  De  transitu  béate  Praxedis  virginis.  =  BHL., 
n"  6920. 

49.  (F.  15h-157).  Vita  béate  Marie  Magdalene.  =  Ibid.,  n°  5449. 

50.  (F.  157-159).  Translatio  eiusdcm  béate  Marie  Magdalene.  = 
Ibid.,  n°  5491,  avec  le  prologue  p.  Nunc  ergo. 

51.  (F.  159-163^).  Passio  sancti  Apollinaris  martyris.  =  Ihid., 
n°  623. 

52.  (F.  163V-167).  De  vita  sancti  lacobi  (3). 

53.  (F.  167-169).  De  vita  sancti  Chrislophori.  =  BEL.,  n»  1779. 

54.  (F.  169-172).  Passio  sancti  Gucufatis  martiris.  =  JAtd,  n°  1998, 
sans  le  prologue. 

55.  (F.  172-173).  De  sancta  Glodesinde  virgine  (4). 

56.  (F.  174-176).  Passio  sancti  Pantaleonis  martyris.  =  BHL., 
n°  6442. 

57.  (F.  176-178^).  Passio  sancli  Fclicis  episcopi  et  martyris.  == 
Ibid.,  n°  2857. 

58.  (F.  178^-181).  Passio  sanctorum  Abdon  et  Sennen.  =  Ibid., 
nn'-^  6884  et  6. 


(1)  Legenda  aurea,  cap.  89. 

(2)  Cf.  Catal.  cod.  Iia:imjr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II,  p.  319. 

(3)  Cf.  Legenda  aurea,  cap.  99. 

(4)  Cf.  BHL.,  n"  3562  (résumé). 


212  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

59.  (F.  181-190^).  Vita  virtutesque  sancti  Germani  Aulisiodorensis 
episcopi.  =^  BHL.,  n"  3453. 

60.  (F.  190^-196).  Sermo  de  sancla  Trinilate...  per  dominum 
Petrum  de  Alliago  (1). 

61.  (F.  196-196V).  [Constilutio  Benedicti  XIII  papae]  (2). 

62.  (F.  196^-201).  Scrmo  utilis  ad  religiosos,  Inc.  Qui  vult  venire 
post  me  ...  Tria,  dilecUssimi,  in  verbis  propositis  proponit  charitas. 

Parchemin  ;  201  feuillets;  0»,371  X  0",217;  XV»  siècle  (1480),  car  on  lit  f.  201  : 
Anno  Domini  M'>CCCC"  lxxx°  ;  deux  colonnes;  initiales  rouges  et  bleues.  Ce  volume 
provient  de  Saint-Laurent  de  Liège  ;  f.  2,  il  y  a  la  cote  L-L,  3-9  de  celte  biblio- 
thèque. L'estampille  rouge,  aux  faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris  se 
trouve  f.  2  et  f.  201.  Reliure  moderne,  veau  racine  à  filets  d'or;  au  dos,  le  titre 
doré,  reproduit  à  l'intérieur  sur  une  étiquette  en  maroquin  rouge  :  Legendae 
sanclorum,  pars  2^",  avec  les  armes  de  Belgique  et  l'inscription  :  Bibl.  royale. 

3225.  (9368).  —  Vitae  sanctorum  pro  mensibus  Augusto  et 
Septembre. 

1.  (F.  1-3).  De  festo  sancli  Pétri  ad  vincula.  =  BHL.,  n"  6684. 

2.  (F.  3^-5).  De  Machabeis  marlyribus  (3), 

3.  (F.  5-9^).  Passio  sancli  Stephani  pape  et  marfyris.  =  BHL., 
n°7845. 

4.  (F.  9^-12^).  De  inventione  sancti  Stephani  prothomartyris.  = 
Ibid.,  n»  7851. 

5.  (F.  12^-15).  De  translalione  eiusdem  de  liierusalem.  Ihid., 
n»  7858. 

6.  (F.  15-17^').  Passio  sancti  lustini  presbiteri  et  martiris.  =  Ibid., 
n°  4585. 

7.  (F.  17^-22^).  Epistola  seu  tract alus  magistri  Pétri  Blesensis  de 
transfigurai ione  Domini.  =  PL.,  t.  GCVII,  col.  717. 

8.  (F.  22^-27).  De  sanclo  Dominico  confessore.  =  BHL.,  n»  2227, 
le  prologue  est  omis. 

9.  (F.  27).  De  sanclo  Sixto  papa  et  martire  (4). 

10.  (F.  27-31v).  De  sancto  Donato  episcopo  et  martyre.  =  BHL., 
n''2291. 

11.  (F.  31^-35^).  Passio  sancti  Gyriaci  et  sociorum.  =  Ibid.,  n°  2056. 

12.  (F.  35^-40^).  Sermo  magistri  Leonardi  de  Utino  ordinis  prae- 
dicatorum  de  sancto  Laurentio  (5). 


(1)  VoirL.  Salembieb,  Petrusde  Alliaco,  p.  xxxv. 

(2)  Cf.  ihid. 

(3)  Legenda  aurea,  cap.  109  et  la  lettre  n*  98  de  S,  Bernard,  voir  PL. ,  t.  CLXXXII, 
col.  230. 

(4)  Voir  Liber  Ponlificalis,  éd.  Duchesne,  1. 1,  p.  128. 

(5)  Cf.  QuÉTiF-ÉcHARD,  Script.  ord.  praed.,  1. 1,  p.  845. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  213 

13.  (F.  40^-41).  Bulla  de  indulgentiis  huius  ecclesie  data  anno 
quadringentesimo  octuagesimo  secundo  (1). 

14.  (F.  41-41^').  Bulla  indulgentiarum  capellae  sancti  Laurenlii  in 
villa  de  Glons  (2). 

15.  (F.  41^).  De  sancto  Laurentio,  de  calice  et  de  symonia  (3). 

16.  (F.  41^-42).  De  sancto  Tiburtio  martyre  (4). 

17.  (F.  42^-43^).  De  sancto  Hypolyto  martyre  (5). 

18.  (F.  43^-48^).  De  assumptione  beatae  et  gloriosissimae  Dei 
genitricis  virginis  Marie.  =  BHL.,  w  5353. 

19.  (F.  49-53^).  Vita  sancti  Arnulfi  episcopi  et  confessons.  =  Ibid., 
n°  691,  sans  le  prologue. 

20.  (F.  53^-55^).  Passio  sancti  Agapiti  martyris.  =  Ibid.,  n"  125. 

21.  (F.  55^-57).  Passio  sancti  Magni  martyris.  =  Ibid.,  n"  5169, 
sans  le  prologue. 

22.  (F.  57-62V).  De  sancto  Bernardo  abbate.  =  Ibid.,  n»  1236, 
le  prologue  manque. 

23.  (F.  62^-64^).  Passio  sancti  Simphoriani  martyris.  =  Ibid., 
n°  7967. 

24.  (F.  64^-66).  Passio  sancti  Timotjiei  martyris.  =  Ibid.,  n"  8297. 

25.  (F.  66-69^).  Passio  sancti  Bartholomei  apostoli.  =  Ibid., 
n°  1002. 

26.  (F.  69^-70).  De  génère  passionis  sancti  Bartholomei.  ==  Ibid., 
n»  1014. 

27.  (F.  70-73).  De  translacione  sancti  Bartholomei.  =  lbid.,n'>  1004, 
sans  l'épître  dédicatoire. 

28.  (F.  73-73^).  Qaaliter  corpus  eius  de  insula  Liparilitana  in 
Beneventum  sit  translatum.  =  Ibid.,  n°  1006. 

29.  (F.  73^-81^).  Vita  sancti  Augustini  Ypponensis  quam  composuit 
magister  Robertus,  abbas  Tuiciensis  et  monachus  huius  loci.  =  Ibid., 
n°791. 

30.  (F.  81^-84^).  Translatio  reliquiarum  et  capitis  sancti  lohannis 
Baptistae.  =  Ibid.,  n^  4295. 

31.  (F.  84V-87).  Virtutes  eiusdem.  =  Ibid.,  nn°«  4299-4301,  4304- 
4307, 4303. 

32.  (F.  87-88^).  Quomodo  imago  Christi  a  ludeis  illuditur.  =  Ibid., 
no  4229,  le  prologue  est  omis. 

33.  (F.  88V-89).  Passio  sancte  Sabine  martiris.  =  Ibid.,  n°  7407. 


(1)  Cf.  Bullelin  de  la  Société  d'art  et  d'histoire  du  diocèse  de  Liège,  t.  II,  p.  104. 

(2)  Cf.  Catal.  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  BruxelL,  t.  II,  p.  327. 

(3)  ViNCENTius  Bellov.,  Speculum  historiale,  lib.  XXVI,  cap.  9. 

(4)  Acta  SS.,  Aug.  t.  II,  p.  621  sqq. 

(5)  Legenda  aurea,  ca-p.  118. 


214  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

34.  (F.  89-89^).  Passio  sanctorum  martyrum  Felicis  et  Adaucli.  = 
BHL.,  no  ^818.' 

35.  (F,  89^-93^).  Vita  sancti  Egidii  abbalis  el  confessoris.  =  Ibid., 
nn""  93  et  94,  sans  le  prologue. 

36.  (F.  93^-95).  Passio  sancti  Prisci  martyris.  =  Ibid.,  n°  6930. 

37.  (F.  95-97).  De  sancto  Remaclo  episcopo  et  confessore  (1). 

38.  (F.  97-102^).  De  nativilate  beale  Marie  virginis  (2). 

39.  (F.   102^-111*).   Passio   sancli  Adriani  martyris.  =   BHL., 
n"  374i. 

40.  (F.  111^'-117^).  Sermo  beali  Bernardi  abbalis  in  nalivitate 
virginis  Mariao.  ==  PL.,  t.  CLXXXIII,  col.  437  sqq. 

41.  (F.  117^-120*).  Passio  sanctorum  Gorgonii  et  Dorolhci  mar- 
tyrum. ==  /^i//>.,n°3C17. 

42.  (F.  120^-123^).  Sub  quo  praedicti  martyres  passi  sunt. 

43.  (F.  1 23»- 130).  Paîîsio  sancti  Theodardi  episcopi  et  martyris.  = 
/èW.,  n«'8049. 

44.  (F.  130^-133»).  Passio  sanctorum  Proli  et  lacincli  martyrum.  = 
Ibid.,  n«  6976. 

45.  (F.  133»-136).  Passio  sancli  Cornelii  pape  et  marliris.  =  Ibid., 
n«  1958. 

46.  (F.  136-138).  Passio  sancti  Cypriani  episcopi  et  martyris.  = 
Ibid.,  n^  21031. 

47.  (F.  138-142*).  Hystoria  exaltationis  sancte  crucis.  =  Ibid., 
no  4180. 

48.  (F.  142^-143).  De  sancto  Materno  episcopo  et  confessore.  = 
Ibid.,  n°  2659. 

49.  (F.  143-145).  Passio  sancte  Eufemie  virginis  et  marliris  (3). 

50.  (F.  145-149).  Passio  sanctorum  Lucie  et  Geminiani  marty- 
rum. =  BEL.,  n"  4990. 

51.  (F.  149-160V).  Vita  boati  Lamberli.  =Ibid.,  n°  4679. 

52.  (F.  160-161V).  Miraculade  eodem  (4). 

53.  (F.  161^-162»).  De  vindicta  inlerfectorum  eius  (5). 

54.  (F.  162^-169»).  Passio  sancli  Matthei  apostoli  et  evangelistae.  = 
2Ji/L,n°5690. 

55.  (F.  169^-174»).  Passio  sanctorum  Mauritii  sociorumque  eius.  = 
Ibid.,  n»  5739. 


(1>  Voir,  pour  la  teneur  de  ce  fragment,  Calai,  cod.  hagiogr.  lut.  bibl.  reg. 
BruxelL,  t.  II,  p.  329. 

(2)  Legenda  aurea,  cap.  131. 

(3)  Ibid.,  cap.  139. 

(4)  Acla  SS.,  Sept.  t.  V,  p.  581,  nn»«  23-26. 

(5)  IbM.,  nn'"  27,  28  et  p.  661,  n"  63. 


VIES    DE    SAINTS    EN    LATIN  215 

56.  (F.  174^-175^).  Miracula  eorundem  martyrum  (1). 

57.  (F.  175v-177).Aliudmiraculum(2). 

58.  (F.  177-182).  Passio  sanctorum  Cosme  et  Damiani  fratrum 
martyrum.  =  BHL.,  n°  1972. 

59.  (F.  182-185).  Sermo  in  honore  beali  Michaelis  archangeli.  = 
Ibid.,  n°  5948. 

60.  (F.  185-198V).  De  eodem  (3). 

61.  (F  190^-201^).  Vita  sancti  Hieronymi  presbiteri  et  confesso- 
ris.  =  BHL.,  n°  3870. 

62.  (F.  201^-203^).  Vita  sancti  Remigii  episcopi  et  confessoris.  = 

63.  (F.  203^-205^).  Qualiter  obilus  sui  diem  ei  Dominus  reve- 
laverit  (4). 

64.  (F.  205'-207v).  Miraculum  de  eodem  (5). 

65.  (F.  207^-208).  De  secunda  translalione  eiusdem  (6). 

66.  (F.  208-212).  Exhorlatio  Athanasii  episcopi  ad  monachos.  = 
PL.,  t.  XVIII,  col.  71. 

Parchemin:  212  feuillets;  O^.S*  X  0",231;  XV^  siècle;  deux  colonnes;  grandes 
capitales  rouges  et  bleues,  ornées.  Sur  le  second  feuillet  de  garde  en  lête,  on  lit  : 
Liber  monaslerii  sancti  Laurenlii  prope  Leodium,  et  il  y  a  aussi  la  cote  LL,  3-10. 
Reliure  moderne,  veau  racine  à  filets  d'or;  au  dos,  le  titre  doré  reproduit  sur  une 
étiquette  à  l'intérieur  du  volume  :  Vilae  Sanctorum  pro  mensibus  Augusli  et  Sepiem- 
bris,  puis  les  armes  de  Belgique  et  l'inscription  Bibl.  royale  (7). 

3226.  (9537-40).  —  Gregorius  Turonensis.  De  gloria  confessorum. 

1.  (F.  1-64).  Gregorh  Turonici  liber  miraculorum  martyrum 
beatorum  (8). 

2.  (F.  64-1 15^).  De  virtutibus  sancti  confessoris  Martini. 

3.  (F.  115^-170).  Liber  vitae  patrum  opéra  Georgii  Florentu  Gre- 
gorh Turonensis. 

4.  (F.  170V-174V).  [Vita  S.  Remacli]  (9). 

5.  (F.  174^).  Prose,  avec  notation  musicale. 


(1)  A  savoir  Acla  SS.,  Maii  1. 1,  p.  85  et  PL.,  t.  LXX,  col.  771. 

(2)  PL.,  t.  LXX,  col.  772  et  Acta  SS.,  Sept.  t.  VI,  nn"  180  et  181. 

(3)  Legenda  aurea,  cap.  145 

(4)  Acta  SS.,  Octobr.  1. 1,  p.  131,  nn«"  109-111, 115-116,  120-121. 

(5)  Ibid.,  nn»'  12G-132. 

(6)  Ibid.,  nn"  133  et  134. 

(7)  Voir  une  description  de  ce  volume  dans  Catal.  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg. 
Brua;d/.,t.II,  p.  326-31. 

(8)  Pour  les  manuscrits  et  les  éditions  des  œuvres  de  Grégoire  de  Tours,  voir 
PoTTHAST,  Bibl.  hisl.  med.  aevi.,  2»  éd.,  p.  543. 

(9)  Cf.  BHL.,  n"  7113.  Résumé. 


216  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Parchemin;  174  feuillets;  O^.SOa  X  0",22;  XI»  siècle;  deux  colonnes  ;  signatures 
i-xxii.  F.  174",  on  lit  :  Liber  monaslerii  Sancti  Pauli  in  Iraieclo  inferiori.  Reliure 
moderne,  veau  racine  à  filets  d'or;  au  dos,  le  titre  doré  Gregorius  Tur.  de  gloria 
marlyrum,  les  armes  de  Belgique  et  la  cote  Bibl.  royale. 

3227.  (9598-606).  —  Vitae   sanctorum. 

1.  (F.  1).  Contenta  in  hoc  libro. 

2.  (F.  2).  [Deraundo]. 

3.  (F.  2^).  Oracio  ad  sanctum  Wolbodonem  (1). 

4.  (F.  4-8^).  Vita  sancti  Wolbodonis  pontificis  ex  multis  antiquo- 
rum scriptis  in  unum  collecta.  =  BHL.,  n"  8986  (2). 

5.  (F.  9-23^).  Vita  sancti  Lamberli.  =  Ibiil,  n°  4688. 

6.  (F.  23'-28).  Passio  sancti  Thoodardi  episcopi  et  martyris.  = 
Ibid.,  no  8049. 

7.  (F.  28^-42*).  Vita  beati  Nicolai  episcopi  et  confessoris.  =  Ibid., 
n°6129. 

8.  (F.  42v.45^).  Sermo  de  S.  Thoma  Gantuariensi.  ==  Ibid.,  n"  8211. 

9.  (F.  45^-66^^).  Hugo  de  sancto  Victore  de  instructione  novitio- 
rum.  =  PL.,  t.  CLXXVI,  col.  925  sqq. 

10.  (F.  66^-67^).  [Vita  sanctae  Walburgis].  =  BHL.,  n»  8766. 

11.  CF.  68-77^).  Vita  sancti  Marcialis  confessoris.  =  Ibid.,  n"  5552. 

12.  (F.  77^-81*).  Passio  sancti  Paulini  Treverensis  archiepiscopi.  = 
Ibid.,  nn°s  6565  et  6563. 

Le  feuillet  82  est  blanc. 

13.  (F.  83-113^).  Vita  beati  Pauli  heremite  édita  a  beato  Ihero- 
NiMO  presbitero.  =  Ibid.,  n°  6596. 

14.  (F.  114-120).  Vita  sancti  Hylarionis.  =  Ibid.,  n«  3879. 

15.  (F.  121-140^).  Tractatus  domni  loANNts  Tritemii  ...  de  laudi- 
bus  venerabilis  et  beatissime  matris  Dei  genitricis  Anne  (3). 

16.  (F.  141-142^).  Contra  monachos  in  prioratibus  degenles. 

17.  (F.  142v).  [Intimatio  anno  1528  abbali  Gerardo  de  Zuylre 
institutionis  processionis  inhonorem  sancti  Lamberti]. 

18.  (F.  143-149).  Exemplar  litterarum  originalium  de  instructione 
processionis  in  die  translationis  sancti  Lamberti  martyris  (4). 

19.  (F.  149^-153).  Formula  vitae  honestae  Martjni  episcopi.  = 
PL.,  t.  LXXII,  col.  21  sqq. 

20.  (F.  153V).  [De  Osio  cordubensi].  =  PL.,  t.  LXXXIII,  col.  1086. 


(1)  Publiée  Cato/.  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  t.  II,  p.  339-40. 

(2)  Les  feuillets  2-8  sont  écrits  de  la  main  d'Adrien  d'Oudenbosch.  Cf.  t.  II  de  ce 
Catalogue,  p.  342  et  t.  III,  pp.  19  et  340. 

(3)  Publié    en  1494  à   Mayence   et  par  Busaeus,  Paralipomena,  Moguntiae, 
p.  619  sqq.  Cf.  Silbernagel,  loannes  Trilhemius,  p.  237. 

(4)  Voir  Bullelin  de  la  Société  d'art  et  d'histoire  du  diocèse   de  Liège,  t.   II, 
pp.  111,  167. 


VIES    DE    SAINTS    EN    LATIN  217 

Les  feuillets  153-155  sont  blancs. 

21.  (F.  155^-156^').  In  laude  beati  loseph  iusti  economi  Domini 
Ihesu  Ghristi. 

22.  (F.  157^^-164^).  [Officium  S.  loseph,  cum  notis  musicis]. 
Le  feuillet  165  est  blanc. 

23.  (F.  165).  Domino  Adriano  cantori  in  sancto  Laurentio  frater 
Albertus  (1). 

24.  (F.  165^').  Ymnus  de  sancto  loseph. 

25.  (F.  166-166^).  [Fragment  d'antiphonaire,  avec  notes  do 
musique]. 

26.  (F.  167-168^').  [Fragment  de  missel  noté]. 

Parchemin,  sauf  les  feuillets  121  à  154  et  168  qui  sont  en  papier;  168  feuillets, 
plus  deux  de  garde  en  tête  du  volume  et  trois  à  la  fin;  O^.Sl?  X  0'",209; 
O^Sâô  X  O'-.SU;  0™,31  X  0™,215;  0'",273  X  0'°,19.  La  première  partie  du  volume 
(f.  1-8)  est  du  XV'  siècle,  la  seconde  (f.  9-81)  du  XIII«  siècle  ;  la  troisième  (f.  83-120), 
du  XIV%  la  quatrième  (f.  121-154)  du  XVP  (1527-1528),  car  on  lit  f.  140"  :  Finis 
anno  Domino  1527,  seplimo  kalendas  Septembris,  et  f.  149  :  Transcriptum 
exemplar  anno  Domini  1528.  La  fin  (f.  155-168),  sauf  le  f.  165,  qui  est  du  XV"  siècle, 
date  du  XIIP.  Le  manuscrit  est  copié  sur  deux  colonnes,  à  l'exception  des  ff.  155'- 
168.  Ce  volume  a  appartenu  à  l'abbaye  de  Saint-Laurent,  à  Liège;  il  y  a  en  effet  f.  1, 
la  cote  LL,  4-1,  f.  2,  la  cote  KK,  2-7,  et  f.  83  :  MM.,  4-2  de  cette  bibliothèque, 
puis  f.  68,  la  note  -.Liber  sancii  Laurentii  Leodiensis,  et  au  verso  du  premier  feuillet 
de  garde  à  la  fin  :  Liber  sancli  Laurentii  in  Leodio.  Si  quis  eum  fueril  furaius  vel 
vendideril  anathema  sil,  fiai,  fiat,  Amen,  et  Sancli  Laurenlii  in  Leodio.  L'estam- 
pille rouge,  aux  faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris,  se  trouve  f.  2, 
f.  120'  et  f.  154'.  Reliure  moderne,  veau  racine  à  filets  d'or;  au  dos,  le  titre  doré 
Vitae  sanclorum  reproduit  sur  une  étiquette  en  maroquin  rouge  au  premier  feuillet 
de  garde  en  tête,  puis  les  armes  de  Belgique  et  la  cote  Bibl.  royale  (2). 

3228.  (9636-37).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1-lv).  Index. 

2.  (F.  2-19V).  Vita  S.  Silvestri  papae  urbis  Romae.  =  BHL., 
nn°3  7725-7733. 

3.  (F.  19^'-34v).  Vita  sancti  et  beatissimi  Augustin!  episcopi.  = 
Ibid.,  n»  785. 

4.  (F.  34^-42).  Vita  sancti  Gregorii  pape  urbis  Rome.  =  Ibid.-, 
n"  3639. 

5.  (F.  42-52).  Vita  sancti  Ambrosii  Mediolanensis.  =  Ibid.,  n*'  377. 

6.  (F.  52-55).  Vita  S.  Servatii  episcopi.  =  Ibid.,  n»  7613. 

7.  (F.  55-58).  Vita  beati  Remigii  Remorum  archiepiscopi.  =  Ibid., 
n«  7150. 


(1)  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  t.  II,  p.  342. 

(2)  Voir,  sur  ce  manuscrit,  Acla  SS.,  Aprilis  t.  II,  p.  855,  n"  2  ;  Calai,  cod.  hagiogr. 
lat.  bibl.  reg.  BruxelL,  1.11,  p.  339-4:± 


218  MANUSCRITS    DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

8.  (F.  58-62).  Vita  S.  Arnulfi.  =  BHL.,  n«  691. 

9.  (F.  62-65V).  Vita  S.  Goaris  presbiteri.  =  Ibid.,  n°  3565. 

10.  (F.  65^-67v).  Vita  sancti  Gaugeiici  episcopi.  -=  Ibid.,  n»  3286. 

11.  (F.  67^-78^).  Vila  sancti  Trudonis  episcopi  et  confessoris.  = 
iW<^.,n'>8321. 

12.  (F.  78^-97).  Vita  sancli  Remacli  episcopi  et  confessoris.  = 
iè/rf.,n°7113. 

13.  (F.  97-1 14v).  Vita  sancti  Hugberli.  =-  Ibid.,  n°  3994. 

14.  (F.  114^-116^).  Vita  sancti  Silani  confessons.  =  Ibid.,  n*  7747, 
sans  le  prologue. 

15.  (F.  116V-119).  Vita  sancli  Albini.  =  Ibid.,  n«  234,  le  prologue 
manque. 

16.  (F.  1 19-123V).  [Vila  sancti  Bertuini].  =  Ibid.,  n°  1308. 

17.  (F.  123V-129V).  Vita  sancli  Rigoberti.  =  Ibid.,  n-  7253. 

18.  (F.  129^-132).  Vita  sancti  ac  beatissimi  Eucherii  Aurelianensis 
urbis  episcopi.  =  Ibid.,  n°  2660. 

19.  (F.  132-135).  Vita  sancli  Sulpilii  =  Ibid.,  no7929. 

20.  (F.  135^-141).  Vila  sancti  Theoderici  confessoris.  -=   Ibid., 
n°8060. 

21.  (F.  141-143V).  Vita  sancti  Theodulfi  abbalis.  =  Ibid.,  n»  8097. 

22.  (F.  143-145V).  Vita  S.  Firmini  confessoris.  =  Ibid.,  n»  3012. 

23.  (F.  146-149^). Quaedam  actuum  beali  Hadelini.  =  i6«V/.,n°3733. 

24.  (F.  149^-152).  Vita  beali  Gisleni  confessoris.  =  lbid.,n°  3555, 
sans  le  prologue. 

25.  (F.  154-171).  Sermo    in    feslivitate  beali  Gisleni.  =  Ibid., 
n°  3556. 

26.  (F.  171-182^).  Vila  sancli  Basilii  episcopi.  =  Ibid.,  n"  1023. 

27.  (F.  182^-188^').  Vita  sanclissimi  ponlificis  Amandi.  =  Ibid., 
ïi"  332. 

28.  (F.  188^-191).  Suppletio  que  addila  est  libelle  vilae  sanclissimi 
patris  nostri  Amandi  a  Milone  monacho.  =  Ibid.,  n°  339. 

29.  (F.  191-191').  Tilulus  de  obitu  sancti  Amandi.  =  Ibid.,  n°  340. 

30.  (F.  191^-192^').  Argumentum  quo  tempore  Ghrisli  confesser 
Amandus  vel  natus  vel  defunclus  sit.  =  Ibid.,  n"  341. 

31.  (F.  192^-197').  Sermo  legendus  in  transitu  sive  depositione  ter 
beati  atque  gloriosi  Ghrisli  pontificis  Amandi  (1). 

32.  (F.  197^-202).  Qualiter  corpus  beati  Amandi  in  locum  quo  nunc 
requiescit  fuerit  translatum.  ==  BHL.,  n"  342. 

33.  (F.  202-205V).  Vila  S.  Vedasti  episcopi.  =  Ibid.,  n"  8506. 

34.  (F.  206-207).  Vita  sancli  Medardi  episcopi.  =  Ibid.,  n»  5864. 

35.  (F.  207V.211).  Vita  sancli  Philiberti  abbatis.  =  iè/(/.,  n"  6805. 


(1)  Cf.  Act.  SS.,  Febr.  1. 1,  p.  843,  n'  131. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  319 

36.  (F.  211-212).  Vita  S.  Ermini  successoris  sancti  Ursmari.  = 
BHL.,  no  2614. 

37.  (F.  212-215).  Vita  sancli  Bavonis  confessons,  discipuli  sancti 
Amandi.  =  Ibid.,  n°  1049,  le  premier  prologue  manque. 

38.  (F.  215-217).  Vita  sancti  Odulfi  confessons  et  presbiteri.  = 
Ibid.,  n"  6318,  sans  le  prologue. 

39.  (F.  217-218).  Vita  sancti  Lupi  Trecassine  urbis  episcopi.  = 
Ibid.,  n°  5087. 

40.  (F.  218-219).  Vita  sancti  Memmii  Cathalaunensis  episcopi.  = 
Ibid.,  no  5908. 

41.  (F.  219-222^).  Vita  sanctorum  confessorum  Syri  et  Eventii  tyci- 
nensjum  episcoporum.  =  Ibid.,  n°5976. 

42.  (F.  222^-223).  Vita  sancti  ApriTullensis  episcopi.=  iè/(^.,no617. 

43.  (F.  223-224).  Vita  sancti  Cuniberti  Goloniensis  archiepiscopi.= 
Ibid.,  n"  2015. 

44.  (F.  224-226^).  Vita  S.  Lupi  Senonice  urbis  episcopi.  =  Ibid., 
n"  5082. 

45.  (F.  226^-228^').  Vita  sancti  Victoris  Genomanicae  civitatis 
episcopi.  =  Ibid.,  n°  8600. 

46.  (F.  228^-233).  Vita  sancti  Vincentii  mariti  sancteWaldelrudis.= 
Ibid.,  n"  8672. 

47.  (F.  233^-236).  Vita  sancti  Severi  presbiteri  et  confessoris.  = 
Ibid.,  no  7692. 

48.  (F.  236-240).  Vita  sancti  lohannis  Constantinopolitani  epi- 
scopi. =  Ibid.,  no  4378. 

49.  (F.  240-242).  Vita  sancti  et  praeclari  antistitis  Ansberti  Rotho- 
magensis  civitatis  episcopi.  =  Ibid.,  n"  519,  le  prologue  manque. 

50.  (F.  242-243V).  Vita  S.  Vulmari  episcopi.  -=  Ibid.,  n°  8748. 

51.  (F.  243^-245).  Vita  sancti  Severini  Goloniensis  episcopi.  = 
Ibid.,  no  7648  (abrégé). 

52.  (F.  245-245^)  Vita  sancti  Brictii  Turonensis  episcopi.  =  Ibid., 
no  1452. 

53.  (F.  246-247).  [Fragment  de  bréviaire.  Office  de  l'invention  de 
S.  Etienne,  avec  neumes] 

Parchemin;  247  feuillets;  O^.SSQ  X  0'n,235;  XII*  siècle;  deux  colonnes,  titre 
courant.  Ce  volume  provient  de  Saint-Laurent  à  Liège,  car  f.  1,  il  y  a  la  note  : 
Perlinetmonaslerio  sancli  Laurentiiprope  Leodium;  sur  le  même  feuillet  et  f.  % 
il  y  a  la  cote  L-L,  1  -2.  Reliure  moderne,  veau  racine  à  filets  d'or  ;  au  dos,  le  titre 
doré,  reproduit  à  l'inlérieur  sur  une  étiquette  en  maroquin  rouge  :  Yilae  sanctorum, 
XII  saec,  avec  les  armes  de  la  Belgique  et  la  cote  Bibl.  royale  (1). 


(1)  Ce  volume  est  décrit  dans  Calai,  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  BruxelL,  t.  II, 
p.  342-48. 


220  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3229.  (9810-14).  —  Passionale  de  virginibus. 

1.  (F,  1).  Index. 

2.  (F.  2^-3).  [Vita  S.  Theobaldi].  =  BHL.,  n»  8032,  le  prologue 
manque. 

3.  (F.  3^-10^).  Vita  sancte  Genovofe  virginis.  =  Ibid.,  n"  3335. 

4.  (F.  11-11^').  Passio  sancte  Lucie  et  Auceie  régis  Persarum.  = 
Ibid.,n'>mm. 

5.  (F.  ll'-U'').  Passio  sancte  Margarete  virginis.  =  Ibid.,  n°  5303. 

6.  (F.  14'-22).  Passio  sancte  Cristine  virginis.  =  lbid.,n°  1748. 

7.  (F.  22-23).  Passio  sanctarum  Rufine  et  Secunde  virginum.  = 
Ibid.,  n"  7359. 

8.  (F.  23-25).    Passio    sanctorum    Caprasii    et   Fidis.    =    Ibid., 
n»  2930. 

9.  (F.  25-27^).  Passio  sancte  Bénédicte  virginis.  =  i6/c?.,n°  1087, 
sans  le  prologue. 

10.  (F.27'-30'^).  Passio  sanctorum  Lucie  et  Geminiani  marlyrum.  = 
i6irf.,no4990. 

11.  (F.  30^-33*).  Passio  sancte  Justine  virginis  et  Cypriani  epi- 
scopi.  =  Ibid.,  n°  2047. 

12.  (F.  33^-34).  Passio  sanctarum  Domitille,  Théodore,  Eufrosine 
et  sanctorum  Sulpicii  et  Serviliani.  =  Ibid.,  n°  2257. 

13.  (F.  34^-35^).  Passio  sancte  Barbare  virginis.  =  Ibid.,  n°  913. 

14.  (F.  35^).  Passio  sanctarum  virginum  Maxime,  Donalille  atque 
Secunde  (1). 

'  15.  (F.  36-38^).  Passio  sancte  Susanne  virginis.  =  BHL.,  no  7937. 

16.  (F.  39-43^).  [Passio  metrica  sanctae  Luciae].  =  Ibid.,  n"  4995. 

17.  (F.  43*-45).  Passio  sanctarum  Seraphiae  et  Sabinae.  =  Ibid., 
nno"  7587  et  7407. 

18.  (F.  45^-47').  Passio  sancte  Martine  virginis.  =  Ibid.,  n°  5587. 

19.  (F.  47^-48).  Passio  sancte  Macre  virginis  et  martyris.  ==  Ibid., 
nn»''  5126  et  5127. 

20.  (F.  48-48^).  Passio  sancte  Martiane  virginis.  =  Ibid.,  n»5258. 

21.  (F.  48^-50).  Passio  sancte  Dorothée  virginis  et  martyris.  = 
Ibid.,  n°  2323. 

22.  (F.  50-50^).  Passio  sanctarum  virginum  luste  et  Rufme.  = 
Ibid.,  n»  4567. 

23.  (F.  50^).  Passio  sanctarum  Victorie  et  Anatholie  (2). 

24.  (F.  50^-5 Iv).  Passio  sancte  Fauste  virginis.  =  BHL.,  w  2833. 

25.  (F.  51^-52^).  Passio  sancte  Simphorose  et  mariti  eius  Getulii  et 
septem  filiorum.  =  Ibid.,  n°  7971. 


(1)  Cf.  BHL.,  n"  5809,  résumé. 

(2)  Cf.  BHL.,  n°  417,  résumé. 


VIES    DE    SAINTS   EN    LATIN  221 

26.  (F.  52^-54^).  Passio  sancte  lulitte  martyris  et  Cyrici  filii  eius.  == 
BHL,,  no  1805. 

27.  (F.  54^-56^).  Passio  sanctorum  martyrum  Nathalie  et  Liliose, 
Aurelii,  Georgii  et  Felicis.  =  Ibid.,  n°  3408. 

28.  (F.  56^-59).  Passio  sancte  Caterine  virginis  et  martiris.  =  Ihîd., 
n°  1659. 

29.  (F.  59-63V).  Vita  et  miracula  sancte  Brigidae  virginis.  =  Ibid., 
n"  1455. 

30.  (F.  63V-64V).  [Vita  sanctae  Scholasticae].  =  Ibid.,  imP^  7514 
et  7524. 

31.  (F.  64v),  Veni  sancte  Spiritus.  Notation  musicale. 

32.  (F.  65).  [De  sancta  Reparai  a]  (1). 

33.  (F.  65-68V).  Passio  sancte  Agnetis.  =  BHL.,  n^  156. 

34.  (F.  69-74^).  Vita  béate  Aldegundis  virginis.  =  Ibid.,  n°  245. 

35.  (F.  74-80).  Vita  ac  revelatio  béate  Waldedrudis  Deo  dévote.  = 
Ibid.,  n°  8777. 

36.  (F.  80-82).  Passio  sanctae  Agathae.  =  Ibid.,  n°  133. 

37.  (F.  82V-85V).  Passio  sancte  luliane  virginis.  =  Ibid.,  n»  4523. 

38.  (F.  85^-88).  Vita  sancte  Aldedrudis.  =  Ibid.,  n°  254. 

39.  (F.  88-94).  Vita  sanctae  Gertrudis  virginis.  =  Ibid.,  nn°^  3490 
et  3495. 

40.  (F.  94^-100^).  Passio  sanctae  Theodosiae  virginis  et  martiris.  = 
ièiV/.,  n°8090. 

41.  (F.  100^-101^').  De  sancta  Felicitate  cum  septem  filiis.  =  Ibid., 
n°  2853. 

42.  (F.   101^-105),  Passio  sancte  Theodotae  cum  tribus  filiis.  =- 
Ibid.,  no  8093. 

43.  (F.  105-106).  Passio  sancte  Anaslasie.  =  Ibid.,  n°  4f)l. 

44.  (F.  106-107^).  Passio  sanctarum  virginum  Agapis,  Chyonie  et 
Hyrenis.  =  Ibid.,  n»  118. 

45.  (F.  107^'- 108).  Passio  sancte  Columbe  virginis.  =  Ibid.,  n»  1896. 

46.  (F.  108-109).   Passio  sanctarum  Perpétue  et  Felicitatis.  = 
Ibid.,  n"  6634. 

47.  (F.  109^-113).  Vila  sancte  Deigenitricis Marie.  =  iA^U,no 5341. 

48.  (F.  113-114^').  Assumptio  eiusdem  sanctae  Dei  genitricis.  == 
Ibid.,  n"  5352. 

49.  (F.    Il4v,  116-116V).  Vita  sancte  Marie  Magdalene.  =  Ibid., 
n°  5449. 

50.  (F.  115-115^).  Miracula  sancte  Dei  genetricis  a  Gregorio  Turo- 
nensi  episcopo  édita.  =  PL.,  t.  LXXI,  col.  712-17. 


(1)  Cf.  BflL.,n'' 7187,  abrégé. 


222  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

51.  (F.  116^-117^).  [Translalio  sanctae  Mariae  MagdclenaeJ.  = 
BHL.,  n°  5491,  sans  le  prologue. 

52.  (F.  117^-118).  Vita  sancte  Potentlanae.  =  Ibid.,  11°  6991. 

53.  (F.  118-120^).  De  conversione  sanctae  Affrae.  =  Ibid.,  n°  108. 

54.  (F.  120^-122).  De  passione  [eiusdem].  «  Ibid,,  n"  109. 

55.  (F.  122-124).  Vila  sanctae  Madelbertae  gloriose  virginis.  == 
iftfrf.^n"  5129(1). 

56.  (F.  124-128>).  Passio  sanctae  Eufeniiae  virginis.=iWc?.,n°2708. 

57.  (F.  128»-129).  Passio  sanctae  Reparalae.  =  Ibid.,  n°  7183. 

58.  (F.  129^-133v).Gonversio  sanctae  Pelagiae.  =-  Ibid.,  n°6605. 

59.  (F.  133^-142).  Sanctae  Ceciliae  v\ia.  =  Ibid.,  n»  1495. 

60.  (F.  142-145).  Passio  sanctae  Eulaliae  virginis.  =  Jbid.,  n"  2700. 

61.  (F.  145^-151*').  Passio  sanctae  Eugeniae  virginis.  =  Ibid., 
n»  2666. 

62.  (F.  151V-154V).  Passio  sanctae  Mariae.  =  Ibid.,  n"  5422. 

63.  (F.  154^-157).  Passio  sanctae  Luciae  virginis.  =  Ibid.,  n°  4992. 

64.  (F.  157-161»).  Vila  sanctae  Radegundis  roginae.=  lbid.,n'>70AS, 

65.  (F.  162^-164'').  Passio  sanctarum  virginum  Fidei,  Spei,  Carila- 
tis  et  Sapientiao.  =  Ibid.,  n°  2971. 

66.  (F.  164^-165).  De  obitu  Petronillae  et  passione  Feliculae.  = 
Ibid.,  n»  6061. 

67.  (F.  165-165*).  De  transitu  bealae  virginis  Praxedis.  =  Ibid., 
Ro  6920. 

68.  (F.  165^-167*).  Sermo  in  festivitate  beatissime  societatis 
Xlmilium  virginum.  ==-  Ibid.,  n"  8426. 

69.  F.  167^-170*).  Passio  sanctae  Teclae  virginis.  =  Ibid.,  n°  8020. 

70.  (F.  170^-173*).  De  inventione  capilis  S.  lohannis  Baplistae.  = 
Ibid.,  n»  4290,  le  prologue  manque. 

71.  (F.  174-186V).  Passio  sanctae  Gatharine.  =  Ibid.,  n"  1663. 

72.  (F.  187-187^  198-203*).  Passio  sanctarum  virginum  undecim 
milium.  =  Ibid.,  nn»»  8428-8430. 

73.  (F.  188-194*).  Revelatio  Elizabet  de  XI  milibus  virginum.  = 
Ibid.,  n»  8431,  manquent  le  prologue  et  le  n<»  18  de  l'édition  des  Acia 
Sanctorum. 

74.  (F.  194*-195*).  [Supplementum  eiusdem  revelationis]  (2), 

75.  (F.  195*-196*).  Visio  Elizabet  quani  vidit  in  Sconaugicnsi 
cenobio  de  resurrectione  béate  Marie  (3). 


(1)  Il  y  a  ea  plus  le  prologue  dont  il  est  question  Ad.   SS.,    Sept.  t.   III, 
p.  106,  n°  15. 

(2)  Publié  dans  Liber  revelalionum  SS.  virginum  Hitdegardis  cl  Elizabelh  Schœ- 
naugiensis,  Goloniae,  1638,  p.  211-12. 

(3)  Ibid.,  p.  204-5. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  223 

76.  (F.  197-197^').  Nomina  librorum  Sancti  Laurenlii  in  suburbio 
Leodii  (1). 

Parchemin  ;  203  feuillets;  O'^.aSG  X  O^jSlS  ;  XIP-XIV  siècle  ;  les  feuillets  1  et  197 
sont  à  deux  colonnes;  signatures  i-xxiiii,  titre  courant.  Ce  volume  provient  de 
Saint-Laurent  de  Liège.  Reliure  moderne,  veau  racine  à  filets  d'or  ;  au  dos,  le  titre 
doré  reproduit  sur  le  premier  feuillet  de  garde,  S5.  Virginum  Vilae,  XII  saec,  en 
dessous,  les  armes  de  Belgique  et  la  cote  :  Bibl.  royale  (2). 

3230.  (9920-31).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  {F.  1).  Index. 

2.  (F.  1^-35).  [Gregorius  Turonensis.  De  gloria  martyrum].  =  PL., 
t.  LXXf,  col.  705  sqq. 

3.  (F.  35-36).  De  sancto  luliano  martyre.  =  J5iïL,;  n''4541  (les  deux 
premiers  chapitres  seuls). 

4.  (F.  36-38).  De  miraculo  imaglnis  Ghrisli.  =  Ibîd.,  n"  4229. 

5.  (P.  38-43^).  Vita  S.Symeonisheremitae.  =  Ibid.,  n°  7957. 

6.  (F.43V-51).  Vita  S.  Abrahae  heremitae.  =  Ibid.,  n- 12. 

7.  (F.  51-74).  Vita  sancti  Pachomii  confessons.  =  Ibid.,  n''  6410. 

8.  (F.  74-108^).  Liber  Gregorii  Turonigi  episcopi  super  quorum- 
dam  patrum  sanctorum  vitam.  =  PL.,  t.  LXXI,  col.  1009  sqq. 

9.  (F.  108^-128).  Liber  Gregorii  Turonigi  de  vita  et  virtutibus 
confessorum.  =  Ibid.,  t.  LXXI,  col.  827  sqq. 

10.  (F.  128-153).  Vita  sancti  Sabae  abbatis.  =  BHL.,  no  7406. 

11.  (F.  153-166).  Vita  sancti  Brcndani.  =  Ibid.,  n°  1437. 

12.  (F.  166).  De  sudario  capitis  Domini.  =  Ibid.,  n"  4210. 

13.  (F.  166-168).  Narratio  quomodo  Tiberius  visa  imagine  Salvato- 
ris  lesu  Christi  ab  infirmitate  sua  convaluit.  =  Ibid.,  n"  4219. 

14.  (F.  168-168*).  De  conversione  cuiusdam  meretricis  Thaysis 
nomine.  =  Ibid.,  n°  8012. 

Parchemin;  168  feuillets;  0»,275  X  O™,  175;  XI«  siècle,  sauf  les  feuillets  1,  2,  7,8 
écrits  au  XV«  siècle  (1159)  par  Adiien  d'Oudenbosch;  cf.  f.  1,  oij  on  lit  :  MoCCCCL 
2"'  ianuarii.  Ce  volume  provient  à  Saint-Laurent,  de  Liège,  car  f.  1,  il  y  a  les 
notes  :  Isle  liber  perlinet  monaslcrio  sancti  Laurencii  exlra  muros  leodienses  et 
Praesenlem  librum  dedil  ecclesie  sancH  Laurencii  domnus  Reginardus  episcopus 
leodiensis  in  die  qua  dedicavil  eain.  Anno  M"  XXX  uij°.  F.  2,  il  y  a  l'estampille 
rouge,  aux  faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris.  Reliure  moderne,  veau 
racine  à  filets  d'or;  au  dos,  le  litre  reproduit  à  l'intérieur  sur  une  étiquette  en 
maroquin  rouge  :  Gregorius  Tur.  de  vilis  SS.  palrum  XII  saec,  en  dessous,  les 
armes  de  Belgique  et  l'inscription  Bibl.  royale  (3). 


(1)  Ce  catalogue  a  été  publié  en  1871  par  F.  X.  Kraus  dans  Jahrbiicher  des 
Vereins  von  AUerthumsfreunden  im  Rhcinlandc,  p.  229-31.  Cf.  Th.  Gotïlieb,  Ueber 
MiUelallerliche  Bihliolheken,  1890,  p.  259,  n»  717. 

(2)  Voir  une  description  de  ce  manuscrit  dans  Catal.  cod.  hagiogr.  lai.  bibliolh. 
reg.  Bruxell.,  t.  II,  p.  371-81. 

(3)  Ce  volume  est  décrit  ibid.,  p.  390  92. 


224  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3231.    (10195).   —   VlTAK  SANCTORUM. 

1.  (F.  1-1^).  Vilae  sanclorum  quachoc  volumine  conlinenlur. 
Le  feuillet  2  est  blanc. 

2.  (F.  3-4v).  Vita  beati  Felicis  presbiteri  Nolani.  =  I?//L.,  n°  2885. 

3.  (F.  4^-9).  Passio  sanctorum  Marceili,  Sisinnii  et  Cyriaci.  =  Ibid., 
n°  5235. 

4.  (F.  9-11^).  Passio  sanctorum  Marii  et  Marlhae,  Audifax  et 
Abbacuc.  =  Ibid.,  n"  5543. 

5.  (F.  11^-12).  Passio  sanctiVitalis  martiris  Christi.=  Ibid. ,11"  8702. 

6.  (F.  12-13).  Passio  bcali  Gordiani.  =  i6/U,n«  3613. 

7.  (F.  13^-14^).  Passio  sanctorum  martyrum  Processi  et  Marti- 
niani.  =  Ibid.,  n°  6947. 

8.  (F.  14^-15').  Passio  Protasii  et  Gervasii.  =  i6W.,n°3514. 

9.  (F.  15^-16).  Passio  sanctae  Felicitatis  cum  filiis  7.  =  Ibid., 
n»»  2853. 

10.  (F.  16-16^).  Passio  sanctorum  marlyrum  Simplicii,  Faustini  et 
Bcalricis.  =  Ibid.,  n»  7790. 

11.  (F.  16^-17).  Passio  sancli  Felicis.  =  76iW.,  n"  2857. 

12.  (F.  17-20).  Passio  sancli  Stephani  martyris  atque  pontificis.  =•• 
lbid.,wl%^. 

13.  (F.  20-23).  Vita  ac  passio  beatissimi  Viti  Christi  martyris.  ==« 
lbid.,\v^^l\\. 

14.  (F.  23).  Hymnum  (s/c)de  sancto  Vito.  =  RH.,ïï°  819. 

15.  (F.  23-25).  Passio  sanctorum  martyrum  Abdon  et  Sennes.  = 
£i/L.,nn°«6884et6. 

16.  (F.  25-25V).  Sermo  beatae  Praxedis.  =  ibid.,  n°  1920. 

17.  (F.  25^-26;.  Passio  sancli  Eusebii  presbiteri.  =  Ibid.,  n°  2740. 

18.  (F.  26-27^).  Passio  sancti  Agapiti  martiris.  =  Ibid.,  n°  125. 

19.  (F.  27*^-28).  Passio  beatissimi  Gornelii  papae  urbis  Romae.  = 
Ibid.,  n°  1958. 

20.  (F.  28-29V).  Passio  sancti  Calisti  papae.  =  Ibid.,  n"  1523. 

21.  (F.  30-31V).  Passio  beatissimi    martyris  Caesarii.  =   Ibid., 
n"  1511. 

22.  (F.  31^-33'').  Passio  beati  démentis  martyris   atque  ponti- 
ficis. =  lUd.,  n°  1848. 

23.  (F.  33^'-34),  Passio  beatae  Savinae  martyris.  =  Ibid.,  n"  7407. 

24.  (F.  34-34^').  Passio  beatorum  marlyrum  Felicis  et  Adaucti.  == 
n°  2880. 

25.  (F.  34^-35).  Passio  beati  Saturnini  martyris.  =  Ibid.,  n"  7493. 

26.  (F.  35-38^').  Vil  a  sancti  ac  beatissimi  Evurtii  episcopi.  =  Ibid., 
n°  2799. 

27.  (F.  38^-41^),  Passio  sancli  ApoUinaris  pontificis  et  martyris.  = 
Ibid.,  n"  623. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  225 

28.  (F.  41^-43).  Passio  sancti  Quintini  martyris.  =  BEL.,  n°  6999. 

29.  (F.  43-44).  Inventio  sancli  Quintini  martyris.  -=  lhid.,mP  7000. 

30.  (F.  44-46^).  Passio  sancti  Alexandri  episcopi.  =  Ihid.,  n°  373. 

31.  (F.  46^-50).  Vita  ac  passio  beati  Pontii  martyris.  ==  Ibid., 
n"  6896. 

32.  (F.  50-52V).  Passio  sanctae  Affrae.  ===  Ibid.,  nn"^  108  et  109. 

33.  (F.  52v-53^).  Passio  sancti  Albani.  =  Ihid.,  n°  207. 

Papier,  53  feuillets,  plus  un  de  garde  en  tête  et  quatre  à  la  fin  de  volume; 
0™,3-2  X  O^IQ;  XVIP  siècle.  F.  1,  on  lit  celte  note  :  Musaei  PP.  Domus  Prof. 
Socielalis  lesu  Anlverpiae  per  commulationem  cum  1).  Isaacio  Vossio.  Au  verso  de 
la  couverture,  il  y  a  la  cote  :  P.  MS.  6  de  l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes, 
Reliure  parchemin. 

3232.  (10953-55).  —  De  S.  Gertrude. 

1.  (F.  1).  [Note  d'An.  Matthieu  au  sujet  de  ce  volume]. 

2.  (F.  2-3^').  Nobilissima  et  gloriosissima  prosapia  ducum  Bra- 
bantie  (1). 

3.  (F.  3v-4v).  Prosapia  modernorum  regum  Francie  (2). 

4.  (F.  4^-105).  [Vita  sancte  Gertrudisj.  =  BEL.,  nn^^  3493  et 
3497  (3). 

5.  (F.  105^-112).  De  sancta  Yduberga.  =  i6^W.,  n°  4500. 

6.  (F.  112V-129).  [Sermo  de  S.  Gertrude]  (4). 

7.  (F.  129-143).  [Sermo  aller  de  eadem]  (5). 

8.  (F.  143^-161).  Genealogia  illustrissimorum  ducum  Lotharingie 
et  Brabantie  (6). 

Les  feuillets  161^-165  sont  blancs. 

9.  (F.  165-1 76v).  Miraculum  de  polu  amoris  sancte  Gertrudis.  = 
BEL.,  n°  3501. 

Parchemin  ;  176  feuillets;  0'",224  X  0'",157  ;  XV**  siècle;  initiales  rouges  et  bleues. 
F.  1,  on  lit:  Bibliolliecae  Regiae  Itruxellensis,  169S,  et  au  bas:  Auberlus  Miraeus 
hic  posuU  iussu  serenissimi  Archiducis  Alberti,  1618.  L'estampille  rouge,  aux 
faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris  se  trouve  f.  1  et  f,  176''.  Reliure 
du  XVII"  siècle  en  parchemin;  au  dos,  le  titre  doré  :  Gens  sancta;  tranche  rouge  (7). 


(1)  Publié  dans  MG.,  scr.  t.  XXV,  p.  401 
(-2)  /6trf.,  pp.  397-98. 

(3)  F.  9%  note  d'AuBERT  Le  Mire  au  sujet  de  ce  texte. 

(4)  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  DruxclL,  1. 1,  p.  600,  n"  %  et  t.  Il, 
p.  378,  n»  6. 

(5)  CL  ibid.,  t.  II,  p.  398,  n"  7. 

(6)  Publié  MG.,  scr.  t.  XXV,  p.  393-97. 

(7)  Voir,  au  sujet  de  ce  volume,  La  Berna  Santander,  Mémoire  sur  la  bibliothèque 
de  Bourgogne,  p.  51-52;  MGH.,  scr.  t.  XXV,  p.  392,  et  Calai,  cod.  hagiogr.  lat.  bibl. 
reg.  /?rwxc/^,  t.n,p.  367-98. 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T.  V.  15 


226  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTFIÈQUE   ROYALE 

3233.  (11550-55).  —  Passionale. 

1.  (F.  1^).  [Table  partielle]. 

2.  (F.lv-12).VitabeatiNicholaicpischopi.=  BHL.,nn<>^&i04^G\08. 

3.  (F.  12-13^).  Passio  sancte  Lucie  virginis.  =  Ibid.,  n°  4992. 

4.  (F.  13^-18').  Passio  sancti  Thome  apostoli.  =  Ibid.,  n°  8136. 

5.  (F.  18'-28v).  Vita  sancti  Silvestri  pape.  =  Ibid.,  nn°«  7725-7726. 

6.  (F.  28^-31).  Vita  sancli  Hylarii  episcopi.  =  Ibid.,  n»  3885,  sans 
le  prologue. 

7.  (F.  31-42).  Vita  sancli  Remigii  archiepiscopi.  =  Ibid.,  nn*»'  7155- 
7157. 

8.  (F.  42-53^).  Passio  sancti  Sebasliani  raarlyris.  =  Ibid.,  n"  7543, 

9.  (F.  53''-56).  Passio  sancte  Agnetis  virginis  et  niartyris.  =  Ibid., 
nM56. 

10.  (F.  56-59).  Passio  sancti  Vincentii  martyris.  =  Ibid.,  nn"»  8628- 
et  8630. 

11.  (F.  59^-61).  Passio  sancte  Agathe  virginis.  =  Ibid.,  n"  133. 

12.  (F.  61-62).  Sermo  desancto  Mathia  apostolo  (1). 

13.  (F.  62-67).  Vita  beati  Gregorii  pape.  =  BIIL.,  n°  3639. 

14.  (F.  67-68).  Passio  sancli  Marci  evangeliste.  =  Ibid.,  n"  5276. 

15.  (F.  68-69).  Passio  beali  lacobi  apostoli,  fralris    Domini.  == 
Ibid.,  n»  4094. 

16.  (F.  69-69^).  Assumplio  sancti  Phyiyppi  apostoli.  =-    Ibid., 
n»  6814. 

17.  (F.  69^-71').  De  inventione  sancte  crucis.  «  Ibid.,  n°  4169. 

18.  (F.  71^-80^).  Vita  sancti  Servatii,  Tungrensis  episcopi  (2). 

19.  (F.  81-83).  Passio  sanclorum  lohannis  et  Pauli  martyrum.  = 
BEL.,  nn"*  3236  et  3238. 

20.  (F.  83-85').  Do  septem  Dormientibus.  =  Ibid.,  n»  2318. 

21.  (F.  85v-88^).  Translatio  sancti    Benedicli   abbatis.  =  Ibid., 
n»  1117. 

22.  (F.  89^).  [Table  de  la  seconde  partie  du  volume]. 

23.  (F.  90-94).  Passio  beatorum  apostolorum  Pétri  et  Pauli.  = 
Ibid.,  n°  6657. 

24.  (F.  94-97).  Passio  sancti  Pelri  apostoli.  =  Ibid.,  n"  6655. 

25.  (F.  97-lOOv).  Passio  sancli  Pauli  apostoli.  =  Ibid.,  n"  6574. 

26.  (F.  lOOv-109).  Vita  beali  Marcialis  apostoli.  =  Ibid.,  n«  5552. 

27.  (F.  109-110^').  Transitns  eiusdem  apostoli  ad  Dominum.  ==^ 
Ibid.,  n°  5552,  la  seconde  partie. 

28.  (F.  llOv-lUv).  Transitus  sancte  Marie  Magdalene.  =  Ibid.^ 
n°  5443. 


(1)  Cr.  Calai,  cod.  kagiogr.  lai.  hibl.  reg.  BruxclL,  t.  II,  p.  400. 

(2)  Cf.  BBL.,  n°  7617  et  sqq.  (résumé). 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  227 

29.  (F.  111^-113).  Translatio  corporis  sancte  Marie  Magdalene.  = 
BHL.,  n°  5488. 

30.  (F.  113-115).  Passio  sancti  lacobi  apostoli.  =  Ibid.,  n°4057. 

•    31.  (F.  115-117).  Relatio  de  inventione  reliquiarum  sancti  Stephani 
prothomartyris,  Gamalielis  et  aliorum.  =  lbid.,T]Pl^^\. 

32.  (F.  117-118).  Passio  sancti  Sixti  episcopi.  =  Ibid.,  n"  7803. 

33.  (F.  118-120).  Passio  sancti  Laurentii  martyris.  =  Ibid.,  n"  4755. 

34.  (F.  120-12 1^).  Passio  sancti  Ypoliti  martyris,    sociorumque 
eius.  =  Ibid.,  n°  3961. 

35.  (F.   121V-123V).  Passio  sancti  Bartholomei  apostoli.  =  Ibid., 
n»  1002. 

36.  (F.  123^-134).  Vita  beati  Augustini  episcopi  et  confessoris.  = 
Ibid.,  no  785. 

37.  (F.  134-136V).  Vita  sancti  Egidii  abbatis.  =  Ibid.,  n"  93,  sans 
le  prologue. 

38.  (F.  136V-138V).  Vita  sancti  Remacli,  Tungrorum  episcopi.  = 
Ibid.,  n"  7113. 

39.  (F.   138^-141).  De  miraculis  eiusdem  sancti  viri.  ==  Ibid., 
nnos  7120-7122. 

40.  (F.  141-142^).  In  exaltatione  sancte  crucis.  =  Ibid.,  n°  4178. 

41.  (F.  142^-148^).  Passio  sancti  Lamberti  martyris.  =    Ibid., 
n»  4683. 

42.  (F.  148^-152).  Passio  sancti  Mathei  apostoli.  =  Ibid.,  n»  5690. 

43.  (F.  152-154^).  Passio  sancti  Mauricii  et  sociorum  eius.  =  Ibid., 
n^  5741. 

44.  (F.  154V-157V).  Vita  beati  leronimi  presbiteri.  =  Ibid.,  n«  3870. 

45.  (F.  157^-166^).  Passio   sanctorum  Dyonisii  martyris,    socio- 
rumque eius.  =  Ibid.,  n°  2171. 

46.  (F.  166^-168).  Invenlio  eiusdem  martyris  a  rege  Dagoberto.  == 
Ibid.,  n"  2193. 

47.  (F.  168-168).  Revelatio  que  ostensa  est  sanctopapeStepIiano.= 
i6w?.,n"2176. 

48.  (F.  168^-171).  Sermo  in  natale  sancti  Gereonis  martyris  socio- 
rumque eius.  =  Ibid.,  n»  3446. 

49.  (F.  171-172V).  Sermo  in  solemnitate  sanctarum  undecim  milium 
virginum.  =  Ibid.,  n»  8426. 

50.  (F.  172V-175V).  Passio  earundem.  =  Ibid.,  n°  8427,  le  prologue 
est  omis. 

51.  (F.  175^-179).  Passio  beatorum  apostolorum  Simonis  et  lude.  = 
Ibid.,  n"  7749. 

52.  (F.  179-182).  Passio  sancte  Gecilie  virginis.  =  Ibid.,  n°  1495. 

53.  (F.  182-184V).  Passio  Tyburtii  et  Valeriani,  martyrum.  =  Ibid., 
n"  1495,  la  suite. 


228  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

54.  (F.  184^-187).  Passio  beati  démentis,  pape  et  martyris.  = 
BHL.,  n°  1848. 

55.  (F.  187-188V).  Passio  sancti  Andrée  apostoli.  =  Ibid.,  n"  428. 

56.  (F.   188^-192).    Relatio  Miletonis,  episcopi   Laodicensis,   de* 
miraculis  sancti  lohannis,  apostoli  et  evangeliste,  et  assumptione 
eius.  =  Ibid.,  n»  4320. 

.  57.  (F.  192-201).  Passio  sancte  Caterine  virginis.  =  iWrf.,  n°  1663. 

58.  (F.  201-202).  Vita  sancti  Luce  euvangeliste.  =  Ibid.,  n«  4975. 

59.  (F.  202-203»).  Vita  sancti  Alexis  confessons.  =  Ibid.,  n»  288. 

60.  (F.  203»-209v).  Vita  sancte  Gertrudis  virginis  (1). 

61.  (F.  209'-212).  In  natale  sancte  Iuliane,  virginis  ac  marlyris.  = 
Ibid.,  n"  4r»22. 

62.  (F.  212-212^).  Vita  sancli  Vedasti  episcopi  (2). 

63.  (F.  212^-214).  Passio  sancti  Policarpi  martyris.  =  Ibid., 
n°  6874. 

64.  (F.  214-215).  Passio  sanctorum  Gervasii  et  Prothasii.  =  Ibid., 
n»  3514. 

65.  (F.  215-216).  Passio  sanctorum  martymm  Marcellini  presby- 
teri  et  Pétri  exorciste.  =  Ibid.,  n°  5230. 

66.  (F.  216-217^).  Passio  sanctorum  Primi  et  Feliciani.  -=  Ibid., 
n"  6922. 

67.  (F.  217^'-219v).  Vita  sancti  Symeonis  qui  in  columpna  stetit.  = 
Ibid.,  n»  7957. 

68.  (F.  219^-220^).  Passio  sancli  Gordiani  martyris.  =  Ibid., 
n°  3612. 

.  69.  (F.  220^-221).  De  obitu  Petronille  et  passione  Felicule.  = 
//>îrf.,n-6061. 

70.  (F.  221-222^).  Passio  sanctorum  Nerei  et  Achillei  et  Domitille, 
Euphemie  et  Théodore.  =  Ibid.,  n"  6058. 

71.  (F.  222»).  Haec  scripla  de  passione  eius.  =  Ibid.,  n°  6063. 

72.  (F.  222»-224).  Passio  sancti  Christofori  martyris.  =  Ibid., 
n°  1774. 

73.  (F.  224-227»).  Passio  sancti  Eustachii  marlyris,  sotiorumquo 
eius.  =  Ibid.,  n»  2760. 

74.  (F.  228-232»).  [Passio  sancte  Margarete,  virginis  et  martyris].  == 
Ibid.,  n"  5303. 

75.  (F.  233-234).  In  Iranslatione  beati  Augustini.  =  Ibid.,  n"  794. 

76.  (F.  235-236^).  Sermo  sancli  Augustini  episcopi,  de  assum- 
ptione sancte  Marie  cum  corpore.  Inc.  De  sanclissimo  igitur  corpore 
perpétue  virginis  Marie. 


(1)  Cf.  BHL.,  n»  3490  (stilo  diverse). 

(2)  Cf.  Ibid.,  n»  8506  (résumé). 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  229 

77.  (F.  237-238).  De  conceptione  béate  Marie.  Inc.  Celebrate,  fratres 
karissimi,  béate  atque  gloriose  Dei  genitricis. 

78.  (F.  238-238^).  Omelia  super  initium  sancti  euvangelii  secundum 
Matheum.  Inc.  Gonceptionis  gloriose  genetricis  ac  perpétue  virginis 
Marie  precelsa  sollemnitas. 

79.  (F.  238^-240).  In  annunciatione  sancte  Marie  virginis.  Sermo 
sancti  Augustini,  episcopi.  Inc.  Vidi  portam...  Porta  quani  vides  non 
aperietur. 

80.  (F.  240-240^).  In  sollempnitate  sacramenti  corporis  et  sangui- 
nis  Domini  nostri  Ihesu  Ghristi.  Inc.  In  mensa  divine  largitatis  béné- 
ficia exhibita  populo  christiano.  Des.  mutil.  Quando  manna  pluit, 
Deus..., 

81.  (F.  241-251).  Libellus  miraculorum  sancti  Andrée  apostoli.  == 
BHL.,  n-mo. 

Parchemin;  251  feuillets,  plus  deux  de  garde  en  papier;  0'",419  X  0™,288; 
XIIP  siècle  ;  la  fin  du  volume  est  composée  de  fragments  de  format  et  d'âge  diffé- 
rent, comprenant  respectivement  les  ff.  228-232,  233-234,  235-236,  237-240  et 
241-251;  f.  1"  se  lit  une  note,  d'une  main  du  XVII»  siècle,  relative  rà  ces  fragments. 
Deux  colonnes,  sauf  aux  ff.  233-234;  rubriques;  belles  initiales  rouges  à  dessins 
variés;  ff.  2  et  91,  lettrines  colossales  peintes  en  or  et  en  couleurs  ;  titres  courants 
rouges.  L'image  de  S.  Nicolas  figure  dans  l'initiale  placée  en  tête  de  sa  Vie,  f.  2; 
de  même  le  baptême  de  Constantin  f.  18'  et  S'*  Marguerite,  f.  228.  Au  sommet  du 
f.  1,  il  y  a  cette  note  :  Parcum  Dominorum prope  Lovanium.  Reliure  en  veau  fauve; 
au  dos,  le  titre  doré  :  /.  Diaconi  vile  sanclorum  ;  sur  les  plats,  les  armes  de  l'abbaye 
de  Parc,  en  partie  grattées  ;  tranches  rouges  (1). 

3234.    (11986,   982,    11987).    —    Vitae    sangtorum.    En    trois 

volumes  (2). 

Tome  premier  (n°  11986). 

1.  (F.  1-P).  Index  du  tome  deuxième. 

2.  (F.  2-2'p).  Index  du  tome  premier. 

3.  (F.  3-13).  Vita  beatissimi  doctoris  et  episcopi  Fulgentii.  = 
BHL.,  n"  3208. 

4.  (F.  13-18).  Vita  beati  Odilonis  quarti  abbatis  Gluniacensis.  = 
Ibid.,  n"  6282. 

5.  (F.  18-21V).  Vita  verissima  beati  Eugenii  virensium  (sic) 
abbatis.  =  Ibid.,  n°  2665. 


(1)  Cf.,  au  sujet  de  ce  volume,  Catal.  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  BruxelL,  t.  II, 
p.  399-405. 

(2)  Cette  collection  comprenait  quatre  volumes.  Nous  n'en  possédons  que  le 
premier,  le  troisième  et  le  quatrième;  du  second,  il  ne  reste  que  la  table  des 
matières  qui  se  trouve  dans  le  tome  premier,  n"  11986.  Voir,  au  sujet  de  cette 
collection  formée  par  Antoine  Geens,  de  Rouge-Cloître,  Anal.  BolL,  t.  VI,  p.  31-34 
et  Anecdota  ex  operibus  lohannis  Gielemans  adieclis  anecdotis,  p.  343. 


230  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

6.  (F.  21'-22^).  Brevis  vita  beali  Clari  abbatis  Viennensis.  ==  BHL., 
n"  1825. 

7.  (F.  22^-27).  Verissima  et  originalis  vita  dive  virginis  Gallie  pro- 
tectricis  Genovefe.  =  Ibid.,  n°  3334. 

8.  (F.  27-32).  Passio  beatissimorum  martirum  Luciani,  Maxiani 
(sic)  et  Iuliani  ad  longum.  =  Ibid.,  n°  5009. 

9.  (F.  32-36*).  Gesla  S.  Severini  abbatis  et  confessoris  vera  et 
originalia.  =  Ibid.,  n»  7656. 

10.  (F.  36^-45*).  Passio  saiictorum  Iuliani  et  Basilisse  ac  sociorum 
eorum.  =  Ibid.,  n»  4529  (1). 

11.  (F.  45v-48v,  51-58).  Vita  sancti  Guilhelmi  archiepiscopi  Biluri- 
censis.  =  Ibid.,  n"  8900. 

12.  (F.  50).  [Vita  S.  Vulsini].  =  Ibid.,  no  8754. 

13.  (F.  50-59V).  [Vita  S.  AdrianiJ.  =  Ibid.,  n°  3741. 

14.  (F.  60-63^).  Viladivi  Launomari  abbatis  et  confessoris.  =  Ibid., 
no  4734. 

15.  (F.  63^-64').  Passio  sancti  Palrocli  praeclari  martiris  simpliciter 
descripta.  =  Ibid.,  n"  6520. 

16.  (F.  64^-67).  Passio  praecipuorum  martirum  Vincentii,  Oruntii, 
et  Victoris  ac  sociorum  eorundem.  =  Ibid.,  n°  8670. 

17.  (F.  67-68).  Vita  sancti  Hildefonsi  tholelane  civilalis  archie- 
piscopi. =  Jbid.,  n"  3917. 

18.  (F.  68-70).  Passio  sancti  Praeiecti  Arvernensis  episcopi  prae- 
cipui.  ==  i6/c/.,  no6917. 

19.  (F.  70^-72^).  Passio  sancti  Policarpi  Smirneorum  episcopi  et 
discipuli  sancti  lohannis  apostoli  et  evangeliste  aulhentica  valde.  = 
Ibid.,  n"  6870. 

Les  feuillets  73-75  sont  blancs. 

20.  (F.  76-76 V).  Passio  beati  Archadii  gloriosi  martiris  bene 
latina.  =  Ibid.,  n°  658,  inc.  p. 

21.  (F.  76^-88).  Gesla  beati  Remigii  Francorum  apostoli.  =  Ibid., 
n°  7152-7158. 

22.  (F.  88-88^').  Metra  super  ferelrum  beali  corporis  [S.  Remigii].  = 
i6iV;.,n'>7161. 

23.  (F.  88^-90^).  Vita  bealissimi  Hilarii  episcopi  Pictaviensis.  = 
Ibid.,  n°  3885. 

24.  (F.  90^-92).  Sancti  Fortunati  tune  presbiteri  post  Pictaviensis 
episcopi  de  miraculis  sancti  Hilarii.  =  Ibid.,  n°  3887. 

25.  (F.  92-93).  Epistola  sancti  Hilarii  episcopi  Pictaviensis  sancle 
Apre  filie  sue  directa  ex  Frigia.  =  PL.,  t.  X,  col.  549-52. 


(1)  En  marge,  il  y  a  la  note  :  Non  salis  latina,  verilas  Deo  commitlitur. 


"VIES   DE   SAIKTS   EN   LATIN  231 

26.  (F.  93-98^),  Vila  sancti  Viventii  presbiteri  et  confessons  origi- 
nalis  srniplici  licet  stilo  descripta.  =  BHL.,  n°  8725. 

27.  (F.  99-99V).  [Translatio  sancti  Viventii].  =  Ibid.,  n"  8726. 

28.  (F.  99^-103).  Vita  beati  Fursei  episcopi  et  primi  abbatis  latinia- 
censis  in  P>ancia  autenlica.  ^  Ihid.,  n°  3209. 

29.  (F.  103-105).  [Appendix  de  obitu  et  sepultura  S.  Foillani].  Inc. 
Bcnedictus  paler  Furseus  omnia  sua  gubernata.  Cf.  ibid.,  n°  3211. 

30.  (F.  105-110).  [Passio  sancti  Sulpitii].  =  Ibid.,  n°  7930. 

31.  (F.  110V-119V).  Vita  divi  Mauri  abbatis.  =  Ibid.,  n"  5773. 

32.  (F.    119^-120).    Epistola    Odonis...  de    inventione  vite  beati 
Mauri.  =  Ibid.,  n°  5772. 

33.  (F.  120-126).  Liber  Odonis  de  inventione  et  translationibus 
B.  Mauri  primi  abbatis  Glannafoliensis.  =  Ibid.,  n°  5775. 

34.  (F.  126-129).  Vita  beati  Felicis  presbiteri  Nolani  et  confes- 
sons. =  Ibid.,  n°  2873. 

35.  (F.  129-130).  Vita  beati  Felicis.  =  Ibid.,  n»  2874. 

36.  (F.  131-135).  Vita  sanctissimi  Boniti  Arvernensis  episcopi.  = 
Ibid.,  n°  1418. 

37.  (F.  135-135^).  Memorabile  atque  indubitatum  de  beato  Bonito 
miraculum.  =  Ibid.,  n°  1419. 

38.  (F.   135^-138^).   Gesta  beatissimorum    martyrum  Speucippi, 
Meleucippi  et  Eleucippi.  =  Ibid.,  n»  7830. 

39.  (F.  138^-146v).  Vita  sancti  Genulphi.  =  Ibid.,  n°  3357. 
Le  feuillet  147  est  blanc. 

40.  (F.  148-150).  Originalis  passio  beati  Marcelli  pape.  =  Ibid., 
n"  5235. 

41.  (F.  150-151^).  Passio  sanctorum  Marii  et  Marthe.  =  Ibid.^ 
n»  5543. 

42.  (F.  151^-154).  Nobilis  passio  preciosi  martiris  Vincentii  archi- 
diaconi.  =  Ibid.,  nn°«  8628  et  8630. 

43.  (F.  154-156).  Passio  beatissimi  Wlstani  episcopi.  ==    Ibid,, 
n°  8759. 

44.  (F.  156-161).  Sancti  Alredi  liber  de  vita  sancti  Edwardi  régis 
Anglie.  ==  Ibid.,  n°  2423,  le  prologue  manque. 

45.  (F.  161V.163).  Vita  Alredi  abbatis.  =  Ibid.,  n"  2645. 

46.  (F.  163-164).  Vita  sancti  Henrici  anachorile  et  confessons  in 
Anglia.  =  Ibid.,  n^  3806. 

47.  (F.  164-168).  Vita  sancti  Kentigerni  episcopi  in  Scotia.  =  Ibid., 
n°  4648(1). 


(1)  A  la  fin,  il  y  a  celle  noie  :  Quae  mihi  non  pcr  omnia  solida  videlur,  sed  Deo 
nkhil  imposnibile. 


232  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

48.  (F.  168-169^).  Vita  beatissimi  Epiphanii  licinensis  édita  a  suo 
successore  B.  Enodio  (1). 

Le  feuillet  170  est  blanc. 

49.  (F.  171-174).  Vila  beat!  Rigoberli  Remensis  archiepiscopi  et 
confessoris.  =  BHL.,  n°  7253. 

50.  (F.  174-177).  Vita  sancti  Andrée  episcopi  Fesulani  ordinis 
carmelitarum  viri  sancti.  =  Ibid.,  n°  446,  sans  le  prologue. 

51.  (F.  177-180).  Passio  sancti  Tillonis  abbalis  Solenniacensis.  = 
Ihid.,  n°  8291,  le  prologue  manque. 

52.  (F.  180-181).  Passio  beatissimorum  marlyrum  Salurni  et  socio- 
rum.  =  Ibid.,  n°  7492. 

53.  (F.  181-182^).  Passio  notabilis  martiris  Macharii  et  Eugenii(2). 

54.  (F.  182y-184^).  Vita  bealorum  confessoruni  lulii  prcsbiteri  et 
Iuliani  diaconi.  =  BIIL.,  n°  4558. 

55.  (F.  184V-185).  Passio  sancti  Thymolhei.  =  Ibid.,  n"  8294. 

56.  (F.  185-186).  Passio  béate  Neophite  virginis.  =  Ibid.,  n°6051. 

57.  (F.  187-190V).  [Vita  sancti  Amandi].  ->  Ibid.,  n»  332. 

58.  (F.  190^-191^).  Visio  béate  Aldegundis  virginis.  Jnc.  Eodem 
lempore  bcata  Aldegundis  in  timoré  sancto  ab  ipsis  infant ie  annis. 

59.  (F.  191^-192).  Petitio  seu  coniunctio  B.  Amandi  de  corpore  suo. 
Les  feuillets  192^-194^  sont  blancs. 

60.  (F.  195-198).  Vita  sancti  Vedasti.  =  BHL.,  n°  8506. 

61.  (F.  198-200).  [Miracula  sancti  VedastiJ.=i6«/.,  nn«>«  8513-8515. 

62.  (F.  200-201).  Historia  adventus  et  translalionis  B.  Hélène 
regine  de  Roma  in  provinciam  rhemanam  (sic).  =  Ibid.,  n"  3773. 

63.  (F.  201-204).  Egregia  Ghristi  miracula  que  mirifico  ostendit 
Deus  per  suffragia  sancte  Hélène  christianissime  regine.  =  Ibid., 
n«  3775. 

64.  (F.  204-204^).  Passio  sancte  Taciane  virginis.  Inc.  Rex  Alexan- 
der  in  anno  quarto  regni  sui. 

65.  (F.  201^-205).  Epilaphium  ...  in  civitate  ...  Luca  ubi  requiescit 
sanctus  Richardus.  Inc.  Soror  Offonis  régis  fuit  mater  b.  Richardi. 

66.  (F.  205-207V).  Vita  beati  Pauli  Virdunensis  episcopi.  =-  BEL., 
n°  6600. 

67.  (F.  207-213).  Vila  sancti  Ansberli  archiepiscopi  Rothoma- 
gensis.  =  Ibid.,  n"  519,  le  prologue  manque. 

68.  (F.  213-216V).  [VitaJ  sanctissimo  Auslreberte.  =  Ihid.,  n°  832, 
sans  le  prologue. 

69.  (F.  216^-217^).  Qucdam  miracula  post  eius  transitum.=  Ibid., 
n»  838. 


(1)  Résumé  très  court;  cf.  BEL.,  n»  2570. 

(2)  Cf.  BHL.,  n»  5103;  rédaction  différente. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  233 

70.  (F.  217^-22  Iv).  Passio  sancti  Salurnini  presbyteri  et  sociorum 
eius.  =  BHL.,  n»  7492. 

71.  (F.  221^-224).  Vila  beati  Eleutherii  primi  Tornacensis  epi- 
scopi.  =  Ibid.,  n°  2455. 

72.  (F.  224-226).  Passio  sanctorum  Philee  episcopi  et  Filoromi 
martirura.  =  Ibid.,  n°  6800. 

73.  (F.  226-228).  Vita  sancli  Oswaldi  Wigorniensis  episcopi.  = 
Ihid.,  n°  6380. 

Les  feuillets  229-232  sont  blancs. 

74.  (F.  233-252^).  Gregorii  Turonensis  liber  de  gestis  sanctorum 
Patrum.  =  Ibid.,  n°  6541. 

75.  (F.  252^-268^).  Liber  eiusdem  de  gloria  confessorum.  ==  PL., 
t.  LXXI,  col.  913. 

76.  (F.  269-275).  Liber  miraculorum  religiosi  divi  domni  Pétri 
abbatis  sexti  Gluniacensis.  =  PL.,  t.  CLXXXIX,  col.  861  sqq. 

Tome  troisième  (n"  982). 

1.  (F.  1-1^).  Index. 

2.  (F.  2-2^).  [Passio  sanclc  lustine  virginis].  =  BHL.,  n°  4574. 

3.  (F.  2^-3^),  [Vita]  sancte  Grale  virginis.  Lie.  Grata  inatrona  et 
pudicissima  virgo. 

4.  (F.  3^-4).  Vila  sanctorum  heremitarum  Zoerardi  confessons  et 
Benedictimartiris  ab.MAURO  episcopoQuinecclesiastensi  descripta.= 
^ITL.,  n°452. 

5.  (F.  4-5).  Oralio  beati  Enodii  ticinensis  episcopi  in  ordination  e 
beati  Laurentii  archiepiscopi  Mediolanensis  et  confessons.  =  Ibid., 
n°4751. 

Les  feuillets  5^-8  sont  blancs. 

6.  (F.  9-14^).  Vila  beati  Amatoris  episcopi  Autisiodorensis  origi- 
nalis.  =  Ibid.,  n"  356,  le  prologue  manque. 

7.  (F.  14V-17).  Passio  beati  Andeoli  subdiaconi  minime  dubia.  = 
Ibid.,  n»  423,  sans  le  prologue.   ' 

8.  (F.  17-17^).  Vita  sancli  Eremberti  episcopi  tholosani  et  monachi 
fontanellensis.  =  Ibid.,  n"  2587. 

Les  feuillets  18-24  sont  blancs. 

9.  (F.  25-28^).  Vita  beati  Symeonis  monachi  et  confessons.  = 
J6/rf.;n°7963. 

10.  (F.  28^-30^).  Vita  beatissimi  Lifardi  presbiteri  et  abbatis.  = 
i6îU,  n°4931. 

11.  (F.  30^-39v).  Vita  beati  Gudwali  archiepiscopi  et  confessons.  = 
Ibid.,  n°  3687. 

12.  (F.  40-42V).  Vita  sancti  Gildardi  Rolhomagensis  archiepiscopi  et 
confessons.  =  Ibid.,  nn"'  3539  et  5869. 


234  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

13.  (F.  42-45).  Passio  sancti  Maurini  abbalis.  =  BHL.f  n»  5735. 

14.  (F.  45-48).  Vita  beati  Loutfredi  abbalis  et  confessons.  =  Ibid., 
n°  4899. 

15.  (F.  48-53).  Vila  beati  Anthelmi  episcopi  Beliiccnsis.  =  Ibid., 
n°  560. 

16.  (F.  53-54).  Quedam  miracula  post  mortem  eius.  Inc.  Gum  non 
inferioris  nieriti  esset  nec  minus  Deo  placerel. 

Les  feuillets  54^-55^  sont  blancs. 

17.  (F.  56-73).  Vita  bealiNorberliMagdeburgensis  archiepiscopi.= 
Ibid.,  n®  6249,  sans  le  prologue,  et  n"  6250. 

18.  (F.  73-73V).  Passio  beati  Wlstani  régis.  =  Ibid.,  n»  8978. 

19.  (F.  73^-74).  Vita  servi  Dei  Roberti  abbatis  ordinis  Cisterciensis 
in  Anglia.  =  Ibid.,  n°  7269. 

20.  (F.  1^-11).  Vita  sancti  Columbe  abbatis  et  confessoris.  =  Ibid., 
n"  1891. 

21.  (F.  n^-18).  Vita  beati  Edmari  seu  Ithmari roflfensis episcopi.  = 
Ibid.,  n°4S>0\. 

22.  (F.  78-79^).  Vila  bealissime  Margarcle  rcgine  Scotie  quam 
sanctus  Adelrcdus  abbas  originaliter  scribit,  unde  sequens  compilata 
est.  =  Ibid.,  n°  5326. 

23.  (F.  79^-82^').  Vila  sancti  AlbaniprothomartirisAnglie.  =  Ibid, 
n°  213,  le  prologue  manque. 

24.  (F.  82^-83*).  Passio  beati  Amphibali  et  sociorum  eius.  Inc. 
Cum  sanctus  Amphibalus  Albanum  martyrem  gloriosum. 

25.  (F.  83^-85^).  Vita  beati  Barlholomei  monachi  et  eremite.  =  Ibid., 
n»  1016. 

Les  feuillets  86  et  87  sont  blancs. 

26.  (F.88-%^). Vita sanclissimiMarlialisconfessoris.=i6/c?.,n" 5552. 

27.  (F.  97-108^).  Vita  beati  Dunslani  archiepiscopi  Canlhua- 
rionsis.  =  Ibid.,  n"  2346. 

28.  (F.  108^-114).  Liber  eiusdem  [Eadmeri]  de  miraculis  eiusdem 
post  mortem.  =  Ibid.,  n°  2347. 

29.  (F.  1 14-115).  Originalis  passio  sancti  Baudc\i\.  =  Ibid.,  n°  1043. 

30.  (F.  115^-117^).  Vita  sancti  Austregisiii.  =  Ibid.,n'^839. 

31.  (F.  117^-119^).  Miracula  post  obitum.  =  i6/c^.,n'>  841. 

32.  (F.  119^-121).  Passio  beatissinii  Desidcrii  Lingonensis  epi- 
scopi. =  Ibid,  n»  2146. 

33.  (F.  121-128).  Venerabilis  Iohannis  archipresbyleri  Aretini  vita 
sanclissimi  Zenobii  Florenlini  episcopi.  =  Ibid.,  n°  9018. 

34.  (F.  128-1 35v).  Passio  beati  Urbani  pape.  =  Ibid.,  n»  8387. 
Le  feuillet  136  est  blanc. 

35.  (F.  137-138^).  Passio  Ethelberti  régis  orienlaliumAnglorum.= 
Ibid.,  n°  2628. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  235 

36.  (F.  138^-140^).  Passio  beati  Fremundi  regis.^BHL.,  n"3146. 
Les  feuillets  141-144  sont  blancs. 

37.  (F.  145-151^).  Vita  beatissimi  Godrici  horemite  et  confessons 
Yera  et  pêne  originalis.  ==  Ibid.,  n°  3603. 

38.  (F.  152-154).  Vita  beati  Odonis  archiepiscopi  Gantuariensis  sed 
abbreviata.  =  Ibid.,  n°  6291. 

39.  (F.  154-158^).  Vita  beatae  Modwenne  virginis  et  abbalisse 
mirabilis.  =  Ibid.,  n"  2099. 

40.  (F.  158^-159).  [Vita  sancte  Sexburge].  =  Ibid.,  n°  7695. 

41.  (F.  159-159^).  Brevis  vita  sancte  Vuieburge  virginis.  i«c.  Sancta 
Vuieburga  filia  fuit  Anne  régis  orientalium  Anglorum. 

42.  (F.  159^-160^).  Vita  sancte  Mildrede  virginis  et  abbatisse.  = 
Ibid.,  n«  5963. 

43.  (F.  161-166).  Vita  beati  Udalrici.  =  Ibid.,  n°  8362. 

44.  (F.  166-168).  Passio  béate  Godeleve  édita  a  quodam  Drogone 
monacho.  =  Ibid.,  n°  3592. 

45.  (F.  168-169^').  Vita  beati  Brunonis  Goloniensis  archiepiscopi. 
Inc.  Beatissimus  Bruno  Goloniensis  archiepiscopus  claris  ortus  nata- 
libus. 

46.  (F.  169^-171).  Passio  preciosorum  militum  Victoris  et  sociorum 
eius  ad  longum  et  vera.  =  Ibid.,  n"  8570. 

47.  (F.  171V-172V).  Vita  beatissimi  Turiani.  =  i6îc?.,  no  8341. 
Les  feuillets  173-176  sont  blancs. 

48.  (F.  177-181^).  Passio  beati  Arnulphi  archiepiscopi.  =  Ibid., 
no  706. 

49.  (F.  181V-183).  Vita  sancti  Neoli.  =  ièïd;  no  6056. 
Les  feuillets  183^-184  sont  blancs. 

50.  (F.  185-185^).  Vi  l a  praeclari  confessons  GhristiLupi  Trecensis 
cpiscopi  bene  autentica.  =  Ibid.,  n°  5087. 

51.  (F.  185V-198).  Vita  sancli  Germani.  =  Ibid.,  no  3454. 

52.  (F.  198-202).  Passio  beati  Germani  episcopi.  =  Ibid.,  no  3452. 

53.  (F.  203-204V).  Passio  preciosi  marliris  Gucuphatis  notabilis  et 
minime  dubia.  =  Ibid.,  n°  1998. 

54.  (F.  205-208^).  Divi  Prosperi  Aquitanici  episcopi  Regiensis  vita 
a  loHANNE  Antonio  Flaminio  Imolensi  contexta(l). 

55.  (F.  209-211).  Vita  sancti  Ethelwoldi  wintoniensis  episcopi 
contracta.  =  BHL.,  n°  2648. 

56.  (F.  211-212V).  Vita  beati  Walleni  abbatis  abbreviata.  =  Ibid., 
n"  8784. 


(1)  Voir,  au  sujet  de  Jean-Antoine  Flaminius  (1464-1536),  Tibaboschi,  Storia 
délia  lelteralura  ilaliana,  t.  VII,  Modena,  1778,  p.  230-31.  Cette  Vie  de  S.  Prosper 
semble  inédile. 


236  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

57.  (F.  212^-214).  Vita  béate  Ebbe  virginis.  =  BHL.,  nogSôS. 

58.  (F.  214-215).  Vita  beati  Bregwini  archiepiscopi  Canthua- 
rlensis.  =  Ibid.y  n*»  1450. 

59.  (F.  215-215V).  Vita  beati  Edwoldi.  =  Ibid.,  n°  2429. 
Le  feuillet  216  est  blanc. 

60.  (F.  217-218^).  Epistola  Aviti  ....  sancti  Luciani  presbyteri  de 
revelatione  corporis  beati  prothomartiris  Stephani.^  Ibid.,  nn«>»  7850 
et  7851. 

61.  (F.  219-220).  Historia  Iranslationis  eius  ad  Constantino- 
polim.  -=  llid.,  n»  7858. 

62.  (F.  220-228).  Liber  miraculorum  que  meritis  beati  prothomar- 
tiris Stephani  in  ecclesia  uzalensi  ostensa  sunt.  =  Ibid.,  nn''^  7860  et 
7861. 

63.  (F.  228-229^).  [De  miraculis  sancti  Stephani  auctore  S.  Augu- 
STiNo].  =  Ibid.,  nn"»  7868-7872. 

64.  (F.  229^-23 1).  Gonversio  sancle  Affre.  -=  Ibid.,  n°  108. 

65.  (F.  231-231V).  Passio  sancte  Affre.  =  Ibid.,  n»  109. 

66.  (F.  231V-234).  Vita  sancti  Cassiani.  ==  Ibid.,  n«  1632. 

67.  (F. 234-236).  Translatio  cum  miraculis  eiusdem.  =  i6/rf.,n''  1635. 

68.  (F.  236-239^).  Passio  sanctorum  Donati  episcopi  Aretini  et 
Hilariani  monachi.  =  Ibid.,  n°  2294. 

Le  feuillet  240  est  blanc. 

69.  (F.  241-246).  Vita  beali  Stephani  primi  régis  et  apostoli 
Hungaroruni.  =  Ibid.,  n°  7921. 

Les  feuillets  246^-248  sont  blancs. 

70.  (F.  249-252V).  Vita  sanctissime  Radegundis  regine.  =  Ibid., 
n»7048. 

71.  (F.  252^-265).  Vita  S.  Arnulphi  confessons.  =  Ibid.,  n"  703. 

72.  (F.  265-266).  Passio  sanctorum  Liberati  abbatis  et  sociorum 
eius.  =  Ibid.,  n°  4906. 

73.  (F.  266-269).  Vita  beatissime  Hélène  regine.  =  Ibid.,  w  3778. 

74.  (F.  269-272).  Vita  sancti  Philiberti  abbatis  autentica  et  origi- 
nalis.  =  i6iU,n"6806. 

75.  (F.  272-273).  Passio  sancti  Mauri  presbiteri  et  sociorum  eius  qui 
translatus  est  ad  monasterium  quod  intra  Leodienses  situm  Florinis 
dicitur.  =  Ibid.,  n"  5783. 

76.  (F.  273-276).  Vitasanclissimi  Audoeni  archiepiscopi  Rothoma- 
gensis  pulchra  et  autentica  (1). 

77.  (F.  ^IQy-^ll).  Vita  dive  virginis  Ghristi  Hunegundis.  Inc.  In 
tellure  Francie  pago  vermandensi  (2). 


(1)  Cf.  BHL.,  n"  750. 

(2)  Cf.  ibid.,  n°  4046. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  237 

78.  (F.  277-278).  Elevatio  et  translatio  sancte  Hunegundis  virgi- 
nis.  =  BHL.,  n°  4047. 

79.  (F.  279-280).  Passio  sanctorum  Eusebii,  Ponciani,  Vincentii  et 
Peregrini.  =  Ibid.,  n°  2742. 

80.  (F.  280^-284^').  Actus  et  passio  clara  sanctorum  Georgii 
monachi,  Aurelii  et  Natalie  ac  sociorum  eorumdem.  ==  Ihid., 
n°  3408. 

81.  (F.  284^-289^).  Vita  sancti  Cesarii  episcopi  Arelatensis.  =  Ibid., 
n«  1508. 

82.  (F.  290-290^).  Passio  sancti  Iuliani  Brivatensis.  ==  76/rf./n»  4542, 
sans  le  prologue. 

83.  (F.  290^-292^).  Vita  sancti  Mederici  abbatis  et  confessons.  = 
Ibid.,  n°  5875. 

84.  (F.  292^-295).  Vita  notabilis  sanctissimi  Agili  primi  Restacensis 
abbatis.  =  Ibid.,  n°  148,  le  prologue  manque. 

85.  (F.  295-296^').  Vita  sancte  Savine  virginis  (1).  Inc.  Fuit  quidam 
paganus  Savinianus  nomine. 

86.  (F.  296^-297^).  Vil  a  sancte  Culhburge  regine  et  virginis  in 
Anglia.  =  BHL.,  n"  2034. 

87.  (F.  297^-298^).  Vita  sancte  Eanswide  virginis  et  abbatisse 
Folkstanensis.  =  Ibid ,  n^  2555. 

Tome  QUATRIÈME  (no  11987). 

1.  (F.  1-lv).  Index. 

2.  (F.  2-4).  Vita  beati  Lupi  archiepiscopi  Senonensis  et  confes- 
soris.  =  BHL.,  n"  5082. 

3.  (F.  4-5).  Vita  beatissimi  lusti  Lugdunensis  episcopi.  =  Ibid., 
n»  4660. 

4.  (F.  5).  Vita  sancte  Verene  virginis  (2). 

5.  (F.  5-7^).  Passio  beati  Anthonini  presbyteri.  =  Ibid.,  n°574. 

6.  (F.  7^-11).  Passio  beati  Aygulphi  abbatis  lirinensis  originalis.  = 
Ibid.,  n°  194. 

7.  (F.  11-13^).  Passio  beati  Reguli  archiepiscopi  in  Affrica.  =  Ibid., 
n°  7102. 

8.  (F.  13v).  Memorii  diaconi  et  sociorum  eius  passio  (3). 

9.  (F.  13v-14v).  Vila  beali  Maximi  Viennensis  episcopi  notabilis. 
Inc.  Beata,  fratres  karissimi,  sanctorum  societas. 

10.  (F.  14^-17^').  Passio  beatorum  Prothi  et  lacincti,  Eugénie  et 
aliorum  originalis.  =  BHL.,  n»  2G67. 


(1)  Cf. /?^L.,no7408. 

(2)  Cf.  ibid.,  n»  8541. 

(3)  Résumé,  cf.  ibid.,  n°'5917. 


238  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

11.  (F.  17^-20^).  Vita  beati  Mauritii  episcopi  Andcgavcnsis.  = 
BHL.,  n°  5731,  le  prologue  manque. 

Les  feuillets  21-23  sont  blancs. 

12.  (F.  24-25^).  Passio  sancli  Anlhonini  presbyteri  et  martiris.  = 
Ibid.,  n°  572. 

13.  (F.  25V-26).  Vita  sancte  Wlfhildis  virginis  et  abbatisse.  =  Ibid., 
n»  8737. 

14.  (F.  26^-28v).  Vita  sancti  Bertellini.  =  Ibid.,  n»  1263. 

15.  (F.  28V-29V).  Vita  sanctissime  Edithe.  =  Ibid.,  n»  2391. 

16.  (F.  29^-31^).  Vita  sancti  Niniani  episcopi  et  confessons.  =  76/rf., 
n°6241. 

17.  (F.  3U,  151-157).  Vita  beatissimi  Aychadri.  =  Ibid.,  n°  182. 

18.  (F.  147v-150^  32-37V).  Vita  beati  Gerardi  Broniensis.  =  Ibid., 
n°  3422. 

Les  feuillets  38  et  39  sont  blancs. 

19.  (F.  40-51).  [Vita  beati  Brunonis].  Inc.  Divina  pietas  quae  multa 
olim  pro  reveratione  hominis. 

Les  feuillets  51^-55^  sont  blancs. 

20.  (F.  56-59).  Originalis  passio  beatorum  Sergii  et  Bachi.  =-  BIIL., 
n»7600. 

21.  (F.  59-62*).  Venerabilis  Anastash  bibliothearii  {sic)  urbis  Rome 
passio  divi  Demetrii.  =  Ibid.,  n°  2122. 

22.  (F.  62'-67).  Passio  beatissimorum  Tarachi  presbiteri  et  Andro- 
nici.  =  Ibid.,  n°  7982. 

23.  (F.  67-71).  Passio  beati  Maximiliani  archiepiscopi  Laureacensis 
ad  longum  et  satis  probata.  =  Ibid.,  n"  5811. 

24.  (F.  1\-11).  Vita  beati  Galli  episcopi  et  confessons.  =  Ibid.^ 
no  3252(1). 

25.  (F.  77-80*).  Vita  sancli  Aquilini  episcopi  Ebroicensis.  =  Ibid., 
n°655. 

26.  (F.  80^-81*).  Vita  sanctissimi  Romani  Rolhomagensis  archi- 
episcopi praecipui.  =  Ibid.,  n°  7312,  sans  le  prologue. 

27.  (F.  82-83).  Passio  beati  Theodorici  presbiteri  et  martiris  cum 
aliis  notabilis.  =  Ibid.,  n*>  8074. 

28.  (F.  83-84).  Passio  beati  Felicis  episcopi  et  sociorum  eius.  == 
i6irf.,n''2894. 

29.  (F.  84-86*).  Vita  beati  Maglorii  secundi  Dolensis  episcopi.  = 
Ibid.,  n"  5140. 

30.  (F.  86*-93*).  Pulchra  et  originalis  vita  B.  Wolfgangi  Ratispo- 
nensis  episcopi.  =  Ibid.,  n°  8990,  le  prologue  manque. 


(1)  Il  y  a  de  plus  Praefalio  Walcherodi  Augensis  cenobii  abbalis.  Inc.  Petentibus 
igitur  sancte  congregalionis  fratribus  cenobii  sancti  Galli. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  "  239 

31.  (F.  93v-94v).  De  translatione  eiusdem.  Inc.  Presentis  diei  festi- 
vitas  ad  virtutum  nos  accendit  gaudia. 

32.  (F.  Oiv-QS'^').  Vita  originalis  sancti  Gondedi  monachi  et  confes- 
sons. =  Ibid.,  n"  1907. 

'33.  (F.  96-97).  Vita  beatissimi  Amantii  Ruthensis  episcopi.  =  Ibid., 
no  351. 

34.  (F.  97-99^).  Vita  beati  Guillibrordi  episcopi  Ultraiectensis 
primi.  =  Ibid.,  n°  8935. 

35.  (F.  99^-124).  Vita  dive  nriemorie  Godefridi  Ambianensis  epi- 
scopi. =  Ibid.,  n°  3573. 

36.  (F.  124-125^).  Vita  sancti  Romani  episcopi  et  confessons.  Inc. 
prol.  Dilectissimo  et  meritis  venerando  totoque  sinu  pectoris  ample- 
ctendo  in  Christo  palri  et  abbati  ecclesie  sanctorum  apostolorum 
Gregorius...  turonensis.  Inc.  vita.  Fuit  enim  praedictus  Romanus. 

37.  (F.  125v,  161-163V).  Vita  sanctissimi  Verani.  =  Ibid.,  n°  8536. 

38.  (F.  126-126^).  Vita  sancti  Remigii  Remorum  archiepiscopi 
édita  a  beato  Fortunato.  =  Ibid.,  n°  7150. 

39.  (F.  126^-129^).  Vita  et  passio  beati  Leodegarii  Augustudunensis 
episcopi  et  Gerini  viri  nobilis  fratris  eius.  =  Ibid.,  n°  4851. 

40.  (F.  129^-130^).  Translatio  beati  Leodegarii  episcopi  et  martyris 
cum  miraculis.  =  Ibid.,  n°  4851. 

41.  (F.  130^-131^,  133).  Passio  preliose  martyris  Christi  Fidis  vir- 
ginis.  =  Ibid.,  n°  2928, 

42.  (F.  132-132^).  Translatio  béate  Fidis  virginis  et  martyris  ad 
monasterium  concliacense  rilhmice.  =  Ibid.,  n»  2941. 

43.  (F.  133-134V).  Passio  sancte  Bénédicte  virginis.  =  Ibid.,nH081. 

44.  (F.  134^-139).  Vita  sancti  lohannis  prions  Bridlingtoniensis.  — 
i^/c^.,  n°4356. 

45.  (F.  139-139^).  Brevis  vita  sanctissimi  Thome  episcopi  Herfor- 
dcnsis  et  confessons.  =  Ibid.,  n°  8254. 

46.  (F.  139^-140^).  Passio  brevis  sancti  Meloris  martyris.  -=-  Ibid., 
n"  5905. 

47.  (F.  140^-141).  Vita  sanoti  Ywii  discipuli  sancti  Cuthberli.  = 
Ibid.,  n°m38. 

48.  (F.  141-142). Vita  et  passio  sancte  Osithe  virginis.=  Ibid.,  n"6353. 

49.  (F.  142-143V).  Vita  sancte  Ethelburge  virginis.  =  Ibid.,  n"  2631. 

50.  (F.  143^-144).  Sanctorum  martyrum  Ethelredi  et  Ethelbrecti 
fratrum.  =  Ibid.,  n»  2644. 

51.  (F.  144-144^).  Vita  compendiosa  beatissime  Keyne  virginis.  = 
Ibid.,  n°  4653. 

52.  (F.  144^-146).  Vita  sanctissime  Fridesarde  virginis.  =  Ibid., 
no  3165. 

53.  (F.  146-146V).  Vita  sancti  Eate  episcopi.  =Ibid.,  n°  2357. 


240  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

54.  (F.  146V-147').  VitasancleElfledeabbalisse.  =  fi//L.,n°2472. 
Les  feuillets  157^-158^  sont  blancs. 

55.  (F.  159-159^).  Passio  gloriosi  martyris  Ferreoli  Iribuni  bene 
autentica.  =  Ibid.,  n"  2912. 

Le  feuillet  160  est  blanc. 

56.  (F.  164^-167).  Vila  beati  Bertuini  episcopi  Anglici  in  coinitatu 
Namurcensi  quiescentis  ad  longum.  =  Ibid.,  n°  1308. 

57.  (F.  167^-1 74v).Vita  bealissimi  Lauronlii  primalis  Hybornie.  = 
Ibid.,  n»  4743. 

58.  (F.  174^-176).  Vita  sanclissimi  Aniani  Aurelianensis  episcopi.= 
Ibid.,  no  474. 

59.  (F.  176-176^).  Vita  beati  Momboll  abbatis.  =  Ibid.,  n"  5990, 
le  prologue  manque. 

60.  (F.  176^-178^).  Passio  sanclissimorum  Romani  monachi, 
Ysicii,  Palalini  et  Barale.  —  Ibid.,  n»  7303. 

61.  (F.  178V-195V).  Vita  sancli  Golumbani.  =  lbid.,n''  1898. 
Les  feuillets  1%-199  sont  blancs. 

62.  (F.  200-236).  Vita  sancti  Eligii  Noviomensis  episcopi.  «^  Ibid., 
nn«»  2474-2476. 

63.  (F.  236-237').  Vita  sancli  Agerici  Virdunensis  episcopi  ad  lon- 
gum. =  Ibid.,  n°  144;  en  plus,  un  prologue  qui  Inc.  Impellitis  me  ac 
trahitis  violentia  amabili. 

64.  (F.  238-238^).  Carmen  beati  Fortunati  episcopi  de  sancto 
Agerico  Virdunensi  cpiscopo.  =  PL.,  t.  LXXXVIII,  col.  47. 

65.  (F.  239-241V).  vita  sancti  Eligii  rithmice  atque  commatice 
exposita.  =  lbid.,n°  2478. 

66.  (F.  242-244^).  Vita  brevis  sanclissimi  Edmundi  archiepiscopi 
Canthuariensis.  =  Inc.  Sanctus  Edmundus  in  Abendonie  villa  in 
Westsaxonica  plaga  Anglie  originem  duxit. 

67.  (F.  244^-245^),  Passio  sancti  Edmundi  régis.  =  Ibid.,  n»  2401. 

68.  (F.  245^-246^).  Passio  sanctorum  Diodori  presbiteri  et  Mariani 
diaconi.  =  Ibid.,  n°  2164. 

69.  (F.  246^-249^).  Passio  sancli  Edmundi  régis  ad  longum.  = 
Ibid.,  n"  ^392,  le  prologue  manque. 

Le  feuillet  250  est  blanc. 

70.  (F.  251-256).  Passio  beatissime  Anaslasie,  auctore  Anastasio 
bibliothecario.  Inc.  prol.  Omnia  quae  a  sanctis  gesta  sunt  vel  gerun- 
tur.  Inc.  vita.  Praelextali  igilur  illustrissimi  viri  filia  légitima.  = 
BHL.,  no  1795. 

71.  (F.  256-258^).  Vita  et  passio  beati  Thome  Canthuariensis  archi- 
episcopi. =  Ibid.,  n°  8206. 

Les  feuillets  259-262  sont  blancs. 

72.  (F.  263-265).  Vita  beati  Eloquii.  =  Ibid.,  n^  2515. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  241 

Papier,  au  filigrane  de  la  cruche  surmontée  de  la  croix  ;  275,  298  et  265  feuillets  ; 
0"',27  X  O^'ilQ?;  XYP  siècle.  Les  nn"'  982  et  11987  ont  leur  ancienne  reliure  veau 
brun  estampé,  le  n»  11986  a  une  demi-reliure  moderne;  dos  en  maroquin  brun, 
litre  doré  :  Vitae  Sanctorum,  XVI,  avec  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I". 

3235.  (12151).  —  De  S.  Godeleva. 

1.  (F.  1-37^).  Vila  béate  Godeieve  virginis  et  martiris.  =  BHL., 

Les  feuillets  38-40  sont  blancs. 

2.  (F.  41-44).  (Miracula  B.  Godelevae]  (1).  •      ■ 

Papier  ;  44  feuillets;  0'°,212  X  0'",144  ;  XVP  siècle  (1506).  Ce  volume  semble  pro- 
venir de  l'ancienne  bibliothèque  des  BoUandistes  (2).  Cartonnage. 

3236.  (14650-59).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (P.  1).  [De  peecatis  omissionisj. 
Les  feuillets  1^-2  sont  blancs. 

2.  (F.  2v-8).  Vita  sancti  Remacli  episcopi.  =  BHL.,  n"  7113,  le 
prologue  est  omis. 

3.  (F.  8-17^).  Traclatus  de  miraculis  sancti  Remacli.  =  Ibid., 
nn°«  7120-7126. 

4.  (F.  18-18V).  Versus  in  laude  beati  Lantberti  (3). 

5.  (F.  19-36V).  Vita  vel  passio  beati  Lantberti.  =  BHL.,  n°  4683. 

6.  (F.  37-39).  Unde  supra  anliphonae  et  responsoria  (4).  Avec 
neumes. 

7.  (F.  39^-42^').  Antiqua  Dei  miracula  in  honore  Lantberti  raarty- 
ris.  =  Zi^L.,  n'^4689. 

8.  (F.  43-46^).  [Homilia  de  evangelio  Noîite  tîmere  pusillus  grex], 
Inc.  Dominus  ac  redemptor  noster  omnes  homines  volens  salvos  fieri. 

9.  (F.  47-60^).  [Vita  metrica  sancti  LambertiJ.  =  BHL.,  n°  4682, 
Des.  Diiifil.  nos  et  laetificet  pace  pelitos....  (5). 

10.  (F.  61-86V).  Vita  et  passio  B.  Leodegarii.  =  Ibid.,  n°4853.  Des. 
mutil.  claudorum  atque  a  demonibus.... 

11.  (F.  87-99^).  Vita  beati  Amandi  episcopi  atque  confessoris.  == 
Ibid.,  n"  332,  sans  le  prologue. 

12.  (F.  100-125).  Vita  Hugberti  antistitis  almi.  =  iè/c?.,  n"  3994, 
sans  l'épître  dédicatoire. 

13.  (F.  125-129).  [Translalio  sancti  Huberti].  =  iô/d;  n»  3995. 


(1)  Publié  dans  Acla  SS.,  lui.  t.  II,  p.  438-440. 

(2)  Cr.ibid.,  pp.  414  et  438. 

(3)  Publiés  dans  le  IMIelin  del'Inslilul  archéologique  liégeois,  t.  XIII,  p.  418-20. 

(4)  Publié  ibid.,  n»  389. 

(5)  La  pièce  est  complétée  par  une  copie  sur  papier,  du  P.  BoUig,  extraite  du 
manuscrit  n°  8565  de  la  bibliothèque  Vaticane. 

CATAL.   BIBL.   ROYALE,   T.   V.  16 


242  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

14.  (F.  129^-139^).  De  miraculis  eiusdem  almi  Hucberli.  =  BHL., 
n°  3997. 

15.  (F.  140-162).  Vila  ac  virlutes  felicissimi  patris  Trudonis  presbi- 
teri.  =  Ibid.,  n»  834. 

16.  (F.  162-165).  Vila  beatissimi  Eucherii  Aureliani  urbis  epi- 
scopi.  =  Ibid.,  n°  2660. 

17.  (F.  165^-166^).  Thome  F'inpteit  episcopi  Vigorensis  expositio 
super  parabolas.  Des.  mutil.  vos  ipsi  vidislis....  (1). 

18.  (F.  167-167*').  [Fragment  d'un  traité  de  philosoiphej. 

Parchemin;  167  feuillets  ;  0™,286  X  0",208;  X*  siècle,  sauf  les  feuillets  1',  2', 
162-167,  qui  sont  du  XV»  et  le  feuillet  167  qui  date  du  XIV»;  .très  belles  lellrines 
en  toutes  couleurs;  ancienne  pagination  8t-24'7.  Sur  le  premier  plat  intérieur,  il 
y  a  la  note  :  Cornelii  Duyn  Aemstelredamensis  Hagae  Comilis  Ilollandiae  aimo 
Domini  MVl'  VIII,  et  f.  1  :  Liber  Cornelii  Duyn  Aemslelredamensis  Hagae  Comitis 
Ilollandiae  anno  Domini  MDCVII;  plus  tard,  le  volume  a  appartenu  aux  Bollan- 
distes,  car  il  y  a  au  verso  de  la  couverture  et  f.  1  lex-libris  P.  MS.  10  de  leur 
bibliothèque.  Reliure  du  XVI"  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de  veau  brun 
estampé  ;  fermoirs  en  cuivre  (2). 

3237.  (14775-76).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1-3).  [Vila  Karoli  magni].=  BHL.,  n"  1590  (3).  Inc.  mutil... 
nii"  plagas  celi  et  sic  digna  morte  discerptus  inleriit;  puis,  nn*"  1591- 
1594,  15%-1597. 

2.  (F.  3-4^).  Translalio  sancli  lacobi  aposloli  fratris  lohannis  evan- 
gelislac.  =  Ibid.,  n"  4067. 

3.  (F.  4v-8v).  [De  bello  sacro]  (4). 

Parchemin;  8  feuillets,  plus  trois  de  garde  en  tête  et  trois  à  la  fin  du  volume  ; 
O^.SCS  X  O^.IOS;  W  siècle.  Sur  le  premier  plat  intérieur,  ex-libris  gravé  et 
armorié.  Reliure  vélin  (5). 

3238.  (14924-34).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1-8*).  Dulcis  et  egregii  Gisleni  vila  patroni.  =  BHL.,  n°  3555, 
l'épître  et  le  prologue  sont  omis. 


(1)  Peut  êlre  Thomas  Cobham,  cf.Diclionary  of  national  Biography,  t.XI, p.  157. 

(2)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  ^d.  SS.,  Febr.  t.III,  p.217;  Sept.  t.  V,  p.  581; 
Cet.  1. 1,  p.  483;  Nov.  1. 1,  p.  806;  Annuaire  de  la  liibliolhèque  royale,  1847,  p.  104; 
Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II,  p.  408-9. 

(3)  Savoir  cap.  XXVI  et  sqq.,  p.  118-123  de  l'édition  de  Reober,  Vêler.  Script.^ 
3«  édit.,  p.  118-123. 

(4)  Publiés  par  Reiffenberg  dans  les  Bulletins  de  l'Académie  royale  des  sciences 
et  belles-lettres,  t.XI,  1"  partie,  1844,  p.  45  65. 

(5)  Voir,  au  sujet  de  ce  volume,  Pertz,  Archiv,  t.  VIII,  p.  540;  Bulletins  de 
l'Académie  royale  des  sciences  et  belles-lettres  de  Belgique,  t.  XI,  1"  partie,  pp.  43-66,. 
176-184;  t.  XIII,  2«  partie,  1846,  p.  .308,  note  1. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  "243 

F.  8^  il  y  a  la  note  suivante  :  Lan  M  ^cc  jjjj  xx  gf  X  VIIll,  111 
iour  devant gisereche  fu  vestis  dan  Jehan  Gile  de  barbenchon  en  leglize' 
Saint  Piere  de  Lobbes  et  le  vestit  le  abbes  dan  Biertran  de  Montigni  et 
tous  li  couvens  par  le  grasse  de  Dieu.  Amen.  Amen. 

%  (F.  9).  Index. 

3.  (F.  9V-10).  Relalio  Athanasii  de  Trinitate  (1). 

.4.  (F.  10-11).  Omelia  venerabilis  Bede  presbiteri.  =  PL.,  t.  XCIV, 
col.  197. 

5.  (F.  11-15^).  Sermo  in  assumptione  Dei  genitricis  Mariae.  =  i6/d, 
t.  XXXIX,  col.  2130. 

6.  (F.  15^-29).  Omelia  beati  Hieronimi  presbiteri  de  assumptione 
eiusdem  virginis.  =  Ibid.,  t.  XXX,  col.  122. 

7.  (F.  29-30).  Sermo  in  assumptione  sancte  Marie  virginis.  Inc.  Gum 
aliquid,  dilectissimi,  in  amore  creatoris. 

8.  (F.  30-31).  Unde  supra.  =  PL.,  t.  XGVI,  col.  279. 

9.  (F.  31-31^).  Item  unde  supra.  Inc.  Videte  igitur,  dilectissimi, 
quanta  virginitatis  sint  mérita. 

10.  (F.  31^-33^).  Item  sermo  unde  supra.  Inc.  Discamus,  dilectis- 
simi, per  béate  Marie  mirabilem  virginitatem. 

11.  (F.  33^-35).  Item  sermo  unde  supra.  =  PL.,  t.  XXXIX, 
col.  2107. 

12.  (F.  35-40).  Sermo  Berneri  abbatis  de  nativitate  sancte  Marfe 
Dei  genitricis.  Inc.  Béate  et  gloriosc  genetricis  Dei  ac  perpétue  vir- 
ginis Marie  precelsa  solemnitas. 

13-  (F.  40-41V).  Quare  omni  sabbato  memoria  matris  Domini 
agatur  (2). 

14.  (F.  41^'-48).  Assumptio  sancti  lohannis  apostoli  apud  Ephe- 
siam.  =  BHL.,  n»  4320. 

15.  (F.  48-49^).  Relatio  de  sancto  lohanne  secundum  Hisforiam 
ecclesiasticam.  =  Ibid.,  n°  4324. 

16.  (F.  49V-53V).  Omelia  Bede  presbiteri.  =  PL.,  t.  XCIV,  col.  44. 

17.  (F.  53v-54v).  Passio  sancti  lacobi  fratris  Domini.  =  BHL., 
ïf  4094. 

18.  (F.  54v-55v).  Assumptio  sancti  Philippi  aposio\i.=lbid.,n°68i4f. 

19.  (F.  55^-59).  Passio  sancti  lacobi  apostoli  fratris  beati  lohannis 
evangelistae.  =  Ibid.,  n°  4057. 

•20.  (F.  59-63V).  Passio  sancti  Bartholomei  apostoli. =i6«(^.,  n°  1002. 
21.  (F.  63^-65).  Translatio  reliquiarum  sancti  Bartholomei  apostoli 
in  Italiam.  ==  Ibid.,  n°  1009. 


(1)  Cf.  PG.,  t.  XXVIII,  col.  1603. 

(2)  A.  PoNCELET,  Index  miraculorum  B.  V.  M.,  n°  1666. 


244  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

22.  (F.  65-66^).  Rem  translatio  reliquiarum  sancti  Barlholomci 
apostoli.  =  BHL.,  n»  1010. 

23.  (F.  G6^-72).  Passio  sancti  Malhei  aposloli  et  evangelislae.  = 
i6/rf.,n°5690. 

24.  (F.  72-78^).  Passio  sanctorum  apostolorum  Symonis  et  lude.  = 
i6trf.,nn°'' 7750  et  7751. 

25.  (F.  78^-87).  Passio  sancti  Thomae  apostoli.  =  Ibid.,  n^SlSô. 
Le  n"  8139  de  BHL.  ou  Expositio  vocabuloruin  palatii  se  trouve 

dans  la  marge  du  f.  80^ 

26.  (F.87-98V).  Vita  sancti  Nicholai  episcopi.=76/rf.,nn'"6104-6106. 

27.  (F.  98^-106^).  Miracula  bealissimi  Nicholai.  =  Ihid.,  nn°«  6154, 
6150, 6151,  6152,  6153, 6155, 6156,  6160, 6161,  6164,6173,  6174. 

28.  (F.  106^-107*).  Translatio  corporis  sancti  Nicolai  episcopi.  = 
Ihid.,  no  6179,  sans  le  prologue. 

29.  (F.  107»-!  12).  Passio  sancte  Agnetis  virginis.  =  Ihid.,  n°  156. 

30.  (F.  112-115^).  Passio  sancte  Agathe.  ==  Ibid.,  n«>  134. 

31.  (F.  115V-123V).  Vita  sancte  Aldegundis.  —  Ibid.,  n°  245. 

32.  (F.  123»-129).  Vita  sancte  Waldedrudis.  =-  Ibid.,  n"  8776. 

33.  (F.  129).  [Genealogia  sancte  Gertrudis]  (1). 

34.  (F.  129-154).  [Vita  S.  Gertrudis].  =-  BHL.,  nn»»  3493,  sans  le 
prologue,  et  3497. 

35.  (F.  154-160).  Passio  sanctarum  undecim  millium  virginum.  = 
Ibid.,  nn-  8428-8430. 

36.  (F.  160-161').  Passio  sancte  Fidis  virginis.  =  Ibid.,  n»  2938. 
Des.  mutil.  0  inaudita  iudicia  et  impietas,  cur  sanctum  Domini... 

Parchemin;  161  feuillets;  O^lTô  X  0",207  ;  XII"  siècle,  sauf  les  feuillets  1-8  qui 
sout  du  XIV*;  belles  lettrines  et  capitales  rouges  et  bleues;  quelques  initiales 
ornées.  F.  9",  miniature  représentant  le  Christ  bénissant  et  f.  59,  S.  Barlhélemi. 
F.  9,  on  lit  :  Liber  sancli  Pétri  Lobbiensis  ecclesiae.  Servanfi  benediclio,  toUenti 
maledictio.  Amen  et  Liber  sancli  Pétri  Lobiensis  ecclesiae  anno  1568  (2).  Demi- 
.reliure  moderne;  au  dos,  en  chagrin  brun  à  filets  d'or,  le  titre  doré  :  Passionale. 
XI  Mec,  et  le  chiCfr»  couronné  de  Léopold  1". 

,     3239.  (18018).  —  Passionale. 

1.  (F.  1).  [Notes  bibliographiques]. 

2.  (F.  2).  [Maximes  et  exercices  de  plume], 

3.  (F.  3-3v).  Omnuim  que  in  hoc  volumine  continentur  elenchus. 

4.  (F.  4-8).  Vita  et  passio  gloriosi  martyris  Christi  Preiecti.  == 
i^HL.,  no  6917. 


(1)  Publiée  dans  Catal.  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II,  p.  413. 

(2)  Cf.  H.  Omont,  Le  Catalogue  de  la  bibliothèque  de  Lobbes,  dans  Revue  des 
Bibliothèques,  1. 1,  p.  14,  n*  147. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  245, 

5.  (F.  8-23).  Passio  Iulianiet  Basilisse,  cum  sociis  corum.  =  BEL., 
n°4529.. 

6.  (F.  23-25^).  Passio  sanclorum  Marii  et  Marthe,  Audifiix  et 
Abacuc.  que  est  xiii  kl.  februarii.  =  Ibid.,  n°  5543. 

7.  (F.  25^-37).  Passio  beale    Gaterine  virginis,  que  est  vii°  kl. 
decembris.  ==  Ibid.,  n°  1663. 

8.  (F.  37^-39).  Passio  sancte  Barbare,  virginis  et  martiris.  =  Ibid., 
n°  913. 

9.  (F.  39-40).  Vita  béate  Marie  Magdalene.  =  Ibid.,  n»  5443. 

10.  (F.  40-42).  Translatio  corporis  ciusdem  a  Badilone  monacho.  = 
iôîc/.,  n°5491  ^wocVincipit  p. 

11.  (F.  42-45).  Vita  béate  Begge.  =  Ibid.,  n°  1083,  avec  inc.  p. 

12.  (F.  45-47^).  Vita  beatissimi  Hylarii,  episcopi  et  confessoris.  = 
i6îU,n"3885. 

13.  (F.  47v-d1).  Miracula  beatissimi  Hylarii.  =  Ibid.,  n°  3887. 

14.  (F.  51^-52).  Vita  sancti  Felicis,  prcsbyteri  et  confessoris,  cuius 
festivitas  agitur  xviiii°  kl.  februarii.  =  Ibid.,  n°  2885. 

15.  (F.  52-55*).  Vita  atque  passio  beatissimi  MarceJli  martyris  glo- 
riosi.  =  Ibid.,  n«  5237. 

16.  (F.  55^-58*).  Narratio  manifestationis  et  itineratio  sancti  Mar- 
celli  martyris.  =  Ibid.,  n"  5238. 

17.  (F.  59-62*).  Passio  sancli  Georgii  martiris.  =  Ibid.^n"  3388. 

18.  (F.  62*-63).   Passio  sancti  Cyrilli  episcopi,  que  est  vu  idus 
iulii.  =  Ibid.,  n°  2070. 

19.  (F.  63-64),  Passio  sancti  Teogenis,  que  est  m"  nonas  ianuarii.= 
Ibid.,  n'>Si07. 

20.  (F.  64-64*).  Passio  sanctorura   Fructuosi  episcopi,  Augurii  et 
Eulogii  diaconorum.  =  Ibid.,  n°  3196. 

21.  (F.  64*-66v).  Passio  sancti  Babille  episcopi,  cum  tribus  parvulis, 
que  est  viui  kl.  februarii.  ==  Ibid.,  n"  889. 

22.  (F.  66*-69*).    Passio  sancti  Pantaleonis  martyris.  =  Ibid., 
n"  6433. 

23.  (F.  69V-74).  Vita  sancti  Egidii  abbatis.  =  Ibid.,  n°  93. 

24.  (F.  74-77).  Vita  sancti  Remacli,  episcopi  et  confessoris.  =  iè/c?.^ 
no  7113,  sans  le  prologue. 

25.  (F.  77-81).  Passio  sanctae  Teclae  virginis,  que  est  viiif  kF.. 
octobris.  =  Ibid.,  n°  8020. 

26.  (F.  81-83*).  Passio  sancti  Theodardi  episcopi.  =  Ibid.  n°  8046, 
avec  omission  d'une  grande  partie  du  prologue. 

27.  (F.  83*-84*).  Vita  sancti  Autberti,  Cameracensis  episcopi  (1). 


(1)  Cf.  BHL.,  n°  861  (résumé). 


246  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

28.  (F.  84^-85').  Vita  sancti  Wlmari  abbatis,  xiii  kl.  augusli.  = 
BHL.,  n"  8752. 

29.  (F.  85^-87^).  Vita  sancti  Tlieodulfi  abbatis,  que  est  kl.  mai.  = 
Ibid.,  DP  8095. 

•  30.  (F.  87^-89^).  Passio  sanctorum  Alexandri,  Eventii  et  Theodoli, 
martjTum.  =  Ihid.,  n»  267. 

31.  (F.  89^-90^).  Vita  sancti  Servatii,  episcopi  et  confessons.  == 
Ibid.,  no  7613. 

32.  (F.  90^-100^).  Gesla  sanctissimi  palris  nosiri  Martialis,  episcopi 
et  confessons,  propinqui  sancti  Pétri  et  discipuli  Domini,  cuius  festi- 
vitas  agitur  ii  kl.  iulii.  =--  Ibid.,  n°  5552. 

33.  (F.  101-106).  Vita  beati  Theoderici  abbatis,  quae  est  kalendas 
iulii.  =  Ibid.,  n»  8060. 

34.  (F.  106-108^).  Vita  sanctissimi  Alexis  confessons.  =  Ibid., 
no  286. 

35.  (F.  109-110^').  Passio  beati  Sixti,  papae  et  martyris,  que  est 
viii  idusaugusti.  -=»  Ibid.,  n"  7801. 

36.  (F.  110*^-112^).  Passio  sancti  Ypoliti  sociorumque  eius,  que  est 
idus  augusti.  -=  Ibid.,  ïï°  3961. 

37.  (F.  113-121^).  Vita  sancti  Ambrosii,  episcopi  et  confessons,  que 
celebratur  ii  nonas  aprilis,  édita  a  Paulino.  =  Ibid.,  n°  377. 

38.  (F.  121^-126).  Passio  sanctorum  Alexandri  pape,  Eventii  et 
Theudoli,  que  celebratur  die  tertio  mensis  mai.  =  Ibid.,  n"  266. 

39.  (F.  126-130).  Vita  sancti  Cassiani  episcopi.  =  Ibid.,  n»  1632. 

40.  (F.  130-134).  Vita  sive  transitus  sancti  Gaugerici,  episcopi  et 
confessons,  que  recitalur  m  idus  augusli.  =-  Ibid.,  xï°  3287. 

41.  (F.  134-137^).  Vila  vel  passio  sancti  Piali  martyris,  que  est  kl. 
octobris.  =  Ibid.,  no  6845,  le  prologue  est  omis. 

42.  (F.  137-140^).  Vita  beati  Dodonis,  Christi  confessoris.  =  Ibid., 
n»  2207. 

43.  (F.  140^-141).  Epitaphium  sancti  Eugenii  episcopi,  quod  ipse 
de  se  edidit  (1). 

44.  (F.  141-146»).  Actus  et  passio  sancti  Eugenii,  Toletane  sedis 
episcopi  ac  martyris,  discipuli  et  ordinali  pretiosissimi  Dyonisii, 
archiepiscopi  et  martyris.  Quod  esl  xyii»  kl  decembris.  =  DHL., 
n°  2685. 

45.  (F.  146^-151^).  Vita  atque  passio  sancti  Gengulfi  martyris.  = 
Ibid.,  no  3328. 

46.  (F.  151^-155).  Vita  et  passio  sancte  Reineldis,  gloriose  vir- 
ginis.  =  Ibid.,  no  7082,  sans  le  prologue 


(1)  Anal.  BolL,  t,  II,p.  139. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  247 

47.  (F.  155-156v).Passio  sancti  Simphoriani  marlyris,  que  est  xi"  kl. 
septembris.  ==  BHL.,  n"  7967. 

48.  (F.  156^-158).  Passio  bealissimorum  martyrum  Timothei  et 
ApoUinaris,  que  est  x"  kl.  septembris.  =  Ibid.,  n"  8296. 

49.  (F.  158-159).  Passio  sancti  Pétri,  qui  et  Balsami,  que  est 
iir  nonas  ianuarii.  =  Ibid.,  n°  6702. 

50.  (F.  159-159V).  Passio  sanctorum  Pelri  et  Andrée,  Pauli  et  Dyo- 
nisie,  que  est  idus  mai.  =  Ibid.,  n°  6716. 

51.  (F.  160-162^).  Vita  sancti  Huberti  episcopi.  =  iè/t?.,  n°  3994, 
l'épître  et  le  prologue  manquent. 

52.  (F.  162^).  De  aclibus  Severi  Sulpicii.  =  Ibid.,  n°  7933. 

53.  (F.  162^-163^).  Vita  compendiosa  beati  Martini  secundum  Albi- 
NUM.  =  i6«W._,n<'5625. 

54.  (F.  163^-166).  Passio  sancti  Cucufatis  martyris,  qui  passus  est 
Barcinona  civitate.  =  Ibid.,  n°  1998. 

55.  (F.  166-169).  Passio  sanctorum  pontificum  Salviniani  et  Poten- 
liani,  sociorumque  eorum  Altini,  Serolini,  Eodaldi,  Victorini,  que  est 
xiiii  kl.  novembris.  ===  Ibid.,  nn^^  7416  et  7417. 

56.  (F.  169-170^).  Passio  sancti  Cristophori  martyris,  que  est 
viii°  kl.  augusti  (1). 

57.  (F.  171-172^').  Vila  sancti  Eligii  episcopi.  =  BHL.,  n"  2477. 

58.  (F.  172^-182^).  Vita  sancti  Wandregisili  confessons.  =  Ibid., 
n°  8805. 

59.  (F.  182^-1 94^).  VitasanctiColumbani,abbatis  et  confessons.  = 
Ibid.,  no  1898,  l'épître  dédicatoirc  manque.  Des.  mutil.  excitalus 
ministrum  vocavit  et .... 

Parchemin;  194  feuillets;  0'",315  X  0'",225;  XIP  siècle,  sauf  la  table,  qui  est  du 
XVI";  deux  colonnes;  rubriques;  initiales  rouges;  écritures  de  diverses  mains.  Au 
bas  du  f.  2,  on  lit  :  Liber  sancti  Pelri  Laubiensis  ;  le  même  ex-libris  a  été  gratté  au 
sommet  du  même  feuillet.  Sur  le  second  plat  intérieur  de  la  couverture  ont  été 
inscrites  au  XVIP  siècle  quelques  sentences  avec  ces  mois:  Hec  scripsit  frater 
Antonius  Moreau.  Reliure  ancienne  fort  délabrée,  ais  de  bois  et  peau  de  truie  (2). 

3240.  (18412).  —  Vita  S.  Brendani. 

1.  (F.  1-18).  Vita  S.  Brendani  abbatis  et  confessons.  =  BHL., 
n»  1437  (3). 


(1)  Cf.  ^na/. //o«.,  1. 1,  p.  517. 

(2)  Ce  manuscrit  est  décrit  Anal.  BolL,  1. 1,  p.  94;  t.  II,  p.  131;  Catal.  cod. 
hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  t.  II,  p.  414-19,  où  il  a  été  coté  n»  18108.  Il  n'est 
pas  signalé  dans  le  catalogue  de  Lobbes. 

(3)  F.  1,  on  lit:  Vila  S.  lirendani  quae  in  monaslerio  sancli  fMurentii  habetur, 
concor[dal]  cum  vilapraefati  sancli,  quae  habelurin  monasterio  sanclae  Mariae 
Bonifontis. 


248  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

.   2.  (F.  18-19).  [De  S.  Brendano  ex  Martyrologio  romano,  Sigeberto 
de  viris  illustribus  et  Petro  de  Natalibus,  cap.  97]. 

Papier;  19  feuillets;  0",32  X  0",21  ;  XVI*  siècle.  Au  revers  de  la  couverture,  il 
y  a  cette  note  de  Reiffenberg:  3"  vente  [de  Lammens  à  Gand],  octobre  1840,  n-  48 
des  nus.  fr.  i3,20.  Carlonnage  moderne. 

8241.  (18421-29).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1).  Notes  du  B°"  de  Reiffenberg,  au  sujet  de  ce  manuscrit. 

2.  (F.  2-10).  Passio  sancli  Livini  archiepiscopi.  =  BHL.,  n°  4960. 

3.  (F.  10-13).  Translatio  sancli  Livini  de  Holthem  in  Gandavuni.= 
76tU,n°4962. 

4.  (F.  13v).  [Index]. 

5.  (F.  14-31).  Liber  viarum  Dei  qui  nunlialus  est  ab  angelo  Dci 
altissimi  Elisabeth  ancille  Christi  (1). 

6.  (F.  31-32).  Visio  Elizabeth  ancille  Domini  quamvidit  in  Sconau- 
giensi  cenobiode  resurrectione  béate  virginis  glorioscDei  genilricis,  = 
BHL.,  no  5355. 

7.  (F.  32-36*).  Sermo  Elizabeth  ancille  Domini  de  undecim  milibus 
virglnum.  =  Ibid.,  n"  8431. 

8.  (F.  36^-37).  [Epistolae  Elizabeth]  (2). 

9.  (F.  37^-43).  Passio  sanctarum  undecim  milium  virginuni.  = 
JB^L.,n'>»  8428-8430. 

10.  (F.  43-47*).  Libellus  magistri  Hugonis  de  sancto  Laurentjo  qui 
inscribitur  Columha  dtargentata.  =™  PL.,  t.  CLXXVII,  col.  13-23. 

IL  (F.  48-71*).  De  turture  et  passere.  =  Ib'uL,  col.  23  sqq. 

12.  (F.  7l*-86*).  Moralia  de  libris  philosophorum.  Inc.  Moralium 
dogma  philosophorum  per  mulla  dispersum  volumina. 

13.  (F.  87-88*).  Translatio  Marie  Magdalene.  =  BHL,  n»  5489, 
sans  le  prologue. 

14.  (F.  89-145*).  Vita  sancli  Eligii.  =  Ibid.,  nn'^»  2474-2476. 

15.  (F.  145*-149*).  Liber  III  vite  sancli  Eligii  alterius  manu  relliorice 
atque  commatice  expolile.  =  Ibid.,  n^  2478. 

16.  (F.  149*-150*).  Passio  sanctorum  septem  martyrum.  =  Ibid., 
n°  4906,  des.  mutil.  stalim  imperio  divino.... 

Parchemin;  149  feuillets;  0'",295  X  O^SO;  XII»  et  XIII»  siècle;  deux  colonnes; 
Initiales  rouges  et  vertes;  très  belles  capitales  ornées;  f.  48-71%  dessins  d'animaux  ; 
signatures  i-vji.  F.  13',  on  lit  :  Liber  sancti  Martini  Tornacensis  (3).  Au  verso  du 


(1)  Publié  dans  Revelaliones  ss.  vv.  Hildegardis  et  Elizabelhae  Schoenaugiensis, 
Coloniae,  1628. 

(2)  Ibid. 

(3)  Voir  Sanderus,  BU)l.  belg.  ms.,  part.  1,  p.  92,  n»  A.  42;  L.  Delisle,  Le  Cabinet 
des  manuscrits  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris,  t.  II,  p.  489,  n"  140;  A.  d'Her- 
BOMEZ,  Les  Manuscrits  de  l'abbaye  de  Saint-Martin  de  Tournai,  p.  20. 


VIES  DE   SAINTS   EN   LATIN  249 

premier  feuillet  de  garde,  on  lit  cette  note  du  b°"  de  Reiffenberg  :  Acheté  à  la  troi- 
sième vente  de  feu  M.  Lammens,  à  Gand,  en  octobre  1840,  n"  15  du  catalogue  des 
mss.  Denii-reliure  moderne;  au  dos,  en  maroquin  rouge,  les  titres  dorés  des  divers 
documents,  le  double  monogramme  de  Léopold  P'  et  la  cole  Bibl.  royale  (1). 

3242.  (18644-52).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1-7^).  Vita  sancti  Amoris  confessons  qui  Belisie  quiescit.  = 
BHL.,  n°  392. 

2.  (F.  7V-14).  [Vita  sanctae  Landradae].  =  Ibid.,  n"  4711.   .      , 

3.  (F.  14-18^').  Vita  sancti  Anselmi  Lucensis  episcopi  et  confes- 
sons, =  Ibid.,  n°  536. 

4.  (F.  18^-2 Iv).  Serrao  Anselmi  episcopi.  Jwc.  Radix  est  et.funda- 
mentum  virtutum  omnium  chantas. 

5.  (F.  21^-26^).  Epistola  sancti  Anselmi  ad  Wipertum.  =  Ihid., 
t.  GXLIX,  col.  44-5-456. 

6.  (F.  27-34).  Vita  sancti  Evermari  martyris.  =  BHL.,  n"  2791. 

7.  (F.  34-41).  Translatio  eiusdem.  =  Ihid.,  n°  2795. 

8.  (F.  41-54).  De  miraculis  eiusdem.  =  Ibid.,  n°  2796. 

9.  (F.  54-62).  Vita  S.  Leonardi  abbatis  et  confessoris.  =  Ibid., 
n°  4852. 

10.  (F.  62-68^).  Vita  sanctorum  Severini  et  Victorini  fratrum.  = 
Ihid.,  n°  7662. 

11.  (F.  68^-78^).  Vita  sancti  Bonifacii  Magontini  episcopi.  =  ibid., 
n"  1400. 

12.  (F.  79-104V).  Omelie  XI  de  Pascha  Eusebii  (2)  episcopi  Gesa- 
riensis  de  greco  translate  in  lalinum.  =  PL.,  t.  XXX,  col,  215  sqq. 

13.  (F.  104^-107^).  Sermo  de  ieiunio  rogationum. 

Parchemin;  107  feuillets,  plus  quatre  de  garde  en  papier;  0™,204  X  O^jléS; 
Xlle  siècle.  S'il  faut  en  croire  l'inscription  au  dos  :  Àcta  episcoporum  leodicn- 
siun  (sic)  Evermari  etc.  M^' XII  S.  Sancti  Laurentii,  ce  volume  proviendrait  de 
l'abbaye  de  Saint-Laurent  à  Liège.  Sur  le  deuxième  feuillet,  le  b°"  de  Reiffenberg 
a  écrit  cette  note  :  Vente  de  M.  E,  L[avaUeye]  le  9  mai  1842  à  Gand,  n"  16  du 
catal.  des  mss.  fr.  175.  Demi-reliure  moderne  (3). 

3243.  (18653-57).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1),  Index. 

2.  (F.  2-13V).  Vita  sancti  Mauri  abbatis  discipuli  sancti  Bene- 
dicti.  ==  BHL.^  n°  5773. 


(1)  Voir  une  description  de  ce  manuscrit  dans  Ghesquière,  Acta  sanctorum 
Belgii,  t.  IH,  p.  130;  Bulletin  de  la  Commission  royale  d'histoire,  t.  IV,  1841,  p.  133; 
Catal.  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.IiruxelL,  t.  Il,  p.  421-122. 

(2)  En  réalité  de  Fausle  de  Riez. 

.(3)  Ce  manuscrit  est  décrit  dans  MGH.,  scr.  t.  XX,  p.  693  ;  Anal.  BolL,  t,  I, 
p.  51;  Calai,  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II,  p.  422-23. 


250  MANUSCRITS    DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

3.  (F.  13^-19^).  Passio  sancli  Foillani  episcopi  et  martyris.=  BHL., 
n°  3071. 

4.  (F.  19^-20).  Sequenciadeipso(l). 

5.  (F.  21-23),  Vita  sancli  Theobaldi  presbiteri  et  heremile.  = 
BEL.,  n°  2032,  sans  le  prologue  (2). 

6.  (F.  23^-24^).  De  sanclo  Frederico  Iraiectensi  episcopo  et  mar- 
tyre. =  Ibid.,  n°  3159. 

7.  (F.  24^-26^).  Passio  sancle  Auree  Tirginis  et  martiris.  ==  Ibid., 
n°  810. 

8.  (F.  26v).  Ympnus.  =  RK,  n«  4764. 

9.  (F.  26^-27).  De  corona  Domini.  Inc.  Legilur  quod  quedam  iuven- 
cula  a  iuvenlute. 

10.  (F.  27).  De  cruce  Domini  baiulanda.  De  vulneribus  Cliristi. 

11.  (F.  27-27V).  De  morluo.  =  BHL.,  n»  5782. 

12.  (F.  270-  [ChronologiaJ. 

13.  (F.  28-28*').  Sermo  in  nalale  beati  Laurentii  lévite  et  martyris 
Christi.  =  PL.,  t.  LVII,  col.  413. 

14.  (F.  29-30).  Sermo  in  nalale  beati  Laurentii  martiris.  =  Ibid., 
col.  408. 

15.  (F.  30-32).  Sermo  Leonis  (3)  pape.  =  Ibid.,  col.  410. 

16.  (F.  22-35V).  Omelia  beati  AuGUSTLNiepiscopi.=  i6it/.,  t.  XXXIX, 
col.  1397. 

17.  (F.  35^-37).  Item  sermo  unde  supra.  =  Ibid.,  t.  LXV,  col.  930. 

18.  (F.  37-38V).  Hem  sermo.  =  Ibid.,  t.  XXXIX,  col.  2127. 

Parchemin  ;  38  feuillets,  plus  douze  de  garde  en  tète  et  deux  à  la  fin  du  volume  ; 
0»,236  X  0°,165;  X1I%  XV»  et  XI«  siècles;  les  feuillets  14-27  sont  écrits  sur  deux 
colonnes.  F.  1,  il  y  a  la  note  :  Liber  monaslerii  sancli  Laurentii  prope  Leodium  et  la 
cote  L-L,  6-4,  et  f.  14':  Liber  sancli  Laurenlii  in  leodio.  Au  verso  du  premier 
feuillet  de  garde  du  commencement,  le  B»°  de  Reiffenberg  a  inscrit  cette  note: 
Vente  de  M.  E.  L[avalleye],  le  9  mai  1842,  à  Gand,  n°  17  des  mss.,  fr.  175.  Demi- 
reliure  moderne,  titre  doré  au  dos  :  Vilae  episcoporum  Leodiensium,  M"  sancli 
Laurenlii  (4). 

3244.  (18988-89).  —  Vitae  SS.  Ursulae  et  Barbarae. 

1.  (F.  1-23).  Reveiacio  nova  itineris  et  passionis  undecim  milium 
virginum.  =  BEL.,  n»  8433. 

2.  (F.  23*-49*).  Hystoria  beatissime  virginis  et  martyris  Ghrisli 
Barbare.  =  Ibid.,  n°  918. 


(1)  TubWèAcl.  SS.,  Octobris  t.  XIII,  p.  302,  n"  55. 

(2)  Les  feuillets  21-27  sont  palimpsestes;  ils  ont  été  écrits  par  Adrien  d'Ouden- 
bosch.  Cf.  t.  III  de  ce  Catalogue,  p.  19. 

(3)  Ou  plutôt  de  S.  Maxime  de  Turin. 

(4)  Cf.,  au  sujet  de  ce  volume,  Ad.  SS.,  Octobris  t.  XIII,  p.  383;  Calai,  cod. 
hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  t.  II,  p.  423-25. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  251 

■  3.  (F.  49v-53v).  De  translacione  beatissime  virginis  et  martiris 
ehristi  Barbare.  =  BHL.,  n»  926. 

4.  (F.  53^-68).  Ex  innumerabilibus  quaedam  miracula  de  beatis- 
sima  virgine  et  martyre  Barbara.  =  Ibid.,  nn°«  932-937, 951-955, 967 
et  968. 

Parchemin;  68  feuillets,  plus  deux  de  garde  en  papier  au  commencement  et 
quatre,  dont  deux  en  parchemin,  à  la  fin  du  volume;  0"',165  X  O^jlOS;  XV«  siècle. 
Reliure  moderne,  veau  racine;  au  dos,  le  titre  doré  S.  S.  Urs.  et  Barb.  (1). 

3245.  (19019).  —  Fridericus  SzEMBEK  S.  I.  De  S.  Dorothea. 

1.  (F.  1-24).  Norma  eximia  praeparationis  christianae  ad  felicem 
exitum  ....  seu  vita  gloriosa  S.  Dorolheae  Pruthenae  ....  per  R.  Fride- 

RIGUM  SCHEMBEK  SoC.  leSU  (2). 

2.  (F.  25-30).  Patrona  perantiqua  dominiorum  Prussiae  ...  per 
P.  Friderigum  Sghembek  Soc.  lesu. 

Papier;  30  feuillets,  plus  un  de  garde  au  commencement  et  trenle-et-un  à  la  fin 
du  volume;  0'",157  X  0'",10;  XVIP  siècle.  Ce  volume  provient  des  anciens  BoUan- 
distes.  Reliure  parchemin,  avec  un  fragment  d'antiphonaire  de  apostolis  (3). 

3246.  (19049).  —  Bosio.  Vita  sanctae  Gaeciliae. 

Sur  le  premier  feuillet,  notes  de  Bollandus  sur  la  vie  de  sainte 
Cécile  et  ses  manuscrits,  extrait  du  Martyrologe  romain. 

Puis  un  fragment  de  l'exemplaire  imprimé  d'A.  Bosius,  Historia 
passionis  beatae  Caeciliae,  Romae,  1600,  à  savoir  les  pp.  1-26,  41-46, 
153,  184. 

Dans  les  marges,  variantes  de  manuscrits  de  Saint-Maximin  de 
Trêves,  de  Saint-Omer  et  de  Marchiennes. 

Papier;  47  feuillets;  O-^.aSS  X  0'",170;  XVIP  siècle.  Ce  volume  provient  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne. 

3247.  (19052).  —  De  S.  Iudogo. 

1.  (F.  1).  [Vita  S.  ladoci].  =  BHL.,  w  451 1,  le  prologue  seul. 

2.  (F.  lv-29).  Vita  beati  ludoci  confessons.  =  Ibid.,  n°  4505. 

3.  (F.  29-33^).  Inventio  corporis  sanctissimi  patris  nostri  ludoci.  = 
Ibid.,  n°  4506. 

4.  (F.  34-64).  Miracula  beati  patris  nostri  ludoci.  =  Ibid.,  n°  4510, 
avec  trois  prologues  différents. 


(1)  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  t.  II,  p.  426. 

(2)  Ce  manuscrit,  préparé  pour  l'impression,  n'a  pas  été  édité.  Il  est  une  version 
latine  par  André  Uslrzycki  du  même  ouvrage  publié  en  polonais.  Cf.  C.  Sommer- 
voGEL,  Bibliolhèque  de  la  Compagnie  de  Jésus,  t.  VII,  col.  1761-62. 

(3)  Cf.  au  sujet  de  ce  mauusciil,  C.  Sommervogel,  op.  cit.,  col.  1761. 


252.  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

5.  (F.  64^-65^).  De  curatione  cuiusdam  nobilis  leprosi.  Inc.  Nove- 
rint  omnes  et  singuli...  quod  anno  Domini  millesimo  quadringen- 
tesimo  octavo...  Pelrus  Omchen,  nobilis  Trevirensis  diocesis,  ville 
Farqueline(l). 

6.  (F.  65^-69).  De  liberalione  cuiusdam  Annae  a  quatuor  daemo- 
nibus  possessae.  Inc.  Anno  Domini  millesimo  quingenlcsimo  trige- 
ssimo  primo...  quidam  Fragnus  Gulpmaen. 

Papier;  69  feuillels,  pins  deux  de  garde  en  lêle  et  trois  à  la  fin  du  volume; 
0",185  X  O^.llô;  XVI*  siècle  (après  1531,  cf.  f.  G5').  Sur  le  second  feuillet  de 
garde,  on  lit  :  Ad  utum  monasterii  S.  Winnoci  Bergis.  Reliure  moderne,  par- 
chemin. 

3248.  (19068).  —  Vita  S.  Edmundi  Cantuariensis  episgopi. 

inc.  Anno  ab  incarnatione  Domini.  M.CC.XLVII.  sanctus  Edmundus 
Cantuariensis  archiepiscopus  cuius  sacri  corporis  gleba  in  pontignia- 
censi  monasterio  requieverat  (2). 

Papier;  25  feuillets:  0»,192  X  0-,140;  XVI»  siècle.  Sur  le  premier  feuillet,  il  y  a 
cette  note  écrite  par  Papebroch  :  P.  Chifflet.  Ce  volume  provient  donc  de  l'ancienne 
bibliothèque  des  Bollandistes.  Reliure  moderne,  vélin. 

3249.  (19074).  —  Hemrigus  Pomerius.  Vita  venerabilis  loannis 
Rusbrouchii  (3). 

Papier;  41  feuillets;  0",227  X  0»,175;  XVII»  siècle.  Demi-reliure  moderne. 

3250.  (19080).  —  Vita  S''^  Catharinae. 

1.  (F.  1-33^).  Vita  sancte  Katerine  virginis  et  martyris.  =  BHL., 
n°  1663. 

2.  (F.  34).  [De  S.  Galharina  ex  Baptista  Mantuano]  (4). 

Papier,  aux  filigranes  de  l'écu  de  Franco  et  de  la  licorne  ;  O",207  X  0'",U2  ; 
XV»  siècle.  Reliure  parchemin. 

325i.  (19071).  —  De  S.  Catharina. 

1.  (F.  1-2^).  Gonversio  sanctissimae  virginis  et  marlyris  Christi 
Katherinae.  =  BHL.,  n*>  1671. 

2.  (F.  3-15^).  Vita  et  passio  sancle Katherine.  =  Ibid.,  n"  1663. 

Parchemin;  15  feuillets;  O'o.S  14  X  0-",217;  XV»  siècle;  deux  colonnes;  initiales 
rouges  et  bleues.  Demi-reliure  moderne  (5j. 


(1)  Ce  procès-verbal  est  dressé  par  le  notaire  Thomas  Radulphi  et  signé  par 
Henricus  Pasquier  presbiler,  Ouillermus  de  Puleo  et  loannes  Poilezen. 

(2)  Ex  ms.  Ponliniacensi. 

(3)  Publié  dans  Anal.  BolL,  t.  IV,  p.  283-308.  Cf.  plus  haut,  p.  113,  n»  3159 
(2926-28). 

(4)  Cf.  BHL.,  n»  1675. 

(5)  Voir  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II,  p.  426. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  253 

3252.  (19088-89).  —  Vitae  sanctorum.  •      • 

1.  (F.  1-7).  Confessio  anime  penitentis  (1). 

2.  (F.  7-7v).  Oralio  Ieremie  (2). 

3.  (F.  7-8).  De  sanclo  Bartholomeo. 

4.  (F.  8-9).  Omilia  sancti  Augustini  episcopi  de  evangelio  secundum 
Lucam.  =  FL.,  t.  XXXVIII,  col.  791. 

5.  (F.  9-10).  De  ymagine  Domini  crucifixi  concnlcata  a  pedibus 
iudeorum  (3). 

6.  (F.  10-10^).  De  quodam  heremita  qui  olera  seminaverat.  Inc.  In 
vitis  patrum  refertur  de  quodam  heremita. 

7.  (F.  ll-14).Consecratio  altaris.  Sermo  beali  Augustini  episcopi.  = 
PL.,  t.  XXXVIII,  col.  2166. 

8.  (F.  14-18V).  Vita  beati  Albani  martyris.  =  BHL.,  n»206. 

9.  (F.  19-34V,  82, 89,  74).  Vita  et.  vialicum  sancte  Paule.  Opus  beati 
Ieronimi  presbiteri.  =  BHL.,  n°  6548. 

10.  (F.  74-81^,  66-72).  Viaticum  sancti  Antonini  martyris  (4). 

11.  (F.  47^-50^,  35-42^).  Miracula  de  beata  Maria. 
a)  [Obitus  et  assumptio]  (5). 

h)  Miraculum  de  quodam  monacho  (6). 
c)  Alia  miracula]  (7). 

12.  (F.  54^-58^,  43-47^).  De  sanclo  lacobo  maiore  fratre  lohannis 
evangeliste  (8). 

13.  (F.  63-64).  De  purificalione  bcate  Marie.  Inc.  Hoc  festum  tribus 
hominibus  appellalur  scilicet  purificatio  béate  Marie,  Ypapanti  et 
Candelosa. 

14.  (F.  64-64^).  In  calhedra  sancti  Pétri. 

15.  (F.  64v).  De  luda  proditore. 

16.  (F.  64^-65^,  51-54^).  De  sancto  lacobo  qui  dictus  est  frater 
Domini.  =  Cf.  BHL.,  n"  4089. 

17.  (F.  72V-73V,  59-63).  De  omnibus  sanctis.  =  PL.,  t.  XGIV, 
col.  452. 

18.  (F.  90-97^).  Vif  a  beati  Pauli  primi  heremite.  =  BHL.,  n°  6596. 


(1)  Formule  d'examen  de  conscience. 

(2)  Lamentations  de  Jérémie,  chap.  V. 

(3)  Résumé  des  pièces  sÏKnalées  UHL.,  nn<"  4226-4230. 

(4)  Voir  RôHRicHT,  Bibliotheca  gcograpkica  Palaestinae,  p.  10-11. 

(5)  Cf.  BHL.,  nn- 5348-5354. 

(6)  A.  PoNCELET,  Initia  miraculorum  B.  Virginis  Mariae,  n°  1451. 

(7)  Ibid.,  nn"»  942,  95, 1399, 867, 152, 1487.  A  noter  que  tous  ces  textes  se  trouvent 
dans  la  publication  de  H.  Isnard,  Miracles  de  la  B^«  Vierge  Marie  d'après  un  manus- 
crit du  XUb  siècle  de  la  bibliothèque  de  Vendôme,  Bulletin  de  la  Société  archéo- 
logique DU  Vendomois,  t.  XXVI. 

(8)  Résumé  des  Acta  lacobi.  =  BHL.,  n°  4056  et  des  Miracula,  n°  4072. 


254  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

19.  (F.  97^-112^).  Vita,  conversio  et  passio  sancti  Eustachii  et 
mulieris  sue  et  filiorum  suorum.  =  BHL.,  n"  2760. 

20.  (F.  113-119V).  Vita,  conversatio,  obitus  et  deposicio  sancti 
Alexis.  =  i6/rf.,  n°  288. 

21.  (F.  119^-120).  Quodinobediencia  Deomulluni  displicet. 

22.  (F.  120-122^).  De  septem  laudabilibus  conditionibus  que  ad 
perfectara  obedientiam  pertinent. 

23.  (F.  123-125).  De  vanitate  gracie  mundane. 

24.  (F.  125-130^).  Quod  generaliler  parentes  debent  esse  soUicili 
de  erudicione  prolis.  —  Quod  puerilis  etas  oporluna  est  erudicioni  et 
mprum  informationi.  —  Quod  negligens  in  adolescentia  sua  info  r- 
mationem  suam  in  moribus  valde  est  culpabilis.  —  Quod  ad  libenter 
recipiendum  disciplinam  exempla  muUum  possunt  movore.  —  Quod 
valde  sit  utile  filius  nobilium  dum  sunt  in  custodia,  litteris  imbui 
et  semper  aliquo  opère  occupari. 

25.  (F.  130^-138^).  Quod  necessarium  sit  principi  ut  ad  consilia 
bene  se  habeat.  —  Quod  acceptio  munerum  multum  sit  timenda 
principi.  —  Quomodo  princeps  vel  miles  se  débet  habere  armando 
ad  pugnam  et  civitalem  obsidendo.  —  Quomodo  se  debeat  habere 
ducendo  uxorem.  —  Quomodo  se  debeat  habere  ea  ducta. 

26.  (F.  138^-140^^).  Quomodo  fuerit  ieiunium  in  Ninive  factum. 

27.  (F.  140^-142).  Epistola  missa  ab  Agaro  rege  Edisse  ad 
Ihesum  (1). 

28.  (F.  142-143).Dehiisquevalentadhocquodaliquis  amaturaDeo. 

29.  (F.  143-143^).  De  quindecim  signis  precedenlibus  diem  iudicii. 

30.  (F.  143^-144).  Pater  wos/er  greco  vocabulo. 

31.  (F.  144-146).  Ecclesiastes. 

32.  (F.  146-148^).  Libri  II  Machabeorum  ultima  capitula. 

33.  (F.  148^-149).  Quomodo  divina  scriplura  tractât  materiam 
suam  secundum  intelligenliam. 

34.  (F.  149-149^).  De  quodam  hcremita.  ; 

35.  (F.  149V-150).  Versus  de  sancta  Trinitate. 

36.  (F.  150-151).  De  fide  quomodo  in  Deum  credere  debemus. 

37.  (F.  151V.156').  Vita  sancti  Ghristophori.  =  BEL.,  n°  1772.      - 

38.  (F.  157-158V).  [Vita  S.  Odilonis].  =  Ibid.,  n°  6282. 

39.  (F.  159-161).  [Vita  S.  MariniJ.  =  Ibid.,  n°  5538. 

40.  (F.  161^).  Oratio  Salomonis  ad  Dominum  nostrum. 

41.  (F.  162-199^).  Epistola  venerabilis  fratris  Humberti...  de  tribus 
essentialibus  religionis  (2). 


(1)  Fabricius,  Codex  apocryphus  novi  leslamenti,  part.  I,  p.  317*-318. 

(2)  QoÉTiF-ÉcHARD,  ScHpl.  ord.  praed.,  1. 1,  p.  147,  n'  12.  Cf.  t.  III  de  ce  Cata- 
logue, .p.  59. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  ,255 

42.  (F\  199V-263).  [Orationes  et  meditationes]. 

■    A  noter,  f.  210^,  f.  233v-234,  f.  2i5v-246v  et  f.  263v-264,  des  Colla- 
i/o?î^s  fratris  Egidii. 

Les  feuillets  263^-264^  sont  blancs. 

43.  (F.  265-273^).  [De  inani  gloria].  Inc.  Ubi  sunt  principes  gentium 
qui  dominantur  super  bestias.  Des.  mutïl.  Quia  se  vivere  amplius  non 
posse  cernit.  Qui  si... 

Parchemin;  273  feuillets;  O^.ISS  X  O-^.ODo;  XIV  siècle  (les  feuillets  1-161)  et 
XV*  siècle  (le  reste).  Quelques  jolies  lettrines,  initiales  rouges  et  bleues;  f.  161%  une 
miniature,  très  endommagée,  représente  Salomon  en  prière.  Les  cotes  E.  43, 
G.  m  qui  se  lisent  f.  1,  font  croire  que  ce  manuscrit  provient  de  l'abbaye  de 
Saint-Jacques  à  Liège  (1).  Demi-reliure  moderne,  dos  en  maroquin  rouge  avec 
le  titre  doré  : /^i6er  ea;empiorMm  piorum.  Frai.  Humberli  de  tribus  essenlialibus 
votis,  XIV  saec,  avec  le  chiffre  couronné  de  Léopold  1". 

3253.  (19385).  —  De  S.  Lamberto. 

1.  (F.  MO).  [Passio  S.  Lamberti].  =  BHL.,  n"  4683. 

2.  (F.  10-21^).  Vita  et  passio  sancti  Lamberti  episcopi  et  mar- 
tyris.  =  iôiW.,  n«4687. 

Parchemin;  21  feuillets;  0™,373  X  0'",277  ;  XII»  siècle;  deux  colonnes;  capitales 
ornées;  initiales  rouges  et  bleues.  Le  B""  de  Reîffenberg  a  pensé  que  ce  manuscrit 
provient  de  la  collégiale  de  Saint-Pierre,  à  Liège.  Il  fut  acquis  le  20  janvier  1845, 
à  la  vente  de  livres  de  Lq.valleye  pour  345  francs  (2).  Demi-reliure  moderne. 

3254.  (19395).  —  Iohannes  de  Hildesheim.  De  tribus  magis. 

1.  (F.  1-4).  Index. 

2.  (F.  4-63).  [Gesta  et  translationes  trium  regum  magorum].  == 
BHL.,  n«  5137. 

Papier,  au  filigrane  de  la  tête  de  bœuf;  63  feuillets  ;  0'°,202  X  0",145;  XV«  siècle. 
Ce  volume  provient  de  l'abbaye  de  Parc,  dont  les  armoiries  ont  été  grattées  sur 
les  deux  plats  et  a  été  acquis  par  la  Bibliothèque  royale  en  1845,  acheté  à 
M.  Serrure,  à  Gand,  pour  fr.  12,50.  Reliure  du  XVP  siècle,  veau  racine;  au  dos,  le 
titre  doré  :  Historia  Irium  regum  ;  tranche  rouge. 

3255.  (19525).  —  De  Abundio  Villariensi. 

Vita  fratris  Abundii  monachi  Villariensis  (3).  Des.  mutil.  nequa- 
quam,  inquit,  ita  erit  ut  loqueris.  Guidam...  .       ' 


(1)  Cf.  BouxHON,  Calalogus  librorum  S.  lacobi  Leodii,  manuscrit  n^  13993  de  la 
Bibliothèque  royale,  f.  47'-48'. 

(2)  Cf.  Bulletins  de  l'Académie  des  sciences,  des  belles-lettres  et  des  beaux-arts  de 
Belgique,  t.  XIII,  part.  I,  p.  171  sqq. 

(3)  Le  prologue  et  la  table  des  chapitres  ont  été  publiés  par  Reiffenberg,  Bulle- 
tins de  l'Académie  royale,  t.  XII,  part.  I,  p.  96  sqq.,  et  des  extraits  dans  MGU., 
scr.  t.  XXV,  pp  206-210, 220, 232. 


256  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Parchemin;  26  feuilkts  ;  O'-.lGa  X  OMSl  ;  XIII*  siècle;  signatures  i-iii.  Ce 
volume  provient  probablement  de  l'abbaye  de  Villers;  f.  1,  on  lit  :  5"'  Liber  tVironi- 
corum  Villariensium.  Sur  le  premier  plat  intérieur,  il  y  a  cette  note  de  Reiffenberg  : 
Vendu  par  M.  Schayes,  au  mois  de  Juillet  1846,  fr.  25,  Demi-reliure  moderne, 
maroquin  rouge  (1). 

3256.  (19598-99).  —  Vitae  sANCTOftuM. 

1.  (F.  1-7).  Vita  sancti  Hadelini  confessons.  =  BHL.,  n"  3733. 

2.  (F.  7v-12v).  [Vita  sancli  Gengulphi].  =  Ibid.,  n*»  3328.  Des.  mutil. 
licct  diclu  sit  horridum  huic  pagine... 

3.  (F.  13-19^).  [Vita  S.  Sigeberti  régis  Francorum].  =  Ibid., 
nn'«7711  et  7712. 

4.  (F.  20-25).  Miracula  sancli  Sigeberti  régis  et  confessons.  — 
Ibid.,  n"  7713. 

5.  (F.  25-28V).  [Translalio  eiusdem].  =  Ibid.,  n-  7714. 

Papier,  aux  filigranes  de  l'écu  de  France  et  de  la  lettre  I*  fleuronnée  ;  28  feuillets  ; 
0",280  X  0",195;  XV»  siècle.  Ce  manuscrit  provient  de  l'abbaye  de  Stavelot.  Il  a 
été  acquis  pour  60  francs  à  la  vente  de  manuscrits  de  cette  abbaye  k  Gand,  le 
fô  janvier  1847  (2).  Demi-reliure  moderne. 

3257.  (20073-75).  —  Vitae  sa.xctorum. 

En  tête,  un  incunable  :  Quadragesimale  Groisch  una  cum  reyistro 
sermonum  de  tempore  et  de  sanctis.  Impressum  Lugduni ...  per  lohan- 
nem  Trechsel  Alemanum.  Amio  Domini.  M.  CCCCXCll.  die  vero. 
XV.  lidii. 

Puis  deux  images  pieuses  imprimées.  En  lêle  de  la  première  :  In  de 
Kapelle  van  *t  heyligh  Kruys  ghebout  anno  1655  op  den  Waerden  Dries 
binnen  de  Farochie  van  Grooten  Bygaerden  rusten  Reliqiiien  van  den 
heiflighen  martelaer  Valerius. 

La  seconde  a  pour  épigraphe  :  Besoeckt  met  aile  godtvruchtigheydt 
Onse  Lieve-Vrouwe  van  Toe-vlucht  in  de  Farochie  Kercke  van 
Bygaerden. 

i.  (F.  252-326*).  Vila  beati  paUis  nostri  Francisci.  =-  BHL., 
n°  3107. 

2.  (F.  327-356).  Do  miraculis  ostensis  post  transitum  beati  palris 
nostri  Francisci.  =  Ibid.,  n'^  3109. 

3.  (F.  357-361^').  Vita  sancte  Aldegundis  virginis.  Inc.  Cum  longe 
laleque  nomen  cristianitalisper  regnum  volgaretur  Francorum  (3). 

Puis  encore  deux  images,  l'une  avec  le  tilre  :  Bemindt  het  broeder- 


(1)  \o\r  Calai,  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  Bruxell.,i.  II,  p.  427-28. 

(2)  Cf.  Catalogue  d'une  belle  collection  de  livres  et  de  manuscrits  précieux  sur 
vélin.  Gand,  1847,  p.  7,  n»  17. 

(3)  Cf.Z?«L.,n''246. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  257 

schap  van  den  alder-heylighsten  name  lesus  inghestelt  in  de  Parochie- 
Kercke  van  Bygaerden,  et  l'autre  :  In  de  Parochie-Kercke  van 
Bygaerden  zyn  Reliqiiien  van  sint  Gilis. 

Papier;  362  feuillets;  O-^.aOS  X  O-^JS?;  XV«  siècle.  F.  1,  on  lit  :  F.  Gregorius 
HoUanders  paslor  maioris  Bigardie,  a  :  1644,  13  aug.,  et  sur  le  même  feuillet,  il 
y  a  Tex-libris  imprimé  :  BibHolhecae  FF.  Min,  RecoUect.  Lovan.  ad.  SS.  Trinit. 
renov.  et  auctae  1791.  Demi-reliure  moderne;  dos  en  maroquin  rouge,  avec  les 
titres  des  différents  traités  et  le  monogramme  couronné  de  Léopold  I"'. 

3258.  (20110-12).  —  De  vita  Christj. 

1.  (F.  1-25).  Passio  Domini  édita  per  fratrem  Mighaelem  de  Massa 
ordinis  heremitarum  Augustini  (1). 

2.  (F.  25v-26v).  Sermo  de  passione  Domini.  Inc.  Prpprio  filio  suo 
non  pepercit. 

3.  (F.  27-29).  [S.  Anselmi  meditationes].  =  PL.,  t.  GLVIII, 
col.  725-29. 

Les  feuillets  29^-31^  sont  blancs. 

4.  (F.  32-45^).  [De  purgatorii  poenis].  Inc.  Katerina  de  Senis  que 
purgatorii  poonas  viderai,  ait  haec. 

5.  (F.  46-51).  Traclatulus  de  remediis  contra  pusillanirnitatem  ... 
magistri  lo.  Gerson  Parisiensis  (2). 

Les  feuillets  52-57  sont  blancs. 

6.  (F.  57^).  [Sentences  diverses]. 

Papier,  aux  filigranes  de  l'ancre  surmontée  de  la  croix  et  de  la  Vierge  avec 
l'enfant  dans  un  écu  couronné  (3);  57  feuillets  ;  O-n.SOQ  X  O^jU;  XV"  siècle.  Demi- 
reliure  moderne. 

3259.  (20605).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1-21).  Legenda  sancti  Wolffgangi  Ratisponensis  episcopi.  := 
BHL.,  n°  8990,  sans  le  prologue. 

Le  feuillet  22  est  blanc. 

2.  (F.  23-51).  Magistri  Iagobi  episcopi  vita  sancta  Christi  ancille 
Marie  de  Oegnies.  =  Ibid.,  n°  5516.  Des.  mntil.  et  quasi  patrem 
reputare,  consilii  enim... 

Papier,  aux  filigranes  du  lévrier  courant  et  de  la  lettre  P.  fleuronnée; 
51  feuillets;  O^.STé  X  O^.IOS;  XV*  siècle;  deux  colonnes.  Demi-reliure  moderne. 

3260.  (20612).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1-3).  Vita  sancte  Gerdrudis.  =  BHL.,  n»  3490,  sans  le 
prologue. 


(1)  Cf.  OssiNGER,  Bibliotheca  Augustiniana,  p.  567-68. 

(2)  I.  Ellies  du  Pin,  lohannis  Gersonii  opéra  omnia,  t.  III,  p.  579. 

(3)  Voir  E.  MiDoux  et  A.  Matton,  Élude  sur  les  filigranes,  p.  30,  n*  1. 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T.   V.  17 


258  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

2.  (F.  3-5).  [Vita  S.]  Sigismundi.  =  BHL.,  ii»  7717. 

3.  (F.  5-8^).  Passio  sancti  Erasmi.  =  Ibid.,  n°  2580. 

4.  (F.  S'^-O^).  De  sancto  Malerno.  Inc.  Bcatus  Maternus  Iraxit  origi- 
nem  de  genealogia  Chrisli  (1). 

5.  (F.  9V-10).  [Vita]  S.  Floriani.  =  BHL.,  n»  3055. 

6.  (F.  10-lOv).  [Vila  S.]  Severini.  =  Ibid.,  n°  7651. 

7.  (F.  10'-14).  Vila  béate  Hedwigis.  Inc.  Bealissime  Hedwygis 
magnifici  principis  Bertoldi  marchionis  Baudensis  ...  filia  (2). 

Papier,  au  filigrane  de  la  tour;  U  feuillets;  0»,312  X  0",22;  XV»  siècle.  Demi- 
reliure  moderne. 

3261.  (20673).  —  De  S.  Wenailo. 

Office  de  S.  Wenailus,  avec  les  neuf  leçons.  =  BHL.,  nn"»  8818 
et  8819. 

Parchemin;  12  feuillets  ;0",27  X  0",165;  XI V«  siècle;  initiales  rouges  et  bleues  ; 
ancienne  pagination  ixii.  F.  12',  on  lit  :  Ecdcsie  Sancti  Vicloris  parisiemis,  uf 
probal  hic  lilulus,  pcrlinel  itle  liber.  Demi-reliure  moderne. 

3262.  (20674).  —  Vita  S.  Maudeti. 

1.  (F.  1).  [Gloria  in  excelsis].  La  fin  seulement. 

2.  (F.  ^-7).  Vila  sancli  Maudeti  abbatis  de  Insula.==  Z^^L.,n«5723. 

3.  (F.  7^^).  In  natale  beati  Thome  martiris  cantuariensis  archiepi- 
scopi  ad  vesperas  antiphona. 

Parchemin;  7  feuillets  ; 0",222  X  0»,  154;  XIV*  siècle.  Reliure  vélin. 

3263.  (20677-81).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1).  [Carré  magique  :  Sator,  arejyo]. 

2.  (F.  lv.16*).  Vita  sancli  Adalrici  (3).  =  /^JÏL.,  n'>6271.Z)gs.  muHL 
angustiavit  unam 

3.  (F.  17-24V).  [Miracula  sanclae  Barbarae].  =  Ibid.,  nn<»«  937-949. 
Inc.  mntil.  ...  uere  navigium.  Quibus  navigantibus.  Des.  mutil.  in 
ducatu  Iuliacensi.... 

4.  (F.  25-29^).  Passio  sancli  marlyris  Chrisli  Marna  de  Cesarie 
Capadocie  (4).  =  Ibid.,  n°  5192. 

5.  (F.  29^-32).  Gonversio  béate  Katerinc  virginis  et  martiris.  = 
liid.,  n"  1669. 

6.  (F.  32).  Rcccpta  a  lare  buono  onchioslro.  En  italien. 


(1)  Gf.BflL.,  noôeSO. 

(2)  Cf.  ibid.,  n«  3767. 

(3)  Ou  plutôt  Sanclae  Odiliae  Hohenburgensis. 

(4)  A  noter  la  suite  de  la  rubrique  :  qui  fuit  Iranslatus per  venerabilcm  dominum 
domnum  ...  palriarcham  Aquilee  anno  Domini ...  in  coniilalu  Arclii  in  loco  ubi 
dicilur  sancto  Marna. 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  259 

.  7.  (F.  33-42^).  Compendium  brève  de  translatione  sanclissimi 
Andrée  apostoli  capitis  ex  civitate  Patracensi  in  almam  urbem 
Romam.translali  editum  per  sanctissimuni  dominum  Pium  papam 
secundum.  =  BHL.,  n°  439,  avec  le  prologue  St  qua  sunt  memorie 
commendanda.  Des.  mutil.  gloriam  serapiternam  eum... 

8.  (F.  43-46^).  [Passio  S.  Thomae].  =  Ihkl,  n°  8136.  Inc.  mutil.  ... 
nec  fuisse  cum  esse  desierit. 

9.  (F.  46^-50).  Passio  sancli  Andrée  apostoli.  =  Ihid.,  n°  428. 

10.  (F.  50-50^).  Passio  sancte  Lucie  virginis.  =  Ibid.,  n°  4992.  Des. 
mulil.  repentinam  praediorum  et  genia... 

1 1.  (F.  51-77V).  [Liber  I  Regum]. 

A  savoir  du  chap.  XIX,  v.  2-XVIII,  v.  15. 
Le  feuillet  78  est  blanc. 

12.  (F.  79-80^).  De  S.  Odilia  virgine  et  martyre  socia  sanctae 
Ursulae. 

13.  (F.  80^').  Oratio  ad  divam  Virginem. 

14.  (F.  80^).  Oratio  ad  sanctam  Odiliam. 

15.  (F.  80^).  [De  inventione  corporis  eius  Goloniae  anno  1285]. 

16.  (F.  81-81^).  [Fragment  de  missel,  avec  notation  musicale]. 

Parchemin,  sauf  les  feuillets  33-42,  51-80  qui  sont  en  papier  ;  81  feuillets  ; 
O^'.lôS  X  O^llS;  0'",164  X  O'-.llS;  Q^,\U  X  0%139;  0™,193  X  0™,146;  XIP- 
XVb  siècle.  Ces  fragments  proviennent  de  l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes, 
car  f.  25,  il  y  a  la  note  :  D.  Ugelli  écrite  par  Papebroch,  et  f.  23,  celle-ci  de  la  main 
de  BoUandus  :  Accepi  Roma  a  P.  Euchario  Sertorio.  Reliure  moderne,  vélin  (1). 

3264.  (20787-89).  —  Vita  sanctae  Agnetis. 

1.  (F.  1-7).  Vita  sancte  Agnetis  versificata.  =  BEL.,  n*'  164. 

2.  (F.  8-15^).  Contemptus  mundi. 

Inc.  Gartula  nostra  tibi  mandat,  dilecte,  salutem. 
Des.  mutil.  Spiritus  amborum  qui  tangit  corda  suorum.... 

3.  (F.  16-26).  [De  Pamphiio  et  Galathea]. 

Inv.  Vulneror  et  obtusum  porto  sub  pectore  telum. 

Parchemin;  26  feuillets;  0™,17  X  0"',13;  XIV«  siècle  (1358),  car  on  lit  f.  7  : 
Anno  a  nativilale  Domini  M"  CCC"'"  Iviii"  mensis  iunii  die.  Lecla  est  vita  Agnetis  in 
Slochore  anno  sexagesimo  mensis  febr-uarii  dieXIIIl".  Ce  volume  a  été  acquis  à  une 
vente  chez  Héberlé,  à  Bruxelles,  le  17  mai  1852,  pour  fr.  27,59.  Reliure  moderne; 
dos  et  coins  en  maroquin  brun;  au  dos,  les  titres  dorés  des  différents  morceaux. 

3265.  (20826-28).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1-14).  [Tractatus  asceticusj.  Inc.  Cap.  L  De  scientia  vel 
studio  scripturarum.  Dei  omnipotentis  filii  ...  locutionis  verba  suis 
loquens  discipulis. 


(1)  CLCatal.  cod.  hagiorjr.  lat.  bibl.  reg.  Bruxcll.,  t, II,  p.  429-30. 


260  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

2.  (F.  14).  [Constilutio  Henrici  abbatis  sancti  lacobi  Mogunti- 
nensis,  anno  1283]. 

3.  (F.  14v  et  29v).  [Census  eiusdem  monasterii]  (1). 

4.  (F.  15-1 7^).  Vita  sancti  Pauli  primi  heremitae.  =  BUL., 
n»  6596  (2). 

5.  (F.  17^-27v).  [De  S.  Sebastiano].  =  Ihid.,^^  7543(3). 

6.  (F.  27^'-29v).  [De  sancla  Agnete].  =lbid.,  n°  151,  la  fin  est  omise. 

7.  (F.  30).  [Tabula  de  spiritu,  anima  et  corporej. 

8.  (F.  30*).  [Anliphonae  in  offîcio  S.  lacobi].  Neumata. 

9.  (F.  31-37).  Omelia  Gregorii  pape  de  evangelio  Designavit 
Dominus.  =  PL.,  t.  LXXVI,  col.  1139  sqq. 

10.  (F.  37^-38*).  [Homelia  de  evangelio  Accessit  ad  Ihesum  mater 
fUiorum  Zebedeil  =  PL.,  t.  XXVI,  col.  142-44. 

11.  (F.  39-42).  Cursus  monachorum  (4). 

12.  (F.  43»-44v).  De  sancto  Severo  confessore.  =  BHL.,  n°  7681, 
sans  le  prologue. 

13.  (F.  45-46).  Vita  S.  Nicolai  (5). 

14.  (F.  46*).  Omelia  de  evangelio  Accessit  ad  Ihesum  mater  filiorum 
Zebedei.  Inc.  Unde  opinionem  regni  habcret. 

15.  (F.  46*).  [Responsoria  de  S.  lacobo]. 

Parchemin;  46  feuillets  ;  0-,307  X  0",224;  XII»  siècle.  Les  feuillets  30'-38'  sont 
à  deux  colonnes,  un  bon  nombre  de  feuillets  sont  palimpsestes.  F.  1,  on  lit  :  Codex 
S.  lacobi  et  f.  8:  Codex  S.  lacobi  apud  Moguntiam.  Ce  volume  a  été  acquis  en 
mai  1852,  à  une  vente  chez  J.  M.  Heberlé,  pour  77  francs  (6).  Demi-reliure  moderne, 
dos  et  coins  en  maroquin  rouge,  avec,  au  dos,  le  titre  doré  :  Scienlia  Scripturae 
vitaeque  sanclorum. 

3266.  (21001).  —  De  S.  Amando. 

1.  (F.  1-56*).  Vita  sancti  Amandi  episcopi  et  confessons.  =  BHL., 
n°  334. 

2.  (F.  57-63).  Sermo  de  elevatione  corporis  sanctissimi  pontificis 
Amandi.  =  Ihid.,  n"  343. 

3.  (F.  63*-66).  De  igné  celesti  in  memoriam  beati  Amandi  divina 
virlute  mirabiliter  accenso.  Inc.  Denique  anno  ab  incarnatione 
Domini  octingentesimo  quinquageslmo  quarto. 


(1)  In  Briezenheim  et  Âdalisselt. 

(2)  Le  manuscrit  omet  les  nn"  1,  17  et  18  de  l'édition  des  Âcta  SS.,  lan.  1. 1, 
p.  604-7. 

(3)  Les  nn~  38  et  suivants  de  l'édition  des  Acta  SS.,  lan.  t.  II,  p.  265-78, 
manquent  ici. 

(4)  Indications  pour  le  chant  au  cours  de  l'année. 

(5)  Très  court  résumé. 

(6)  Voir  Catalogue  d'une  très  riche  collection  de  livres  anciens  et   modernes, 
Bruxelles,  1852,  p.  1,  n»  7. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  261 

4.  (F.  67-77).  Miracula  sancti  Amandi  que  sunt  facta  per  Gallias.  == 
BHL.,  n°  345. 

5.  (F.  77-79).  Quoddam  miraculum  de  iuvene  suspenso  in  pago 
Noviomensi  et  per  beatum  Amandum  suscitato.  Inc.  Precipuum 
quoddam  miraculum  in  pago  Noviomensi. 

6.  (F.  79^-80^).  Quoddam  miraculum  de  incarcerato  Coceii  per  ora- 
tionem  beati  Amandi  soluto. 

Jtîc.  Mes  fuit  antiquis  necnon  manet  usque  modernis. 

7.  (F.  81-86).  Miracula  sancti  Amandi  que  sunt  facta  per  Bra- 
gbantum.  =  BHL.,  n»  346. 

8.  (F.  86-90^).  Miraculum  in  ecclesia  sancti  Amandi  intra  urbem 
Rothomagensem.  ^  Ibid.,  n°  347. 

Papier,  au  filigrane  de  la  licorne;  90  feuillets  ;  O^.SOS  X  O^.WS  ;  XVP  siècle.  F.  1, 
il  y  ala  note  :  fAber  monaslerii  sancti  Trudonis  D.  6.  Demi-reliure  moderne. 

3267.  (21002).  —  De  S.  Autberto. 

1.  (F.  1^-2).  Den  loen  van  sinte  Olberts  feeste...  in  sinte  Maria 
Magdaleene  cappelle  (1), 

2.  (F.  3-9^).  Vila  sancti  Autberti  episcopi  et  confessons  (2).  hic. 
Parentes  sancti  Autberti  in  Provincia,  in  villa  quadam  Albii  nuncu- 
pata  habitabant. 

3.  (F.  9^-15^).  In  elevatione  sancti  Autberti  et  de  eius  miraculis.  = 
BHL.,  nn»''  864-869. 

Les  feuillets  16-18  sont  blancs. 

4.  (F.  19-22V).  [Miraculen  van  den  H.  Autbertus]  (3). 

5.  (F.  23-28).  [Leven  van  S.  Autbertus]  (4). 
Les  feuillets  28^-30^  sont  blancs. 

6.  (F.  31-33^').  [Liste  des  prédicateurs  pour  la  fête  de  S.  Aubert, 
dans  la  chapelle  de  Sainte-Marie  Madeleine,  à  Bruxelles,  de  1553 
à  1709J. 

Parchemin  et  papier  (les  feuillets  20-33);  33  feuillets;  O™,207  X  0™,143;  XVI»  et 
XVII"  siècles;  initiales  rouges  et  bleues.  Demi-reliure  moderne  (5). 

3268.  (21003).  —  De  sangta  Barbara. 

1.  (F.  1-50^).  Vita  sancte  Barbare  virginis  et  martyris.  =  BHL,, 
im^^  918  et  920. 


(1)  A  Bruxelles.  Cet  état  de  dépenses  a  été  dressé  par  Jean  Van  Cuddeghem, 
chapelain  de  Sainte-Marie  Madeleine  en  1539. 

(2)  Cf.  UHL.,  n»  861  (résumé). 

(3)  Version  flamande  de  BHL.,  nn"  864,  866,  870. 

(4)  De-ci  de-là,  dans  les  marges  et  f.  27",  fragments  du  texte  latin. 

(5)  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II,  p.  431. 


262  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

2.  (F.  50V-58').  Que  fuit  occasio  translalionis  eius.  =  BHL.,n°  926. 

3.  (F.  59-89^).  Ex  innumerabilibus  quaedam  miracula  de  beatis- 
sima  virgine  et  martyre  Christi  Barbara.  =  Ibid.,  nn°^  932-953. 

Le  feuillet  90  est  blanc. 

4.  (F.  91-98).  Dicta  Origenis  de  beata  Barbara.  =  Ibid.,  n°  919. 

Papier;  98  feuillets,  plus  trois  de  garde  en  têle  et  trois  à  la  fin  du  du  volume; 
0",20  X  0"',1'*2;  XV»  siècle.  F.  1,  on  lit:  Liber  monasterii  sancli  Trudonis  C.  6. 
Demi-reliure  moderne. 

3269.  (21004).  —  De  S.  Barbara. 

1.  {F.  1-32).  Vita  sancte  Barbare  virginis  et  martiris.  =  BHL., 
nn"»  918  et  920. 

2.  (F.  32-37).  Que  fuit  occasio  translalionis  corporis  béate  Barbare 
virginis.  =  Ibid.,  n*>  926. 

3.  (F.  37-59).  Ex  innumerabilibus  quedam  miracula  de  bealissima 
virgine  et  martyre  Christi  Barbara.  — ^  Ibid.,  nn°»  952-955,  957-959. 

4.  (F.  60-61).  Tabula. 

5.  (F.  62-66).  Dicta  Origenis  de  beata  Barbara.  =  BUL.,  m  919. 

Papier,  aux  filigranes  de  la  cruche  et  du  gantelet;  66  feuillets;  0°',194  X  O^.lii; 
XV»  siècle,  ancienne  pagination  à  l'encre  rouge  1-L.rj.  F.  1,  on  lit  :  Liber  monasterii 
D.Trudonis  sub  usu  et  eustodia  fratris  loannis  Ermici  1590.  Reliure  moderne,  vélin. 

3270.  (21008).  —  RiBADENEiRA.  Vita  S.  Jgnatii  Loyolae. 

1.  (F.  1  et  234).  [De  TrinitateJ.  Fragment. 
Le  feuillet  2  est  blanc. 

2.  (F.  3).  Le  Titre. 

Les  feuillets  3^-4^  sont  blancs. 
8.  (F.  5-6v).  Huius  operis  capita. 

4.  (F.  7-227).  Vita  S.  Ignatii. 

5.  (F.  227V-231V).  Index  rerum. 

6.  (F.  232-233).  Piorum  teslimonia  de  P.  Ignalio  et  Sociclate  lesu 
ab  ipso  instituta,  coUeclore  fratrc  Petro  Cirillo  a  Ghingelim  Bene- 
diclino  Trudonopoli. 

Papier,  sauf  les  feuillets  1  et  234  en  parchemin;  234  feuillets;  Q^,Wi  X  0",156; 
XVI*  siècle  (1584),  car  on  lit  f.  3*  :  Trigesimo  novembris,  ipsis  fcriis  sancti  Andreae 
apostoli;  f.  10  :  P[etrus]  C[irillus],  1684  hora  noclis  secunda,  22  i^^-f.  227'  : 
¥ims,  1584,  12  novembris,  P[elrus]  C[irillus]  ;  f.  231'  :  Perscripta  anno  Domini 
1584,  17  novembris  et  f.  232  :  anno  1585,  feriis;  signatures  A-Z,  Aa-Ee.  F.  3, 
il  y  a  la  note:  Liber  monasterii  sancti  Trudonis,  F.  7.  Reliure  veau;  au  dos,  le 
titre  doré  :  Yila  S.  Igna.  Mss,  et  les  armes  d'un  abbé. 

3271.  (21016).  —  De  S.  Thoma  Aquinate. 

Oratio  panegirica  in  laudem  divi  Thomae  Valencenis  habita  7*  mar- 
tii  anni  1754.  Inc.  Qui  autem  fecerit  et  docuerit,  hic  magnus  vocabitur 
in  rcgno  caelorum. 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  263 

Papier;  7  feuillets;  O^jSS  X  0'",227;  XVIIP  siècle.  Demi-reliure  moderne;  titre 
doré  sur  le  premier  plat. 

3272.  (21741).  —  Ludolphus.  Vita  Christi. 

1.  (F.  1).  [Notes  de  Th.  de  Jonghe  et  d'A.  Matthieu  sur  ce  volume]. 
Les  feuillets  1^-2^  sont  blancs. 

2.  (F.  3-4).  Capitula  in  libro  de  vita  Ihesu  Christi. 

3.  (F.  4-308^').  [Ludolphus,  Vita  Christi.  Primum  volumen]  (1). 

Papier,  au  filigrane  de  la  lettre  P  fleuronnée;  308  feuillets;  0">,'^b  X  O^SU; 
XV«  siècle  (1460),  car  on  lit  f.  308"  :  Quod  volumen  scripsit  fr.  lohannes  Alegambe 
presbiter,  religiosus  et  professiis  monasterii  sancli  Martini  tornacensis.  In  anno 
Domini  M"  quadrinqentesimo  Ix".  Orate  Veum  pro  eo  (2).  Deux  colonnes,  ancienne 
ptagination  I-CGCXI  (3).  Sur  le  premier  plat  intérieur,  il  y  a  l'ex-libris  armorié 
Bibliothèque  de  Th.  de  Jonghe,  de  laquelle  ce  volume  a  été  acquis,  à  la  vente,  pour 
fr.  17,60.  Reliure  restaurée  du  XVe  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de  veau  noir 
estampé  ;  restes  de  fermoirs  en  cuivre  ;  sur  le  second  plat  le  titre  sous  corne  : 
Prima  pars  de  Vita  Cristi. 

3273.  (21762).  —  De  S.  Guidone. 

1.  (F.  l-8v).  Vita  S.  Guidonis  confessoris  (4).  =  BHL.,  n°  8870. 

2.  (F.  9-11).  Dissertatiuncula  de  tempore  vitae  etmortis  B.  Guido- 
nis confessoris  Anderiaci  quiescentis  authore  Petro  Van  de  Velde 
capituli  Anderiacensis  decano. 

3.  (F.  12).  Copia  litterarum  quibus  Maximilianus  Romanus  impe- 
rator  commendat  Nicolaum  Everardum  capitulo  Anderiacensi,  ut 
eum  in  decanum  eligant  1498  in  loco  Guilielmi  Swinnen  (5). 

Papier;  12  feuillets;  0'",20  X  0'",165;  XYIII»  siècle.  Ce  volume  a  été  acquis 
en  1860,  pour  fr.  1,10,  à  la  vente  des  livres  du  V*«  Th.  de  Jonghe  dont  l'ex-libris 
Bibliothèque  de  Th.  de  Jonghe  se  trouve  sur  le  premier  plat  intérieur.  Demi-reliure 
moderne;  le  titre  doré,  au  dos  :  Vita  S.  Guidonis  (6). 

3274.  (21763).  —  De  S.  Guidone. 

1.  (F.  1).  [Note  de  Th.  de  Jonghe  sur  Pierre  Van  de  Velde, 
chanoine  et  doyen  du  chapitre  d'Anderlecht]. 

2.  (F.  2  et  3).  [Titres]. 

3.  (F.  4-12).Dissertatiuncula  de  tempore  vitae  et  mortisB.  Guidonis 


(1)  Cf  Hain,  Itepert.  bibliogr.,  t.  III,  p.  293  sqq. 

(2)  Cf.  Sanderus,  Bibl.  belgica  mss.,  part.  I,  p.  138, 1.  3,  et  A.  d'Herbomez,  Les 
Manuscrits  de  l'abbaye  de  Saint-Martin  de  Tournai  aujourd'hui  conservés  à  la 
bibliothèque  royale  de  Bruxelles,  p.  21. 

(3)  Sans  qu'il  y  ait  de  lacune  dans  le  texte,  la  foliotation  va  de  CGXIII  à 
CCXLVIII. 

(4)  Excerpta  ex  anfiquo  Lcctionario  extante  in  Archivis  Capituli  Anderiacensis. 

(5)  Autographus  exslalin  Capitulo. 

(6)  Ce  volume  semble  être  le  brouillon  du  suivant. 


264  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

confessons  Anderlaci  quiescenlis  auclore  R.  A.  D.  Petro  Van  de  Velde 
capituli  Anderlacensis  Decano. 

Le  feuillet  13  est  blanc. 

4.  (F.  14-38).  Vita  et  miracula  sancti  Guidonis  confessoris  (I).  = 
BHL.,  no  8870. 

Papier;  38  feuillets;  O^IS?  X  O'-.lSa  ;  XVIII»  siècle.  Sur  le  premier  plal  intérieur, 
il  y  a  l'ex-libris  armorié  de  la  Bibliothèque  de  Th.  de  Jonghe.  A  la  vente  de  ses 
livres,  ce  volume  fut  acquis  parla  Bibliothèque  royale  pour  fr.  2,42.  Demi-reliure 
moderne;  au  dos,  le  titre  doré  Vita  S.  Guidonis. 

3275.  (21885).  —  Passionale. 

1.  (F.  1-lv).  [Table]. 

2.  (F.  2-10).  Passio  sancti  Stephani,  pape  et  martyris.  =  BHL., 
n»784o. 

3.  (F.  10-14).  Invenlio  beali  Stephani  prolhomarlyris.  =  Ibid., 
n°  7851. 

4.  (F.  14-21).  Passio  sanctorum  Donati  opiscopi  et  Hylarini  mona- 
chi,  martyrum.  ==  Ibid.,  n"  2293. 

5.  (F.  21-24^).  Passio  sanctorum  Secundiani,  Veriani  et  Marcel- 
liani.=  i6/rf.,n«  7551. 

6.  (F.  24-'-27^).  Passio  sanctorum  martyrum  Syxli,  Laurcntii  et 
Ypoliti,  martyrum.  =  Ibid.,  n°  7809  (2). 

7.  (F.  27^-30*).  Passio  sancti  Laurentii  martyris.  =  Ibid.,  n»  4754. 

8.  (F.  30^-38^).  Passio  sanctorum  Sixli,  Laurenlii  et  Ypoliti.  = 
Ibid.,  n"  7801,  sans  le  prologue. 

9.  (F.  38^-42).  Passio  sancti  Ypoliti  sociorumque  cius.  =  Ibid., 
n°3%l. 

10.  (F.  42-42').  Sermo  in  festo  sancti  Laurentii.  Inc.  Gerti  sumus. 

11.  (F.  42^-46).  Passio  sancti  Agapiti  martyris.  =  BHL.,  n«  125. 

12.  (F.  46-48).  Passio  sancti  Simphoriani  martyris.  =  Ibid.,  n"  7967. 

13.  (F.  48-50).  Passio  sancti  Iuliani  martyris.  =  Ibid.,  n°  4542,  sans 
le  prologue. 

14.  (F.  50-52').  Passio  sanctorum  martyrum  Felicis  et  Audacti.  = 
Ibid.,  n°  2879. 

15.  (F.  53-58).  Passio  vel  vita  sancti  Antonini  martyris.  =  Ibid., 
n«>  572,  le  prologue  manque. 

16.  (F.  58-62).  Passio  sanctorum  martyrum  Dorothei  atque  Gor- 
gonii.  =  Ibid.,  n»  3167,  des.  p. 

17.  (F.  62-64').  De  exaltatione  sancte  crucis.  ==  Ibid.,  n»  4178. 

18.  (F.  64V-66).  Passio  sancti  Gornelii.  =  Ibid.,  n»  1958. 


(1)  Excerpla  ex  antiquissimo  Leclionario  JUss.  Capituli  Anderlacensis. 

(2)  Fragment. 


VIES   DE    SAINTS    EN   LATIN  265 

19.  (F.  66-68).  Passio  sancti  Cipriani  martyris.  =  BHL.,  n°  2042. 

20.  (F.  68-75^).  Passio  sancti  Lamberti,  episcopi  et  martyris.  = 
Ibid.,  n°  4678,  le  prologue  manque. 

21.  (F.  75V-79).  Passio  sancte  Fausle  virginis.  =  IbicL,  n"  2833. 

22.  (F.  79-85).  Passio  sanctorum  martyrum  Thebeorum,  Mauritii 
sociorumque  eius.  =  Ibid.,  n°  5744. 

23.  (F.  85-9  Iv).  Passio  sancte  Thecle  virginis.  =  Ibid.,  n°8020. 

24.  (F.  91^'-97).  Passio  sanctorum  Ghosme  et  Damiani.  =  Ibid., 
n"  1970. 

25.  (F.  97-102^).  Passio  sancti  Piati  martyris.  =  Ibid.,  n°  6845, 
sans  le  prologue. 

26.  (F.  102^-109^).  Passio  sancti  Loodegarii,  episcopi  et  martyris.  == 
Ibid.,  n°  4851,  le  prologue  est  omis. 

27.  (F.  109^-113^).  Passio  sancte  Fidis,  virginis  et  martyris.  = 
Ibid.,  n»  2928. 

28.  (F.  113^-137).  Passio  sancti  Dyonisii  Ariopagite,  Atheniensium 
archiepiscopi.  =  Ibid.,  n"  2171,  le  prologue  manque. 

29.  (F.  137-138^").  Revelatio  ostensa  beato  Stephano  pape  de 
consecratione  altaris  sanctorum  Pétri  et  Pauli  siti  ante  sepulcrum 
beati  Dyonisii,  que  revelatio  et  consecratio  acta  est  quinto  kalendas 
augusti.  =  Ibid.,  n«  2176. 

30.  (F.  138^-142^).  Passio  sancti  Kalixti,  pape  et  martyris.  =  Ibid., 
no  1523. 

31.  (F.  143-147).  Passio  sanctorum  Crispini  et  Grispiniani.  =  Ibid., 
n°  1990. 

32.  (F.  147-151 V).  Passio  sancti  Quintini  martyris.  =  Ibid.,  n°  6999. 

33.  (F.  151^-153^).  Invenlio  sancti  Quintini  martyris.  =  Ibid., 
n°7000. 

34.  (F.  153^-156).  Passio  sancti  Benigni  ^vesh\{ev\.  =  Ihid.,  n"  1153. 

35.  (F.  156-166^).  Passio  sancti  Eustacii  sociorumque  eius.  =  Ibid., 
n°  2760. 

36.  (F.  166^-171).  Passio  sancti  Gesarii  dyaconi.  =  Ibid.,  n°  1511. 

37.  (F.  171-178^).  Passio  sanctorum  quatuor  Goronatorum.  == 
Ibid.,  n^  1836. 

38.  (F.  179-185).  Passio  sancti  Glementis  pape.  =  iè/c?.,  n"  1848. 

39.  (F.  185-200).  Passio  sancte  Anastasie  et  Grisogoni,  mar- 
tyrum. =  Ibid.,n°  1795. 

40.  (F.  200-204V).  Passio  sancti  Sabini  episcopi.  =  Ibid.,  n»  7451. 

41.  (F.  204^-206).  Passio  sancte  Leocadie  virginis.  =  Ibid.,  n°  4848. 

42.  (F.  206-213).  Passio  sanctorum  Fusciani,  Victorici  et  Gentiani, 
martyrum.  =  Ibid.,  n°  3224. 

43.  (F.  213-216V).  Passio  sancte  Lucie  virginis.  =  Ibid.,  n"  4992. 

44.  (F.  216^-222^).  Passio  sancti  Nichasii  sancteque  sororis  eius, 


266  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Eutiopie,  sociorumque  eoruni.=  BHL.,  n°  6076.  Des.  mutil.  Qualinus 
et  ab  ipso  iteriim  omnis  fide... 

Parchemin;  222  feuillets,  plus  deux  de  garde  en  papier;  0",360  X  0",247; 
XIII'  siècle  (1277),  car  on  lit  dans  la  rubrique  initiale,  f.  1  :  El  sriendum  qiind  hoc 
volumen  scriplum  fuit  anno  Domini  millesimo  ducenlesimo  sepluagesimo  srplimn, 
agenle  domino  Egidio  de  Gaureng,  lune  jiriore.  Deux  colonnes  ;  jolies  initiales, 
peintes  en  rouge  et  en  bleu;  litres  courants  rou^'es.  Le  volume  a  dû  appartenir  à 
l'abbaye  de  Saint-Martin  à  Tournai,  dont  Gilles  de  Gauraing  fut  moine  (1).  Demi- 
reliure;  dos  en  veau  fauve  portant  ce  titre  :  Passiones  plurimorum  sanclorum 
marlyrum,  et  au  bas  la  note  :  Anno  1277  (2). 

3276.  (22004).  —  Vita  S.  Catharinae  de  Senis. 

1.  (F.  1-120^).  Legenda  béate  virginis  Katherine  de  Scnis.  = 
BHL.,  n°  1702,  les  prologues  manquent. 

2.  (F.  121-122V).  [Fragment  d'antiphonaire  noté]. 

Papier,  sauf  les  feuillets  121  et  122,  qui  sont  en  parchemin;  122  feuillets; 
0^301  X  0",ÎO;  XV*  siècle,  les  feuillets  121  et  122  sont  du  XIII»;  signatures  At-pt. 
Ce  volume  a  été  donné  à  la  Bibliothèque  royale  en  1863  par  le  C*  vander  Biircli. 
Reliure  restaurée  du  XVI'  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de  veau  brun  estampé  ;  sur 
le  premier  plat,  le  titre  autrefois  sous  corne  :  Vila  Kalharine  de  Senis. 

3277.  (22473).  —  De  S.  Lamberto  (3). 

Papier;  143  feuillets;  0",185  X  O^llG;  XVIII»  siècle.  Demi-reliure  du  môme 
temps;  au  dos,  le  titre  doré  :  De  sanclo  Lamberlo  ep.  Traiect.,  et  en  dessous 
rinscription  BU)l.  royale. 

3278.  (II.  561).  —  Vita  S.  Maurf. 

Vita  sancii  Mauri  abbatis.  =  BHL.,  n"  5773. 

Papier,  quelques  feuillets  sont  en  parchemin;  28  feuillets,  plus  deux  de  garde  en 
tête  et  cinq  à  la  fin;  0'",215  X  O^.H;  XV'  siècle.  Le  nom  du  scribe  Per  loltannem 
Cnueghe  se  lit  f.  28.  Sur  ce  feuillet  et  les  suivants,  on  lit  :  Bouck  van  el  ambocht  van 
de  Lootghytler  in  linigge  ;  dijlgeschreven  den  10  maerle  1640.  Nyclacs  de  Laplace. 
Nyclaes  de  Laplace  de  fiile  van  den  ambochle  van  de  loolghylter  in  Brugge  in  el  iarr 
1640  den  5"  maerle  per  memorie  zoo  hier  boven  volchl  ende  slaet.  Loolf/hylter  in  lyl 
waeren  inl  leven  Lijefen  Vijene  in  persoen  houderlynghe  Jan  de  Brauwer,  Phlyps 
Luda.  Plus  loin;  Aernoul  Farree  selver  smel  by  den  branberch  et  Guillermiis  Hugo 
dodus  de  Wera.  Le  sceau  des  Archives  de  l'Etat  à  Bruges  se  trouve  sur  le  premier 
feuillet  de  garde  et  f.  1.  Ce  volume  a  été  envoyé  à  la  Bibliothèque  royale  par  l'admi- 
nistration des  Archives  générales  du  royaume  en  1882.  Reliure  du  XIX'  siècle,  ais 


(1)  Voir  Carlulaire  de  Sainl-JUartin,  p.  260,  aux  Archives  générales  du  Royaume, 
à  Bruxelles,  Carlulaires  el  manuscrils. 

(2)  Ce  manuscrit  est  décrit  dans  Sanderus,  Bibl.  belg.  ms.,  part.  I,  p.  129.  F.  66; 
Ckilal.  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II,  p.  433-36;  A.  d'Hebbomez,  Les 
Manuscrils  de  l'abbaye  de  Sainl-Marlin  de  Tournai  aujourd'hui  conservés  à  la 
Bibliothèque  royale  de  Bruxelles,  p.  23. 

(3)  Commentaire  de  J.  Ghesquière,  Acta  SS.  Belgii,  t.  VI,  p.  21  sqq. 


VIES   DE    SAINTS   EN   LATIN  267 

de  bois  recouverts  de  peau  de  Iruie  estampée,  fers,  et  l'inscriplion  sur  le  premier 
plat  Regia  Bibl.  Belgica. 

3279.  (IL  562>  —  De  S.  Arnulpho. 

1.  (F.  1-57^).  VUa  sancli  Arnulphi.  =  BHL.,  n°  704,  les  trois  pre- 
mières épîtres  dédicatoires  manquent. 

2.  (F.  58-60^).  Sermo  de  vit  a  eiusdem.  Inc.  Quamvis  Brabantia 
litium  et  rapinarum  olim  fuerit  nutrix. 

3.  (F.  61-63).  Quedam  miracula  post  transitum  beati  Arnulphi 
facta. 

Inc.  Hoc  mirum  fit  ita  Tornaci  de  cenobita. 

4.  (F.  63^-64).  [Hymni  et  orationes  de  sancto  Arnulpho.] 

Papier;  64  feuillets;  O^SOô  X  O^ieOjXVIP  siècle  (1615),  car  on  lit  f.  48': 
lacobus  Hanoie  Religiosus  oudenborgensis  die  XIIII  martii  1615,  puis  f.  60'  :  1615 
et  f.  63  :  Hec  exarala sunt  céleri  calamo  ad  honorem  Dei elb.  Arnulphi  cuiuspatro- 
cinium  scriptor  exposlulal.  1615.  L'estampille  des  Archives  de  l'État  à  Bruges  se 
trouve  f.  1,  f.  1%  f,  11  et  f.  64.  La  Bibliothèque  a  reçu  ce  volume  en  1882.  Reliure 
parchemin. 

3280.  (II.  700).  —  ViTA  SANCTE  Marie  de  Oegnies.  =  BHL., 
n°  5516. 

Sur  une  étiquette,  en  papier,  accolée  au  f.  32,  on  lit  :  Obiit  in 
Hoesden  soror  Anna  Hiicfers  monialis  j)rophessa  pro  qua  petuntur 
orationes  nostrae. 

Parchemin  ;  91  feuillets;  0™,15  X  0'",105;  XIII"  siècle;  initiales  rouges  et  bleues; 
quelques  capitales  peintes  en  toutes  couleurs.  Au  verso  du  premier  feuillet  de 
garde,  on  lit:  Bibliolhecae  oegniacensis ;  f.  1  :  Spectat  ad  coenobilas  dicti  Oegnis, 
1641,  et  f.  91  :  Heddatur  monaslerio  d'Oingnies  1641.  Ce  volume  a  été  acquis  le 
12  juin  1885,  chez  M.  Desbarax,  à  Louvain,  pour  fr.  100.  Reliure  du  XVIIP  siècle, 
car  il  y  a  la  note  suivante  au  verso  du  premier  feuillet  de  garde  :  Fuit  denuo  ligalus 
1 740  ;  veau  racine  ;  au  dos,  le  titre  doré  :  Vila  B.  Mariae  Oigniac  (1). 

3281.  (II.  734).  —  ViTA  S.  Gerardi  Broniensis. 

1.  (F.  1-30).  Vita  sancti  Gerardi  abbatis  et  confessoris  fundatoris 
ecclesie  Broniensis.  =  BHL.,  n°  3422. 

2.  (F.  30-3 Iv).  Omelia  beati  Hylarii  episcopi  [super  evangelio 
Ecce  nos  reliquimus  omnia].  Inc.  Meminit  Evangelii  praedicator  ille. 

Papier,  au  filigrane  de  la  croix  ;  31  feuillets;  0'°,209  X  14;  XV"  siècle.  Ce  volume 
a  été  acquis,  à  la  deuxième  vente  des  livies  de  Vergauwen  à  Gand,  15-19  avril  1884, 
pour  fr.  13,20.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre  doré  iW.  S.  Vita  S.  Gerardi, 
tranche  rouge. 


(1)  Voir,  au  sujet  de  ce  volume.  Ad.  SS.,  lunii  1. 1,  p.  634,  n"  18  et  Calai,  cod. 
hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  t.  II,  p.  436. 


268  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3282.  (IL  932).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1-19).  Miracula  sancti  Benedicli  abbatis.  =  T^Z/L.,  nn»»  1123 
et  1124. 

2.  (F.   19-22^).  Tranlatio  (sic)  corporis  sancli  Benedicli   atque 
Scolastice  sororis  eiusdem.  =  Ibid.,  n"  1117. 

3.  (F.  22^-26).  Sermo  Odonis  abbatis  in  translatione  sancli  Bene- 
dicli (1). 

4.  (F.   27-33).  Vita    sancti    Ambrosii    Mediolanensis...    edila   a 
Paulino.  =  BHL.,  n°  377. 

5.  (F.  33-45).  Vita  sancti  Basilii  episcopi.  =  Ibid.,  n°  1023. 

6.  (F.  45-64).  Vita  S.  Augustini...  a  quodam  Possidio.  =  Ibid., 
nn»"  785  et  786. 

7.  (F.  64-67).  Vita  actusque  beati  Iheronimi  presbiteri.  =  Ibid., 
n»  3869. 

8.  (F.  67-69").  Sermo  de  eodem  viro  beato  Iheronimo  (2). 

9.  (F.  69V-79V).  Vila  sancli  Remigii.  =  BHL.,  nn°»  7152-7155.  Des. 
mutil.  de  ipso  nuntio  verecundabatur,  quantum  pro  ipsis... 

10.  (F.  80-93).  Vila  sancti  Silveslri  pape.  =  BHL.,  nn»"  7725-7732. 

11.  (F.  93-106").  Passio  sancti  Sebasliani  martyris.  =  Ibid.,  n°  7543. 

12.  (F.  107"-110").  Passio    sancti  Vincontii  martyris.   =    Jbid., 
nn»»  8628-8630. 

13.  (F.  llOv-112).  Passio  sancte  Iuliane.  =lbid.,  n°  4522. 

14.  (F.  112-118).  Vita  sancti  Symeonis  heremitae.  =  Ibid.,  n°  7963, 
sans  le  prologue. 

15.  (F.  118-129").  Vita  sancti  Martialis  episcopi  et  confessoris.  =» 
Ibid.,  n°  5552. 

16.  (F.  129").  Epytaphium  [S.  Martialis]  (3). 

17.  (F.  130").  Vila  sancti  Nicholai  archiepiscopi.  =  BHL.,  n»  6105. 
Fragment,  le  commencement  seul. 

18.  (F.  131-137).  Vita  sancti  Nicholai  Licie  archiepiscopi.  =  Ibid., 
nn°«  6104-6106. 

19.  (F.  137-141").  Sermo  de  miraculis  eiusdem.  =  Ibid.,  nn"»  6154, 
6172,  6174,  6164  et  6107. 

20.  (F.  141"-145").  Translalio  beati  Nicholai  archiepiscopi.  =  Ibid., 
nn°' 6190  et  6191. 

21.  (F.  145v-147").De  miraculis  emsdem.  =  Ibid.,  nn°«6192  et  6193. 

22.  (F.  148-153").  Vita  sancte  Gudile  virginis.  =  Ibid.,  n»  3685. 


(1)  Publié  par  Marrier-Duchesne,  Bibliotheca  Cluniacensis,  p.  138  sqq. 

(2)  Voir  Catal.  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  t.  II,  p.  438,  pour  le  détail  de 
ce  morceau,  qui  se  compose,  en  grande  partie,  de  BHL.,  n°  3872. 

(3)  Publié  dans  Çkilal.  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  t.  II,  p.  438-439. 
A  l'avant-dernier  vers,  lire  Hinc  au  lieu  de  Hanc. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  269 

23.  (F.  154-155V).  Passio  bealissimi  Marce  evangeliste.  = -BfiL., 
no  5281.  Des.  mutil.  socios  ad  orationem  invitavit.... 

Parchemin;  155  feuillets;  0'",325  X  0,'"238;  XIP  siècle;  deux  colonnes;  initiales 
rouges  et  vertes;  signatures  a  v,  en  rouge  au  haut  des  feuillets.  F.  1,  Phillipps  a 
noté  :  From  the  abbey  of  St.  Berlin  near  Valenciennes  (1).  Ce  volume  a  porté  dans 
la  collection  Phillipps  les  nn"  324  et  327  ;  il  a  été  acquis  à  Cheltenham  en  1888 
pour  90  francs.  Reliure  moderne,  toile,  dos  et  coins  en  cuir  fauve  (2). 

3283.  (II.  937).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1^-12^).  Gesta  Salvatoris  Domini  nostri  Ihesu  Christi  (3). 

2.  (F.  12^-15).  Notificatio  qualiter  Tyberius  César  pro  ipso  Ghristo 
Iherosolimam  direxerit  (4).  =  BHL.,  n°  4218. 

3.  (F.  15-16^).  Vita  domni  Anselrni  Cantuariensis  archiepiscopi.  ^= 
Ibid.,  n"  526;  il  n'y  a  que  le  prologue  et  le  commencement  de  la  Vie. 
Des.  mutil.  quos,  ul  postmodum  claruit... 

Parchemin;  16  feuillets;  0",316  X  0'",226;  XlIP  siècle;  signatures  /-//.  F.  15% 
il  y  a  la  note  :  Liber  sancle  Marie  de  villari  in  Brabantia,  et  f.  1,  l'ex-libris  :  Sir 
T.  P.  Middle  Hill,  330,  de  Ig,  bibliothèque  de  Cheltenham.  Ce  volume  a  été  acquis 
en  1888  pour  15  francs.  Reliure  moderne,  toile,  dos  et  coins  en  cuir  (5). 

3284.  (II.  942).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1-1^).  [De  libero  arbitrio].  Fragment. 

2.  (F.  2-2v).  [De  imagine  Berytensi]  (6). 

3.  (F.  3-9v).  Vita  beali  Gregorii  pape  et  confessoris.==5fl'L.,n«>3639. 

4.  (F.  9^-10^).  Vila  sancti  Felicis  presbiteri  et  confessons.  ==  Ibid., 
n°  2885. 

5.  (F.  10^-13).  Vita  vel  actus  sancti  Hieronymi  presbiteri.  =  Ibid., 
n°  3869. 

6.  (F.  13-18^).  Passio  sancti  Adriani  martyris.  =  Ibid.,  n»  3744. 

7.  (F.  19-20).  Passio  sancti  Longini  militis  et  centurionis.  =  Ibid., 
n°  4965. 

8.  (F.  20-21*).  Passio  sancle  Barbare  virginis.  =  Ibid.,  n"  913. 

9.  (F.  21V-28).  Passio  sancte  Eugénie  virginis.  =  Ibid.,  n°  2666. 

10.  (F.  28-29V).  De  leone  [S.  Hieronymi].  =  Ibid.,  n°  3872. 

11.  (F.  29v).  [Hymnus  de  B.  Virgine]. 

Inc.  Salve,  stella  maris,  eterni  filia  régis. 

12.  (F.  31-32).  [Index  sequentium]. 


(1)  Peut-être  Saint-Omer? 

(2)  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II,  p.  437-439. 

(3)  Publié  par  Tischendorf,  Evaiigelia  apocrypha,  p.  312-95. 

(4)  Cf.  Fabricius,  Codex  apocryphus  ISovi  Teslamenti,  part.  I,  p.  298,  not.  i. 

(o)  Cf.  au  sujet  de  ce  volume,  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II, 
p.  440. 
(G)  Fragment  de  la  pièce  qui  se  trouve  plus  loin,  n"  14. 


270  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

13.  (F.  32^-34^),  Descriplio  qualiter  vultus  Domini  de  Hierosolimis 
ad  Lucanam  civitatem  sit  delatus.  =  BHL.,  n°  4236. 

14.  (F.  34^-35v,  30-30',  36-36v).  Relalio  miraculorum  Domini 
nostri  Ihesu  Christi  que  per  ymaginem  ipsius  facta  sunt  in  Beritho 
civitate.  =  Ibid.,  n"  4228. 

15.  (F.  36^-37^).  Sermo  eiusdem  [Athanasii]  de  indignalione  et 
invidia  ludeorum  adversus  ymaginem  Domini.  =  Ibid.,  n°  4231. 

16.  (F.  37').  De  ymagine  Domini  a  quodam  ludeo  telo  percussa.  = 
i6ïW.,no4223. 

17.  (F.  37'-38).  Versus  de  beatissima  Maria  matre  Domini. 

Inc.  Missus  ad  egregiam  Gabriel  tulit  iste  Mariam. 

18.  (F.  38-84).  Miracula  Dei  genitricis  Marie.  =  BHL.,  n°  5357. 

19.  (F.  84-95').  Libeilus  editus  a  domno  Hugone  Farsito  de 
quibusdam  miraculis  sancte  Dei  genitricis  Marie.  =  Ibid.,  n"  5410. 

20.  (F.  95'-lll).  [Miracula  B.  Virginis  MariaeJ. 

A  savoir  dans  A.  Poncelet,  Index  miraculorum  B.  V.  Mariae, 
les  nn°*  420,  1092,  1649,  1727,  1316,  1468,  167,496,  509,  1609,261, 
556,  319,  483  et  234. 

21.  (F.  111-130).  Pétri  Gldniacensis  abbatis  libri  miraculorum.  == 
PL.,  t.  CLXXXIX,  col.  851  sqq. 

22.  (F.  130-131').  Abbatis  cuiusdam  relatio  de  visione  conversi 
monasterii  sui.  Inc.  Est  monasterium  quoddam  de  domibus  Claris 
Vallensibus. 

23.  (F.  131'-135').  De  mirabilibus  que  quidam  novicius  de  Anglia 
raptus  in  spiritu  vidit  et  audivit.  Inc.  Omnis  qui  de  testimonio  karita- 
tis  novit  agere. 

24.  (F.  135'-136).  De  visione  monachi  Saviniensis  cenobii  (1). 

25.  (F.  136-136').  Item  de  visione  eiusdem. 

26.  (F.  136'-140).  Visio  ammirabilis  cuiusdam  fratris.  Inc.  Igitur 
cuidam  fratri  humilitatem  Christi  Domini  nostri  non  lento  pede 
subsequenli. 

27.  (F.  140-142).  Relatio  domini  Walteri  abbatis  de  visione 
canonichi.  Inc.  Visiones  quas  vidit  quidam  ex  fratribus  nostris  nomine 
Rodulphus. 

28.  (F.  142-143').  De  duobus  presbiteris  quorum  unus  post  mortem 
alteri  viventi  apparuit.  Inc.  Civitas  est  Britannie  Nannetis  dicta 
nomine. 

29.  (F.  143').  [Versus]. 

Inc.  0  sublime  decus,  celi  regina,  pûdoris  aula... 


(1)  Publiée  ainsi  que  le  morceau  suivant  dans  Anal.  BolL,  t.  II,  p.  505  sqq., 
nn"  3  et  4. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  271 

Parchemin;  143  feuillets  ;  0'°,341  X  O^.SSS;  XIII"  siècle;  deux  colonnes;  signa- 
tures 1-Xllll;  grandes  et  belles  initiales  de  diverses  couleurs.  F.  2,  on  lit  :  Liber 
sancte  Marie  de  Camberone,  et  l'inscription  De  Camberone  réapparaît  aux  ff.  9,  16, 
24,  33,  38,  47,  56,  66,  74,  78,  84,  90,  99,  104,  112,  118,  123,  126,  130,  132,  140  et  143. 
F.  143',  il  y  a  l'ex-libris  :  Sir  T.  P.  MiddleHUl  de  la  collection  Phillipps.  Ce  volume 
a  été  acquis  en  1888  pour  100  francs.  Reliure  moderne,  cuir  et  toile  bruns  (1). 

3285.  (II.  961).  —  ViTA  SS.  Barlaam  et  Ioasaph. 

1.  (F.  1).  Index. 

2.  (F.  1^-112^).  Liber  geslorum  Barlaam  etiosaphat  servorum  Dei 
edilus  greco  sermone  a  Iohanne  Damasgeno  viro  sancto  et  erudito.  = 
BHL.,  n°  979.  Des.  mutil.  oblulit  Domino  in  lotis  septem 

Parchemin;  112  feuillets;  0'°,235  X  O^.lô?;  XIII«  siècle;  initiales  rouges  et 
vertes.  F.  1,  on  lit  la  note  :  hle  liber  est  pie  de  Camberone  Marie,  quem  qui  abslu- 
leril  analhema  sil  et  Liber  beale  Marie  de  Camberone.  L'inscription  de  Camberone 
est  reproduite  ff.  6,  10,  15,  20,  24,  30,  35,  39,  44, 48,  52,  57,  63,  68,  73,  78,  83,  88,  93, 
97,  98,  103, 108.  Puis  ce  volume  a  appartenu  à  sir  Thomas  Phillipps  à  Cheltenham, 
dont  l'ex-libris  et  le  rv"  356  se  voient  f.  1;  il  a  été  acquis  parla  Bibliothèque  royale, 
en  1888,  pour  40  francs.  Demi-reliure  moderne  anglaise  de  Bretherton,  en  1849; 
au  dos,  le  titre  doré  :  lohannis  Damasceni  gesta  Barlaam  et  losaphat  (2). 

3286.  (II.  973).  —  Vjtae  sangtorum. 

1.  (F.  1).  Index. 

2.  (F.  2-25).  Vita  sancti  Trudonis  presbiteri  et  confessoris.  = 
BHL.,  n°  8321. 

3.  (F.  26-41).  Vila  sancti  Euterii  episcopi  et  confessoris.  =  Ibid., 
n"  2660. 

4.  (F.  41^).  In  nativitate  sancte  Marie  [antiphonae  cum  notis 
musicisj. 

5.  (F.  42-49^).  Passio  sanctorum  martyrum  Mauritii,  Exsuperii, 
Candidi,  Innocentii  atque  Victoris  et  sociorum.  =  BHL.,  n°  5744. 

6.  (F.  49v).  Vita  et  revelatio  béate  Aldetrudis  virginis  (3). 

7.  (F.  50-52^').  Passio  sancte  Anastasie.  =  BHL.,  n»  4^1. 

8.  (F.  52^-60).  Passio  sancte  Thecle  virginis.  =  Ibid.,  n°  8020. 

9.  (F.  60-67V).  Passio  sancte  Eufemie  virginis.  =  Ibîd.,  n°  2708. 

10.  (F.  68).  Contra  eos  qui  revelationem  beati  protomartyris 
Stephani  dicunt  apocrypham. 

a)  Ex  sermone  sancti  Augustini  in  lohannem  GXVII.  =  PL., 
t.  XXXV,  col.  1954. 

b)  Ex  libro  Gennandii  de  viris  illustribus  (Lucianus,  Avitus).  = 
i6/c/.,  t.  LVIIf,  col.  1084-1085. 


(1)  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  t.  II,  p.  440-42. 

(2)  Ce  manuscrit  est  décrit  ibid.,  p.  457-58. 

(3)  Il  n'y  a  plus  que  le  titre  de  cette  pièce. 


272  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

11.  (F.  68-73^).  Revelalio  corporis  sancli  Slephani.   =  BHL., 
n»  7852. 

12.  (F.  73^-75^).  Translatio  corporis  sancli  Slephani  ab  Iheroso- 
limis  in  Constantinopoli.  =  Ibid.,  n°  7858. 

13.  (F.  75^-78^).  Descriplio  qualiter  protomarlyris  Slephani  bra- 
chiuin  ad  civitatem  Bisonticam  sit  delatiim.  =  Ibid.,  n°7873. 

14.  (F.  78^-81).  Qualiter  brachium  S.  Stephani  furatuni  et  dubio 
flumine  proiectum  mirabililer  sit  inventum.  =  lbid.,n°  7874. 

15.  (F.  81^-82).  De  negoliatore  qui  cecidit  de  monte.— iWrf.^n"  7875. 

16.  (F.  82-84).  Gregorius  Turonensis  de  beato  Slephano.  =  Ibid., 
nn»»  7886-7889. 

17.  (F.  84-84^).  Epislola  Aviti  presbileri  ad  Walconium  papam.  =» 
Ibid.,  n»  7850. 

18.  (F.  84^-106).  Liber  miraculorum  sancli  Slephani  martyris.  = 
Ibid.,  nn»»  7860-7862. 

19.  (F.  106-110).  Libellus  de  miracuhs  sancti  Slephani  a  sancto 
AuGDSTiNO  praemissus.  =  Ibid.,  nn*>*  7866  et  7870. 

20.  (F.  110-111).  Do  Lingonensi  preposilo.  =  Ibid.,  n»  7676. 

21.  (F.  111).  Sermo  sancli  Maximi  episcopi  in  natali  S.  Slephani.  = 
PL.,  t.  XXXIX,  col.  2137. 

22.  (F.  111-112).  Sermo.  =  Ibid.,  col.  2145. 

23.  (F.  112V-113V). Sermo S.AuGusTiNi.=i6/</.,t. XXXVIII, col.1425. 

24.  (F.  113^-115).  Sermo  sancti  Augustini  episcopi.  =  Ibid., 
t.  XXXIX,  col.  2140. 

25.  (F.  115-115^).  Sermo  sancti  Augustini.  =  Ibid.,  col.  2147. 

26.  (F.  116).  [De  S.  Slephano].  Inc.  mutil. ...  mixlo  cum  stupore 
gaudio.  =  Ibid.,  t.  XLI,  col.  853-54. 

27.  (F.  116-122^).  Severi  episcopi  in  miraculis  beati  Stephani.  = 
BHL.,  n°  7859.  Des.  mutil.  venit  tempus  ut  pleni... 

28.  (F.  123-130).  Passio  beatissimi  Cypriani  et  lustine  virginis.  = 
Ibid.,  n°  2047. 

Parchemin;  130  feuillets;  0",27  X  O-.ISO;  XI»  siècle,  sauf  les  feuillets  115-122 
qui  sont  du  XII*  ;  quelques  capitales  en  toutes  couleurs;  initiales  en  rouge,  jaune 
ou  violet  ;  ancienne  pagination  1-137,  à  laquelle  manquent  les  fif.  49-56.  F.  122',  on 
lit  :  Liber  sancti  Gysleni,  et  f.  1  :  Liber  sancli  Gilleni  (1).  Au  verso  du  deuxième 
feuillet  de  garde,  il  y  a  l'ex-libris  Sir  T.  P.  Midille  Hill  364.  Le  volume  a  été 
acquis  par  la  Bibliothèque  royale,  en  1888,  pour  300  francs.  Reliure  moderne,  ais 
de  bois  recouverts  de  peau  de  truie  brune  estampée  ;  sur  le  premier  plat  linscrip- 
tion  Uegia  Bibl.  Belgica  (2). 


(1)  Cf.  A.  PoNCELET,  Les  Annales  de  l'abbaye  de  Saint-Ghislain,  p.  389.  A  ce 
volume  appartenaient  jadis  les  documents  qui  forment  aujourd'hui  le  manuscrit 
n"  2  de  la  bibliothèque  de  M.  le  juge  Wins.  Cf.  Anal.  BolL,  t.  XII,  p.  410. 

(2)  Voir  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II,  p.  458-60. 


VIES   DE    SAINTS   EN    LATIN  '  273 

3287.  (II.  975).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1-5).  Passio  sancti  lacobi  apostoli  fratris  S.  lohannis  evange- 
listae.  =  BRL.,  n°  4057  (1). 

2.  (F.  5-8^  16-18^).  Passio  sancti  Bartholomei  apostoli.  =  IbîcL, 
no  1002. 

3.  (F.  13-15^').  Passio  sanctorum  septem  Dormientium,  qui  apud 
Ephesum  visi  sunt  tempore  Decii  imperatoris.  ==  Ibid.,  n^  2313. 

4.  (F.  18-21,  9-12V).  Passio  S.  Matthei  apostoli  et  evangelistae.  = 
Ibicl,  no  5690. 

5.  (F.  22-30).  Passio  sanctorum  Simonis  et  ludae.  =  Ibid., 
nn°«7750et  7751. 

6.  (F.  30-32).  Passio  sancti  Andrée  apostoli,  que  est  ii  kl.  decem- 
bris.  =  Ibid.,  n"  428. 

7.  (F.  32-38^).  Passio  sancti  ac  beatissimi  raartyris  Dei  Salvii  epi- 
scopi,  que  est  vi  kl.  iulii.  =  Ibid.,  n"  7472. 

8.  (F.  39-41^').  Qualiter  sancta  crux  ab  Eracleo  imperatore  deregno 
Chostroe  Hierosolimis  est  restituta.  =  Ibid.^  n°  4178. 

9.  (F.  41^-44).  In  dedicatione  ecclesie  beati  archangeli  Michaelis 
sermo  Isidori  episcopi.  Quod  est  m  kl.  octobris.  =  Ibid.,  no5498. 

10.  (F.  44-46).  Sermo  boati  Maximi  episcopi  super  evangelium 
secundum  Matheum.  =  FL.,  t.  LVII,  col.  445. 

11.  (F.  46-48).  Vita  sancti  Landelini,  confessons  Christi,  que  est 
iegenda  xvii™o  kl.  iulii.  =  BHL.,  n°  4696. 

12.  (F.  48-51V).  Passio  sancti  Thome  apostoli.  =  Ibid.,  no  8140. 
Des.  miifil.  quidam  adolescens,  cumque  extendisset.... 

13.  (F.  52-59^).  [De  sancto  lohanne  evangelista].  =  Ibid.,  n°  4320. 
Des.  mutil.  eloquiis  angelorum,  quotiens.... 

14.  (F,  60-67^),  Liber  do  miraculis  beati  Andrée  apostoli.  =  Ibid., 
no  430.  Des.  mutil.  faciebat  super  infirmos.,.. 

15.  (F.  68).  [De  sancto  Petro].  =  Ibid.,  t\9  6663.  Inc.  mutil cru- 

cifixum  est  corpus  Domini  Salvatoris  et  in  eo  confixa. 

16.  (F.  68-70V).  De  sancto  Paulo.  =  Ibid.,  n»  6574. 

17.  (F.  70^-71^).  Passio  sanctorum  martirum  lohannis  et  Pauli, 
quod  est  VI  kl.  iulii.  =  Ibid.,  nP  3238. 

18.  (F.  72-72^).  Sermo  sancti  Ambrosii  episcopi,  in  nativitate 
sancte  Dei  Genitricis  Mariae,  vi  idus  septembris.  Inc.  Discamus  dili- 
gentissime  per  béate  Marie  mirabilem  virginitatem. 

19.  (F.  73-77V).  Inventio  sancte  crucis  post  amios  CGXXXIII  et 
que  ostensa  est  Gonstantino  régi.  =  BHL.,  no  4169. 


(1)  En  tête  de  ce  volume  se  trouvait  piimilivenient  le  n°  1  des  manuscrits  de 
M.  A.  VVins,  décrit  dans  les  Anal.  liolL,  t.  XII,  p.  409. 

CÂTAL.  BIBL.  ROYALE,  T.  V.  18 


274  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

20.  (F.  77^-80^).  Passio  sanctorum  martirum  Marcellini  presbiteri 
et  Peiri  exorciste,  quod  est  un  nonas  iunias.  =  BHL.,  n°  5230. 

21.  (F.  81-83).  Passio  Sixti,  episcopi  urbis  Rome,  quod  est  viii  idus 
augustas.  =  Jbid.,  n°  7801. 

22.  (F.  83-87).  Passio  sancti  Laurenlii  archidiaconi  et  martyris, 
quod  est  im  idus  augusti.  =  Jbid.,  n"  4753. 

23.  (F.  87-89^).  Passio  sancli  Ypoliti  marlyris,  quod  est  idus 
augustas.  =  Jbid.,  n»  3961. 

24.  (F.  90-92).  Passio  sancti  Marci  euvangelistae,  quod  est  vir  kl. 
maii.  =  Ibid.,  n»  5276. 

25.  (F.  92-96").  Passio  sancti  démentis,  marlyris  et  episcopi.  = 
Ibid.,  n»  1848. 

26.  (F.  96^-100).  [Beda].  Omelia  super  evangelium  secundum 
Lucam.  =  PL.,  t.  XCIV,  col.  9. 

27.  (F.  100-121^).  Passio  sancli  Sebasliani  marlyris;  quod  est 
XIII  kl.  februarii.  =  BHL.,  n»  7543. 

28.  (F.  121V-122).  De  obilu  Petronillae  et  passione  Felicule.  = 
i6id.,n«'6061. 

29.  (F.  122-126^).  Passio  sanctorum  Nerei  et  Achillci,  Domilillae 
quoque  et  Eufrosine  a[c]  Théodore.  =  Ibid.,  n"  6058. 

30.  (F.  126^-133»).  Passio  sanctorum  Chrisanli  et  Dariae.  =  Ibid., 
n"  1787,  sans  le  prologue. 

31.  (F.  133^-136).  Passio  sancti  Georgii,  quod  est  viii®  kl.  mai.  = 
i6i(/.,n°3378. 

32.  (F.  136-139).  Passio  béate  Iuliane  virginis,  quod  est  xim  kl. 
martii.  =  Ibid.,  n"  4523. 

33.  (F.  139-144^).  Vita  sancti  ac  beatissimi  Amandi,  confessoris 
Ghristi.  =  Ibid.,  n°  332,  le  prologue  est  omis. 

34.  (F.  144^-145^).  [Maximus  Taurinensis].  In  natale  sancli  lohan- 
nis  Baptiste.  =  PL.,  t.  LVII,  col.  383. 

35.  (F.  145^-146).  Item  de  eadem  festivitate.  =  Ibid.,  col.  387. 

36.  (F.  146-147).  In  passione  sancli  lohannis  Baptislac  omelia 
sancti  Augustini  episcopi.  =  Jbid ,  t.  XXXVIII,  col.  1005. 

37.  (F.  1470-  [Extraits].  Isaïas,  IX,  1-8;  XL,  1. 

38.  (F.  148-1^9).  [Homelia].  Inc.  mutil,  ...  oninem  diem  de  maire 
consecrans  istum  diem. 

39.  (F.  149-150).  [Homelia  S.  Augustini].  =  PL.,  l.  XXXIX, 
col.  1987. 

40.  (F.  150-152).  [Gregorius].  Homelia  super  evangelium  secun- 
dum  Lucam  habila  ad  populum  in  basilica  Béate  Marie.  =  Jbid.^ 
t.LXXVI,  col.  1103. 

41.  (F.  152-155^).  In  natale  sancli  Stephani  protomarliris,  homelia 
sancli  Fulgentii,  Carlhaginensis  episcopi.  =  Ibid.,  t.  LXV,  col.  729. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  275 

42.  (F.  155^-158).  Lectiones  in  natale  sancli  lohannis  evangeli- 
stae  (1).- 

43.  (F.  158-162^).  In  natale  sancti  lohannis,  apostoli,  omelia 
venerabilis  Bede  super  evangeliuni  secundum  lohannem.  =  Ihid., 
t.  XGIV,  col.  44. 

44.  (F.  162^-164).  Lectiones  in  natale  Innocentum  (2). 

45.  (F.  164-164^).  De  natali  Innocentum  sermo  beati  Severiani  (3). 
Des.  inutil,  quos  sciebat  querendos  esse  propter  se  nov.... 

46.  (F.  165).  [Sermo  de  innocenlibus].  Inc.  mutil.  ...  natur  rex  et 
rex  celeslis  quare  neglexit. 

47.  (F.  165^-166^).  Item  sermo  beati  Iohannis  episcopi,  de  eisdem 
Innocenlibus.  Inc.  Dedicatur  novus  ab  infantibus  sermo. 

48.  (F.  166^-168^).  In  natale  Innocentum  homelia  Bedae  super 
evangeliuni  secundum  Mattheum.  =  PL.,  t.  XGIV,  col.  50.  Des.  mutil. 
et  laverunt  [stolas  suas]... 

49.  (F.  169^-175^).  Passio  sancti  Quintini  martyris.  =  BHL., 
n°  6999. 

50.  (F.  175^-176^).  Passio  sanctorum  Dyonisii,  Rustici,  Eleulherii, 
que  est  vu  idus  octobris.  =  Ihid.,  n"  2171;  le  premier  prologue 
manque.  Des.  mutil.  inter  ceteras  aras  repperit  altare  unum.... 

Parchemin;  176  feuillets,  plus  deux  de  garde;  O^.SOô  X  0"',225,  mais  nombreuses 
marges  lacérées;  X'  siècle;  rubriques;  initiales  teintées  en  rouge.  Les  ff.  159-176" 
n'appartenaient  pas  primitivement  au  volume.  Ce  manuscrit  provient  de  l'abbaye 
de  Saint-Ghislain,  où  il  portait  la  cote  TT{i).  Sur  le  plat  intérieur  de  la  couverture , 
il  y  a  l'ex-libris  :  Sir  T[}iomas]  P[hUlipps],  Middle  Hill,  366.  La  Bibliothèque  royale 
a  fait  l'acquisition  de  ce  manuscrit  le  23  août  1888,  au  prix  de  325  fr.  Reliure,  veau 
fauve  estampé;  sur  le  plat  supérieur,  le  lion  belge  et  l'inscription  :  Tîegfta  Bibl. 
Bclgica  (5). 

3288.    (II.  981).    —  VlTAE  SANCTORUM. 

1.  (F.  1-40).  Summa  de  penitentia  magistri  Wilhelmi  Durant  (6). 
Des.  mutil.  seu  propria  fllia  lurpiter  agentem.  Quartus  super... 

2.  (F.  41-47^).  Passio  sancli  Eustachii  sociorumque  eius.  =  BEL., 
n°  2760.  Inc.  mutil.  ...  ex  venatione  erat  silvestris  omnibus  diebus. 

3.  (F.  48-54"^).  Passio  sanctorum  apostolorum  Pétri  et  Pauli.  == 
Ibid.,  n"  6657. 


(1)  A  savoir  Àpoc,  I,  1  -  III,  13. 

(2)  A  savoir  ibid.,  VI,  9- VIII,  6;  XI,  15-18;  XII,  7-12;  XIV,  1-5. 

(3)  Publié  par  Mai,  Nova  bibliothcca  patrum,  1. 1,  p.  230. 

(4)  Cf.  A.  PoNCELET,  Les  Annales  de  l'abbaye  de  Saint-Ghislain,  p.  379. 

(5)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  Calai,  cod.  Iiagiogr.  lat.  bibl.  reg.  Bruxell., 
t.  II,  p.  460-3. 

(6)  Cf.  Fabricius-Mansf,  Bibl.  lat.  med.  et  inf.  ael.,  t.  II,  p.  67. 


276  MANUSCRITS    DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

4.  (F.  54^-58).  Passio  sanclorum  Cosnie  et  Damiani  martyrum.  = 

5.  (F.  58-72^).  Passio  sanclissimi  Dyonisii.  =  Jhid.,  n"  2178. 

6.  (F.  73-75^).  Passio  sanctoruin  martyrum  Crispini  et  Crispi- 
niani.  =  Ibid.,  n"  1990. 

7.  (F.  75^-80).  Passio  sanctorum  Fusciani,  Victorici  et  Gentiani 
marlirum.  =  Jbid.,  n"  3224. 

8.  (F.  80-86).  Passio  sancti  Pantaleonis  martiris.  =  lbid.,n°  6435. 

9.  (F.  86^-91^).  Passio  sanctorum  Alexandri,Evenlii  et Theodoli.= 
Uid.,  no  266. 

10.  (F.  91^-93'').  Passio  sanctorum  Gervasil  et  Prolhasii.  ==  Ibid., 
n"  3514. 

11.  (F.  93^-95).  Passio  sanclorum  Gordiani  et  Epimachi.  =  Ibid., 
n«  3612. 

12.  (F.  95-98).  Vila  sancii  Hylarii  episcopi  Pictavensis.  =  Ibid., 
n°  5885,  sans  le  prologue. 

13.  (F.  98-99^).  Exemplar  epislole  quam  misit  sanclus  Hilarius 
Pictavensis  episcopus  béate  Abre  fiiie  sue.  =  PL.,  t.  X,  col.  549-52. 

14.  (F.  99V-100V).  Miraculum  de  sancto  Hylario.  =  BHL.,  n-  3893. 

15.  (F.  100^-104).  Relatio  de  Iransiatione  sancti  Vincentii  mar- 
tiris. =  Ibid.,  n°  8653. 

16.  (F.  104-104^).  De  beato  Valerio  episcopo  et  martire.  =  Ibid., 
n"  8494. 

17.  (F.  104-llOv).  Vita  sancle  Waldetrudis.  =  Ibid.,^  8777,1e 
prologue  est  à  la  fin. 

18.  (F.  111-113).  [S.  Akselmi  meditalio].  Inc.  Quis  dabit  capiti 
meo  aquam. 

Parchemin;  IIG  feuillets  ;  0" ,244  X  O^.ISO;  XI V"  siècle;  deux  colonnes;  ancienne 
pagination  1-130,  où  il  manque  les  feuillets  40, 41,  80-88.  Sur  le  premier  plat  inté- 
rieur, ce  volume  porte  la  cote  GGGG  de  l'abbaye  de  Saint-Ghislain  (1);  puis  ce 
manuscrit  a  été  le  n"  472  de  la  bibliothèque  Phillipps  à  Cheltenham;  il  a  été  acquis 
par  la  Bibliothèque  royale  en  1888,  pour  .50  francs.  Reliure  moderne,  peau  de  truie 
estampée;  siif  le  premier  plat  l'inscription  :  Uegia  Bibl.  Belgica  (2). 

3289.  (II.  982).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1).  [Vita  sancti  Luce  evangeliste].  =  BEL.,  n°  4975.  Inc. 
mntil qui  suam  narrationem  quodam  modo  breviaret. 

2.  (F.  Iv).  [Carmen  de  S.  Gregorio].  =  Ibid.,  n°  3642. 


(1)  Voir  A.  PoxcKLET,  Les  Annales  de  l'abbaye  de  Sainl-Ghislain,  p.  396.  Plusieurs 
documents  ont  été  distraits  de  ce  volume  et  forment  le  manuscrit  n°  5  de  la 
bibliothèque  de  M.  le  juge  Wins,  cf.  Anal.  BolL,  t.  XII,  p.  413-14. 

(2)  Voir  une  description  de  ce  manuscrit  dans  Catal.  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg. 
BruxelL,  t.  II,  p.  464-71. 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  277 

3.  (F.  2-1 27v).  Vita  sancti  Gregorii.  =  BHL.,  n°  3641. 

Parchemin;  127  feuillets;  0",31  X  0'",208;  XP  siècle;  quelques  lettrines.  Ce 
volume  provient  de  l'abbaye  de  Saint-Ghislain,  il  y  était  coté  FF  (1);  plus  tard, 
il  a  été  le  PhilUpps  n"  373,  car  sur  le  premier  plat  intérieur  on  voit  l'ex-libris  : 
Sir  T.  P.  Middle  Hill,  373  et  la  Bibliothèque  royale  l'a  acquis  en  1888  pour 
80  francs.  Reliure  moderne,  peau  de  truie  estampée;  sur  le  premier  plat  l'inscrip- 
tion Regia  liibl.  Belgica. 

3290.  (II  984).  —  ViTAE  sangtorum. 

1.  (F.  1-30).  Enarratio  Leontif,  episcopi  Neapoleos  Cipriorum 
insule,  de  vita  et  actione  sancti  patris  nostri  lohannis,  archiepiscopi 
Alexandrini.  =  BHL.,  n°  4388. 

2.  (F.  30^-36^).  [Encomium  melricum  omnium  sanctorum  tam  vete- 
ris  quam  novi  testamenti]  (2). 

3.  (F.  36^-38).  Omelia  in  [nativitate]  sancte  virginis  Marie. 

4.  (F.  38-39^).  In  nativitate  eiusdem. 

5.  (F.  39^-4^^).  Revelatio  capitis  sancti  lohannis  Baptiste.  == 
BHL.,  n°  4290,  sans  le  prologue. 

6.  (F.  40v-46v).  Vita  sancte  Geretrudis  virginis.  =  Ibid.,  n"  3490. 

7.  (F.  46^-48^).  Vita  sancti  Gregorii,  episcopi  Lingonice  urbis, 
octavo  idus  ianuarii.  =  Ibid.,  n°  3665. 

8.  (F.  48^-50^).  Passio  sanctorum  martyrum  Victoris  et  Corone, 
que  est  m  idus  maii.  =  Ibid.,  n°  8561. 

9.  (F.  50^-53).  Passio  sanctorum  martirum  Ghionie,  Hirene,  Agape, 
que  est  nonas  aprilis.  =  Ibid.,  n°  118. 

10.  (F.  53-61V).  Passio  sanctorum  martirum  Taraci,  Probi  et 
Andronici,  que  est  m  idus  maii.  =  Ibid.,  nn°'  7982  et  7983. 

11.  (F.  61V-67).  Vita  beatisslmi  Arnulfi,  Mettensis  episcopi  et 
confessons  Christi.  =  Ibid.,  n°  692. 

12.  (F.  67-68).  [De  S.  Arnulfo]  (3). 

13.  (F.  68^-78^).  De  vita  et  conversationo  ac  penitentia  in  heremo, 
gesta  laudabilis  et  venerabilis  Marie  Egyptiace.  =  Ibid.,  n°  5415,  le 
prologue  manque. 

14.  (F.  79-84V).  [Passio  sancte  Theodosie].  =  Ibid.,  n°  8090.  Inc. 
mutil. ...  nihil  ad  hec  respondes,  filia. 

15.  (F.  84^-89).  Adventus  exceptioque  corporis  sanclissimi  Bene- 
dicti  atque  Scolastice,  sororis  eius,  que  est  v  idus  iulii.  =  Ibid., 
nM117. 


(1)  Voir  Sanderus,  Uihl.  belg.  ms.,  part.!,  p.  249;  A.  Poncelet,  Les  Annales  de 
l'abbaye  de  Saint-Ghislain,  p.  382;  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell., 
t.  II,  p.  472. 

(2)  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II,  p.  473. 

(3)  C'est  le  fragment  qui  se  trouve  Acl.  SS.,  Iulii  t.  IV,  p.  446-47. 


278  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

16.  (F.  89-94).  Sermo  in  nativilate  Dei  Genilricis  el  Virginis  Marie. 

17.  (F.  94-98^).  Textus  descriplionis  vile  venerabilis  Hunegundis, 
virginis.  =  BHL.,  n*'4046,  sans  le  prologue.  Des.  miitil.  iura  virginis 
redderet,  et  que  nen... 

Parchemin;  98  feuillets,  plus  deux  de  garde;  0»312  X  0»,220;  XI*  siècle,  sauf  les 
ff.  73-78',  qui  sont  du  XV*;  deux  colonnes;  rubriques  ;  initiales  peintes  en  vermil- 
lon. Ce  volume  a  fait  partie  de  la  Bibliothèque  de  l'abbaye  de  Saint-Ghislain,  où  il 
était  coté  SS  (1);  plus  lard,  il  s'est  trouvé  dans  la  collection  Phillipps,  n"  375,  et  a  été 
acheté  parla  Bibliothèque  royale,  pour  125  fr.,  le  23  août  1888.  Reliure  moderne, 
veau  fauve  estampé;  sur  le  plat  supérieur,  le  lion  belge  et  l'inscription  :  Regia 
Bibl.  Belgica  (2). 

3291.  (IL  986).  —  Vjta  S.  Ghisleni. 

1.  (F.  l-4v).  Vilasancti  presulis  Gysleni.  =  BHL.,  n°  3558. 

2.  (F.  5-73»).  Liber  de  regimine  principum  editus  a  fralre  Egidio 
RoMANO  ordinis  fratrum  heremilarum  sancli  Augustini  (3). 

Parchemin;  73  feuillets,  plus  trois  de  garde  en  tête  et  trois  à  la  fin  du  volume; 
0",327  X  0»,235:  XIV*  siècle  (1315),  car  on  lit  f.  73  :  Anno  Domini  JWo.CCC-AT""» 
fuit  hoc  oputculum  per  1.  de  Rivo  in  scripto  redactum.  Deux  colonnes,  initiales 
rouges  et  bleues.  Au  verso  du  troisième  feuillet  de  garde  en  tête,  il  y  a  l'ex-libris: 
Sir.  T.  P.  Middle  Hill  378.  Auparavant  ce  volume  avait  appartenu  à  l'abbaye  de 
Silint-Ghislain  (4);  il  a  été  acquis  à  Cheltenhnm  en  1888  pour  fr.  150.  Reliure 
moderne,  veau  brun;  au  do«,  les  titres  dorés  (5). 

3292.  (IL  992).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1-17V).  [Vita  metrica  S.  ChristophoriJ.  =  BllL.,  n"  1778. 

2.  (F.  17^-25).  De  passione  sancli  Lanlberli  marlyris.  =  Ibid., 
n"  4679. 

3.  (F.  25-28).  Vita  sancli  Alexis  confessoris.  =  lhid.,n°  288. 

4.  (F.  28^).  [Epislola  fralrum  sancli  Ghisleni  de  morte  abbalis 
Oduini  |  (6). 

5.  (F.  29).  [Planctus  de  morte  abbalis  OduiniJ. 

6.  (F.  29^-30).  [Prologus  metricus  in  vitaiTi  S.  Gaugerici].  =  5//L., 
n"  3288. 

7.  (F.  30-35).  Vila  sancli  Gaugerici.  =  Ibid.,  n°  3287. 

8.  (F.  35^-38^).  Sermo  de  élevai  ione  corporis  eiusdem.  =  Ibid., 
n°  3291. 


(1)  Cf.  A.  PoNCELKT,  Les  Annales  de  l'abbaye  de  Saint-Ghislain,  p.  377. 

(2)  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II,  p.  472-74. 

(3)  OssiNGER,  Bibliotheca  Augustiniana,  p.  243-44. 

(4)  Cf.  Sandurus,  Bibl.  belg.  mss.,  part.  I,  pp.  245  et  247;  Alb.  Poncelet,  Les 
Annales  de  l'abbaye  de  Saint-Ghislain,  p.  372-74. 

(5)  Ce  volume  est  décrit   dans  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell., 
t.  II,  p.  474,  et  cité  par  Ossinger,  op.  cit.,  p.  244. 

(6)  Cf.  A.  Wauters,  Table  chronologique  des  chartes  el  diplômes,  t.  II,  p.  239. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  279 

9.  (F.  38^-41).  Sermo  de  oclavis  sancti  Gaugerici  episcopi.  Inc. 
Quia  octavas  beatissimi  patris  noslri  Gaugerici  hodie  celebramus. 

10.  (F.  41-49).  Passio  sanclae  Christine  virginis  et  martiris.  = 
5i/L.,n°1748. 

11.  (F.  49-65).  Vita  beati  Aychadri  abbatis.  =  Ibid.,  n«  181,  sans  le 
prologue  (1). 

12.  (F.  66-66^).  Passio  sanctorum  Claudii,  Nicostrali,  Simphoriani, 
Castorii  et  Simplicii  (2). 

13.  (F.  66^-71^').  Descriptio  vite  sacre  Bénédicte  virginis  et  marti- 
ris. =  BHL.,  n"  1087. 

14.  (F.  T^-lb").  Actus,  sermo  et  passio  Gcngulfi  egregii  martiris. = 
Ibid.,  n"  3328  (3). 

15.  (F.  75-80).  Vita  sancti  leronymi  presbiteri.  =  lbid.,w  3870. 

16.  (F.  80-95^).  Vita  sancti  ac  beatissimi  Augustin!  episcopi  et 
confessoris.  =  Ibid.,  mi"'  785  et  786. 

17.  (F.  95^-100).  [De  translatione  sancti  Benedictij.  =  Ibid., 
n"  1123(4). 

18.  (F.  100-102).  Vita  sancte  Lucie  virginis.  =  Ibid.,  xi^  4992. 

19.  (F.  102-107).  Revelatio  capitis  praecursoris  Domini.  =  Ibid., 
nir'  4290  et  4291.  Des.  mutil.  Manum  tuam  super  ydriam  sta- 
tiumque.... 

20.  (F.  107^).  [Oratio  ad  B.  Virginem  MariamJ.  Inc.  Salve  regina 
omnium  virgo. 

21.  (F.  108-121).  Vita  sancti  Autberli.  =  BHL.,  n°861. 

Parchemin;  121  feuillets;  O^.SS  X  0™,195;  XP  siècle;  quelques  capitales  en  rouge 
et  en  vert.  F.  121',  on  lit  :  Liber  sancti  Gisleni  et  Liber  sancti  Gilleni,  qui  eum 
abslulerit ...  (5).  Plus  tard,  ce  volume  a  élé  le  n°  1671  de  la  bibliothèque  d'Heber, 
puis  le  n»  8391  de  la  collection  f'hillipps  et  a  élé  acquis  par  la  Bibliothèque  royale 
en  1888  pour  350  francs.  Reliure  moderne,  peau  de  truie  estampée,  avec  l'inscrip- 
tion sur  le  premier  plat  :  Regia  Bibl.  Belgica  (6). 

3293.  (ïï.  993).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1).  [Fragment  d'hymne  notée  :  0  concordes  in  testinwnio']. 

2.  (F.  1).  Oratio  dicenda  in  inceptione  alicuius  libri  in  principioXL^ 


(1)  Manquent  aussi  les  nn"  70-71  de  l'édition  des  Âct.  SS.,  Sept.  t.  V,  p.  85  sqq. 

(2)  Ex  Adone,  ad  SNovembris. 

(3)  Dans  ce  manuscrit  manquent  les  nn»'  11  sqq.  de  l'édition  des  Acta  SS., 
Maiit.II,  p.644. 

(4)  A  savoir  de  l'édition  de  I.  a  Bosco,  Bibl.  Floriacensis,  cap.  xim-xvni,  xx-xxii, 

xxxvii,  XXXVIII. 

(5)  C'est  le  volume  coté  SSS  dans  cette  bibliothèque.  Cf.   A.  Poncelet,  Les 
Annales  de  l'abbaye  de  Saint-Ghislain,  p.  391-92. 

(6)  Cf.  au  sujet  de  ce  volume,  Sanderus,  Bibl.  Belgica  mss.,  part.  I,  p.  248  et 
Catal.  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II,  p.  510-17. 


280  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3.  (F.  lv-35v).  Miracula  sancli  lacobi  apostoli.  =  BHL.,  nn"»  4072 
(le  prologue  seul),  4062,  4063,  4067,  4061,  puis  f.  9>-12v,  un  morceau 
inédit  iuc.  Beatus  Lucas  evangelisla  in  Actibus  aposloloruni  oslendit 
beatum  Pelrum  apostolum,  ensuite  le  n"  4072. 

4.  (F.  35V-70).  [Historia  Garoli  niagni  et  Rolhlandi].  =  Ibid., 
nn°«  1590-1594,  1596  et  1597. 

,  Parchemin;  70  feuilleU  ;  0",21  X  0",12i  :  XIII»  siècle;  f.  1',  très  jolie  capitale  ; 
initiales  rouges  et  verles.  Au  verso  de  la  couverture  se  voit  la  cote  IKinriF" 
de  l'ancienne  bibliothèque  de  Saint-Ghislain  (1).  Plus  tard,  ce  volume  a  été  le 
n°  4763  de  la  collection  de  Sir  Thomas  Phillipps  à  Cheltenham  et  a  été  acquis 
par  la  Bibliothèque  royale  de  Belgique  en  1888  pour  fr.  75.  Heliure  moderne,  ais  de 
bois  et  peau  de  truie  estampée,  très  jolis  fers;  sur  le  preuner  plat,  l'inscription 
Regia  Bibl.  Helgica  (2). 

3294.  (II.  1011).  —  De  S.  Martino. 

Sur  les  deux  plats  intérieurs,  fragments  de  la  Bible,  IL  Par.,  XXIV, 
17-27. 

1.  (F.  1V-53V).  Liber  de  virlutibus  beati  Martini.  =-  BHL.,  n^ôfilS. 

2.  (F.  54-56^).  [Epistola  ecclesiae  Turonensis  de  miraculis  factis 
anno  1141  in  adventu  reliquiarum  sanctarum  Farae  et  Agnetis].  = 
Ibid.,  n»  166. 

3.  (F.  57).  In  cellula  sancti  Martini  ubi  pauperem  resliîuit  roganle 
Gregorio  Turonensi  descripsit  Fortunatus  hos  versus  (3). 

Parchemin;  57  feuillets;  0",265  X  0'",18;  XII«  siècle;  très  belles  lettrines  en 
toutes  couleurs,  rouges  et  verles.  F.  1,  on  lit  :  Liber  sancti  Marlini  Tnrnacensis 
et  f.  57',  deux  fois  :  Liber  sancli  Martini  Tnrnacensis.  Servanli  bcnedir.tio,  aufe- 
renti  maledictio  (4);  f.  1,  il  y  a  aussi  l'ex-libris  :  Sir  T.  P.  Middle  Util.  2106.  Ce 
volume  a  été  acquis  en  1888,  pour  f.  80.  Beliure  du  XV*  siècle,  ais  de  bois  recouverts 
de  peau  de  truie;  sur  le  second  plat,  étiquette  sops  corne  et  encadrée  de  cuivre  : 
Yirtutes  Martini  (5). 

3295.  (II.    1016).  —  VlTAE  SANCTORUM. 

Les  deux  premiers  feuillets  sont  blancs. 

1.  (F.  3-47).  Vita  sancti  Eligii  episcopi  et  confessoris.  =  BHL., 
n<*  2474;  le  prologue  manque. 

2.  (F.  48-48^).  [Bulla  Nigolai  V]  dileclis  filiis  confraternitalis  sancli 
Eligii  Aurifabrorum  villae  Burgensis  Tornacensis  dioecesis,  1452. 


(1)  Cf.  A.  POiNCELKT,  Les  Annoles  de  l'abbaye  de  Saint-Ghislain,  p.  401. 

(2)  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  UruxelL.  t.  II,  p.  507. 

(3)  Voir  MG.,  auct.  antiq.,  t.  IV,  part.  V,  p.  9-10,  n»  v. 

(4)  Cf.  Sanrerus,  Bibl.  belg.  mss.,  part.I,  p.  126,  n°  F.  48;  L.  Demsle,  Le  Cabinet 
des  manuscrits,  t.  II,  p.  487  sqq.,  n"  139;  A.  d'Herbomez,  Les  Manuscrits  de  l'abbaye 
de  Saint-Martin  de  Tournai,  p.  14. 

(5)  Voir  la  description  de  ce  volume.  Calai,  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  BruxelL, 
t.  II,  p.  476-77. 


VIES    DE    SAINTS    EN   LATIN  281 

Les  feuillets  49-52  sont  blancs. 

3.  (F.  52v),  [VJta  S.  Eligil].  Fragmentum.  Inc.  mutil...  eniinus  videt 
ex  fronte  basilice  sancti  Medardi  parietem.  =  PL.,  t.  LXXXVII, 
col.  562  (cap.  XXIII)-563. 

Parchemin;  52  feuillets;  0"',3l  X  0"',23;  XV°  siècle  (1465),  car  celte  date  est 
inscrite  en  haut  du  f.  3;  toutefois  le  feuillet  52  a  été  écrit  au  XIV"  siècle  ;  deux 
colonnes;  très  jolies  initiales  en  toutes  couleurs  rehaussées  d'or;  f.  1,  encadrement 
avec  guirlande  de  fleur,  dans  l'initiale  petite  miniature  représentant  S.  Éloi.  F.  1, 
on  lit  :  1533,  pridie  calendas  novembris  Vddius  1533;  1543,  pridie  calendas 
novembris  Maldeghemius.  Il  semble  que  ce  volume  ait  appartenu  à  la  confrérie 
des  Orfèvres  à  Bruges;  f.  1,  il  y  a  l'ex-libris  :  Sir  T.  P.  Middle  Hill  2144  de  la 
collection  Phillipps.  Ce  volume  a  été  acquis  en  1888  pour  fr.  70.  Reliure  du 
XV«  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de  veau  brun  estampé,  très  jolis  fers  avec 
l'inscription  sur  le  premier  plat  répétée  quatre  fois  :  p.  e  :  geste  :  liver  lera,  et 
cette  autre  quatre  fois  sur  le  second  plat  :  paradis  :  gaignera.  a.  d,  (1);  clous  en 
cuivre,  restes  de  fermoirs. 

3296.    (II.    1024).  —  VlTAE  SANGTORUM. 

Sur  le  premier  plat  intérieur,  l'index. 

1.  (F.  1^-101^).  Vita  sancti  Bernardi  Clarevallen?is.  =  BHL., 
nnos  1211-1216. 

2.  (F.  101^-102).  Epytaphium  domni  Bernardi  abbatis  (2). 

3.  (F.  102V-110V).  Passio  sancti  Eustacii.  =  Ibid.,  n°  2760. 

4.  (F.  110^-130^).  Vita  sancti  Nicholai  episcopi.  =  lind.,  nn''^  6104- 
6107,  6160,  6172,  6174,  6164,  6108. 

5.  (F.  130^-153^).  Passio  sanctissimi  Sébastian!  martyris.  ==  Ibîd., 
n°  7543. 

6.  (F.  153^-159^).  Passio  sanctissimi  Vincentii  martyris.  =  Jbid., 
n"  8630. 

7.  (F.159v-164v).  Passio  beati  démentis  pape  martyris.  =  Ibid., 
n^  1848. 

8.  (F.  164V-185V).  Vita  sancti  Silvestri  pape.  =  Ibid.,  \r^  7725-7730. 

9.  (F.  185^-186).  De  venerabili  Beda  presbitero. 

10.  (F.  186-186V).  [Horac  de  passione  Ghristi]. 

11.  (F.  187).  De  mensura  vulneris  Ghristi  in  latere. 

12.  (F.  187).  [Oratio  Arnoldi  de  Lovanio  ad  plagas  Ghristi].  = 
PL.,t.GLXXXIV,  col.  1321  adlatus. 

Parchemin;  187  feuillets;  O^.SeQ  X  0'",\9;  XIV"  siècle;  deux  colonnes;  initiales 
rouges  et  bleues.  On  lit,  f.  1  :  Liber  Ecclesiae  B.  Mariae  de  Bello  Pralo,  prope 
Geraldimontem  ;  f.  102  :  Liber  ccclesie  Iteale  Marie  in  Bellopralo  iuxla  Geraldimon- 
tem,  et  f.  187  :  Me  liber  per Une t  monaslerio  béate  Marie  de  bellopralo  prope  Geraldi- 


(1)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  rcg.  Bruxell., 
t.  II,  p.  477. 

(2)  Publié  ibid.,  1. 1,  p.  286. 


282  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

montem.  L'exlibris  :  Sir  T.  P.  Middle  Bill  384  se  trouve  f.  1.  Ce  volume  a  été 
acquis  en  1888  pour  f.  30.  Reliure  primitive  du  XV*  siècle,  ais  de  bois,  recouverts 
de  veau  brun  estampé  ;  restes  de  fermoirs  et  coins  en  cuivre  (1). 

3297.  (IL  1045).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1-4).  Passio  beatiGregorii  marlyris.  =  BHL.,  n°  3373. 

2.  (F.  4-6^).  Transitas  Marie  Matjdalene.  Inc.  Appropinquanle  tem- 
pore  quo  decrcverat  Dominus. 

3.  (F.  7-11).  Miraculuni  ex  vila  Marie  Magdalene.  =  BEL.,  n"  5457. 

4.  (F.  11-20).  Vita  béate  Marthe.  =  Ibid.,  n»  5545. 

5.  (F.  20-25).  Vita  S.  Silvestri.  =  Ibid.,  n»  7726. 

6.  (F.25-29V).  Vita  Pauli  primi  heremite.  =  Ibid.,  n»  6590. 

7.  (F.  29V.59).  Vila  sancti  Anthonii  abbatis.  =  Ibid.,  n«  609. 

8.  (F.  59-69).  Inventio  corporis  eius.  =  Ibid.,  n°  612. 

9.  (F.  69-71).  De  translatioiie  corporis  eiusdeni.  =  Ibid.,  n°613. 

Papier,  au  filigrane  de  la  lettre  P  fleuronnée;  71  feuillets;  0»,27  X  0",193; 
XV*  siècle;  deux  colonnes;  grandes  capitales  en  rouge;  titre  courant.  F.  71,  il  y  a 
la  note  :  Liber  iste  perlinet  monasterio  dicto  de  sanclo  Remigio  ordinis  cistcrciensis 
prope  Itupem  forlem  in  Fainenna.  Plus  tard,  ce  volume  a  appartenu  à  Sir  Thomas 
Phillipps,  dans  la  bibliothèque  duquel  il  portait  le  n*  4442.  Il  a  été  acquis  par  la 
Bibliothèque  royale  en  1888,  pour  50  francs.  Ffeliure  veau  racine;  au  dos,  le  titre 
doré:  Vitae  tancl.,  tranche  verte,  signets  en  soie  verte. 

3298.  (II.  1047).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1).  Index. 

2.  (F.  2-21).  Cantica  versificata. 

3.  (F.  21-52V).  Liber  lob  versificalus. 

4.  (F.  53-59»).  Lamentationes  Iheremiae  versificatae. 

5.  (F.  60-67*).  Traclatus  de  missa  versificatus. 

6.  (F.  68-72).  Versus  de  Trinilale,  de  sacramentis,  de  sacrificio,  etc. 

7.  (F.  72-8 Iv).  De  domno  Werrico  quondam  Aine  priore.  =  BHL., 
n°  8865. 

8.  (F.  81^).  Vox  ecclcsie  Gcinblaccnsis  in  obitu  domni  G[uiberli] 
abbatis  (2). 

9.  (F.  82-89V).  [De  Deo  et  eius  bonilale,  potestate  et  maiestate]. 
Des.  mutil.  et  qui  unclionis  sacramentuni  accepit... 

10.  (F.  90-97).  Tractalus  de  sex  avibus  specialiler  socialibus.  Inc. 
Ambrosius.  Est  diversitas  quaedam  copularum. 

11.  (F.  98-102^).  Liber  Senecae  (3)  de  quatuor  virtutibus  cardina- 
libus.  =  FL.,  t.  LXXII,  col.  21  sqq. 


(1)  Voir,  au  sujet  de  ce  volume,  Catal.  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell. 
t.  II,  p.  475. 

(2)  Publié  i6id.,  t.  II,  p.  478. 

(3)  Ou  plutôt  Martini  Dumiensis. 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  283 

12.  (F.  103^-1  IQv).  Passio  sancli  Eustachii  marlyris.  =  BEL., 
n°  2765. 

13.  (F.  110^-1 15^).  Passio  sancte  Agnetis  virginis  et  martyris.  = 
Ibid.,  n°  164. 

14.  (F.  1 15^-1 18^).  Versus  de  contemptu  mundi. 

Jiic.  Vox  divina  sonat  quod  nemo  spem  tibi  ponat. 

15.  (F.  119-137).  Quedam  dicta  de  veteri  testamento  exposita.  ]nc. 
Paradisus  :  in  partibus  orientis  locus  constitiitus. 

16.  (F.  137^-142^,  137).  [Gommentarius  in  Ecclesiastem]. 

17.  (F.  143-151^),  De  pastore  bono,  de  mercenario  et  de  lupo. 
[Sermones  duo].  Inc.  Approbate,  karissimi,  consuetudinis  apud  ipsos 
est. 

18.  (F.  151v-156v).  In  die  Ascensionis  Domini.  Inc.  Gaudeamus  in 
Domino,  universi. 

19.  (F.  156^-162).  In  die  Pentecostes.  Assumus,  Spiritus  sancte, 
assumus. 

20.  (F.  162-171^).  Item  in  festivitate  pentecosten  de  diversitate 
spirituum.  Inc.  Geperunt  loqui  prout  Spiritus  sanctus  dabat  eloqui 
illis. 

21.  (F.  171^-176).  Item  in  festivitate  pentecosten  de  quinque  partita 
cognitione.  Inc.  Accende  lumen  sensibus. 

Parchemin;  176  feuillets;  O^SSS  X  0'",132;  XIII«  et  XIV»  siècles;  les  feuil- 
lets 82-89'  sont  à  deux  colonnes.  F.  V,  on  lit  :  Liber  sancte  Marie  de  Alna,  et 
f.  176''  :  Hic  liber  est  Aine  monachorum  virginis  Aime  (1).  Plus  tard,  ce  volume  a 
été,  avec  le  n"  4624,  dans  la  collection  de  sir  Thomas  Phillipps;  il  a  été  acquis  par 
la  Bibliothèque  royale  en  1888  (2).  Reliure  moderne,  cuir  de  Russie  gaufré  ;  au  dos, 
les  titres  dorés  des  divers  traités. 

3299.  (II.  1055).  —  ViTAE  sangtorum. 

1.  (F.  1).  Index. 

2.  (F.  lv-36).  Vita  sanctissimi  Servatii  tungrensis  pontificis.  = 
BEL.,  no  7640. 

3.  (F.  36V-39V).  Vita  sancti  Gengulphi  martyris.  =  Ibid.,  n°  3328. 

4.  (F.  40-47V).  Miracula  sancti  Gengulphi  Florinis  facta  et  a 
GoNZONE  abbate  luculenter  édita.  =  Ibid.,  n°  3380. 

5.  (F.  47^').  [Pugna  apud  Florinas]  (3). 

6.  (F.  48-49^).  [Epistola  apologetica  de  legenda  S.  Gengulphi].  = 
BEL.,  n°  331. 


(1)  Sanderus,  Bibl.  belg.  ms.,  part.  I,  p.  252, 

(2)  Voir,  au  sujet  de  ce  volume,  Catal.  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell., 
t.  II,  p.  477-78. 

(3)  Publié  ibid.,  t.  II,  p.  480. 


284  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

7.  (F.  49'-51v).  Passio  beatissinii   Mauri  martiris    sociorumqiie 
ems.=  BHL.,  n°5783. 

8.  (F.  51^-52).  [Donatio  corporis  S.  Mauri  episcopo  Leodiensi].  = 
lbid.,n°bl8b. 

9.  (F.  52).  Visio  cuiusdam  inclusi. 

Inc.  Turris  alta  Florinensis  confringelur  civis  ensis. 

10.  (F.  52^-54).  De  sancto  lohanne  Baplisla  et  reiiquiis  eius.  = 
BHL.,  nn«"  4299-4307. 

11.  (F.  54^-55^).  Passio  sancli  Gordiani.  =  Ibid.jïi"  3612. 

12.  (F. 56-58^).  Passio  sanclorum  Gyrici  et  luliltae.  =  IbuL,  n°  1814, 
la  dédicace  manque. 

13.  (F.  58V-74).  Vita  sancle  Gerdrudis  virginis.  =  IbicL,  n»  3493. 

14.  (F.  74-77).  Epilogus  prefali  operis  (1). 

15.  (F.  77-89^).  Vita  sancti  Tlieoderici  abbatis  sancti  Huberti 
Andaginensis.  —  BHL.,  n°  8050. 

16.  (F.  89^-91^).  Passio  sancti  Quinlini  inartyris.  =  Ibid.,  n''  6999, 
sans  le  prologue. 

17.  (F.  91V.92).  Inventio  eiusdem.  —  Ibid.,  n°  7000. 

18.  (F.  92-93^).  De  Iransitu  sanctae  Leochadiae  virginis.  =  Ibid., 
no4848. 

19.  (F.  93^^-95).  Passio  sancti  Theodori  martyris.  =  Ibid.,  n°  8077. 

20.  (F.  95^-97^).  Passio  sancti  Calixti  papae  et  martyris.  =  Ibid., 
no  1523. 

21.  (F.  98-102).  Vita  sancti  Fijrsei  confessoris.  —  Ibid.,  n»  3209. 

22.  (F.    102-104).    Pauca    ex    innumerabilibus    miraculis    beati 
Fursei.  =  Ibid.,  n»  3213. 

23.  (F.  104-105^).  De  nobilitate  generis  sanctorum  Fursei  atque 
Foillani  episcopi  et  martyris.  =  Ibid.,  n"  3073. 

24.  (F.  106-107^).  Vita  sancli  Ethonis  fratris  sanctorum  Foillani, 
Altani,  Fursei,  Eloquii,  Algisi  et  Adeigisi.  =  Ibid.,  n"  2653. 

25.  (P\  107^-111^).  Passio  sancti  Foillani  egregii  martyris.  =  Ihid., 
no  3071. 

26.  (F.  111^-115).  Passio  sanctorum  quatuor  Coronatorum.  = 
Ibid.,  no  1387. 

27.  (F,  115-126).  Passio  sancti  ac  beatissimi  Dionisii   episcopi 
sociorumque  eius.  =  Ibid.,  no  2175. 

28.  (F.  126-128).  De  inventione,  translatione  sanctorum  corporum 
Dyonisii,  Ruslici  et  Eleutherii.  =  Ibid.,  n°  2193. 

29.  (F.  128-129^).    Passio  sancti   Grisogoni   martyris.   =   Ibid., 
ro 1795. 


(1)  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell.,  1. 1,  p.  600;  t.  II,  p.  481. 


VIES   DE    SAINTS    EN    LATIN  285 

Parchemin;  129  feuillets;  0",295  X  O^.IST;  XII«  siècle;  initiales  ornées  rouges  et 
vertes.- F.  1,  on  lit:  Liber  sancte  Marie  de  Alna  (1).  Ensuite  ce  volume  a  fait  le 
n°  4632  de  la  collection  Phillipps  à  Cheltenham,  et  la  Bibliothèque  royale  l'a 
acquis  en  1888.  Reliure  du  XIX''  siècle,  cuir  de  Russie  gaufré;  au  dos,  le  titre 
doré  :  Vilae  sanctorum  (2). 

3300.    (II.    1151).    —    VlTAE   SANCTORUM. 

1.  (F.  l-6v).  Passio  sancti  Eustachii  sociorumque  eius.  =  BHL., 
n"  2760. 

2.  (F.  6^'- 10).  Vita  sancti  Egidii  abbatis.  =  Ibid.,  n°  93,  sans  le 
prologue. 

3.  (F.  10-22^').  Amphilochii,  episcopi  Yconii,  in  vita  et  miraculis 
sancti  patris  nostri  Basilii,  archiepiscopi  Cappadocie.  =  Ibid., 
n"  1023. 

4.  (P.  22^-32).  Vita  sancti  Anibrosii,  Mediolanensis  episcopi,  a 
Paulino  notario  scripta.  =  Ibid.,  n°  377,  le  prologue  est  omis. 

5.  (F.  32-38^).  Vita  sancti  Hugonis,  [Rothomagensis]  archiepi- 
scopi. =  Ibid.,  n°  4033,  sans  le  prologue. 

6.  (F.  38^-51^).  Vita  sancti  Germani.  =  Ibid.,  n°  3453,  sans  le 
prologue. 

7.  (F.  51^-57).  Vita  sancti  Vedasti  episcopi.  =  Ibid.,  n°  8506,  le 
prologue  manque. 

8.  (F.  57-60^).  Item  de  translatione  sancti  Vedasti.  =  Ibid., 
nn^s  8513-8515,  sans  le  prologue. 

9.  (F.  60V-63V).  Vita  sancti  Gaugerici  episcopi.  =  Ibid.,  n°  3287. 

10.  (F.  63^-69^).  Vita  sancti  Macharii  [Romani].  =  Ibid.,  n°  5104. 

11.  (F.  69^-72).  De  quodam  canonico.  Inc.  Ea  res  miraculi  loco  non 
ducitur  ...  circa  confmium  Burgundiae  et  Lotharingiae  extat  mona- 
stcrium  quod  dicitur  Flabonis  mons. 

12.  (F.  72-75^).  De  quodam  clerico.  Inc.  Dixit  insipiens  in  corde 
suo  (3). 

13.  (F.  75^-83).  Vita  sancti  Medardi,  episcopi  et  confessoris.  = 
BHL.,  n«  5867. 

14.  (F.  83-99V).  Vita  sancti  Gudwali  episcopi.  =  Ibid.,  n°  3687, 
sans  le  prologue. 

15.  (F.  99^-1 14^).  Passio  sancte  Katerine,  virginis  et  martyris.  = 
Ibid.,  ir  1663. 


(1)  Voir  Sanderus,  liibl.  belg.  ms.,  part.  II,  p.  260. 

(2)  Ce  volume  est  décrit  dans  Calai,  cod.  hagiogr.  lat.  bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II, 
p.  479-86.  Le  manuscrit  IL  1055^»'^  faisait  originairement  partie  de  ce  volume, 
voir  t.  II  de  ce  Catalogue,  p.  323. 

(3)  Cf.  le  résumé  de  ces  deux  pièces  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  Bruxell., 
t.  II,  p.  509. 


286  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

16.  (F.  114V-121).  Vita  sancte  Waldetrudis.  =  BHL.,  n"  8777. 

17.  (F.  121^-128).  Miracula  sancti  Veroni.  ==  Ibid.,  n°  8550. 

18.  (F.  128-155').  Vita  sancle  Gertrudis.  =  lbid.,n''  3493. 

19.  (F.  155^-163).  Vita  sancte  Aldegundis  virginis.  =  Ibid.,  n*»  245, 
sans  le  prologue. 

20.  (F.  164-182").  Vita  sancti  Augustini,  episcopi  et  confessoris.  = 
Ibid.,  n?  793,  le  prologue  est  omis. 

21.  (F.  182^-211).  Vita  sancti  Eligii,  episcopi  et  confessoris.  = 
Ibid.,  n°  2474,  sans  le  prologue. 

22.  (F.  212-214V).  Passio  septem  dormientium.  =  Ibid ,  n°  2313. 

23.  (F.  214^-216).  Passio  sancti  Gornelii,  pape  et  martyris.  =- 
Ibid.,  n"  1958. 

24.  (F.  216-217^^).  Passio  sancti  Cypriani,  episcopi  et  martyris.  == 
Ibid.,  n°  2042. 

25.  (F.  217^-219).  Passio  sancti  Gordiani  martyris.  =  Ibid., 
n°  3612. 

26.  (F.  219»).  [Table  du  volume]. 

Parchemin;  219  feuillets,  plus  deux  de  garde;  0»Î93  X  0",193;  XIII»  siècle; 
deux  colonnes;  titres  rouges;  ceux  des  (T,  214',  216  sont  à  l'encre  verte;  initiales 
de  différentes  teintes;  très  intéressantes  lettrines,  à  dessins  variés,  sur  fonds  de 
couleurs;  titres  courants  en  vermillon.  A  la  marge  inférieure  du  f.  1,  il  y  a  la  note  : 
LUter  beau  Marie  de  Camberone,  et  on  relève  les  mots  De  Camberone  au  bas  de 
nombre  d'autres  pages.  F.  219',  une  main  du  XVI*  siècle  a  écrit  : 

Quant 

Devant  Calay  tara  tnist  le$ieghe. 

Ce  manuscrit  a  figuré  dans  la  bibliothèque  de  Thomas  Phillipps  sous  le  n°  4768; 
il  a  été  acquis  par  la  Bibliothèque  royale  le  23  août  1888  pour  la  somme  de  250  fr. 
Reliure  ancienne  restaurée,  veau  brun  estampé  (1). 

3301.   (II.    1150).    —   VlTAE   SANGTORUM. 

1.  (F.  1-21).  Vita  sancti  Fulgentii  episcopi.  =  BHL.,  n°  3208. 

2.  (F.  21-56).  Vita  S.  Pachomii  abbatis.  =  Ibid.,  n°  6410. 

3.  (F.  56-56").  Capitula  in  régula  sancti  Basilii  antistitis.  Des. 
mutil.  Ixvi.  Qualiter  erga  mandata  Dei  piger  excitetur... 

Parchemin; 56  feuillets;  0'",245  X  0'",16:  XIII'  siècle;  grandes  et  belles  initiales 
à  entrelacs,  signatures  i-vi.  F.  1,  on  lit  :  Liber  beale  Marie  de  Camberone  ;  et  ff.9, 18, 
24,  32,  42, 50.  Au  verso  du  premier  feuillet  de  garde,  il  y  ala  note  4766  Ph[iUipps]. 
Ce  volume  a  été  acquis  en  1888  pour  100  francs.  Reliure  moderne,  cuir  de  Russie; 
au  dos,  le  titre  doré  Vila  S.  Fulgentii  (2). 


(1)  Voir  une  description  de  ce  volume  dans  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg. 
firMa;eW.,t.  II,  p.508-10. 

(2)  Voir  ibid.,  p.  507-8. 


VIES   DE    SAINTS   EN   LATIN  287 

3302.  (II.    1180).    —   VlTAE   SANGTORUM. 

1.  (F.  1-24).  [Vita  S.  Remacli].  =  BHL.,  n"  7115. 

2.  (F.  24V-64).  [Miracula  eiusdem].  =  Ibid.,  nn°s  7120-7137. 

3.  (F.  64^).  [Processio  in  monasterio  Stabulensi  anno  1509J  (l). 

4.  (F,  65).  Recettes  médicales. 

Parchemin;  65  feuillets;  O^.S  15  X  O'",^*;  XP  siècle;  quelques  belles  leltrines 
à  entrelacs.  Ce  volume  provient  de  l'abbaye  de  Stavelot,  et  f.  1,  Phillipps  a  écrit  au 
crayon  :  Ex  bibl.  Slavelot.  Rodd  (2),  puis  12459  Pli[iUipps].  Ce  volume  a  été 
acquis  par  la  Bibliothèque  royale  en  1888,  pour  550  francs.  Reliure,  ais  de  bois  (3). 

3303.  (II.  1181).  —  Passionale. 

1.  Sur  le  plat  intérieur  de  la  couverture,  une  table  du  volume. 

2.  (F.  1-8).  Passio  sanctae  [Anajstasiae  martyris.=--  BHL.,n°  1795. 

3.  (F.  8-21).  II  kl,  ianuarii,  natalis  sancti  Silvestri  papae.  =  Ibid., 
nn°s  7725  et  7726. 

4.  (F.  21^-35).  Amphilochii,  episcopi  Iconii,  in  vita  et  miraculis 
sancti  patris  nostri  Basilii,  archiepiscopi  Capadotiae.  =  Ibid.,  rï"  1023. 

5.  (F.  35-49^).  Vita  beati  Iuliani  martyris,  que  celebratur  viii  idus 
ianuarias.  =  Ibid.,  n''4529.  Des.  mutil.  Quod  ibi  Dominus  ad  fidelium 
fidem  corroborandam.,.. 

6.  (F.  50-52^).  [De  sancto  Hilario].  =  Ibid.,  n»  3885.  Inc.  mutil. 
....  commonens,  nunc  alios  de  confessione. 

7.  (F.  52^-54).  Epistola  beati  Hilarii  ad  Apram,  fîliam  suam.  = 
PL.,  t.  X,  col.  549. 

8.  (F.  54-55).  Mense  ianuario,  die  xiiii,  vita  beati  Felicis  presbiteri 
Nolani  vel  in  Pincis.  =  BHL.,  n°  2886. 

9.  (F.  55-62).  Vita  beati  Fursei,  que  celebratur  xvii  kl.  februa- 
rias.  =  Ibid.,  n»  3209. 

10.  (F.  62-71).  Vita  beati  Sulpicii  episcopi,  que  celebratur  xvi  kl. 
februarias.  =  Ibid.,  n°  7930,  sans  le  prologue. 

11.  (F.  71-81).  Vitasancte  Paule,  que  celebratur  vu  kl.  februarii.= 
J6iW.,  no6548. 

12.  (F.  81-87^).  Vita  beatissime  Brigide  virginis,  que  celebratur 
kl.  februarii.  =  Ibid.,  n«  1457,  sans  le  prologue. 

13.  (F.  87v-93v).  Vita  sancte  Genovefe  virginis,  que  est  m  nonas 
februarii.  =  Ibid. ,  n°  3335. 


(1)  Publié  dans  Calai,  cod.  hag.  lai.  bibl.reg.  Bruxell.,  t.  II,  p.  519-20. 

(2)  Cf.  Calalogue  d'une  belle  colleclion  de  livres  et  de  manuscrits  précieux  sur  vélin, 
p.  22,  n»  263.  A  cette  vente,  en  1847,  ce  volume  fut  acheté  par  l'avocat  Vander 
Meersch,  pour  fr.  510.  C'est  le  manuscrit  signalé  par  Chapeaville,  Gestapontificum 
leodiensium,  1. 1,  p.  83. 

(3) 'Ce  manuscrit  est  décrit  Catal.  cod.  Iiagiogr.  lat.  bibl.  reg.  Bruxell.,  t.  II, 
p.  518-20. 


288  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

14.  (F.  93^-102),  Vita  vel  acti  beatissimi  Gregorii,  pape  urbis  Rome, 
que  celebratur  quarto  iduum  niarciaruni.  =  BHL.,  n°  3639. 

15.  (F.  102-105).  De  monacho  capli[voJ  sancti  Hiehonjmi  scripla.  = 
Ibid.,  n"  5190.  Des.  mutil.  Ghristo  deditum  posse  mori,  non  posse 
superari.... 

IG.  (F.  105^-115).  [Vila  sancti  AmbrosiiJ.  =  Ibid.,  n°  377.  Inc. 
mutil.  ...  positus,  cum  dormiret^pertoore. 

17.  (F.  115-117^).  Inventio  sancte  crucis.  =  Ibid.,  n?  4166. 

18.  (F.  117^-119).  Passio  sancti  Gordiani  martyris,  qui  passus  est 
VI  iduum  maiarum.  =  Ibid.,  n°  3612. 

19.  (F.  119-123).  Mense  maio,  sub  die  vi  iduum  maiarum,  passio 
sancti  Antimi.  =  Ibid.,  n°  563. 

20.  (F.  123-1 24^). Passio  sancti  Pancratii  martyris.sub  die  iiii  iduum 
maiarum.  =  Ibid.,  n°  6420. 

21.  (F.  124*-125^).  Passio  sancti  Peregrini  martyris,  que  celebra- 
tur XVII  kl.  iunii.  =  Ibid.,  n"»  6623.  Des.  mutil.  Hucusque  adveni.  Tune 
pieses  dixit  ad  eum.,.. 

22.  (F.  126-128V).  [De  sancto  Apoilinari].  =  Jbid.,  n°  623.  Inc. 
mutil. ...  manibus  meis  tliura  non  ponam. 

23.  (F.  128^-131^).  Passio  sancti  lacobi  apostoli,  fratris  lohannis, 
que  celebratur  viii  kl.  augusti.  =  Ibid.,  n»  4057. 

24.  (F.  131^-134^).  Passio  sancti  Cucufalis  martyris,  que  celebra- 
tur viii  kl.  augusti.  =  Ibid.,  n"  1998.  Des.  mutil.  Rustici  et  Eleu- 
therii  xuii  kl.  Marc... 

25.  (F.  135-137).  [De  sancto  Felice,  martyre  Gerundensi].  == /6ic?., 
n"  2864.  Inc.  mutil. ...  ita  ut  per  omnes  artus  eius. 

26.  (F.  137-140).  Passio  sancli  Stephani  pontificis,  que  celebra- 
tur iiii  nonas  augu[s]ti.  =  Ibid.,  n"  7845. 

27.  (F.  140-143^).  viu  idus  augustorum,  passio  sancte  Afre.  =  Ibid., 
n»  109. 

28.  (F.  143^- 146^).  Passio  sancti  Cyriaci  cum  sociis  suis,  sub  die 
vu  idus  augusti.  =  Ibid.,  n°  2056.  Des.  mutil.  ad  exemplum  christia- 
norum  beatus  Cyriacus.... 

29.  (F.  147-148^).  Passio  sancti  Stephani  protomartiris  ;  quod  est 
vu  kl.  ianuarii  (1). 

30.  (F.  148^-151).  III  nonas  augusti  in  Hierosolimis,  inventio  cor- 
poris  sancti  Stephani  protomartyris,  et  sanctorum  Gamalielis,  Nicho- 
demi  et  Abibon.  =  Ibid.,  n"  7851. 

31.  (F.  151-153).  Sermo  sancli  Augustini  de  miraculis  sancti 
Stephani  protomartyris.  =  Ibid ,  n°  7866. 


(IJ  Aclus  aposloL,  cap.  VI- VII. 


YIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  289 

32.  (F.  153-158^).  vi  kl.  ianuarii,  assiimptio  sancti  lohannis  apostoli 
et  euv[angeliste].  =  BEL.,  n°  4320. 

33.  (F.  158^-159^).  Ex  libro  iii°  ecclesiastice  hystoriae  relatio  de 
lohanne,  apostolo  et  euvangelista.  =  Ibid.,  n°  4324. 

34.  (F.  159^-162).  Passio  sancte  Columbe  virginis,  que  celebra- 
tur  II  kl.  ianuarii.  =  Ibid.,  n»  1896. 

35.  (F.  162-181).  Passio  sancti  Sebastiani  martyris  et  comitum 
eius,  qui  passi  sunt  Rome  die  xni  kl.  februarii.  =^  Ibid.,  n°  7543. 

36.  (F.  181-184^).  Passio  sanctarum  virginum  Agnetis  et  Emeren- 
tiane,  que  passe  sunt  xii  kl.  februarii.  =  Ibid.,  n"  156. 

37.  (F.  184^-187^).  Passio  sancti  Vincentii  martiris,  que  celebra- 
turxikal.  =  ièiW.,  n°8631. 

38.  (F.  187^-188).  Passio  sancti  Ascle,  que  celebratur  x  kl.  februa- 
rias.  =  Ibid.,  n»  722. 

39.  (F.  188-191).  Passio  sancti  Babille  episcopi,  qui  passus  est  in 
Antiochia  sub  Numeriano  imperatore,  die  vuii  kl.  februarii.  =  Ibid., 
n°  889. 

40.  (F.  191-192^).  Passio  sancti  Policarpi  episcopi,  que  celebra- 
tur VII  kl.  februarii.  =  Ibid.,  n°  6874.  Des.  mutil.  habeto  aetatis  tuae 
reverentiam... 

41.  (F.  193).  [Passio  S.  Theophili].  Inc.  mutil...  ut  animae  meae  in 
aeternum  parcatur.  =  Ibid.,  n°  8120. 

42.  (F.  193-196).  Passio  sancti  Valentini  presbyteri,  sub  diexvi  kl. 
marciarum.  =  Ibid.,  n°  5543. 

43.  (F.  196-199^).  Passio  sancte  Iuliane  virginis,  que  celebratur 
XJHI  kl.  martiarum.  =  Ibid.,  n"  4523. 

44.  (F.  199^-201).  Passio  sancte  Felicitatis  et  Perpétue  apud  Africam 
in  civitate  Tuburbitanorum,  die  nonarum  marciarum.  =  Ibid., 
n-o  6634. 

45.  (F.  201-204).  Passio  sanctorum  quadraginta  martyrum,  mense 
marcio.  =  Ibid.,  n°  7537. 

46.  (F.  204-208).  Passio  Phylemonis,  qui  est  viii  idus  martii.  = 
Ibid.,  no  6803. 

47.  (F.  208^-209v).  Passio  beatissimi  Eusebii  martyris.  =  Ibid., 
n°  2739. 

48.  (F.  209^-216^).  Passio  sanctae  Theodosiae,  que  celebratur 
III  nonas  aprilis,  =  Ibid.,  n»  8090.  Des.  mutil.  Adhuc  autem  nondum 
dies.... 

49.  (F.  217-217V).  [De  sancto  lacobo  apostolo].  =  Ibid.,  n°4093. 
Inc.  mutil.  ...  edito  positi  ut  appareas  omnibus. 

50.  (F.  217^-218).  Kl.  mai  assumptio  Philippi  apostoli.  =  Ibid., 
n°  6814. 

51.  (F.  218-219).  Passio  sancti  Victoris  et  Çorone,  die  ii  idus  maii, 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T.  Y.  19 


290  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

sub  Antonino  imperatore  et  Sebastiano,  duce  Alexandrino.  =  BHL., 
n"  8560. 

52.  (F.  219-222).  Revelatio  sancti  Corcodromi  diaconi,  et  conversio 
Mamertini,  ac  gesta  sancti  Germani,  episcopi  et  confessoris.  =  Ibid., 
n"  5201. 

53.  (F.  222-223^).  Passio  sanctorura  martyrum  Cantii,  Ganliani  et 
Cantianille,  sub  die  u  kl.  iunii.  =  Ibid.,  n"  1543. 

54.  (F.  223*-226v).  Passio  sanctorum  martyrum  Marcellini  et  Pétri» 
sub  die  ui  nonas  iunii.  —  Ibid.,  n"  5230. 

55.  (F.  220^-230*).  Die  supra  scriptio  {sic)  natalis  sancte  Blandine 
cum  aliis  multis.  =  Ibid.,  n"  6844. 

56.  (F.  230^-232*').  Passio  sanctorum  marlirum  Gervasii  et  Pro- 
tasii,  sub  die  xm  kalendarum  iunii.  =  Ibid.,  n*»  3514. 

57.  (F.  232^-236).  Passio  sanctorum  martirum  lohannis  et  Pauli, 
sub  die  vi  kl.  iuliarum.  —  Ibid.,  nn«  3236  et  3238. 

58.  (F.  236-237^).  Passio  sanctorum  aposlolorum  Pétri  et  Pauli,  sub 
die  m  kl.  iuliarum.  =  Ibid.,  n«>6653. 

59.  (F.  237^-239).  Passio  Processi  et  Martiniani,  sub  die  vi  nonas 
iuliarum.  ==  Ibid.,  n°  6947. 

60.  (F.  239-240V).  Passio  VII  fratrum,  filiorum  Felicitatis.  =  Ibid., 
n»  2853. 

61.  (F.  240^-244).  Passio  sanctorum  martyrum  Hermochore  epi- 
scopi et  Fortunali  archidiaconi,  sub  die  nu  idus  iulii.  =  Ibid., 
n°3841. 

62.  (F.  244-252^).  Passio  sanctorum  martyrum  Abdon  et  Sennen, 
Sixti  episcopi,  Felicissimi  et  Agapiti,  Laurentii  et  Ypoliti.  =  Ibid., 
nn°*  6884  et  6.  Des.  mutil.  secretum  erit  in... 

63.  (F.  253).  [Passio  SS.  quadraginta  sex  militum  martyrum].  Inc, 
mutil.  ...  noctu  coUegerunt  beatus  lustinus  presbiter  et  lohannes  (1). 

64.  (F.  253-255^).  Passio  sancti  Felicis  martiris,  qui  passus  est  in. 
lerunda,  sub  die  kl.  augustarum.  =  Ibid.,  n?  2865. 

65.  (F.  255^-258).  Item  kl.  augusti,  passio  trium  virginum.  =^  Ibid., 
n°2971. 

66.  (F.  258-258').  Sermo  in  translatione  sancti  Remacli.  Inc.  Vene- 
rabilem  omnique  cultu  percolendum.  Des.  mutil.  in  Frantia,  pro  qui- 
bus  et  ab  eo.... 

67.  (F.  259»^).  [Homelia].  Inc.  mutil construxit;  laudes  Deo  die 

et  nocte  decantavit. 

68.  (F.  259-259').  [Homelia  in  evangelium  Intravit  Ihesus  iti  quod- 
dam  castellum].  Inc.  Quid  ad  gloriosam  virginem  Dei  genitricem. 


(1)  Voir  Acla  SS.,  Oclobr.  t.  XI,  p.  433. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  29t 

69.  (F.  260).  [De  sancto  Stephano  papa].  =  BHL.,  n°  7845.  Inc. 
mutil.  ...  quique  intrepidus  constans  ante  altaris  soUempnia. 

70.  (F.  260-262V).  vm  iduum  augus[ti],  passio  sancle  Afre.  = 
Ibid.,  n°  108.  Des.  mutil.  ludex  dixit  :  Sacrifica  aut.... 

71.  (F.  262V-266V).  [Passio  sancti  Marcelli].  =  Ibid.,  n«  5235.  Inc. 
mutil. ...  ipsi  foderent  arenarn. 

72.  (F.  266^).  Passio  sancti  Mammis  monachi,  que  celebratur  xvi 
kl.  septembris.  =  Ibid.,  n°  5192.  Des.  mutil.  persecutores  chrislianis 
per  universum.... 

73.  (F.  267-267V).  [De  sancto  Symphoriano].  =  Ibid.,  n"  7967.  Inc. 
mutil.  ...  quantum  rectius  faceres. 

74.  (F.  267^-271).  Passio  sancti  Bartholomei  apostoli  et  martiris, 
sub  die  viiii  kl.  septembris.  =  Ibid.,  n'^  1002. 

75.  (F.  271-271^).  Passio  béate  Savine  martyris,  que  passa  est  iih 
kl.  septembris.  =  Ibid.,  n°  7407. 

76.  (F.  271V-272V).  Passio  beatorum  martirura  Felicis  et  Audacti, 
sub  die  m  kl.  septembris.  =  Ibid.,  n»  2880. 

77.  (F.  272^-275^).  Passio  sanctorum  martirum  Proti  et  lacinti,  sub 
die  m  idus  septembris.  =  Ibid.,  n°  2667. 

78.  (F.  275^-277^).  Qualiter  sancta  crux  ab  Eracleo  imperatore  de 
regno  Cosroe  Hierosolimis  est  restituta.=  Ibid.,  n°4178. 

79.  (F.  277^-278^).  Passio  beatissimi  Gornelii,  pape  urbis  Rome, 
mensis  die  xiii.  ==  Ibid.,  n^  1958. 

80.  (F.  278^-279).  Passio  sancti  Cipriani  episcopi.  =  Ibid.,  n»  2038. 

81.  (F.  279-284^).  Passio  sancte  Eufemie  virginis,  sub  die  xvi  kl. 
octobris.  =  Ibid.,  n°  2709. 

82.  (F.  284^-286^).  Passio  sancte  Fauste,  sub  die  xii  kl.  octobris,  = 
Ibid.,  n"  2833.  Des.  mutil.  Salvare  homines  suos  a  christianis, 
maxime  lovem.... 

83.  (F.  287-290).  [De  sancto  Mattheo  apostolo].  ==  Ibid.,  n«  5690. 
Inc.  mutil.  ...  arboris  manducaret  quod  Deus  fieri. 

84.  (F.  290-294).  Passio  sancti  Alexandri  episcopi,  que  celebratur 
XI  kl.  octobris.  =  Ibid.,  n°  273. 

85.  (F.  294-297^).  Passio  sancti  Mauricii  cum  sociis,  sub  die  x  kl. 
octobris.  =  Ibid.,  n°  5741.  Des.  mutil.  religiosa  quadam  soli  per- 
nicie.... 

86.  (F.  298-300V).  [De  sanctis  Cosma  et  Damiano].  =  Ibid., 
n<*  1970.  Inc.  mutil. ...  crucians  vos  tormentis  negare  faciam  Ghristum. 

87.  (F.  300^-303^).  Passio  sanctorum  apostolorum  lude,  lacobi  et 
Simonis  Ghananei,  sub  die  v  kl.  novembris.  =  Ibid.,  n"  7749.  Des. 
mutil.  malus  timet  non  est. 

88.  (F.  304-306^).  [Fragment  d'un  commentaire  sur  l'Écriture 
sainte]. 


292  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

Parchemin  ;  305  feuillets,  plus  deux  fragm  ents  de  garde  à  la  fin  ;  O^.SOO  X  0",260  ; 
nombre  de  feuillets  sont  lacérés  et  ont  leurs  marges  rognées;  XII»  siècle  ;  deux 
colonnes;  titres  et  initiales  rouges.  La  table  a  été  écrite  sur  papier  au  XV«  siècle. 
Au  sommet  du  f.  1,  on  relève  celte  note  :  Isie  liber  est  decani  et  convenlus  Stabu- 
lensis.  Le  volume  a  fait  partie  de  la  collection  Phillipps,  où  il  était  coté  12461.  Il  a 
été  acquis  par  la  Bibliothèque  royale,  au  prix  de  7U0  fr..  le  23  août  1888.  Reliure 
délabrée  du  XV»  siècle,  ais  de  bois  couverts  de  veau  brun  estampé;  au  dos,  le  titre 
doré  :  VUae  et  passion[e8]  SS.  Ms.  ;  il  reste  un  fermoir  et  des  coins  en  cuivre  (1). 

3304.  (II.    1942).    —    VlTAE    SANCTORUM  (2). 

1.  (F.  1-1^).  Vita  sancti  Ambrosii  episcopi  Mediolanensis  scripla  a 
S.  Paulino.  =  BHL.,  n*  377.  Des.  mutil.  Nec  patet  me... 

2.  (F.  3^,  2-3,  7).  Passio  sancti  Albani.  =  BHL.,  n°  206. 

3.  (F.6-6',7\17-17v).  [Vita  sanctae  Praxedis].  =  Ibid.,  n°  6920. 
Des.  mutil.  Rescripta  Timolliei  presbitcri  urbis  Rome.  Timotheus 
presbiter... 

4.  (F.  9-10^,  16-16^).  [Vita  sancti  Apollinaris].  Inc.  mutil. ...  populi 
crevisset  in  fide  Christi,  etiam  non  poterat  latere. 

5.  (F.  11-11\  5-5\  8-8^).  Tract atus  de  sanclo  Gervasioet  Protasio 
beati  Ambrosil  =  BHL.,  n°  3513. 

6.  (F.  12-12^).  [Vita  S.  PeregriniJ.  Inc.  mutil.  ...  carcere  deputa- 
tum  vestrae  clementiae  reservavi. 

7.  (F.  13-14^).  [Vita  sanctorum  Cyriaci,  Largi  et  Smaragdi]. 

8.  (F.  18-21^').  [Vita  S.  Silvestri]. 

9.  (F.  22-23^).  [Fragment  de  missel.  Office  du  Vendredi-Saint]. 

Parchemin;  23  feuillets;  0"',204  X  0'°,125;  X'-XII*  siècle.  Ce  volume  provient 
de  l'ancienne  bibliothèque  de  l'abbaye  deStavelot  (.3);  il  a  été  acquis  le  16  juin  1890, 
à  une  vente  chez  M.  C.  Vyt,  à  Gand,  pour  fr.  121  (4).  Cartonnage. 

3305.  (II.  2057).  —  Gerardds  Moringus.  De  S.  Antonio. 

1.  (F.  1-14).  Vita  beati  Antonii  eremitae.  Gerardus  Moringus  (5) 
sub  persona  loannis  Timonii  Cartusiani  apud  Lovanium  Sodalitati 
illic  Gartusianae. 

Les  feuillets  14^-16^'  sont  blancs. 

2.  (F.  17-23^).  De  beato  Materno  Treverensi  episcopo  (6). 


(1)  Ce  volume  est  décrit  Calai,  cod.  hagiogr.  lai.  bibl.  reg.  BruxelL,  t.  II, 
p.  520-28. 

(2)  Ce  volumie  est  composé  de  fragments  dont  l'identification  est  aussi  difficile 
q.u'illusoire. 

(3)  Cf.  Catalogue  d'une  belle  collection  de  livres  et  de  manuscrits,  Gand,  1847, 
p.  19,  n"  260."  ,.    \  ■      ' 

(4)  N» 64  du  Catalogue.  '  -v-v-r-r  '• 

(5)  Au  sujet  de  Gérard  Moringus,  voir  Bitigraphie  nationale,  t.  XV,  col.  272-73. 
Cet  écrit  n'est  point  cité. 

(6)  Cf.  BHL.,  n°  2655. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  293 

Papier;  23  feuillets;  0™,191  X  O^.U;  XVI»  siècle.  Ce  volume  a  été  acheté  le 
13  décembre  1897,  chez  M.  C.  Vyt,  à  Gand,  pour  fr.  18,00.  Reliure  moderne,  vélin. 

3306.  (II.  2112).  —  De  S.  Gatharina. 

1.  (F.  1).  Cornélius  Vitellius  Francisco  ducis  Philippi  preceptori 
salutem  (1). 

2.  (F.  1^-2).  [Divers  extraits.  Sentences.  Vers  latins]. 

3.  (F.  2^-3).  [Cornélius  Vitellius.  Versus]. 
à)  Ad  ducis  Philippi  preceptorem. 

b)  Ad  ducem  ipsum  Philippum  (2). 

c)  Ad  Arnoldum  Bossium  carmelitanum. 
Les  feuillets  3^-4^  sont  blancs. 

4.  (F.  5-5v).  [De  Homero]. 

5.  (F.  6-74).  Pu  secundi  pontificis  Maximi  pro  laude  Homeri  (3). 

6.  (F.  74^-109^).  [Passio  metrica  sancte  Katherine].  =  BEL., 
n°  1666. 

7.  (F.  110-139).  Historia  troiana  Daretis  frigii  (4). 

8.  (F.  139^-141).  Vaticinium  sibille  Lugdunensis. 

9.  (F.  141).  Ad  loachimum  Ioannes  Fernandus. 

10.  (F.  141^).  Iohannes  Fernandus  Egidio  Delpho  (5). 

11.  (F.  141^).  Ad  loachimum.  Adnevolum  causidicum. 

12.  (F.  142-186).  [Petrus  de  Lisseweghe.  Omne  punctum]  (6). 

13.  (F.  186^-190^').  Epistola  magistri  Iohannis  Tingtoris  ad  univer- 
sitatem  Parisiensem  nomine  Coloniensis  universitatis. 

14.  (F.  190v-191v).  [Epistola  N.  A.  Ex  Monstreolo  postridie  kalendas 
mayas  s.  a.]. 

15.  (F.  191^-192).  Diffidatio  ducis  Aurelianensis  missa  duci  Bur- 
gondie  1411.  —  Responsio  ducis  Burgondi. 

16.  (F.  192-193).  GuiDo  Iuvenalis  ad  Carolum  Fernandum. 

17.  (F.  193).  Ad  Guillermum.  Ad  impudentem. 

18.  (F.  193v).  De  Vitello  in  corvum  mutato.  Carmen. 

Sur  le  deuxième  plat  intérieur  :  In  regine  Francorum  triumpho  cum 
Parisium  ingrederetur.  —  Ad  Fidentinum. 

Papier;  193  feuillets;  O'-.U  X  O^.IO;  XV"  siècle  (1483),  car  on  lit  f .  1  :  ^  die 
iunii.  83.  Sur  le  premier  plat  intérieur,  il  y  a  la  note  :  Ludovici  Massini  et  ami- 


(1)  Demande  d'audience  pour  la  présentation  de  l'épigramme  qui  est  renseignée 
plus  loin,  n°  36. 

(2)  Publié  dans  Le  Bibliophile  belge,  2«  série,  t.  III,  1856,  p.  305-306. 

(3)  Publié  entre  autres  par  Weytingh,  à  Leyde,  en  1809. 

(4)  Cf.  Hain,  Repertorium  bibliogr.,  t.  II,  n»  5957  sqq. 

(5)  Publié  par  W.  Loumyer,  dans  Le  Bibliophile  belge,  tom.  cit.,  p.  306. 

(6)  Publié  ibid.,  tom.  cit.,  p.  311-320;  cf.  t.  IV,  1857,  p.  286-87.     ...         ,   . 


294  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

corum.  Plus  tard,  ce  volume  a  appartenu  à  M.  N.  Loutnyer,  il  a  été  acquis  par  la 
Bibliothèque  royale  en  mars  1898,  pour  fr.  30,80,  à  une  vente  chez  Fiévez  (1). 
Reliure  moderne,  maroquin  brun  (2). 

3307.  (II.  2309).  —  Passionale.  En  deux  volumes. 

Tome  premier. 

1.  (F.  1).  Passio  sancli  Iuliani  martyris.  =  BHL.,  n*>4542.  Inc. 
mutil. ...  tune  caput  deferunt,  quatinus  non  dubitarent  cesum. 

2.  (F.  l-U).  Relatio  de  revelatione  capitis  sancti  lohannis  Bapti- 
stae.  ^  Ihid.,  n"  4290,  sans  le  prologue.  Des.  mutil.  Et  ideo  non  tacuit 
insperate  sue  commutationis  auctornm,  sed  ait... 

3.  (F.  2-4v).  [Miracula  sancti  NicholaiJ.  =  Jbid.,  nn"  6168,  6163  et 
6108.  i«c.  mutil.  ...  ti  miraculo  reddidit  animam.  Sacerdotes  autem 
eius  et  clerici. 

4.  (F.  4^-8).  Translatio  corporis  sancti  Nicolai.  —  Jbid.,  n*>  6180. 

5.  (F.  8-17).  [Miracula  sancti  Nicolai].  =  Ibid.,  nn~  6209,  6168, 
6133  (des.  mutil.),  6190-6194. 

6.  (F.  17-19).  Passio  sancti  Sabini  martyris.  =  Ibid.,  n"  7451. 

7.  (F.  19-23).  Vita  sanctorum  confessomm  Eucharii,  Valerii  et 
Materni.  =  Ibid.,  n»  2655. 

8.  (F.  23-24).  Passio  sancte  Leochadie  virginis  et  martyris.  = 
lbid.,n'iSi8. 

9.  (F.  24-25).  Passio  sancte  Eulalie.  =  Ibid.,  n«  26%. 

10.  (F.  25-28).  Passio  sanctorum  Fusciani,  Victorici  et  Gentiani 
martyrum.  =  Ibid.,  n°  3224. 

11.  (F.  28-34').  Vita  sancti  Walrici  abbatis.  =  Jbid.,  no8762. 

12.  (F.  34^-37v).  Vita  sancti  ludochi  confessons.  =  Jbid-,  n°  4504. 

13.  (F.  37*^-46^).  Vita  sancti  Autberti  Cameracensis  episcopi.  = 
Jbid.,n''m\. 

14.  (F.  47-48^).  Passio  sancte  Lucie  virçinis  et  martiris.  =  Jbid., 
n°  4992. 

15.  (F.  48'-51).  Passio  sancti  Nichasii  episcopi  et  martyris.  =  Jbid., 
n»  6076. 

16.  (F.  51-55).  Vita  sancti  Folquini  Tarvennensis  episcopi.  =  Jbid., 
n»  3079. 

17.  (F.  55'-57).  Passio  sancte  Barbare  virginis.  =  Jbid.,  n»  913. 

18.  (F.  57-64).  Passio  sancti  Thome.  =  Jbid.,  n"  8136. 

19.  (F.  63).  Expositio  oiïicinarum  aule  régie.  =  Jbid.,  n°  8139. 


(1)  Catalogue  de  la  vente  du  îS  mart  et  jours  suivantu,  n»  816, 

(2)  Ce  volume  est  décrit  dans  Le  Bibliophile  belge,  2'  série,  1856,  t.  III,  p.  305-320  ; 
t  IV,  1857,  p.  286-306. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  295 

20.  (F.  63-63^).  Narratio  domni  Odylonis  Cluniacensis  abbatis  de 
quodam  miraculo  sancli  Thome.  =  BHL.,  n^  8147. 

21.  (F.  63^-64).  Passio  sancte  Victorie  virginis  et  martyris.  ==  Ibid., 
n"  8593. 

22.  (F.  64-67^).  Passio  Anastasie  martiris.  =  Ibid.,  n°  1795. 

23.  (F.  67V-68V).  Passio  Theodote  et  filiorum  eius.  =  lbid.,ji''  8095. 

24.  (F.  69-72^).  De  assumptione  sancti  lohannis  evangeliste.  = 
Ibid.,  n°  4320. 

25.  (F.  72V-89V).  Vita  sancti  Silvestri  pape.  =  Ibid.,  nn^^  mh-ll'i% 

26.  (F.  89^-91).  Passio  sancte  Golumbe.  =  Ibid.,  n°  1896. 

27.  (F.  92-105).  Vita  sancti  Fulgentii.  =  Ibid.,  n°  3208. 

28.  (F.  105-116).  Vita  sancti  Basilii  episcopi.  =  7è^■o^.,  n°  1023. 

29.  (F.  1 16- 1 16v).  Passio  sancti  Goncordii  martiris.  =  Ibid.,  n*»  1906. 

30.  (F.  117-124).  Passio  sancte  Martine  virginis.  =  Ibid.,  n°  5587. 

31.  (F.  124-125). Passio  sancti  Pétri  qui  et  Balsami.  =  iè«(^.,n«  6702. 

32.  (F.  125-131).  Vita  sancte  Genovefe.  =  Ibid.,  n"  3334. 

33.  (F.  131-136^).  Vita  sancti  Symeonis  monachi  qui  in  columpna 
stetit.  =  i6ic?.,  n"  7960. 

34.  (F.  136v-138v).  Vita  sancti  Gregorii  lingonice  urbis  episcopi.  = 
Ibid.,  n»  3665. 

35.  (F.  138V-145).  Vita  sancte  Gudile  virginis.  =  Ibid.,  n°  3685. 

36.  (F.  145-147^).  Passio  sancti  Luciani  martiris  sociorumque 
eius.  =  Ibid.,  n"  5010. 

37.  (F.  147^-156^).  Passio  sancti  Iuliani  sociorumque  eius.  ==  Ibid., 
n°  4531. 

38.  (F.  156^-157^).  Passio  sancti  Polieucti,  Gandidiani  et  Philo- 
romi.  =  Ibid.,  no  6888. 

39.  (F.  157^-159v).  Vita  Pharaildis  virginis.  =  Ibid^n^&l'èi. 

40.  (F.  159v- 162).  Passio  sanctorum  XL  martyrum.  =  i6îW.,no  7539^ 

41.  (F.  162-164V).  Vita  sancli  Hylarii.  =  Ibid.,  n<»  3885,  sans  le 
prologue. 

42.  (F.  164^-165^).  Epistola  sancti  Hylaru  ad  propri^m  filiam 
Appram.  =  PL.,  t.  X,  col.  549-52. 

43.  (F.  165V-184V).  Vita,  actus  atque  obitus  beati  RemigiiRemorum 
pontificis.  =-  BEL.,  nn»^  7152,  7155-7158. 

44.  (F.  184-191).  Textus  miraculorum  sancti  Remigii.  =  Ibid., 
n^  7166,  sans  le  prologue. 

45.  (F.  191).  [Translatio  anno  901].  Inc.  Ceterum  anno  nuncen- 
tesimo  primo  régnante  Karolo  rege  sub  die  tertio  kalendas  ianuarii 
relatum  tenetur  sanctissimum  pignus  corpus  scilicet  almifici  Remigii. 

46.  (F.  191).  Versus  in  eius  laude. 

Inc.  Continet  hic  breviter  solum  miracula  codex 
Sancti  Remigii,  non  tamen  omne  capit 


2%  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Tome  deuxième. 
Le  premier  feuillet  de  ce  tome  retranscrit  entièrement  le  f,  191  dû 
tome  précédent. 

1.  (F.  1-2^).  Passio  sancti  Pontiani  martiris.  =  BHL.,  n«6892. 

2.  (F.  2^-5).  Vita  beati  Felicis  presbiteri  et  confessoris.  —  Ibid., 
n«  2874. 

3.  (F.  5-18).  Vita  sancti  Mauri  abbatis.  =  Jbid.,^  5773. 

4.  (F.  18-23).  Vita  sancti  Fursei.  =  Ibid.,  n«>  3209. 

5.  (F.  23-26).  Textus  miraculorum  oius.  =  Ibid.,  n«  3213. 

6.  (F.  26-30).  Passio  sanctorum  Speusipi,  Eleusippi  et  Meleusippi.  = 
i«rf.,n«>7829. 

7.  (F.  30-30^).  Passio  sancti  Valerii  episcopi.  =  Ibid.,  n°  8494. 

8.  (F.  30^-45).  Passio  sancti  Sébastian!  martyris.  ==  Ibid.,  n"  5743. 

9.  (F.  45-47'').  Passio   sanctorum   martyrum  Marii  et  Marthe, 
Audi  fax  et  Abacuc.  =  Ibid.,  n°  5543. 

10.  (F.  47^-50^).  Passio  sancte  Agnetis  virginis  et  Emerentiane.  = 
Ibid.,  no  156. 

11.  (F.  50^-54).  Passio  sancti  Vincentii  lévite  et  martyris.  ■=  Ibid., 
nn°»  8628-8630. 

12.  (F.  54-55^).  Qualiter  locus  sancti  Bertini  meritis  sancti  Vincentii 
exceptus  est  ab  incendii  discrimine.  =  Ibid.,  n"  8650. 

13.  (F.  55^-62).  Passio  sancti  Anastasii  monachi  et  martyris.  = 
Ibid.,  n«  408. 

14.  (F.  62-63).  Passio  sancti  Ascle  martyris.  =  Ifnd.,  n"  722. 

15.  (F.  63-66).  Passio  sancti  Babille  episcopi  et  martyris.  =  Ibid., 
n°  891. 

16.  (F.  66-69),  Passio  sancti  Preiecti  gloriosissimi  martyris  Christi 
atque  pontificis.  «=  Ibid.,  n°  6917. 

17.  (F.  69-70).    Miraculum    ab   eo    Rome    patratum.   ==   Ibid., 
n«  6919. 

18.  (F   70-72^).  Passio  sancti  Policarpi  episcopi  et  martyris.  = 
Ibid.,  no  Q816. 

19.  (F.  72^-77).  Vita  sancti  lohannis  Crisostomi.  Inc.  Postquam 
Nectarius  Gonstantinopolitanus  episcopus. 

20.  (F.  77-85).  Passio  sanctorum  Leucii,  Thirci  et  Galenici.  = 
BHL.,  n°  8280. 

21.  (F.  85-90).  Vita  sancte  Aldegundis  virginis.  =  Ibid.,  n"  245. 

22.  (F.  90-93V).  Passio  sancti  Ignatii  martyris.  =  Ibid.,  n"  4256. 

23.  (F.  94-1  lOv).  Vita  sancte  Brigide  virginis.  =  Ibid.,  n"  1455. 

24.  (F.  1 10^-1  llv,  112-112V).  Passio  sancti  Blasii  episcopi  et  mar- 
tyris. =  Ibid.,  n°  1370. 

25.  (F.  Ulv,  113-117).  Vita  Bertulfi  confessoris.  =  Ibid.,  n°  1316, 
sans  le  prologue. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  297 

26.  (F.  117-119^).  Passio  sancte  Agathe  virginis  et  martiris.  = 
BEL:,  n»  133. 

27.  (F.  119^-122).  Passio  sancte  Dorothée  virginis  et  martiris.  = 
Ihid.,  n»  2323. 

28.  (F.  122-126^).  Vita  beati  Vedasti  episcopi  et  confessons.  = 
Ibid.,  w  8506. 

29.  (F.  126^-131^).  Miracula  eiusdem  ab  Haimone  monacho  nuper 
édita.  =  Ibid.,  n»  8510. 

30.  (F.  131V-139V).  Vita  sancti  Amandi.  =  Ibid.,  n»  332. 

31.  (F.  139^-140^).  Miraculum  quod  idem  sanctus  Amandus  ope- 
ratus  est  de  muliere  quam  resuscitavit  in  urbe  Rothomagensi.  = 
Ibid.,  n"*  347,  le  prologue  manque. 

32.  (F.  140-157).  Vita  sancti  Amandi.  =  Ibid.,  n°  334. 

33.  (F.  157-165).  Vita  sancti  Ansberti  episcopi.  =  Ibid.,  n°  519. 

34.  (F.  165-167^).  Vita  Austraberte  virginis.  ==  Ibid.,  n°  833. 

35.  (F.  167^-169).  Miracula  sancte  Austraberte  virginis  post  eius 
transitum.  =  Ibid.,  n°  835. 

36.  (F.  169-176V).  Vita  sancte  Eufrasie  virginis.  =  Ibid.,  n°  2718. 

37.  (F.  176^-178).  Passio  sancti  Valentini  presbiteri  et  martiris. 
Inc.  Sanctis  martyribus  Ghristi  quantus  hic  debeatur  honor  et  in 
celis  gloria. 

38.  (F.  178-179^).  Passio  sancti  Valentini  episcopi  et  martyris.  = 
BEL.,  n»  8460. 

39.  (F.  179^-182^).  Passio  sancte  Iuliane  virginis  et  martiris.  = 
Ibid.,  n»  4522,  avec  Vinc.  y. 

40.  (F.  182V.185V).  Vita  sancti  Silvini  episcopi.  =  Ibid.,  n'»  7747. 

41.  (F.  185^-191).  Vita  beati  Odilonis  Cluniacensis  abbatis.  =  Ibid., 
no  6282. 

42.  (F.  191-195 V).  Vita  sancti  Tillonis  confessons.  =  Ibid.,  n»  8291. 

43.  (F.  195^-200^').  Vita  atque  passio  beatissimi  Marcelli  pape  et 
martyris.  =  Ibid.,  nn°«  5327  et  5238. 

44.  (F.  200^-203^).  Vita  sancti  Severini  abbatis.  =  Ibid.,  n°  7643. 

45.  (F.  203V-205V).  Passio  sancti  Mathie  apostoli.  =-  Ibid.,  n»  5700. 

46.  (F.  205V-206).  De  translatione  eiusdem.  =  J6ïd;no  5701. 

47.  (F.  206-208V).  Vita  sancti  Attali  abbatis.  =  Ibid.,  n°  742. 

48.  (F.  208v).  Quedam  pulcherrima  et  suavitate  plena  ac  devota 
meditatio  de  altercatione  corporis  et  anime  (1). 

Des.  mutil.  Es,  inquit,  spiritus  meus,  qui  sic  faris. 

Non  sunt  vera  penitus  cuncta  que  causaris... 


(1)  Publié  par  Édelestand  du  Méril,  Poésies  populaires  latines  antérieures  au 
douzième  siècle,  p.  217-30.  Cf.  t.  III  de  ce  Catalogue,  p.  49. 


298  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Parchemin;  191  et  208  feuillets  ;  0">,528  X  0»,352;  XIII*  siècle;  deux  colonnes; 
iniliales  rouges  et  bleues;  titre  courant.  F.  24  du  premier  volume,  on  lit  deux  fois  : 
DeCamberone,  et  sur  le  premier  feuillet  de  chacun  des  volumes:  Phillipps  ms.  1121. 
Ces  manuscrits  ont  été  acquis  à  Londres  à  une  vente  chez  Sotheby,  en  juin  1899, 
pour  1750  francs  (1).  Reliure  veau  violet;  au  dos,  le  titre  doré  :  Vilae  sanctorum 
vol.  I...  vol.  11. 

3308.    (II.  2310).   —   VlTAE  SANCTORUM. 

1.  (F.  1-4^).  [Passio  sancti  Stephani  papae].  =«-  BHL.,  n°  7845. inc. 

mutil magna  voce  coepit  clamare  :  Memesius  christianus  me 

incendit. 

2.  (F.  4»-6).  De  revelatione  sancti  Stephani  prothomartyris.  = 
i6i<i.,n~  7850  et  7851. 

3.  (F.  6^-7^).  Passio  sancti  Sixti  papae  et  Felicissimi  et  Agapisi 
martiruni.  =»=  Ibid.,  n°  7801.  Des.  mutil.  et  surda,  lapidea  quibus 
niiseri.... 

4.  (F.  8-8^).  Passio  sancti  Felicis  episcopi  cum  sociis.  =  Ibid., 
n"*  2895.  Inc.  mutil. ...  t Habemus,  Magnelianus  dixit. 

5.  (F.  8V-10).  Vita  sancti  Egidii  abbatis.  =  Ibid.,  n°  93. 

6.  (F.  10-1 1'').  Sermo  domni  Fulberti  Carnotensis  episcopi  de 
nativitate  sancte  Marie.  =  PL.,  t.  CXLI,  col.  320-23.  Des.  mutil. 
unde  merito  possent  homines  glorificare  Deum.... 

7.  (F.  12-13^).  Passio  sancti  Cyriaci  cum  sociis.  =  BHL.,  n°  2058. 
Inc.  mutil spiritus,  exi  et  iam  non  revertaris  in  eam. 

8.  (F.  13^-16).  Passio  sancti  Laurentii  martyris.  =  Ibid.,  n°  4753. 

9.  (F.  16-19).  Vita  sancti  Gaugerici  episcopi.  =  Ibid.,  n"  3287. 

10.  (F.  19-21).  Passio  sancti  Ypoliti  sociorumque  eius.  =  Ibid., 
n»  3961. 

11.  (F.  21-21^).  Vita  sancti  Eusebii  presbyteri.  =  Ibid.,  n°  2740. 

12.  (F.  21^-32).  Sermo  sancti  Iheronimi  presbiteri  de  assumptione 
sancte  virginis  Marie.  =  PL.,  t.  XXX,  col.  122-42. 

13.  (F.  32-35*).  Passio  sancti  Bartholomei  apostoli.  =  BHL., 
n»  1002. 

14.  (F.  35*).  Vita  sancti  Augustini  episcopi  et  confessons.  ==  Ibid., 
n°  789  (quelques  lignes  du  commencement).  Des.  mutil.  optimos  ctiam 
a  meis.... 

15.  (F.  36-37).  Narratio  de  exaltatione  sancte  crucis.  =  Ibid., 
n°  4178.  Inc.  mutil sue  crudelissime  subicent  dominationi. 

16.  (F.  37-38).  Passio  sancti  Lamberli  episcopi.  =  Ibid.,  n"  4683, 
sans  le  prologue. 

17.  (F.  39-44).  Passio  sancti  Mathei  apostoli  et  evangeliste.  =^ 
Ibid.,  n°  5690. 


(1)  Cf.  Bibliotheca  Phillippica,  1899,  p.  124,  n»  1161. 


VIES  DE   SAINTS  EN  LATIN  299 

18.  (F.  44^-46v).  Passio  sancti  Mauricii  sociorumque  eius.=  J5^L., 
n°  5739. 

19.  (F.  46^-48).  Passio  sancte  Tecle  virginis.  =  Ibid.,  n»  8020. 

20.  (F.  48-49^).  Passio  sancti  Firmini  episcopi  et  martyris.  =  Ibid., 
n°  3003.  Des.  mutil.  Christum  Dei  fîlium  pro  eorum  rabie  viva  voce 
non.... 

Parchemin;  49  feuillets;  0'",504  X  0">,355;  XIIP  siècle;  deux  colonnes;  deux  ou 
trois  magnifiques  lettrines  à  animaux  et  entrelacs  ;  titre  courant;  signatures  ix- 
xvn.  Il  semble  que  ce  fragment  de  Passionnaire  provient  de  l'abbaye  de  Cambron, 
f.  10",  il  y  a  le  nom  propre  Antoine  Moullart  1606,  f.  14"  :  Martin  Berner,  1612  et 
f.  33  :  Guillaume  Lambert.  Plus  tard,  ce  volume  a  appartenu  à  sir  Thomas 
Phillipps  avec  la  cote  n»  33954;  il  a  été  acquis  à  une  vente  chez  Sotheby  à  Londres, 
le  10  juin  1899  pour  fr.  212,50  (1).  Cartonnage. 

3309.  (II.  2326).  —  De  S.  Francisco. 

1.  (F.  l-24v).  Vita  beati  Francisci.  Inc.  Fuit  vir  venerabilis  in  civi- 
tate  Assisii  Franciscus  nomine. 

2.  (F.  24^-64^).  Ystoria  indulgencie  sancte  Marie  de  Angelis  (2). 

3.  (F.  64^-146).  Processus  in  vita  et  miraculis  beati  Francisci.  Inc, 
Post  hec  pusilli  gregis  partes  Franciscus. 

4.  (F.  146^-147).  [De  miraculo  in  pictura  S.  Francisci].  Inc.  Legitur 
quod  in  quodam  conventu  fratrum  praedicatorum. 

Parchemin;  147  feuillets;  G-.lTe  X  0'°,135;  XIV«  siècle;  deux  colonnes;  initiales 
rouges  et  bleues.  F.  1,  on  lit  la  note  :  Phillipps  MS.  13928.  Ce  volume  a  été  acquis 
en  juin  1899  à  une  vente  chez  Sotheby,  à  Londres  pour  fr.  26,25  (3).  Reliure  du 
XVI*  siècle,  parchemin. 

3310.  (II.  2328).  —  ViTAE  sanctorum. 

1.  (F.  l-2v).  Fragment  de  bréviaire,  antiennes  aveeneumes. 
Les  feuillets  3  et  4  sont  blancs. 

2.  (F.  5-5v).  Index. 

3.  (F.  6-64V).  Vita  beatissime  Helisabeth  vidue.  =  BHL.,!!"  2496. 

4.  (F.  64V-76).  Legenda  beatissime  Waldetrudis  electe  Christi 
famule  (4). 

5.  (F.  76-80).  Legenda  de  vita  et  conversatione  sancte  Madalberte 
virginis  dignissime.  =  BHL.,  n°  5129. 

6.  (F.  80-91V).  Vita  beatissime  Ode  vidue.  ==  Ibid.,  n»6261. 

7.  (F.  92-99^).  Legenda  beatissime  Gudile  virginis.  =  Ibid., 
11"  3685. 


(1)  Cf.  Bibliotheca  Phillippica,  1899,  p.  124,  n«  1162. 

(2)  Cf.  l'analyse  du  R.  P.  Van  Ortroy,  dans  Anal.  BolL,  t.  XXI,  p.  380. 

(3)  Bibliotheca  Phillippica,  1899,  p.  61,  n"  590. 

(4)  Cf.  BHL.,  no8776,  stilo  mutalo. 


30.0  MANUSCRITS    DE   LA   BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

8.  (F.  99^-116»).  Vita  sancte  Christine  cognomento  mirabilis.  = 
BUL.,  no  1746. 

9.  (F.  117-122).  De  conversione  sancte  Alîrae  peccatricia.  =  Ibid., 
n°  108. 

10.  (F.  122-124').  Passio  beatissime  Afre.  =  Ibid.,  n»  109. 

11.  (F.  124^-138).  Hystoria  sancte  Dymne  virginis  et  martyris. 
Inc.  Fuit  in  Hibernia  rex  quidam  gentilis. 

12.  (F.  138-152).  Vita  sancte  Ode  virginis  Scotorum  régis  nobilis- 
sima  filia  patrona  Rodensis.  =  BHL.,  nn°«  6263  et  6264. 

13.  (F.  152-154).  De  translatione  corporis  eius.  =  Ibid.,  n°  6265. 

14.  (F.  154-157*).  Hystoria  de  inventione  sancte  Gatarine  vir- 
ginis. =  Ibid.,  n"  1679. 

Les  feuillets  158-160  sont  blancs. 

15.  (F.  161-162»).  [Fragment  de  bréviaire]. 

Papier,  au  filigrane  de  la  lettre  }',  sauf  les  feuillets  1,  2,  161  et  162  qui  sont  en 
parchemin:  162  feuillets;  (y",199  X  ()".144;  XV»  siècle,  les  feuillets  en  parchemin 
sont  du  XIII".  F.  1,  on  lit  :  Liber  domus  fralrum  clericorum  in  liuscoducis,  f.  33  : 
Abbaliae  Bernensis  ordinis  Praemonstralensis  (1),  sur  le  premier  plat  intérieur  et 
t  6  :  Phillippt  MS.  8319.  Ce  volume  a  été  acquis  en  juin  1899,  à  uile  vente  à 
Londres  chez  Sotheby  pour  fr.  107,50  (2).  Reliure  du  XVII*  siècle,  parchemin. 

3311.  (II.  2331).  —  De  B.  Andréa,  abbate  Averbodiensi. 

1.  (F.  1).  [Nota  de  vita  B.  Andreae]. 

2.  (F.  2-5»).  [Reverendissimo  Domino  ....  D,  Frederico  Panhuysen 
epistola  F.  N.  N.]. 

3.  (F.  5-10).  Ad  lectorem  candidum  praefatio. 

4.  (F.  11-124).  In  praecedentem  B.  Andraeae  abbatis  Averbo- 
diensis  vitam  notae. 

Papier;  124  feuillets;  0M65  X  0-103;  XVIII*  siècle.  Sur  le  premier  feuillet  de 
garde,  on  lit  :  7*  6''.  O  of  Rodd  Sen'  in  1821.  Ce  volume  a  été  le  Phillipps  n»  16306, 
la  Bibliothèque  royale  Ta  acquis  en  juin  1899  pour  15  francs,  à  une  vente  chez 
Sotheby  (3). 

3312.  (II.  2544).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1-4»).  [De  reliquiis  sanctorum  Hierosolymis  Oretum 
delatis]  (4). 

2.  (F.  4»-8»).  [De  energumena].  Inc.  Nunc  de  re  insoJita...  In  una 
nocte...  homo  quidam...  uxore  renitente  sobolem  genuit. 

3.  (F.  8»  et  25).  Epistola  sancti  Bernardi  Clarevalensis  ad  abbatem 


(1)  Dans  l'ancien  diocèse  d'Utrecht. 

(2)  Cf.  Bibliolheca  Phillippica,  p.  50,  n»  481. 

(3)  Cf.  ibid.,  London,  1899,  p.  13,  n»  117. 

(4)  Cf.  Florez,  Espafia  sagrada,  t.  XXXVII,  p.  284  sqq. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  301- 

triurn  fontium  de  ncgligentia  corporis  et  sangiiinis  Domini.  =  FL., 
t.  CLXXXII,  col.  182-83. 

4.  (F.  9-9^).  [Miraculum].  Inc.  mutil.  ...  appropinquasset,  venerunt 
ministri  Salhane  ut  animam  susciperent. 

5.  (F.  9^-24).  Miracula  sanctae  genitricis  Marie  apud  Siiessionem 
facta.  =  BHL.,  n°  5410. 

6.  (F.  25).  Antiphona  et  collecta  de  S.  Anna. 

7.  (F.  26).  Hymnus. 

Ave,  virgo,  semper  pia  Dei  genetrix  Maria. 

8.  (F.  26-34^^').  Tractatus  magistri  Hugonis  super  Tota  pulchra  es. 
Inc.  Accipe,  frater  karissime,  munusculum  sponsionis  mee. 

9.  (F.  34^-36^).  Sermo  de  purificatione  gloriose  genitricis  Dei 
semper  virginis  Marie.  Inc.  Postquam  impleti  sunt  dies....  Consuetudo 
hec  erat,  fratres,  in  veteri  lege. 

10.  (F.  36^-38^).  Sermo  in  annuntiatione  Dei  genitricis  et  virginis 
Marie.  Inc.  Gaudeamus  in  Domino,  fratres  dilectissimi. 

11.  (F.  38^-40^).  Sermo  quare  in  sabbatis  fit  memoria  béate Marie(l). 

12.  (F.  40^-43).  Descriptio  qualiter  vultus  Domini  ad  Lucaniam 
civitatem  sit  delatus  de  lerosolimis.  =  BHL.,  n"  4236. 

13.  (F.  43-44).  Miraculum  de  quadam  imagine  Domini.  =  Ibid., 
n°  4231. 

14.  (F.  44).  De  alia  imagine  Domini.  =  Ibid.,  n°  4223. 

15.  (F.  44-61).  [Miracula  B.  Mariae  Virginis.  Liber  adscriptus 
PoTHONi].  =  Ibid.,  n«  5357. 

16.  (F.  61-63^).  Miraculum  de  quadam  excoramunicata  (2). 

17.  (F.  63v-72v).  [Miracula  B.  Mariae  Virginisj. 

Savoir,  dans  A.  Pongelet,  Index  miraculorum  B.  V.  Mariae,  les 
nnos  1050,  420,  1092,  1293, 1649,  1727,  1316, 1468. 

18.  (F.  72^-76^).  Sermo  domni  RABOor  episcopi  de  conceptione  glo- 
riose semperque  virginis  Dei  genitricis  Marie.  =  PL.,  t.  CL.,  col.  1527. 

19.  (F.  76^-96^).  [Miracula  B.  Mariae  Virginis]. 

Voir  Pongelet,  op.  cit.,  nn°«  167,  496,  509,  808,  858, 461,  1186,  525, 
1307,  705,  1230,  puis  BHL.,  rf  1420,  puis  Pongelet,  op.  cit., 
nn°^  1161,  1653,  632, 1603,  16,  1609,  261,  435,  803. 

F.  95,  il  y  a  l'hymne  à  la  Vierge.  =  RH.,  n°  11331. 

20.  (F.  96^-97).  [De  presbitero  Plegils  nomine]. 

21.  (F.  97).  Hymnus. 

Inc.  Stella  maris,  o  Maria,  virgo  dulcis,  mater  pia. 


(1)  Cf.  A.  Pongelet,  Index  miraculorum  B.  V.  Mariae  quae  latine  sunt  conscripta, 
n«  1666. 

(2)  Cf.  ibid.,  nn"  1226  et  467. 


302  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQDB   ROYALE 

22.  (F.  97-103^).  [Miracula  B.  Mariae  Virginis]. 

Voir  PoNCELET,  Index  miraculorum  B.  V.  Mariae,  nn°»  556, 319, 483. 

23.  (F.  103V-111V).  [Hymni  ad  B.  Virginem].  =  RH.,  n°  34616,  puis 

Ave  Maria,  templum  summae  maiestatis, 
puis  RH.,  nn»«  21000,  12859,  11322,  17784,  2233,  10883,  3498,  1094, 
13622,  2359, 13260,  21895,  13163,  10514,  puis 

0  Maria,  prece  pia  nobis  fer  auxilium. 

Parchemin;  111  feuillets;  0-,27  X  0»,185;  XIII»  siècle;  les  feuillets  sont  à  deux 
colonnes,  sauf  les  fT.  1-9;  grandes  et  belles  initiales  rouges  et  vertes;  f.  2.')*,  minia- 
ture à  pleine  page  représentant  la  Vierge  et  l'enfant  Jésus.  Ce  volume  provient  de 
l'abbaye  de  Saint-Ghislain  (1)  ;  plus  tard,  il  a  été  le  n'  299  de  la  bibliothèque 
Phillipps,  car  sur  le  troisième  feuillet  de  garde,  il  y  a  l'ex-libris:  Sir  T.  P.  Muidle 
Util,  299  ;  il  a  été  acquis  par  la  Bibliothèque  royale  en  IIMX).  Reliure  moderne, 
veau  brun;  au  dos,  le  titre  doré  :  Reliquiae  ab  Uierosolymi»  translatât. 

3313.    (II.   2211).   —  VlTAE   SANCTORUM   (2). 

1.  (F.  lv-43).  Vila  bealissimi  Servatii  pontificis.=  5flL.,  nn»'  7633- 
76a5  (3). 

2.  (F.  43-44).  Transilus  sancle  Marie  Magdalene.  =  Ibid.,  n"  5443, 
le  prologue  manque. 

3.  (F.  44-47).  Qualiter  corpus  eiusdem  translatum  sit  ad  ecclesiam 
Viceliacensem.  =  Ibid.,  n"  5489. 

4.  (F.  47).  [Hymnus  ad  B.  Virginem,  cum  notis  musicis]. 

Inc.  Ave  Maria,  templum  summae  maiestatis, 
Ave  Maria,  spéculum  virginitalis. 

Parchemin; 47  feuillets,  plus  six  de  garde  en  papier,  trois  au  commencement  et 
trois  à  la  fin  du  volume;  O^.iôi  X  ©".ISô;  XIII"  siècle;  deux  colonnes;  quelques 
lettrines  rehaussées  d*or;  initiales  rouges  et  vertes.  Au  sujet  de  la  provenance  du 
volume,  on  lit  les  notes  suivantes,  f.  47»  :  Liber  beati  (Èisleni  in  cella  ;  —  1445'* 
anno  in  maro  religatus  fuit  ;  —  Liber  S.  Ghisleni  ;  —  Liber  beati  Gisleni  ;  —  Cest 
présent  livre  apperlienl  a  Jaque  le  Boulon  ;  —  Liber  est  GUleni  in  cella;  qui  eum 
astulerit  anatema  sit,  atnen,  amen,  amen  (4).  F.  3'  de  garde,  il  y  a  l'ex-libris  :  Sir 
T.  P.  Middle  Hill,  300,  et  f.  1'  :  Phillipps  ms.  300.  La  Bibliothèque  royale  a 
acquis  ce  volume  à  une  vente  à  Londres,  chez  Sotheby  en  1897,  pour  550  francs  (5). 
Reliure  moderne,  anglaise,  cuir  de  Russie  brun  rouge;  au  dos,  les  titres  dorés: 
Vita  S.  Servatii,  Transitus  S.  Mariae  Magdalenae. 


(1)  Cf.  Sanderds,  Bibl.  belg.  nus.,  part.  I,  p.  249;  A.  PoMcan-sr,  Le*  Annales  de 
l'abbaye  de  Saint-Ghislain,  p.  384. 

(2)  Ce  volume  fait  suite  au  n"  II.  2544. 

(3)  Il  manque  un  feuillet  entre  f.  15  et  f.  16. 

(4)  Cf.  Sanderus,  Bibl.  belg.  mss.,  part.  I,  p.  249;  A,  Poncelet,  Les  Annales  de 
l'abbaye  de  Sainl-Ghislain,  p.  385.  Le  volume  était  coté  UUH,  mais  le  manuscrit 
ne  renferme  plus  aujourd'hui  que  les  pièces  nn"  11-13  du  volume  primitif. 

(5)  Cf.  Sotheby,  Bibliotheca  Phillippica,  1897,  p.  141,  n»  1072. 


VIES   DE    SAINTS   EN   LATIN  303 

3314.   (II.  2541).  —  VlTAE  SANCTORUM. 

1.  (F.  1-27).  Vita  Karoli  magni  gloriosi  augusti.  =  BHL.,  n°  1604. 

2.  (F.  27-27^).  Prefatio  in  epistola  Tulpini  archiepiscopi.  Inc.  Pro- 
positi  nostri  negocii  lingua  licet  balbutienti,  affectu  tamen  afflucnti. 

3.  (F.  27^-45^).  Epistola  Tulpini...  sanctitatis  beati  Karoli  magni 
assertiva.  =  BHL.,  nn°^  1589-1599. 

4.  (F.  45^-54^).  Vila  Karoli  magni  imperatoris  ab  Einardo  abbale 
capellano  suo  descripta.  =  Ibid.,  n°  1580  (1). 

5.  (F.  54v),  De  magistro  Alcuino  qui  et  Albinus. 

6.  (F.  54v).  Exceptum  ex  epistola  Albini.  =  PL.,  t.  C,  col.  142-43. 

7.  (F.  55).  [Epistola  Garoli  magni  ad  Offam  regem  Merciorum].  = 
Ibid.,  t.  XCVin,  col.  907. 

8.  (F.  55-55^).  De  Karolo  Martello  qui  ecclesie  décimas  militibus 
dédit. 

9.  (F.  55^-1 12v).  Libellus  de  gestis  Anglorum  (2).  Des.  mutil. 
Apagano  de  Gisortio  eum  extorquere  contigit  castrummunitissimum. 

10.  (F.  113-150^).  Libellus  de  vita  et  interfectione  gloriosi  comitis 
Flandrie  Karoli.  =  BHL.,n°  1573. 

11.  (F.  150^).  Liber  Marci  grunni  porcelli  (3). 

Parchemin;  150  feuillets;  O^.Sâ  X  O-^.SOS;  XIIP  siècle;  deux  colonnes;  jolies 
lettrines  avec  animaux  et  entrelacs;  signatures  i-xnn.  Sur  le  premier  plat  intérieur, 
il  y  a  la  note  :  Liber  sancti  Martini  Tornacensis  et  Liber  sancti  Martini  Tornacensis 
cenobii.  Servanli  benedictio,  auferenli  maledictio.  Âmen  ;  puis,  f.  1  :  Liber  sancti 
Martini  Tornacensis,  et  f.  150^  :  Liber  sancti  Martini  Tornacensis.  Servanti  bene- 
dictio (,4).  Puis,  f.  1,  on  lit  :  Phillipps  ms.  11604.  Ce  volume  a  été  acquis  à  Chel- 
tenham  en  1900.  Reliure  restaurée  du  XV*  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de  veau 
brun  estampé  ;  très  jolis  fers,  fleurs  de  lis,  croix  ;  sur  le  second  plat,  il  y  avait  sous 
corne  l'étiquette,  maintenant  collée  à  l'intérieur  du  premier  plat  :  Karolus  magnus. 

3315.  (IL  2559)  —  Vitae  sangtorum, 

1.  (F.  l-9v).  Passio  sanctae  Anastasiae.  =  BHL.,  n°  1795. 

2.  (F.  9^-16).  Passio  et  conversio  sancte  Eugénie.  =  Ibid.,  n°  2667. 

3.  (F.  16-20).  Sermo  sancti  Augustini  episcopi  de  miraculis  beati 
Stephani  prothomartyris.  =  Ibid.,  nn°«  7863-7872. 


(1)  Le  texte  se  termine  avec  le  n»  31  de  l'édition  de  Perlz,  In  usum  scholarum, 
1863,  p.  29. 

(2)  Sous  ce  litre,  il  y  a  une  chronique,  dont  le  début  est  emprunté  à  VHisloria 
ecclesiastica  de  Bède,  ch.  XV,  puis  la  fin  du  même  traité,  ensuite  une  partie  de 
la  vie  de  Bède  et  enfin  l'histoire  d'Angleterre  jusqu'à  la  mort  de  Guillaume  le 
C4onquérant. 

(3)  Voir,  au  sujet  des  diverses  éditions  de  celte  pièce,  V.  de  Vit,  Totius  lalinilalis 
lexicon,  1. 1,  p.  ccxv;  cf.  t.  II  de  ce  Catalogue,  p.  78. 

(4)  Sanderus,  Bibl.  belg.  ms.,  part.  I,  p.  114,  n^  E.  13;  L.  Delisle,  Le  Cabinet  des 
manuscrits  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris,  t.  II,  p.  492,  n»  154. 


304  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

4.  (F.  20-22V).  In  inventione  sancti  Stephani.  =  BHL.,  n*  7852. 

5.  (F.  22^-25).  Descriptio  qualiler  brachium  sancti  Stephani 
prothomartyiis  ad  civitatem  Bisunticam  sil  delatum.  =  Ibid., 
n»  7873. 

6.  (F.  25-26^).  Qualiter  brachium  sancti  Stephani  furatum  mirabi- 
liter  sit  invenfum.  =  Ibid.,  n°  7874. 

7.  (F.  26^-32).  Actus  sancti  lohannis  evangeliste.  =  Ibid.,  n°  4320. 

8.  (F.  32V-61*).  Vita  sancti  Silvestri  pape.  =  Ibid.,  nnos  7725-7732. 

9.  (F.  6|v-63).  Passio  sancte  Columbe  virginis  et  marlyris.  = 
i6irf.,n°  1895. 

10.  (F.  63-77).  Vita  sancti  Basilii.  =  Ibid.,  n"  1023. 

11.  (F.  77-83V).  Vita  sancte  Genovefe  virginis.  =  Ibid.,  n«  3335. 

12.  (F.  83V-86V).  Vita  sancti  Simeonis.  =  Ibid.,  n«  7960. 

13.  (F.  86^  91^).  Vita  sancti  Gregorii  Lingonensis  episcopi  et 
confessoris.  ==  Ibid.,  n"  3665. 

14.  (F.  91^-95).  Passio  sanctorum  martyrum  Luciani,  Iuliani, 
Mariani.  =  Ibid.,  n»  5010. 

15.  (F.  95-114).  Passio  sancti  Iuliani  martyris  sociorumque  eius.  = 
Ibid.,  n»  4529. 

16.  (F.  114-118).  Vita  sancti  Hilarii  episcopi  et  confessoris.  =  Ibid., 
no3885. 

17.  (F.  118-121).  Miracula  sancti  Hilarii  episcopi  et  confessoris.  = 
7W(i.,n«3887. 

18.  (F.  121-122V).  Epistola  ipsius  ad  filiam  suam.  =  PL.,  t.  X, 
col.  549-52. 

19.  (F.  122^-123*).  Quid  vulgo  fertur  egisse  beatum  Hilarium  in 
concilio  Romano.  =  Ibid.,  n°  3893. 

20.  (F.  123^-129).  Vita  sancti  Felicis  episcopi  et  confessoris.  = 
i6/rf.,n»2873. 

21.  (F.  129-130^).  Epistola  Odonis  ....  de  inventione  vite  beatissimi 
Mauri.  =  Ibid.,  n"  5772. 

22.  (F.  130^-149^).  Epistola  Fausti  monachi  editoris  vile  beali 
Mauri ....  Vita  sancti  Mauri  episcopi.  =  Ibid.,  n"  5773. 

23.  (F.  149^-165).  Textus  niiraculorum  [sancti  Mauri].  =  Ibid., 
n"  5775. 

24.  (F.  165-171').  Passio  sanctorum  Irium  geminorum  Speussippi, 
Eleusippi,  Melusippi.  =  Ibid.,  n»  7829. 

25.  (F.  17lv-193v).PassiosanctissimiSebastiani martyris Christi.= 
Ibid.,  n°  7543. 

26.  (F.  193^-198).  Passio  sancte  Agnetis  virginis  et  rnarliris.  =- 
ibid.,  no  156. 

.  27.  (F.  198).  Index. 
28.  (F.  198^).  Notes.  Exercices  de  plume. 


VIES   DE    SAINTS   EN   LATIN  305 

Parchemin;  198  feuillets  ;0'°,341  X  0'",257;  XIIP  siècle;  deux  colonnes  ;  grandes 
capitales  en  toutes  couleurs,  très  ornées;  initiales  rouges  et  bleues.  Ce  volume 
provient  de  la  collection  Phillipps  (n°  14916),  et  a  été  acquis  par  la  Bibliothèque 
royale  en  1900.  Reliure  restaurée  du  XVIP  siècle,  veau  estampé  sur  ais  de  bois. 

3316.  (II.  2568).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1-1').  [Fragment  d'un  traité  de  philosophie].  Jnc.  Videtur 
autem  neque  genus  neque  species  sirapliciter  dici.  Des.  mutil.  enu- 
meret  autem  prima  quidem  ge[nera].,. 

2.  (F.  2).  [Vita  saneti  Tillonis].  =  BEL.,  n»  8291.  Inc.  mutil 

ante  cellulam  eius  lumiilumque  veniebat  cum  magno  favore.  Des. 
mutil.  Oratione  pro  eo  fusa,  sanitati  redditus  est  homo.... 

3.  (F.  3-9v).  Illuminatio  sanctorum  martirum  Cipriani  et  lusti- 
nae.  =  Ibid.,  n°  2047. 

4.  (F.  9^-19^).  Confessio  Cypriani  episcopi  praedieti  et  Christimar- 
tiris.  =  iè«W.,n°  2049(1). 

5.  (F.  19^-23).  Passio  eiusdem  Cypriani  et  lustinae  virginis.  = 
IbicL,  n°  2051. 

6.  (F.  23-29 V).  Vita  saneti  Amandi.  =  Ibid.,  n»  332.  Des.  mutil. 
fideli  viro  narrante  dedici.  Quadam  die  dum  vir .... 

7.  (F.  30-36).  [Vita  sanctae  EuphrosynaeJ.  =  Ihid.,  n»  2723.  Inc. 

mutil secutus  est.  Post  multum  vero  temporis  indicavit  abbali 

desiderium  suum. 

8.  (F.  36-38^).  [Vita  sanctae  Marinae].  =  Ibid.,  n"  5528. 

9.  (F.  38^-41^).  [Visio  inferni].  Inc.  Narravit  quidam  senex  quia 
erat  quedam  virgo  provectae  aetatis  valde. 

10.  (F.  41v-48^).  [Historia  Theophili].  =  BEL.,  n"  8121. 

11.  (F.  48^-59).  [Vita  sanctae  Brigidae].  =  Ibid.,  n°  1457,  sans  le 
prologue. 

12.  (F.  59^-65^).  [Passio  Macchabaeorum].  =  Ibid.,  n»  5111.  Des. 
mutil.  Antiochus  inrigari  eum  rote  iubet  depressa  cervice.... 

13.  (F.  65^-72).  [Passio  sancte  Afre].  =  Ibid.,  n"  108.  Inc.  mutil 

[civi jtate  augusta  supervenicns  Narcissus. 

14.  (F.  72-82V).  Vita  sanctae  Otilliae  virginis  Christi.  =  Ibid., 
n°  6271. 

15.  (F.  82^-85).  De  translatione  beati  Benedicti  abbatis.  =  Ibid , 
n°  1117. 

16.  (F.  85v-87v).  Passio  saneti  Marci  evangeliste.  =  Ibid.,  n°  5276. 

17.  (F.  88444V).  [Vita  saneti  Remigii].  =  Ibid.,  nn»^  7152-7159. 

18.  (F.  144V-147).  [Testamentum  S.  Remigii].  =  Ibid.,  n»  7160. 

19.  (F.  147-147V).  [Garmina  de  S.  Remigio].  =  Ibid.,  n°  7161. 


(1)  Il  y  a  une  lacune  entre  les  feuillets  10  et  11. 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T.   V. 


306  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

20.  (F.  148).  Passio  sancti  Tiburlii  marliris.  =  BHL.,  n°  7543  (1). 

21.  (F.  148^-175^).  De  miracuKs  sancti  Benedicti.  =  IbkL,  n°  1102. 
Des.  mutil.  sed  videnlis  animus  dilalatus... 

22.  (F.  176-176^).  [De  abslinenlia.  Fragmenlum]. 

Parchemin  ;  176  feuillets;  O^jSa  X  0",2Î2;  X»  siècle.  Ce  volume  a  appartenu  jadis 
à  l'abbaye  de  Slavelot  (2),  plus  tard,  il  a  fait  partie  de  la  collection  Pliillijips  avec 
les  cotes  successives  nn"»  12314  et  12460  ;  il  a  été  acquis  par  la  Bibliothèque  royale 
en  1900.  Reliure  du  XV*  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de  peau  de  truie  estampée. 

3317.  (II.  2611).  —  De  S.  Remaclo. 

1.  (F.  1^-12^).  Vita  sancti  Remacli  episcopi  et  confessons.  =  BHL., 
n«7114. 

2.  (F.  12V-45V).  Miracula.  =  i6iU,nn«>«  7120-7128. 

Parchemin;  45  feuillets;  0",lô5  X  0'",102;  XI«  siècle.  F.  1,  il  y  a  la  note  :  Codex 
monasterii  lancli  Maximini  arcliiepiscopi  Treverensis.  Plus  tard,  ce  volume  a 
appartenu  à  Lammens,  à  Gand,  et  à  Phillipps,  car  sur  le  premier  feuillet  de  garde, 
il  y  a  l'ex-libris  :  Sir  T.  P.  Middle  HUl,  i2Si\  La  Bibliothèque  royale  a  acquis  ce 
volume  en  1900.  Reliure  moderne,  veau  racine;  tranche  verte. 

3318.  (II.  2616).  —  ViTA  S.LuDGERi. 

1.  (F.  1-18).  Vita  sancti  Ludgeri  episcopi  et  confessons.  =  BHL., 
nn"  4942-4943. 

2.  (F.  18*).  [Versus  de  S.  Liidgero  et  collecta]. 

Jnc.  0  pater  aime  lui,  Ludgere,  preces  gregis  audi. 

Parchemin;  18  feuillets  ;0M 98  X  0'n,134;  XIV»  siècle.  F.  1,  on  lit  la  note  écrite 
par  le  P.  Papebroch  :  Fait  D.  Bernhardi  lloUcndorfl  med.  docl.  MDCXXXVllI  (3). 
Plus  tanl,  ce  volume  a  appartenu  à  la  collection  Phillipps  à  Chellhenham,  avec 
le  n»  3548,  et  de  là  ce  manuscrit  a  été  acquis,  en  1900,  par  la  Bibliothèque  royale. 
Reliure  veau  ;  au  dos,  le  titre  doré  :  Vila  S.  Ludgeri. 

3319.  (IF.  2759).  —  Vita  S.  Iulianae  de  monte  Cornelh. 

1.  (F.  1-103).  Vita  venerabilis  virginis  Christi  Iulianae  de  Core- 
lion.  =  7i^L.,no452l. 

2.  (F.  103-104).  BuUa  Urbani  quarti  que  originaliter  servatur  in 
ecclesia  sancti  Martini  leodiensis  (4), 

3.  (F.  104).  Oralio  ad  B.  Iulianam  virginem. 

Parchemin;  104  feuillets;  O^aU  X  0"',143;  XV"  siècle  (1475),  car  on  lit,  f.  104  : 
ylnno  domini  M"CCCC"lxxV  scriptus  est  hic  liber  per  manum  sororis  Katherine 
Masl  monialis  professe  in  valle  ducis  (5),  orale  pro  ea  proplcr  Deum  ex  carilatc  ; 


(1)  La  Passion  de  S.  Tiburce  et  une  partie  de  celle  de  S.  Sébastien. 

(2)  Cf.  Catalogue  d'une  belle  collection  de  livres,  Gand,  1847,  p.  22,  n*^  260. 

(3)  Cf.  Acla  SS.,  Marlii  t.  III,  p.  268,  n.  12. 

(4)  Chapeaville,  Gestapont.  Leodiensium,  t.  II,  p.  655-56. 
{5)  Le  monastère  de  Val-Duchesse  près  d'Audergliem. 


VIES   DE   SAINTS   EN   LATIN  307 

puis  une  autre  maia  a  ajouté  :  Pro  monasterio  villariensi.  Initiales  rouges  et 
bleues.  Ce  volume  a  été  acquis  en  juin  1901,  à  Londres,  à  une  vente  chez  Sotheby, 
pour  375  francs  (1).  Reliure  du  XVIII»  siècle,  veau  estampé;  au  dos,  le  titre  doré  : 
Vila  beatae  Iulianae  MSS. 

3320.  (II.  3028).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1-lv).  Tabula  huius  libri. 

2.  (F.  2-6v).  Legenda  de  sancto  Egidio  originalis.  =  BHL.,  n°  93, 
sans  le  prologue. 

3.  (F.  7-9).  Copia  bulle  de  festo  visitationis  béate  Marie  virginis  (2). 

4.  (F.  9V-12).  De  institutione  festivitatis  Sacramenti  (3). 

5.  (F.  12-13^).  Copia  bulle  quam  misit  idem  papa  Urbanus  recluse 
sancti  Martini  Leodiensis  de  eodem  festo  (4). 

6.  (F.  14-27).  Vita  sancti  Servatii  episcopi  Tungrensis.  =  BEL., 
no  7634. 

7.  (F.  27^-50).  Vita  et  passio  beati  Lamberli  tungrensis  episcopi.  = 
Ibid.,  n°  4688. 

8.  (F.  50-52^).  De  translatione  sancti  Lamberti  et  miraculis  eius. 
Jnc.  Legia  quae  illustrari  meruit  patroni  sui  Lamberti  martirio. 

9.  (F.  52^-54).  De  vita  et  conversatione  sancti  Huberti  ante  epi- 
scopatum.  =  BHL.,  n°  4001. 

10.  (F.  54-59V).  Vita  sancti  Huberti.  =  Ibid.,  n°  3994  ,  sans  le 
prologue. 

11.  (F.  59^-61).  De  translatione  ...  a  Leodio  usque  ad  locum  qui 
Andagium  nuncupatur.  =  Ibid.,  n**  3995. 

12.  (F.  61-65^).  Flores  miraculorum  beati  Huberti  episcopi  et 
confessons.  =  Ibid.,  n°  3997. 

13.  (F.  65^-71).  Vila  sancti  Materni  prirai  Tungrensium  episcopi.  = 
Ibid.,  n°  2655,  le  prologue  manque. 

14.  (F.  71-74^).  Vita  sancti  Remacli  episcopi.  =  Ibid.,  n°  7113. 

15.  (P.  74^-79^).  Vita  et  passio  sancti  Theodardi  episcopi.  =  Ibid., 
n°8046. 

16.  (F.  79^-90).  Vita  sancte  Elizabeth  vidue.  Inc.  Beata  Elizabeth 
quondam  lantgravia  Thuringie  et  Hassie. 

17.  (F.  90^-95).  Passio  sancti  Andrée  apostoli.  =  BHL.,  n»  428. 

18.  (F.  95-1 14v).  Vita  sancti  Nycholai  episcopi.  =  Ibid.,  nn^^  6104- 
6106,  6155,  6172,  6174,  6164. 


(1)  Voir  The  Ashburnham  Librarxj.  Catalogue  of  the  portion  of  the  (amous 
collection  of  manuscripls  ...  known  as  the  Barrois  collection,  London,  1901. 
p.  116,  n'  312. 

(2)  Bullarium  romanum,  Augustae  Taurinorum,  t.  IV,  p.  602. 

(3)  Ibid.,  t.  III,  p.  705-8. 

(4)  Chapeaville,  Gest.  pont.  Leodiensium,  t.  II,  p.  655-56. 


308  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    HOYALE 

19.  (F.  114v-117^).  Passio  sancte  Lucie  \iTgmis.  =  BHL.,  iv  4992. 

20.  (F.  117^-127).  De  sancto  Thoma  apostolo.  =  Ibid.,  n°  8136. 

21.  (F.  127-151).  Vita  et  passio  sancti  Sebastiani  martyris.  = 
Ibid.,  n°  7543. 

22.  (F.  151-156).  Passio  sancte  Agnelis  virginis.  =  Ibid.,  n"  156. 

23.  (F.  156-158^).  Sermo  mellifluus  beati  Maximi  episcopi  de  beata 
Agnete.  =  Ibid.,  n'>  158. 

24.  (F.  158^-160).  Passio  sancti  Thymothei  apostoli.  =  Jbid., 
n"  8294. 

25.  (F.  160-163).  Passio  sanctorum  Marii,  Marthe,  Audifax  et 
Abbacuc  martyrum.  =  Ibid.,  n°  5543. 

Les  feuillets  164-166  sont  blancs. 

26.  (F.  167-173).  Passio  sancti  Vincentii  gloriosi  marliris  et 
lévite.  =  Ibid.,  n»*  8628-8630. 

27.  (F.  173-178).  Passio  sancti  Ignatii  et  martyris.  =  Ibid.,  n"  4256. 

28.  (F.  178-181).  In  die  purificationis  béate  Marie  semper  virginis 
omelia  venerabilis  Bede  presbiteri.  =-  PL.,  t.  XCIV,  col.  79-83. 

29.  (F.  181-185^).  Passio  béate  Agathe  virginis.  =  BHL.,  n»  133. 

30.  (F.  185^-188).  In  cathedra  sancti  Pétri  apostoli  sermo  beati 
Leonis  pape.  =  PL.,  t.  LIV,  col.  148. 

31.  (F.  188-191»).  Omelia  venerabilis  Bede  presbiteri,  =  Jbid., 
t.  XCIV,  col.  44. 

32.  (F.  191V-196V).  Passio  sancti  Mathie  apostoli.  =  5HL.,  n°  5700. 

33.  (F.  l%v-208).  Vita  sancti  Gregorii  pape.  =  Ibid.,  n°  3639. 

34.  (F.  208-21 1^).  Vita  béate  Gertrudis  virginis.  =  Ibid.,  n»  3490. 

35.  (F.  212-215^).  Miracula  sancte  Gertrudis  virginis.  =  Ibid., 
n"  3495,  le  prologue  est  omis. 

36.  (F.  215^-227»).  Vita  beati  Ambrosii.  =  Ibid.,  no377. 

37.  (F.  227^-230^').  In  festo  sancti  lacobi ....  omelia  venerabilis  Bede 
presbiteri.  =  PL.,  t.  XCIV,  col.  228-33. 

38.  (F.  230^-245^').  Sermo  beati  Iheronimi  presbiteri  in  festo 
assumptionis  béate  Marie  virginis.  =  Ibid.,  t.  XXX,  col.  122  sqq. 

39.  (F.  245^-250).  Sermo  beati  Augustini  episcopi  de  assumptione 
béate  Marie  semper  virginis.  =  Ibid.,  t.  XL,  col.  1143. 

40.  (F.  250-252).  In  festo  decollationis  sancti  lohannis  Baptiste 
sermo  beati  Iohannis  Crisostomi  (1)  episcopi  et  confessons.  =  PL., 
t.LII,  col.  549. 

41.  (F.  252-257).  Sermo  Pétri  Damiani  quondam  episcopi ....  de 
nativitate  béate  Marie  semper  virginis.  =  Ibid.,  t.  CXLIV,  col.  740. 

42.  (F.  257-260).  Omelia  venerabilis  Bede  presbiteri.  =  Ibid., 
t.XGIV,  col.  447-50. 


(1)  Ou  plutôt  de  S.  Pierre  Chrysologue. 


VIES    DE    SAINTS    EN    LATIN  309 

43.  (F.  260-284).  Vita  sancti  Augustini  Ypponensis  episcopi  excel- 
lentissimi  doctoris.  =  BlIL.,  n°  795. 

44.  (F.  284-286).  Aliqua  miracula  beatissimi  Augustini  episcopi  ex 
Aurea  Lejeada  (1). 

45.  (F.  286-290).  De  sancto  Remigio  Remonsi  archiepiscopo  (2). 

46.  (F.  290-294V).  De  sancto  Panthalconc  martyre.  =  BHL., 
n"  6442. 

Sur  les  deux  plats  intérieurs,  fragment  de  missel  en  parchemin. 

Papier,  aux  filigranes  de  la  leLlre  F,  de  la  croix  de  Malle,  du  chien  courant;  de-ci 
de-là  quelques  feuillets  en  parchemin;  294  feuillels;  0'",206  X  O^.UT;  XV"  siècle 
ancienne  pagination  i-ccxcnii.  Sur  le  premier  feuillet  de  garde,  on  lit  :  Liber  mona 
sterii  Ilegularium  Tungris.  Hune  librum  seripsil  lohamies  Rcys  quondam  prior 
huiun  dormis  ;  f.  1''  :  Liber  monasterii  regularium  in  Tungris  (3).  Ce  volume  a  été 
acquis  pour  143  francs,  le  26  novembre  1903,  à  la  vente  des  livres  du  chevalier 
X.  de  Theux  de  Monljardin  (4).  Reliure  du  XV«  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de 
veau  brun  estampé  ;  au  dos,  le  titre  doré  Legcnda  sanctorum. 

3321.  (2063).  —  MicHAEL  Môrckens.  De  S.  Rrunone. 

1.  (F.  1-1^').  Ad  lectorem. 

2.  (F.  2-25).  Revercndissimo...  Domino  D.  lodoco  Hermanno  Nun- 
ninghio(5)...  Fr.  Mighael  Môrcken'sius  Gartusianus  [de  S.  Brunone]  (6). 

3.  (F.  25v).  Clarissimi  et  reverendissimi  Nunninghii  de  hac  mea 
qualicunque  scriptione  sententia. 

4.  (F.  26-26^').  Epigramma  Reverendi  Sacerdotis  ac  Domini  loannis 
lacobiBIumenbergColoniensisAgripp.  in  Gymnasio  Monlano  Poetico 
Professoris  ordinarii. 

Papier;  26  feuillets;  0™,238  X  O'",16o;  XVIP  siècle.  L'estampille  rouge  de  la 
Bibliothèque  nationale  de  Paris  a  été  grattée  f.  1  et  f.  26*.  Demi-reliure  moderne, 
veau  racine. 

3322.  (6398-99).  —  Vita  S.  ïohannis  BerchiMAns. 

1.  (F.  1-67).  Vita  loannis  Berchmanni  Belgae  Societatis  lesu  Reli- 
giosi  (7). 
Les  feuillets  67^-70^  sont  blancs. 


(1)  Gap.  124. 

(2)  Résumé;  cf.  BHL.,  nn°'  7150 et  sqq. 

(3)  Cf.  Sanderus,  Bibl.  belgica  ms.,  part.  II,  p.  192. 

(4)  Cf.  Catalogue  des  livres  et  manuscrits  formant  la  bibliothèque  de  feu  M.  le 
chevalier  Xavier  de  Theux  de  Monljardin,  1903,  p.  81,  n°  812. 

(5)  Cf.  Allgemeine  Deutsche  Biographie,  t.  XXIV,  p.  55-56. 

(6)  Ibid.,  t.  XXII,  p.  215-16.  Ce  traité  de  Michel  Môrckens  est  encore  inédit, 
cf.  Hartzheim,  Bibliolheca  Coloniensis,  1747,  p.  353. 

(7)  Cette  Vie  a  été  souvent  publiée;  elle  a  entre  autres  été  rééditée  par  le 
P.  Carpentier,  Louvain,  1853, 1862. 


310  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

2.  (F.  71-92^).  GoUectio  rerum  spiritualium,  breviarium  a  Ioanne 
Berchmans  (1). 

Papier;  92  feuillets;  0M9  X  0-15;  XVII»  siècle.  F.  1,  il  y  a  la  noie:  Domus 
Probalionis  Socielatit  lesu  Tornaci.  Reliure  parchemin. 

3323.  (8365).  —  Walfridus.  Vita  saiicti  Galli. 

1.  (F.  1-30').  Vita  sancti  Galli,  auctore  Walfrido  (2).  =  BHL., 
nno»  3247-49. 

2.  (F.  31-32).  Table  d'un  ouvrage  :  De  negociatione  ceîesti  (3). 

Papier;  32  feuilIeU  ;  0-.28  X  0»,20;  XVII»  siècle  ;  manuscrit  de  l'ancienne  biblio- 
thèque des  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne. 

3324.  (8429).  —  De  S.  Thoma  Aquinate. 

Divum  Thomam  Aquinalem  monachum  fuisse  Benediclinum. 

Papier;  26  feuillets,  plus  quatre  de  garde;  0»,226  X  O-'.IC;  XVII»  siècle.  De  la 
bibliothèque  des  anciens  Bollandisles,  car  le  titre  sur  le  deuxième  feuillet  de  garde 
est  de  l'écriture  du  P.  Conrad  Janning.  Demi-reliure  moderne. 

3325.  (8535).  —  De  S.  Stilla. 

1.  (F.  1).  (Notes  de  PapebrochJ. 

2.  (F.  2-18).  [Miracula  S.  SlillaeJ.  En  allemand  (4). 

Papier;  18  feuillets;  0",206  X  0".164;  XVIII"  siècle.  Ce  volume  provient  des 
anciens  Hollandistes  ;  il  est  fort  endommagé,  la  partie  inférieure  a  été  rongée. 
Cartonnage. 

3326.  (8548).  —  Vita  S.  Salomeae. 

1.  (F.  Iv).  [Notes  de  PapebrochJ. 

2.  (F.  2-3).  [Note  sur  le  manuscrit  contenant  la  Vie  de  S'»  Salomé]. 

3.  (F.  3-22V).  Vita  B.  Salomeae.  =  BHL.,  n"  7466. 

4.  (F.  22^-23).  [Attestations  d'ALBERX  Bolkioroski,  notaire,  et 
Paul  Dembski,  évéque  de  Laodicée]. 

Papier;  23  feuillets,  plus  un  de  garde  en  tête  et  sept  à  la  fin;  O^.lSi  X  0'»,151; 
XVII»  siècle  (1612).  Ce  volume  provient  des  anciens  Bollandistes.  Reliure  inté- 
ressante, parchemin;  sur  les  deux  plats,  les  stigmates  de  S.  François  et  la  Vierge 
des  douleurs;  dorure  sur  tranche. 

3327.  (9378).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  lv-2).  [Calendarium  Decembris  usque  ad  Aprilem]. 

2.  (F.  3-5).  Miracula  de  S.  Barbara  (5). 


(1)  Voir  H.  Van  der  Speeten,  Beati  loannis  Berchmans  Spicilegium  asceticum, 

Lovanii,  1868. 

(2)  Ex  ms.  S.  Pauli  Blsontini,  P.  Chiflelii  propria  manu. 

(3)  Une  autre  partie  de  ce  traité  se  trouve  dans  le  n'  8367. 

(4)  Traduits  en  latin  dans  les  Acta  Sanclorum,  ad  diem  XIX  iulii. 

(5)  Cf.  le  manuscrit  n°  3217  (8751-60),  voir  plus  haut,  p.  191. 


VIES   DE    SAINTS   EN   LATIN  311 

3.  (F.  6-13^').  In  vigilia  sancti  Andreae  sermo  beati  Augustini 
episcopi.  Inc.  Gongaudemus  frequentiae  veslrae  quia  ultra  quam 
sperare  potuimus,  alacriter  convenit. 

4.  (F.  13V-17).  Passio  S.  Andrée  apostoli.  =  BHL.,  n»  428. 

5.  (F.  17-18).  De  translatione  eiusdem.  =  Ibid.,  n°433. 

6.  (F.  18-19^).  Vita  gloriose  virginis  et  martiris  Barbarae  (1). 

7.  (F.  19^-21^).  Passio  béate  Barbare  virginis.  =  BHL.,  n»  917. 

8.  (F.21v-22).Qualitercorpuseiusfuerittranslatum.  =  i^»ïc?.;n°926. 

9.  (F.  22^-26).  De  sancto  Nicholao  episcopo  et  confessore.  =  Ibid., 
n"  6129,  sans  le  prologue. 

10.  (F.  26-30).  [De  S.  Andréa].  =  Ibid.,  n"  430,  le  prologue 
manque. 

11.  (F.  30-33^).  Passio  sancte  Lucie  virginis  et  martiris.  =  Ibid., 
n°  4992. 

12.  (F.  33V-40V).  Passio  sancti  Thome  apostoli.  =  Ibid.,  n"  8136. 

13.  (F.  40^-43).  In  die  Stephani  martyris.  Sermo  beati  Maximini 
episcopi.  =  PL.,  t.  LVII,  col.  379. 

14.  (F.  43-45).  Miracula  eiusdem  [S.  Stephani].  =  BHL.,  n°  7866. 

15.  (F.  45-50^).  De  S.  loanne  apostolo  et  evangelista  (2). 

16.  (F.  51-52^).  In  die  sanctorum  Innocentium.  Homelia  venera- 
bilis  Bede.  =  PL.,  t.  XGIV,  col.  50-53. 

17.  (F.  52v-53v).  Sermo  unde  supra  beati  Severi  (3). 

18.  (F.  53^-55v).  Item  unde  supra.  Inc.  Innocentes  et  Herodes 
Ascalonitae  interfecti  sunt. 

19.  (F.  55^-59^).  De  sancto  Thoma  Canlhuariensi  archi episcopo.  = 
BHL.,  n°  8206,  sans  le  prologue. 

20.  (F.  59^-65).  De  sancto  Silvestro  papa  et  confessore  (4). 

21.  (F.  65-69V).  [De  S.  Mauro].  =  BHL.,  n°  5773,  le  prologue 
manque. 

22.  (F.  69v-70v).  De  sancto  Marcello  papa  et  martire  (5). 

23.  (F.  70^-7 Iv).  De  sancto  Hylario  episcopo  et  confessore. 

24.  (F.  71V-72V).  De  sancto  Felice  inPincis. 

25.  (F.  72^-77^).  De  sancto  Antlionio  abbate. 

26.  (F.  77V-82).  Passio  sancte  Prisce  virginis  et  martiris.  =  BHL., 
n»  6926. 

27.  (F.  83-86).  Passio  sanctorum  Marii,  Marthe  etc.  =  Ibid., 
DP  5543. 


(1)  Fragment  du  texte  qui  se  trouve  aussi  dans  le  ms.  n°  7917. 

(2)  Ex  Lcgenda  Aurea,  cap.  69. 

(3)  Publié  dans  Mai,  Nova  bibl.  Patrum,  1. 1,  p.  230. 

(4)  Cf.BHL.,n''nm. 

(5)  Cf.  ibid.,  n"  5234 


312  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

28.  (F.  86-87).  De  sancto  Fabiano  papa  et  martyre. 

29.  (F.  87-91).  De  sancto  SebasUano  martyre. 

30.  (F.  91^-95).  Passio  sancte  Agnetis  virginis  et  martiris.  =  BlIL., 
n°  156. 

31.  (F.  95-95^).  [Miraculum  de  annulo  sanctae  Agnetis]  (1). 

32.  (F.  95v-l(W).  Passio    sancti    Vincenlii    martiris.    =    BIIL., 
nn°'  8628,  8629  et  8630. 

33.  (F.  100^-101).  De  sancto  Thimotheo  apostolo. 

34.  (F.  101-104V).  De  sancto  Machario. 

35.  (F.  104^-109^).  Passio  sancti  Ignatii  episcopi  et  martyris.  == 
BHL.,  n°  4256. 

36.  (F.  109^-1 14v).  Passio  S.  Blasii  episcopi  et  martyris.  =  Ibid., 
n*»  1370. 

37.  (F.  114^-118).  Passio  sanctae  Agathae  virginis  et  martiris.  =* 
Ibid.,  n«  133. 

38.  (F.  118-118V).  De  sancto  Vedaslo  episcopo. 

39.  (F.  1 18^-1 19^).  De  sancto  Amando  episcopo. 

40.  (F.  119^-120^).  Passio  sancti  Valentini  martyris.  —   BHL., 
n'>8460. 

41.  (F.  120V-123V).  De  sancta  Iuliana  virgine.  =  Ibid.,  n«  4523. 

42.  (F.  123^-126).  De  cathedra  sancti  Pétri  apostoli. 

43.  (F.  126-129V).  Passio  sancti  Mathie  apostoli.  =  i^i/L.,n°  5699, 
sans  le  prologue. 

44.  (F.  129^-130).  [De  inventione  sancti  corporis  S.  Matthiae]  (2). 

45.  (F.  131-132^').  Passio  sanctarum  marlirum  Perpétue  et  Felici- 
tatis.  =  BHL.,  n»  6634. 

46.  (F.  132^-138^).  De  sancto  Gregorio  papa  et  confessore.  =  Ibid., 
n<»  3646,  sans  le  prologue. 

47.  (F.  138^-141).  Vita  sancte  Gertrudis  virginis. 

48.  (F.  141-144).  Miracula  eiusdem.  =  BHL.,  n°  3497,  le  commen- 
cement seul. 

49.  (F.  144-149).  De  sancto  Ambrosio. 

50.  (F.  149-151).  De  sancta  Maria  Egiptiaca. 

51.  (F.  151-154).  Vita  S.  Ursmari  episcopi  et  confessoris.  =  BHL., 
n»  8417,  sans  le  prologue. 

52.  (F.  154-156V).  De  S.  Georgio. 

53.  (F.  156^-159^),  De  sancto  Marco  evangelista. 

54.  (F.  159^-160).  De  sancto  Vitale  martire. 

55.  (F.  160-163).  De  translatione  sancti  Lamberti.  =  BHL.,n°  4689. 


(1)  A  savoir  le  miracle  de  S''  Agnès  pro  Paulino  sacerdole  et  celui  de  la 
gte  Vierge  n»  141S2  dans  A.  Poncelet,  Index  miraculorum  B.  M.  V. 
m  Cf.  Acta  SS.,  Febr.  t.  III,  p.  445,  nn"  1  et  2. 


VIES   DE    SAINTS    EN   LATIN  313 

56.  (F.  163-164).  Sermo  beati  Gregorii  papae.  =  PL.,  t.  LXXVI, 
col.  1275-81. 

57.  (F.  164V-169).  Miracula  de  B.  Barbara.  =  BHL.,  nn^^  933,  935, 
940, 941,  943,  944,  945,  947,  948, 939,  938. 

Parchemin  ;  169  feuillets,  plus  deux  de  garde  en  papier  en  lêle  et  à  la  fin  du 
volume  ;0™,36  X  0™,2o;XV«  siècle;  deux  colonnes;  initiales  rouges  et  bleues.  F.  163, 
on  \\i:Quod  scripsil  N.  loannes  Bocs  de  los  Castro  (1).  Ce  volume  provient  de 
Saint-Laurent  de  Liège,  mais  tout  signe  extérieur  évident  de  cette  provenance  a 
disparu.  Reliure  moderne,  veau  racine;  au  dos,  le  titre  doré  Lectionarium  repro- 
duit à  l'intérieur  sur  une  étiquette  en  maroquin  rouge,  avec  les  armes  de  Belgique 
et  l'inscription  Bibl.  royale,  tranche  jaspée,  rouge  et  vert. 

3328.  (20611).  —  DeS.Iudoco. 

1.  (F.  1-15^').  Officium  S.  ludoci.  Avec  musique. 

2.  (F.  16-17).  [Antiennes  notées]. 

3.  (F.  18-24V).  Vita  sancti  ludoci  confessons  (2).  =  BHL.,  n"  4504. 
Le  feuillet  25  est  blanc. 

4.  (F.  26-39V).  Vita  S.  ludoci  confessons.  =  BHL.,  n^'  4511  (le 
prologue  seul),  4505  et  4506. 

5.  (F.  40-53^).  De  miraculis  B.  Patris  nostri  ludoci.  Inc.  Gam  ad 
omnipotentis  Dei  laudem. 

Parchemin  (les  feuillets  117)  et  papier;  53  feuillets  ;  0=",325  X  0'°,207.  F.  1,  il  y  a 
la  note  :  Donavit  mihi  D.  Isacus  Vossius  anno  1648,  puis  ce  volume  a  appartenu 
aux  anciens  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne,  basane  rouge. 

3329.  (20618).  —  De  S.  Thoma  Gantuariensi.  , 

1.  (F.  1-86^).  Vita  sancti  Thomae  martyris  et  archiepiscopi  Gan- 
tuariensis  ...  authore  Herberto  de  Boscham  (3). 

2.  (F.  86v).  Sequentia  quam  de  eodem  martyre  Domnus  Philippus 
Leodiensis  quondam  archidiaconus,  postea  prior  Glarevallis,  deinde 
abbas  de  Eleemosina.  =  RH,  n<>  124. 

Les  feuillets  87-89  sont  blancs. 

3.  (F.  90-135^).  Libri  quinque  miraculorum  bcatissimi  et  gloriosis- 
simi  martyris  Thomae  Gantuariensis  archiepiscopi  auctore  Ojone 
monacho  (4).  =  BHL.,  nn°«  8171-8173. 

4.  (F.  136-139^).  Vita  S.  Thomae  archiepiscopi  Gantuariensis  per 
loANNEM  Saresburiensem.  =  Ibid.,  n"  8180  (5). 


(1)  Cf.  t.  II  de  ce  Catalogue,  p.  151. 

(2)  Ex  ms.  Aquicinclino. 

(3)  Exduobusmss.  cod.  Signiacensi  et  Alnensi  ordinis  Cistercicnsis. 

(4)  Ex  duobus  mss.  codicibus  altero  Fmniacensis  coenobii,  altero  Signiacensis. 
F.  135',  Papebroch  a  ajouté  cette  note  :  Manu  sua  transcripsit  anno  1678  Casimi- 
rus  Oudin  Supprior  Bucelicensis  ordinis  Praemonstratensis. 

(5)  Copie  de  Casimir  Oudin. 


314  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

5.  (F.  140-174).  [Vita  beati  Thome  archiepiscopi  ac  martyris]  (1). 
Inc.  Benedictionis  divine  dulcedine  praeventus. 

Papier;  174  feuillets;  0",277  X  O^.Sœ;  XVII*  siècle.  Ce  volume  provient  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne,  vélin. 

3330.  (20619).  —  Vita  S.  Iohannis  apostoli. 
Vita  S.  loannis  apostoli  et  evangelistae  auctore  Melitone  Sardi- 
censi  episcopo  (2).  =  BHL,,  n«  4320. 

Papier;   10  feuillets;  O-SSS  X  0"2(>2;  XVII»  siècle.  Ce  volume  provient  de 
Tancienne  bibliothèque  des  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne. 


Itm   Vies   do   saints   en  fgvco, 

3331.  (8155-62).  —  Vitae  sanctorum.  En  grec. 

1.  (F.l-lv).  Index. 

2.  (F. '2-11*').  Mapiupiov  TÛ»v  6t»*Juv  Kal  èvbôHujv  toû  XpicTTOû  |aap- 
TÙpiuv  'Akiv5ùvou,  TTriTacrîou,  'AveuTToXicTTOU  (sic),  'Aqpeoviou  Kai 
•EX7Tibnq)ôpou  (3).  =  BHG.,  n°  2. 

3.  (F.  12-18*).  MapTÙpiov  toû  àxîou  Kai  èvbôHou  UpoiLidpTupoç  Tna- 
TÎou  àpxieTTicTKÔTrou  rdTTpuJV  (4).  Inc.  Kaià  toùç  Kaipoùç  èKCi'vouç 
PacTiXeOovTOç  GeXKiavoû  év  Buo"avT{Lu  (5). 

4.  (F.  19).  Bi'oç  Kai  ôaù^aia  toû  dxiou  Kai  èvbôHou  ladpTupoç  toû 
XpiOTOû  Tpùqpujvoç  (6). 

5.  (F.  20-25V).  Martyiium  S.  Tnphonis  martyris (7).  =  BHG, 

6.  (F.  26-28^).  MapTÙpiov  toû  dTÎou  Kai  èvbôHou  pexaXo^dpTupoç 
TOÛ  XpKTToû  'OpéOTou  (8).  =  Ibid.,  n»  2. 

7.  (F.  29-37*).  Bioç  Kai  TroXiTcia  Kai  dSXriaiç  toû  oyiou  iepo)LidpTu- 
poç  'YTraTi'ou  ^inaKÔTTOu  TdYTpujv  (9).  Inc.  '0  irâoi  toîç  irépaoi  thç 

TnÇ  YlVUJaKÔ)Ll€VOÇ. 

Le  feuillet  38  est  blanc. 

8.  (F.  39-42V).  MapTÙpiov  . . .  fupîa  Kai  laiiuùva  (10).  Inc.  "Etouç 
éHaKOOTOOTOÛ  'AXeSdvbpou  toû  tûjv  MaKebôvuuv. 


(1)  Ex  anliquo  ms.  membr.  Reginae  Sueciae  1424. 

(2)  Ex  ms">  S.  Gisleni. 

(3)  En  marge,  il  y  a  la  note  suivante  :  Ex  cod.  hisl.  gr.  ms.  in  membrana  in  folio 
BibliolhecaeCaesareae,  n"  5  supra. 

(4)  Ex  codice  manuscripto  Bibl.  Caesareae  greco  hislorico,  n"  126. 

(5)  A  la  fin,  on  lit  la  note  :  Plura  deerant  in  autographo. 

(6)  Ex  bibl.  Caesarea  cod.  n"  3  hislor.  graeco  ms.  addenda  ad  vitam  nostram. 

(7)  Quod  hnbelur  primo  loco  sine  lilulo  in  codice  ms.  Bibliolhece  Cesareae,  n"  5. 

(8)  Ex  cod.  hislorico  Ms.  graeco  bibl.  Caesareae,  n"  5. 

(9)  Cod.  5  hisloricus  graecus  MS.  membranaceus  bibl.  Caesareae  Viennae. 

(10)  Codex  ms.  hisl.  graecus  bibl.  Caesareae,  n"  5. 


VIES   DE   SAINTS   EN   GREC  315 

9.  (F.  43-45^).  MapTÙpiov  toû  dYÎou  xai  èvbôHou  juapiupoç  toû 
XpicTTOÛ  Bap\ad|u  (1).  Inc.  Kai'  èKeîvov  t6v  Kaipôv  ttoWûjv  auvap- 
TtaZiojaévuuv  xpiCTiavûJV. 

Le  feuillet  46  est  blanc. 

10.  (F.  47-51^).  rpTiTopîou  èTTKTKÔTTou  NeoKai(Tapeiaç  TTôvTOU  TOÛ 
GaujaaioupYOÛ  Xô^oç  eiçxôv  ei)aYTeXicy|iôvTfiçuTTepafîcxç0eoTÔKOU.= 
P6^.,  t.  X,  col.  1145. 

Papier;  51  feuillets;  Oj^SlO  X  O^.SIT;  XVII*  siècle.  Ce  volume  provient  de  la 
bibliothèque  des  anciens  Bollandistes;  car  f,  1,  il  y  a  la  cote  ^  MS  196  de  cette 
bibliothèque.  Uemi-reliure  moderne  (2). 

3332.  (8163-69).  —  Vitae  sanctorum.  En  grec. 

1.  (F.  1-1^).  [Notae  ad  textum  seqiientem]. 

2.  (F.  2-16^').  Bioç  KQi  TToXiieia  toû  ôai'ou  'Avtuuvîou  toû  veoû.  Inc, 
*AvTUJVioç  ô  luéToç  ô  Tfiç  èpniiiou  Tro9eivôç  &ià  0€oû  iroXiTriç. 

3.  (F.  17-20).  MapTÙpiov  Tfjç  dyiaç  Bappdpaç. 

4.  (Fol.  21-64).  Bioç  Kai  TroXiTeîa  toû  ôaiou  TraTpôç  ri|uujv  Za^â.  == 
BHG. 

5.  (F.  65-76).  "ETcpov  Gaûjua  toû  èv  dYÎoiç  iraTpôç  fiiaujv  Niko- 
Xdou  (3). 

6.  (F.  77-82V).  Toû  dYÎou  TraTpôç  fmûjv  'A)Lippo(Ti'ou.  =  BHG.,  n°  2. 

7.  (F.  83-108^').  Bioç  Kai  iroXiTeia  toû  ôaîou  TtaTpôç  fnuOùv  AavifiX 
TOÛ  (JTuXiTriç  {sic).  =  Ibid. 

8.  (F.  189-131).  Bioç  TOÛ  èv  dYÎoiç  rraTpôç  . . .  lîTupîbovoç.  = 
Ibid.,  n°  1. 

Papier;  131  feuillets;  O^jSSl  X  0"',205;  XVIP  siècle.  Volume  provenant  de  la 
bibliothèque  des  anciens  Bollandistes.  Uemi-reliure  moderne  (4). 

3333.  (8191-93).  —  Miraculum  B.  M.  Virginis. 

1.  (F.  1).  Utilis  narratio...  Titre,  en  latin,  de  la  pièce  suivante. 

2.  (F.  2-9).  AirÎYn^iÇ  ô(peXi|Lioç  èK  îraXaidç  îffTopîaç  (TuXXeYtîcTa  Kai 
dvdiuvriciv  biboûo'a  toû  TtapabôHou  Ytvojuévou  0aû)aaTOç  fiviKa  TTépcrai 
Kai  pdppapoi  Tiîv  PaoïXiba  TaÛTTiv  ttoXéouv  irepieKiJKXiJuO'av  o'i  Kai  àiroj- 
XovTO  Geîaç  èJKriç  TreipaGévTeç,  \\  5è  ttôXiç  daivriç  auvTripriGeîo-a 
TTpeapeîaiç  Tfjç  Gêotôkou  èTtiaïujç  ektote  dbei  eûxapiOTripiov  dKaGicTTOV 
Triv  riMépav  KaTOVoindliouo^a  (5).  =  BHG.  (Maria,  n"  59). 

3.  (F.  10).  Version  du  titre  précédent  par  André  Schott. 


(1)  Codex  hislor.  graec.  ms.  Bibl.  Caesareae,  n°  5. 

(2)  Ce  manuscrit  est  décrit  par  H.  Omont,  Catalogue  des  manuscrits  grecs  de  la 
Bibliothèque  royale  de  Bruxelles,  p.  38-39. 

(3)  Ex  cod.  ms.  bibl.  Caesareae  de  quo  apud  Lambecium  lib.  4,  cod.  150. 

(4)  Cf.  Omont,  op.  cit.,  p.  40. 

(5)  Ex  ms'o  Mediceo  Régis  Franciae. 


316  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

En  tête  du  volume  une  grande  gravure  représentant  Notre-Dame 
de  Gonstantinople  et  les  douze  protecteurs  de  Naples,  avec  une  notice 
gravée,  signée  Jio.  Orlandi  Romano. 

Papier;  10  feuillets  ;  O»,290  X  O-.lOg;  XVII»  siècle.  Ce  volume  provient  de  l'an- 
cienne bibliothèque  des  Bollandistes.  Demi  reliure  (1). 

3334.  (8229).  —  Vitae  sanctordm.  En  grec. 

1.  (F.  1).  Index  (2). 

2.  (F.  2-4).  Mvninri  tûjv  ôcri'cuv  Kai  Geoqpôpiwv  Trarpiûv  nM^Jùv  Kai 
aîiTabéXqpiwv  tûjv  èv  MiTuXrjvr)  Aapib,  FeuupTiou  laeipoTtoXiTOU  Tfiç 
aÙTfiç  vnO"ou  Ktti  Zu|i€ùjv  Tiûv  ôjuoXofnTÛJV  Kai  9au)aaT0upYtùv  (3). 

3.  (F.  4-38^).  Bi'oç  Kai  TToXireia  Kai  binYlcriÇ  frepi  tûiv  Tplc^^aKap{uJv 
Kai  eeoq)ôpiuv  Traiépuiv  fnniûv  Aa^îb,  Zu)ii€iùv  Kai  reujpxiou  (4). 

Le  feuillet  39  est  blanc. 

4.  (F.  40-59).  Toû  èv  àTÎoiç  Ttarpôç  fmôjv  'EqppaiiLi  6ia9nKr|  (5). 

5.  (F.  60-68).  TTpàHiç  Kai  TeXeiiwJiç  toû  dtiou  Kopvr|X(ou  toû  éKaTOv- 
TÔpxou.  =  BHG. 

6.  (F.  69-71^).  'A|iq)iXoxiou  èTTicTKÔTrou  'Ikovîou  Xôyoç  eiç  GeoTÔKOv 
Ktti  eiç  Zuiaeûjva  Kai  eiç  "Avvav. 

Le  feuillet  72  est  blanc. 

7.  (F.  72-81).''AeXn(TiÇTOÛdTÎou  ndpTupoç  TToXueÙKTou.  =  BHG., 
n°2. 

8.  (F.  82-90).  MapTÙpiov  toû  ôyiou  Kai  èvbôEou  neTaXoiadipTupoç 
Oeobubpou  (6).  Inc.  Aikivîuj  tlD  paciXeî  TioXXf)  KexpnM^vqj  Tf)  irepi  Ta 
tîbujXa  beiaibaijuovi'a. 

Les  feuillets  90^-9 1^  sont  blancs. 

9.  (F.  92-114).  Bioç  Kai  troXiTeia  Kai  jiepiKr)  eau^àTiuv  bintnc^iÇ  Tfiç 
^aKapiaç  Kai  doibîjuou  Mapiaç  Tfjç  véaç(7). 

Les  feuillets  1 14^-1 15^  sont  blancs, 

10.  (F.  116-142^).  Bioç  Kai  TioXiTeia  toû  ôcriou  TiaTpôç  /))liû)v  Zdpa 
TOÛ  véou  (8).  =  BHG. 

Le  feuillet  143  est  blanc. 


(1)  Voir  ÛMONT,  Catalogue  des  manuscrils  grecs  de  la  Bibliothèque  royale  de 
Bruxelles,  p.  40. 

(2)  Écrit  par  le  P.  Papebroch. 

(3)  Ex  Bibl.  Medic  S.  Laurentii  Florentiae  plut.  7,  cod.  21.  Copie  du  P.  Pape- 
broch. 

(4)  Publié  par  J.  Van  den  Gheyn  dans  Anal.  BolL,  t.  XVIII,  1899,  p.  211  sqq. 

(5)  Publié  par  I.  S.  Assemani,  S.  P.  S.  Ephraem  Syri  opéra,  t.  II,  p.  230-56.  La 
copie  de  ce  manuscrit  est  signée  Claudius  Cheraeus  Aurozeanus. 

(6)  Biblioth.  Med.,  plut.  9,  cod.  31. 

(7)  Ex  Valicano  SOO.  Cf.  Bollandiani  et  Pius  Franchi  de'  Cavalieri,  Ckital.  cod. 
hagiogr.  graec.  bibl.  Vaticanae,  p.  40.  Cette  Vie  est  encore  inédite. 

(8)  Vaticanae  Bibliothecae  codice  826.  Cf.  ibid.,  p.  81. 


VIES    DE    SAINTS    EN    GREC  317 

11.  (F.  144-175^).  MdpTÙpiov  toû  dYÎou  èvbôHou  Kal  jueYçxXojLidpTupoç 
TToXueÛKTOu.  =  BHG.,  n°2. 

12.  (F.  176-182^).  ©eobuOpou  larirpoiroXiTou  KuZiivuJV  èYKiûiiiov  eiç 
TÔv  âyiov  lepojudpxupa  BXdcriov  (1). 

13.  (F.  182^-243^').  Bi'oç  Kai  TroXiieia  Kai  juepiKr)  Gaujudrujv  ôir|Yr|cnç 
TOÛ  ôaîou  TTaxpôç  fijuuJv  Ktti  9au|iiaTOupYoO  AouKâ  toû  véou  (2).  = 
BHG. 

14.  (F.  243^-250).  MapTÛpiov  toû  dyiou  Geobiûpou  toû  aTpaTriXd- 
Tou  (3).  =  iô/c?.,  n°  1. 

15.  (F.  250-257).  Bi'oç  Tfjç  luaKapi'aç  'ATToXrivapiaç  (4). 

16.  (F.  257^,  259-265^).  Bioç  toû  dyiou  HevocpôiVTOç  (5). 

17.  (F.  258-258^).  Bioç  toû  faaKapîou  Kai  ctYiou  HevoqpuJVTOç  (6). 
Fragment. 

18.  (F.  256^'-276).  MapTÛpiov  toû  dYiou  fieYaXojadpTupoç  TToXueù- 
KT0u(7).  =  ^i/(?.,nM. 

Les  feuillets  276^-277^  sont  blancs. 

19.  (F.  278-301).  [Vita  S.  Georgii  episcopi  Amastridis].  =  BHG. 
Inc.  mutil.  . . .  èTiiKivbuvov  Kai  t6  oiuuTreîv  dcTKeîv. 

Papier;  301  feuillets;  O^.^Sô  X  O^.aO;  XVIII»  siècle.  Ce  volume  provient  des 
anciens  Bollandistes,  car  au  verso  du  deuxième  feuillet  de  garde,  il  y  a  la  cote 
^  1\1S.  190.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  en  maroquin  brun,  le  titre  doré  :  Acta 
greca  sanclorum  februarii,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I*'  (8). 

3335.  (8230).  —  Acta  graega  septembris. 

1.  (F.  1).  Index  (9). 

2.  (F.  2-5v).  AiriYn^^iÇ  laepiKn  Trepi  toû  Y^voinévou  9aû|LiaT0ç  irapà 
TOÛ  -rravtvbôHou  MixariX  toû  dpxicTTpaTriYOu  èv  Taîç  Xujvaiç  (10).  = 
BHG.,  n°  3. 

3.  (F.  6-8^).  "AGXrjcriç  toû  dYÎou  Kai  èvbôHou  indpTupoç  ZiOîov- 
Toç(ll).  =  i6/âf.,n°2. 

Le  feuillet  9  est  blanc. 


(1)  Ex  codice  Valicano,  1246;  cf.  ibid.,  p.  121,  n»  14.  Texte  inédit. 

(2)  Ex  codice  Valicano,  1245  ;  cf.  ibid.,  p.  119,  n»  4. 

(3)  Ex  codice  Valicano,  655.  Cf.  ibid.,  p.  16, n°  12. 

(4)  Texte  inédit.  Cf.  ibid.,  p.  68,  n»  10. 

(5)  Inédite.  Cf.  ibid.,  p.  93,  n°  107. 

(6)  Excod.  Valicano,  1580.  Copie  de  Papebroch.  Cf.  ibid.,  p.  132,  n»  16. 

(7)  Ex  ms.  Valicano,  n"  1638  ;  cf.  ibid.,  p.  144,  n°  4. 

(8)  Voir  une  description  de  ce  volume  dans  H.  Omont,  Calalogue  des  manuscrils 
grecs  de  la  Bibliolhèque  l'oyale  de  Bruxelles,  p.  35. 

(9)  De  l'écriture  de  Papebroch. 

(10)  Ex  ms.  Mediceo  Ii[egis]  Fr[anciae]. 

(11)  Ex  ms.  Mediceo  Régis  Fr. 


318  MANUSCRITS  DE    LA   BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

4.  (F.  9-15).  MapTupiov  tiûv  dTÎujv  YuvaiKiûv  Mrivobujpaç,  MrjTpo 
biupaç  Kai  Nujuqpobuupaç  (1).  ^  BHG. 

5.  (F.  16-17^).  MapTupiov  toû  dyiou  ZiûCovroç  (2).  =  BUG.,  n»  1 

6.  (F.  18-19').  Bîoç  Kai  TroXiT€ia  toû  ôcriou  Trarpôç  i^miûv  EûqppoaO 
vou  TOÛ  littycipou  (3).  =  BHG. 

7.  (F.  20-26).  Bîoç  Kai  TioXiTeîa  tt^ç  àtiaç  ôeobujpaç  Tfjç  èv  AXeHav 
èpei'ot.  =  5//a,  n»  la. 

8.  (F.  26»-28*).  MapTupiov  toû  driou  EûttXou.  =  Ibid.,  n«  2.  Des 
mutil.  éKéXeuaev  dnoKeqpaXiaGnvai  tôv  ^aKâplov  EuttXov (4). 

9.  (F.  29-38).  Bîoç  Kai  TToXiTeia  thç  ôffiaç  9€obuipaç  Tfîç  iv  AXeSav- 
bpci'cjt  (5).  =  BHG.,  n»  3. 

10.  (F.  38-44').  'ABXndiç  tûjv  àTÎiwv  Kai  èvbôEiuv  napTÛpujv  toC 
XpKTTOû  MaîiVou,  6eobÔTou  Kai  'AcTKXriTTiobÔTriç  (6),  =  BHG. 

11.  (F.  45-62).  Toû  liaKapiou  Geobûjpou  toû  BéaTou  èYKub^io\ 
ciç  ir\v  ÔTiav  Kai  TraveùçnMOU  ^€TaXo^àpTupa  Eûqprmiav  (7).  Inc.  Tic 
auTT)  f)  dvapaivouda  djaei  ôpGpoç. 

12.  (F.  63-70').  KuuvcTTavTivou  toû  dxiuuTdTou  èmcrKÔTTOu  Tîou 
XÔTOÇ  ciç  ir\y  eupeaiv  toû  Tl^îou  Xenj^àvou  t^ç  d^iaç  Kai  Traveuqprmou 
Eù(pnM>'aç.  =  BHG.,  n°  3. 

13.  (F.  71-76).  MapTÛpiov  thç  dyiaç  Kai  iraveucpriiiou  ^apTupoç 
EùpnMÎaç  (8).  «=  Ibid.,  n°  2. 

14.  (F.  77-81).  TTpdJiç  Kai  ^apTÛplov  toû  dyiou  dïroaTÔXou  Kai 
cùaTT^^it^TOÛ  MaT0aiou  (9).  =  Ibid.,  n*>  la.  Des.  miitil.  yir\\\  voeiuppiiù 
éEKaibeKÔTr)  iùpcjt  ^KTrj  boEdaaç  tôv  Geôv.  '0  5è  PacriXeùç  , . . 

15.  (F.  81-85').  'AcTTepiou  èmaKÔTTou  'A^acrîaç  èfKUJiLiiov  eiç  tôv 
dyiov  Kai  ?vboEov  iepoiidpTupa  toû  XpiaToû  OiuKdv  (10).  Inc.  'lepôç  |ièv 
Kai  9£(TTrîoç  dnaç  ô  tuliv  tcwaiiuv  ^apTÛpuJv  KaTdXoTOÇ. 

16.  (F.  86-98'). 'AeXtiaiç  Tfîç  dyiaç  Kai  èvôôHou  Kai  KaXXivÎKOu  >idp- 
Tupoç  TOÛ  XpiaTOÛ  6€KXr|ç  *  Tfîç  èv  'Ikovîuj.  =  BHG.,  n°  3. 

Le  feuillel  99  est  blanc. 

17.  (F.  100-100').  MapTÛpiov  tûjv  àtiiwv  Ko(T)ad  Kai  AajLiiavoû  Kai 
*Av9i)iou  Kai  AeovTÎou  Kai  EuTipeTtiou  (11).  =  BHG.,  n"  1. 


(1)  Ex  ms.  Mediceo  Régis  Fr. 

(2)  Excodice  Pontificis  Alexandri  VIL 

(3)  [Ex  codice]  Valic.  1190.  Cf.  Calai,  bibl.  Valic,  p.  104. 

(4)  Note  de  Papebroch  :  Ullimum  folium  est  in  aprili  ad  encomium  S.  Marci. 

(5)  Ex  ms.  Mediceo  Régis  Franciae. 

(6)  Ex  ms.  Mediceo  R.  Fr. 

(7)  Ex  cod'  VaUicellano  D.  14. 

(8)  Ex.  ms.  Mediceo  Régis  Franciae. 

(9)  Ex  Valic[ano],  808,  f.  230.  Copie  de  Papebroch;  cf.  op.  cit.,  p.  55. 

(10)  Ex  ms.  Mediceo  R.  Fr. 

(11)  Ex  cod.  Vaticano,  866,  f.  53.  Copie  de  Papebroch;  cf.  op.  cit.,  p.  85. 


VIES   DE   SAINTS   EN   GREC  319 

18.  (F.  101).  [Note  sur  le  manuscrit  grec  du  Vatican  n°  866]  (1). 

19.  (F.  102-104^).  Bioç  Kai  TTo\iT€ia  Kai  àvaTiaucriç  tujv  àjiwv  Kai 
8au|uaT0upTUJV  dvapYÛpuuv  Kocrinâ  xai  Aa)aiavoû.  =  BHG.,  nP  2. 

20.  (F.  104^-109^),  Mapiupiov  tujv  aYÎuJV  èvbôHoiv  jieTaXuJV  toO 
XpicTTOû  laapTupujv  Aâba,  fopbeXaâ  Kai  Kaabiaç  (2).  ==  Ibid. 

21.  (F.  110-115).  Bioç  Kai  TroXiTei'a  Kai  afoiveç  toû  dYÎou  narpôç 
fjlLiuJv  KupiaKOÛ  TOÛ  dvaxujpriTOÛ  (3).  =  Ibid.,  n*^  2. 

Le  feuillet  suivant  renferme  des  billets  pour  les  patrons  du  mois, 
en  flamand,  imprimés  :  Antverpiae  apud  viduam  Henrici  Thieullier 
cum  privilegio. 

22.  (F.  117).  Ultima  pagina  de  Actis  S.  Paphnutii.  Inc.  'ATToqpépeiv 
Ttpôç  AïOKXriTiavôv  tôv  pa(Ti\éa. 

23.  (F.  117^-128).  MapTÙpiov  toO  ùyiou  TTaqpvouTÎou  toû  àvaxujpri- 
Toû  (4).  Des.  mutil.  irapébujKav  aÛTÔv  (JTpanujTaiç  TeddàpCi  dTToqpé- 
peiv 

Encore  un  feuillet  de  patrons  du  mois. 

24.  (F.  129-137).  Bîoç  toû  dppd  KupiaKOÛ  thç  |novnç  toû  Zoukô.  = 
BHG.,n''\. 

25.  (F.  138-178^).  TTpôXoYOç  'AYciGaYYéXou  èv  oîç  Kai  tô  juapTÛ- 
piov  dYÎou  fpriYopîou  (5).  =  Ibid.,  n°  1. 

26.  (F.  179-181^).  Martyrium  Maximi,  Theodoti  et  Asclepiodotae. 
Fragment.  Inc.  mutil.  ...  cruXXéHavTeç  toîç  tttujxoiÇ  biéveijLiov.  Des. 
mutil.  èTTé)im;a)Li6v  bk  à\xa  aÙTOÎç  Kai  tov  ôttot.  . . .  =  BHG. 

Papier;  181  feuillets;  0'°,28  X  O^SO;  XVII»  siècle.  Ce  volume  provient  des 
anciens  Bollandistes;  au  verso  du  deuxième  feuillet,  il  y  a  la  cote  Tfff.  MS.  192 . 
Reliure  du  XVIP  siècle,  veau  estampé  (6). 

3336.  (8231).  —  Vies  de  saints.  En  grec. 

1.  (F.  1).  Index  (7). 

2.  (F.  2  4v).  MapTÛpiov  Tfiç  dYÎaç  Kai  indpTUpoç  Xapmvnç  (8).  = 
BHG. 

3.  (F.  5-14^).  MapTÛpiov  tujv  dYÎuJV  laapTÛpuuv  ZepYÎou  Kai  BdK- 
Xou.  =  Ibid. 

Le  feuillet  15  est  blanc. 


(1)  Cf.  Hagiographi  Bollandi  et  Pios  Franchi,  Calalogus  cod.  hagiogr.  bibliolh. 
Valicanae,  p.  83  sqq. 

(2)  Ex.  cod.  Valic.  1190  ;  cf.  ibid.,  p.  113,  n"  115. 

(3)  Ex  msto  Mediceo  R.  Fr. 

(4)  Ex  Vat[icano]  1660;  cf.  ibid.,  p.  155,  n»  26. 

(5)  Ex  Bibl.  Medic.  Florent.  S.  Laurentii  plut.  6,  cod.  25.  Copie  dePapebroch. 

(6)  Voir  Omont,  op.  cit.,  p.  35-36. 

(7)  De  la  main  de  Papebroch. 

(8)  Ex  ms.  Medicaeo  Régis  Franciae. 


320  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

4.  (F.  16-26).  MapTÙpiov  tiûv  âtîujv  laapTÙpujv  ZepYÎou  koi  Buk- 
Xou  (1).  =  BHG. 

5.  (F.  27-33^).  BIoç  Kai  liciâvoia  Tfjç  dtîaç  TTeXaxîaç.  =-  Ibid.,  n»  2. 

6.  (F.  34-60^).  Mapiûpiov  toû  dxiou  Kai  TravevbôHou  ladpTupoç 
An|iin'''pîou  ^apTupnaavTOç  èv  GeacraXovÎKr)  (2).  =  Ibid.,  n"  1. 

Le  feuillet  61  est  blanc. 

7.  (F.  62-103^).  Mujdvvou  xapTocpùXaKoç  GecTdaXovÎKriç  toû  arau- 
paKÎou  XÔTOç  eîç  là  6aû|LiaTa  toû  luupoppôa  lueYctXou  AtmriTpîou  (3). 
Inc.  '0  XÔYOÇ  Tûj  nupoppôqt  AriMnTpiqJ. 

8.  (F.  104-117^).  0aû|aaTa  toû  àc\\o\}  |Li£YaXo)idpTupoç  AnMnfpîou 
TOÛ  èv  GeaaaXovÎKr)  (4).  =  BHG.,  n«  3,  depuis  le  n°  107  (5). 

9.  (F.  118-128^).  MapTÙpiov  tûjv  dYÎujv  laapTÛpujv  TTpôpou,Tapdxou 
Kai  'AvbpovÎKOu  (6).  =  BHG.,  n">  1. 

10.  (F.  129-134^).  MapTÙpiov  tiùv  dTÎuuv  liapTÙpuuv  TTpôpou,  Tapd- 
xou  Kai  'AvbpoviKOU.  =  Ibkl.,  n"  2. 

11.  (F.  135-137).  Bioç  Kai  TioXiTeia  Tqç  dyiaç  Znvdiboç  (7).  = 
Ihid. 

12.  (F.  138-146).  MapTÙpiov  tujv  dfîijuv  luapTÙptuv  EûXa|Li7T(ou  Kai 
EùXafiTTi'aç  (8).  =  Ibid.,  n'  1. 

13.  (F.  147-152).  MapTÙpiov  tôiv  icpoiv  luapTÙpiuv  EùXo^ttiou  Kai 
EùXaMTTÎaç  (9).  =  Ibid.,  n^  2. 

14.  (F.  153-158).  MapTÙpiov  toû  àyiou  dYio|iidpTupoç  'Avbpéou  toO 
èv  Tf)  Kpî(T€i  (10).  =  Ibid.,  n°  2. 

15.  (F.  159-170^').  MapTÙpiov  Tfiç  dtîaç  èvbôHou  lieYaXoiadpiupoç 
'AvaffTaaiaç  Tfjv  çap^aKcXuTpîaç.  Inc.  AïOKXriTiavoû  toû  buaaepoûç 
Tfiç  'PujMaîiuv  paffiXeiaç  Td  (TKfiTTTpa  biénovTOç. 

16.  (F.  171-174^).  MapTÙpiov  toû  dYÎou  Oùdpou  Kai  tiLv  (Jùv 
aÙTiL(ll).  =  £flG.,  n"  1. 


(1)  Ex  ms.  Medkaeo  R.  F. 

(2)  Bibliolliecae  Valicanae  codice  821.  Cf.  Bollandiani  et  Pius  Franchi,  Calalogus 
codicum  hagiographicorum  graecorum  bibliothecae  Valicanae,  p.  73. 

(3)  Ex  ms.  lUus""  Alassij  (sic). 

(4)  Bibliothecae  Valicanae  ex  codice  797.  Voir  Calai,  cod.  hagiogr.  hibl.  Vali- 
canae, p.  34,  n^  20. 

(5)  Voir  Acla  SS.,  t.  IV  d'Octobre,  annotation  du  ch.  XIII-XIV. 

(6)  Bibliothecae  Valicanae  ex  codice  797.  et.  Calai,  cod.  hagiogr.  graec.  bibl. 
Valicanae,  p.  34,  n"  13. 

(7)  Ex  cod.  pervetuslo  ms.  Vaticani  866,  fol.  il9.  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  graec. 
bibl.  Valicanae,  p.  88,  n°  48. 

(8)  Bibliothecae  Valicanae  ex  codice  797 ;  cf.  ibid.,  p.  34,  n*  12. 

(9)  Ex  ms.  R[egis]  Franciae  Mediceo. 

(10)  Ex.  ms.  Mediceo  R.  Fr. 

(11)  Copie  de  Papebroch  :  Ex  Valic[ano]  866.  Cf.  Calai,  cod.  liagiogr.  graec. 
bibl.  Valicanae,  p.  88,  n"  49. 


VIES   DE   SAINTS   EN   GREC  321 

17.  (F.  175-180^').  MapTupiov  toû  dYÎou  juapiupoç  Oùdpou  Kai  tujv 
crùv  aÙTLu  (1).  =  BHG.,  n°  2. 

18.  (F.  181-202^).  Mapiùpiov  toû  ùyiou  jLieYa\o)LidpTupoç  'Apie- 
ILifou.  =  BEG.,  n°  2. 

19.  (F.  203-217).  Bîoç  Kai  iroXiTeia  toû  ôctîou  iraTpôç  fnnOùv  'Apep- 
KÎou  èîTicrKÔTTOu  'lepaTToXeujç.  =  Ibid.,  n»  2. 

20.  (F.  218-219^).  MapTÙpiov  tûjv  àYioiv  inapTupuiv  MapKiavoû  Kai 
MapTupîou  (2).  =  Ihid. 

21.  (F.  220-225 V).  Bi'oç  Kai  iroXiTeia  Kai  juapTÛpiov  Tfiç  dyiaç  ôcTio- 
)LidpTupoç  'AvacTTaaiaç  (3).  =  Ibid.,  n°  1. 

22.  (F.  226-229^).  MapTÛpiov  ir\<;  àYÎaç  'AvacTTacTiaç  thç  Ttapeé- 
vou  (4).  Inc.  KaTà  toùç  Kaipoùç  AïOKXriTiavoû  toû  paaiXéuuç  Kai  toO 
aÙTOû  cruYKaGébpou. 

23.  (F.  230-266).  MapTÛpiov  tûjv  dYÎtuv  juapTÙpiuv  XpuadvGou  Kai 
Aapîaç.  =  BHG. 

24.  (F.  266^-276^).  KXau&i'ou  TpiPouvou  juapTÛpiov  Kai  tijùv  juct' 
aiiTOÛ.  iwc.^Qç  oûv  oûtoi  irdvTeç  èiricTTeucrav  tlD  Kupiuj  (5). 

Papier;  276  feuillets,  plus  trois  de  garde  au  commencement  et  un  à  la  fin-, 
0"',284  X  O-^.aO;  XVIP  siècle  (1617),  car  on  lit  f.  4'  :  TëXoç  év  \xéau^  Tf|ç  vûktoç  koI 
flU^pa  ToO  'lavouapiou  lurivôç  .axiZ!';  f.  25  :  TéXoç  év  aÙTfj  xf)  Kb'  toO  'lavouapiou 
fm^pa  ,ax\t';  f.  152:  Te\ea9eiç  év  inéffuj  rfiç  vuktôç  iç"lavouapiou  ,axiZ!';  f.  202': 
TëXoç  TTOiriGèv  év  juéaip  Tfiç  vuktôç  le'  toO  nrjvôç  'lavouapiou  ,a\\t'  iv  XouTtKxi'qt 
irapiaiuuv;  f.  219"  :  TéXoç  év  Tf|  ekoaTf)  Kai  TeTapTfi  toû  'lavouapiou  fiiuépa  .axiZ'. 
Ce  volume  provient  de  l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes,  car  f.  1,  il  y  a  la 
cote  ^  MS.  193  de  leur  bibliothèque.  Reliure  du  XVII'  siècle,  veau  estampé  (6). 

3337.  (8232-33).  —  Acta  graega  degembris. 

1.  (F.  1).  Index  (7). 

2.  (F.  1-2).  Bioç  TOÛ  dYÎou  iraTpôç  rmujv  Idpa  (8).  =  BHG. 

3.  (F.  3-62).  Bîoç  toû  ôctiou  TraTpôç  fmujv  Zdpa  (9).  =  Ibid. 

4.  (F.  63-86).  Bioç  Kai  TroXiTei'a  toû  èv  dYÎoiç  TraTpôç  rijLiuJV  Niko- 


(1)  Ex  ms.  Mcdicaeo  reg.  Franciae. 

(2)  Ex  ms.  MediceoR.  Fr. 

(3)  Ex  ms.  Medicaco  régis  Franciae. 

(4)  Ex.  ms.  Vatican.  866.  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  graec.  bibl.  Vaticanae,  p.  85, 
n°  18.  La  pièce  est  encore  inédite. 

(5)  Ce  morceau  est  séparé  ici  de  la  pièce  précédente  dont  il  fait  partie  intégrante. 

(6)  Ce  volume  est  décrit  par  H.  Omont,  Catalogue  des  manuscrits  grecs  de  la 
Bibliothèque  royale  de  Bruxelles,  p.  36. 

(7)  Écrit  par  Papebroch. 

(8)  Ex  cod.  Vatic.  1589,  f.  123,  copie  de  Papebroch.  Cf.  Hagiographi  bollan- 
DiANi  et  Plus  Franchi  de  Cavaueri,  Catal.  cod.  hagiogr.  graec,  bibl.  Vaticanae, 
p.  131.  Il  n'y  a  que  le  commencement  de  la  pièce. 

(9)  Ex  7ns.  Mcdicaeo  R.  Fr.  Cf.  Hagiographi  bollandiani  et  Henricus  Omont, 
Calai,  cod.  hagiogr.  graec.  bibliothecae  nationalis  Farisiensis,  p.  10,  n^ôOS. 

catal.  bibl.  royale,  t.  V.  21 


322  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Xàou    dpxiMOvbpÎTOu    Kai    dpxieTTiaKÔTrou    Yevo|iévou     t^ç    Mûpeujv 
Txà\ewç{l).  =  BHG.,n''  \. 

5.  (F.  86^-89^).  TTpàieiç  toû  ôctîou  Tiaipôç  f]pi()jv  NiKoXàou  àpxieni- 
(TKÔTTOu  Mûpujv.  =  Ibid.,  n®  2. 

6.  (F.  89^-95).  6aûna  ôircp  èîroi'naev  ô  ôdioç  Tratrip  fi^ûiv  Nikô- 
Xaoç.  =  Ibid.,  n°  5. 

7.  (F.  95-98).  6aû^a  toO  ô(T(ou  Traipôç  niiijùv  irepi  Tfîç  eÎKÔvoç.  = 
Ibid.,  n°  6. 

8.  (F.  98-107*).  'Ek  tûjv  eau^diaiv  toû  èv  dTÎoiç  Traipôç  fmûjv  Kai 
eauMaToupfOÛ  NiKoXdou.  —  Ibid.,  n"  7. 

Le  feuillet  108  est  blanc. 

9.  (F.  108-124*).  Bîoç  toû  ôaiou  Traipôç  fmûjv  NiKoXdou  èTTKTKÔTTOu 
[Mùpuuv]  Tfiç  AuKÎaç  (2).  =>  Ibid.,  n"  4. 

10.  (F.  125-159).  Mixaf|X  toû  dxiujTdTou  dpxtiuavbpÎTOu  eîç  tôv 
pîov  Kai  Gaû^aTa  toû  év  d^i'oiç  Traipôç  nuiûv  NiKoXdou  (3),  avec 
traduction  latine,  en  regard. 

11.  (F.  160-184).  AéovToç  paaiXécuç  eiç  lôv  dtiov  NiKÔXaov.  == 
BHG.,n'>9. 

12.  (F.  185-198*).  Leonis  in  Christo  rege  aeterno  imperatoris  de 
laudibus  celeberrimi  Praesulis  et  splendidissimi  ecclesiae  luminis 
Nicolai  (4). 

13.  (F.  190-196*).  Mapiûpiov  tiwv  dTÎujv  Miivd  Kai  'Epmjuyévouç  Kai 
EÙTpdqpou  |napTupr|(TavTUJv  iv  'AXeHavbpeiqi.  =  BHG. 

14.  (F.  197-217).  Mapiùpiov  iiwv  dTÎuuv  papiûpujv  Mnva,  'EpiaoYÉ- 
vouç  Kai  Eu  fpdqpou  (5).  =  Ibid. 

15.  (F.  218-247).  Bîoç  toû  ôaiou  Traipôç  rmûjv  AaviriX  loû  aiuXi- 
Tou  (6).  ==  Ibid. 

16.  (F.  248-265*).  Mapiûpiov  tûjv  dTÎujv  |LieTaXo)iapiOpuiv  Eùaipa- 
TÎou,  AùEevTÎou,  Eûyevîou  Kai  'Opéaiou  Kai  Mapbapîou  (7).  =  Ibid. 


(1)  Bibl.  Valicanae  ex  codice  821.  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  grâce,  bibl.  Valicanae,^ 
p.  75. 

(2)  Ex.  ms.  Medicaeo  Régis  Fr.  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  graec.  bibl.  nul.  Paris., 
p.  271,  n°  4. 

(3)  Dans  la  marge  supérieure,  on  lit  la  note  :  Vila  sancli  Nicolai  magni  Myrensis 
archiepiscopi  olim  a  beatissimo  archimandrila  Michaele graece  scripla,prout  habelur 
Itomae  in  liibliollieca  Valicana,  num.  008,  cum  Iranslalionc  lalina,  quam  compo- 
suil  alumnus  quidam  Romani  Ctdlegiigraecorum  quod  sancli  A  Ihanasii  nuncupalur. 

(4)  Noie  de  Conrad  Ianning  au  haut  du  feuillet  :  Inlerprelalio  praemissi  texlug 
graeci  divcrsa  ab  illa  quam  fecil  alque  edidil  anno  1644  P.  Pelrus  Possinus  S.  I. 

(5)  Ex  ms.  Medicco  R.  Franciae.  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  gr.  bibl.  nal.  Paris., 
p.  136,  n»  6. 

(6)  Ex  ms.  Medicaeo  R.  Franciae.  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  gr.  bibl.  nal.  Paris., 
p.  271,  no  4. 

(7)  Ex  ms.  ilediceo  Régis  Franciae.  Cf.  Calai,  cil.,  p.  271,  n»  9. 


VIES   DE   SAINTS   EN    GREC  323 

17.  (F.  266-275).  Bîoç  Km  TroXiieia  toO  oyiou  Km  9au|LiaToupYoO 
èiricTKÔTrou  ZTtupibiJÙvoç  TrôXeuuç  TTi|uriGoûvTOç  (s/c)  èirapxîaç  bè  Kuirpioiv 
vncToû  (1).  ==  BUG.,  no  1. 

18.  (F.  276-296^).  Bioç  toû  ôaiou  iraipôç  f]juâ)v  iTTupibujvoç  (2).  = 
Ibid.,  n°  2. 

Le  feuillet  297  est  blanc. 

19.  (F.  297-333'^).  Bioç  Km  TroXiieia  toû  ôaiou  koi  Geoqpôpou  Ttaipoç 
fmoiv  TTauXou  toû  èv  tuj  Aarpiu  cruYTpacpeiç  uapà  NiKriqpôpou 
inovaxoû  TOÛ  pXe)U|u{5ouç. 

20.  (F.  334-338^).  Tirôiuvrma  eiç  tôv  dxiov  àTTÔcTToXov  toû  XpKTTOû 
0uu)idv  (3). 

21.  (F.  339-482).  Bioç  Km  uoXiTeia  toû  inaKapiou  Kal  àyiou  TiaTpôç 
fiinujv  NrjcpovToç  toû  èv  KuuvcTTavTivouTTÔXei  dcîKria'avToç. 

22.  (F.  483-492^).  Bîoç  toû  ôo"îou  TiaTpôç  riiuuJv  Km  ô)LioXoYnTOÛ 
0eo6ôpou  TOÛ  YpâiTTOu.  =  BHG. 

23.  (F.  493-511).  MapTÛpiov  tôiv  dYÎujv  6icr)iupiuuv  Kai  toû  dYÎou 
"Ivbou  Km  Aôjuvriç,  fXuKepîou  Km  tujv  dùv  aÛTOÎç  (4).  =  Ibid. 

24.  (F.  512-513^).  'Avdîrauaiç  Nuudvvou  toû  GêoXôyou  (5). 

25.  (F.  514-522'^).  'Y-rrôiavri^ot  eïç  tôv  dYiov  Km  ëvboHov  toû  XpicTTOÛ 
dTTÔCTToXov  Km  evaffeKiaTr]v  'luudvvnv  tôv  GêoXôyov. 

26.  (F.  523-540).  Bioç  Kai  TroXiTeîa  toû  ôcriou  iraTpôç  fijLiûJv  Kai 
dpxiMavbpÎTOU  MapKéXXou  inovfiç  tojv  àKoi|ur|TUJV  (6).  =  BHG. 

27.  (F.  541-557^).  Bioç  Kai  iroXiTeia  Tfjç  ôcrîaç  MeXdvriç  Tfîç 
'Puu|Liaiaç  (7).  =  Ibid. 

Les  feuillets  558  et  559  sont  blancs. 

28.  (F.  560-574).  Bioç  Kai  TroXiTeia  toû  )LiaKapiou  ZiXpéaTpou  Traira 
'Piw)nr|ç. 

29.  (F.  575-590).  Bîoç  Kai  TroXiTeîa  toû  èv  dYÎoiç  TiaTpôç  fiinûjv 
ZiXpéo'Tpou  Tidîia  'Pujjuriç. 

30.  (F.  591-608^).  Bîoç  Kai  TioXiTeîa  toû  ôaiou  iraTpôç  fijuujv  ZiX- 
pécTTpou  TidTia  'Pd)|Liriç. 

31.  (F.  609-609V).  Gatenae  in  Lucam  evangelistam  sive  auvaYiwYnç 
Tiûv  èHriYn<^euJV  eiç  tô  Kaid  AouKdv  dYiov  eùaYYéXiov  (8). 


(1)  Ex  Bibliotheca  Florentina  S.  Laurentii  plut.  Il  cod.  9  maximo  et  aniiquis- 
simo.  Copie  de  Papebroch. 

(2)  Ex  ms.  Medicaeo  régis  Franciae.  Cf.  Calai,  cit.,  p.  271,  n»  8. 

(3)  Ex  ms.  Medicaeo  R.Fr.  Cf.  Calai,  cit.,  p.40,n'>  17.  Celte  pièce  est  encore  inédite. 

(4)  Ex  ms.  Medicaeo  R.  Franciae.  Cf.  Calai,  cil.,  p.  272,  n»  17. 

(5)  Ex  Valicano  cod.  866,  f.  32.  Copie  de  Papebroch.  Pour  ce  manuscrit  du 
Vatican,  cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  gr.  bibl.  Valicanae,  p.  84. 

(6)  Ex  ms.  Medicaeo  R.  Fr.  Cf.  Calai,  cit.,  p.  271,  n*  19. 

(7)  Ex  ms.  Medicaeo  R.  Fr.  Cf.  ibid.,  p.  272,  n»  20. 

(8)  Description  d'un  manuscrit  d'Augsbourg  renfermant  les  Calenae  de  Nicolas. 


324  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Le  feuillet  610  est  blanc. 

32.  (F.  611-612^').  Instrumentum  authenlicum  cessionis  bonorum 
immobilium  factae  a  minoritis  in  favorem  capituli  Trudonopolitani. 

Papier;  612  feuillets;  0»,278  X  0",197;XVII»  siècle,  plusieurs  pièces  sont  de 
1617, car  on  lit  f.62:  TéXoç  èv  irpiJbTri  toO  G'fju^paç  Uipi? lurivôç  qpeBpouapîou  .axxt; 
f.  124'  :  xéXoç  èv  Tf|  ToO  iavouapiou  (sic)  éKCTf)  xai  Tt^iniTTrj  Tf|  ^uépq-  àixà  toO 
XpiOToù  Iv  aapKÏ  napouoiaç  ,axiil';  f.  217  :  réXoç  ^v  Tf)  toO  q)e3pouap{ou  ^ktiukci- 
beKolTij  i^M^pç  ,axil';  f.  247  :  t^Xoç  èv  tQ  toO  mh^ôç  (avouapiou  tQ  TpiaKOOTfj 
fmépqi  .axxt;  f.  296'  :  TéXo;  èv  Uipç  npiÛTr)  xf^ç  toO  Mnvôç  (pcppouapiou  i'  f\}Jiépq. 
,axxl';  f.  492'  :  TéXoç  èv  Tf|  toO  ^r\và<;  f\yiépq.  ireiaiTTriKaibeKctTri  ,axiZ';  f.  511  :  réXoç 
^virpiijTri  Tf|  ToO  nnvôç  qp€ppouap(ou  ^M^pqi  dvTl  toO  dYpuiTv{qi  Tfjç  toO  Ay^iouoO 
^laûjv  TTopeévou  Mapiaç  ,aXir;  f.  540  :  TëXoç  ^vtQ  toû  q)€Ppouap(ou  TrevTeKaibe- 
Kdxri  f\iJiépq  ,axi21';  f.  557'  :  TëXoç  èv  t(\)  firjvi  dirpiXiiu  fiM^pqi  "né^tiTr]  koI  .... 
Ce  volume  provient  de  l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes,  où  il  était  coté 
>î«  M».  195.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  litre  doré  :  Acta  graeca  sanclorum 
decembris,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I"  (1). 

3338.  (8368-71).  —  Vitae  sanctorum.  En  grec. 

1.  (F.  1-1^).  [Epistola  Pétri  Menniti  ad  lanningum.  Romae,  xv  kal. 
decembris  1700]. 

Le  feuillet  2  est  blanc. 

2.  (F.  3-33^).  Bi'oç  xai  iroXiTeia  toû  ôcri'ou  Tiaipôç  fijuiJùv  Zdpa  toû 
véou.  =  BHG. 

Le  feuillet  34  est  blanc. 

3.  (F.  35-44).  Mrjvi  qpeppouapîqj  toû  ôaiou  TtaTpôç  fmuùv  Zdpa  toû 
véou.  (Offîcium  S.  Sabae  iunioris). 

Les  feuillets  44-45^  sont  blancs. 

4.  (F.  46-47).  "ETepoç  kôvujv  eiç  tôv  ôaiov  TiaTépa  fmuùv  Xàpav  tôv 

V€ÔV. 

5.  (F.  47»-49v).  "ETepoç  Kdvuuv  eîç  tov  ômov  TiaTcpa  /mûJv  Zdpav 
tôv  veôv. 

6.  (F.  50-61).  'OpéaTou  toO  naTpidpxou  lepoaoXumuv  pîoç  èv  èm- 
TÔMU)  tOùv  ôaiujv  TrdTpoiv  fmOùv  XpiaToqpôpou  Kai  MaKapiou.  =  BHG. 

7.  (F.  62-63*).  'H  Koi)aîaiç  toû  ôaîou  TiaTpôç  fijuuùv  MaKapiou  toû 
véou  TOÛ  èv  ZoXepivqj. 

8.  (F.  63^-66).  '0  Kdvujv  toû  ôaiou  iraTpôç  rmiùv  MaKapiou  toû  véou. 

9.  (F.  67).  [GoNRADUS  Ianning.  Notitia  codicis  graeci  monasterii 
Carbonensis]. 

Papier;  67  feuillets;  0",265  X  0°,193;  XVII»  siècle.  F.  3,  il  y  a  la  note  suivante  : 
Misit  ut  mihi  C.  I.  (2)  Romae  promiseral  Rev""'  abbas  generalis  Basilianorum 
Pelrus  Menniti  anno  1700  exeunte  descriplum  a  R.  P.  Athanasio  monasterii 


(1)  Ce  volume  est  décrit  par  H.  Omont,  Catalogue  des  manuscrits  grecs  de  la 
Bibliothèque  royale  de  Bruxelles,  p.  36-37. 

(2)  Conrado  lanningo. 


VIES   DE    SAINTS   EN   GREC  325 

Cryptae  ferratae,  ex  codice  m.  s.  pervetusto  quem  ipse  generalis  atlulit  Romam  e 
Kalabria  ubi  olim  fueral  rnonaslerii  Carbonensis.  Ce  volume  provient  donc  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne  (1). 

3339.  (8398-4^).  —  De  SS.  Gyro  et  Iohanne.  En  grec  et  en  latin. 

1.  (F.  1).  Index  contentorum  in  hoc  libro. 

2.  (F.  2-155^^).  Xuucppovîou  luovaxoû  laovnç  àppâ  Oeobocri'ou  inç 
Kaià  Trjv  ëpniuov  oûoTiÇ  Tfjç  otYiaç  XpicTTOû  toû  0eoû  fi|udjv  TiôXeuiç 
ÈTKUJiLiiov  eiç  Toùç  dfîouç  Kùpov  Kai  Mujdwnv  toùç  luaprùpaç  (2).  = 
BHG.,  n°  5. 

3.  (F.  156-254^).  B.  Sophronii  monachi  monasterii  abbatis  Tlieo- 
dosii  ...  in  laude  SS.  martyrum  Cyri  et  lohannis  (3).  =  BHL., 
n°  2079. 

4.  (F.  254^-255^).  [Notae  Papebroghii  de,eisdein  sanctis]. 

5.  (F.  256-263).  Bi'oç  Kai  jaaptùpiov  tiIjv  dfîujv  juapiùpiuv  dppâ 
Kupou  Ktti  'liudvvou.  ==  BHG.,  n"  1. 

6.  (F.  263^-278^).  MepiKri  biriYnO"iç  ck  tujv  9au|iidTuuv  toû  dyiou 
XpicTTOû  judpTupoç  dppd  Kûpou  Kai  Muudvvou.  =  Ihid,,  n"  6. 

Le  feuillet  279  est  blanc. 

7.  (F.  280-280^).  MapTupiov  tiÎiv  dYÎaiv  Kai  GaujaaToupYuuv  dppàbujv 
Kupou  Kai  'luudvvou  (4).  =  Ibid.,  n"  3.  Des.  mutil.  Kai  6ep|uÔTepov  irdXiv 
TOÙÇ  dyiouç  aiTHcraç 

Le  feuillet  282  est  blanc. 

8.  (F.  283-284).  Pro  sanctis  martyribus  Cyro  et  Iohanne  lectiones  II 
nocturni  (5). 

9.  (F.  285-292^).  De  sanctis  abba  Cyro  et  loanne  martyribus.  = 
BHL.,  n"  2078. 

10.  (F.  292^-294).  Miracula. 

IL  (F.  294^-296^).  Translatio  SS.  martyrum  abba  Cyri  et  loannis. 

Papier;  296  feuillets;  O^SS  X  O^.IQS;  XVIP  siècle.  Ce  volume  provient  de  la 
bibliothèque  des  anciens  Bollandistes.  Reliure  du  XVIII*  siècle,  veau  brun 
estampé  (6). 


(1)  Ce  volume  est  décrit  par  H.  Omont,  Catalogue  des  manuscrits  grecs  de  la 
Bibliothèque  royale  de  Bruxelles,  p.  40. 

(2)  Ex  cod.  Vaticano  1607.  Bollandiani  et  Pio  Franchi  de'  Cavaueri,  Catal.  cod. 
hagiogr.  graec.  bibl.  Vaticanae,  p.  136-137. 

(3)  Note  de  Papebroch  :  Desumpla  sunt  omnia  ex  antiquo  codice  ms.  S.  Mariae 
in  via  lala. 

(4)  Copie  de  Papebroch  :  Ex  Biblioth.  Medic.  Flor.  plut.  9,  cod.  17. 

(5)  A  la  fin,  on  lit  cette  note  :  Auctor  Sylvius  Prusulinus  canonicus  collegiatae 
diaconiae  S.  Mariae  in  via  Lala. 

(6)  Cf.,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  H.  Omont,  Catalogue  des  manuscrits  grecs  de  la 
Bibliothèque  royale  de  Bruxelles,  p.  4:\. 


326  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3340.  (8450-51).  —  Vitae  sanctorum.  En  grec. 

1.  (F.  1-50^).  Bi'oç  KQi  TToXiTeîa  toû  ôciou  Tiarpôç  fmûjv  'HXioû  toû 
aTTiXeÔTOu  (1).  =  BHG.  Des.  mutil.  dvé8opev  èK  Tf|ç  KOiTriç  aùrfiç. . . . 

Nombreuses  corrections  dans  les  marges. 

2.  (F.  73-73V,  5l-72v^  bîoç  Kal  TtoXiTeia  rnç  ôai'aç  Kai  àeinvncTTOu 
eecKTlainç  THç  XccJpi'aç  (2).  =  Ihid.,  n"  2. 

Papier;  73  feuillets;  ©".âU  X  0",185;  XVIII»  siècle.  Ce  volume  a  appartenu  à 
Tancienne  bibliothèque  des  Bollandisles.  Detni-reliure  moderne  (3). 

3341.  (8599-600).  —  Vitae  sanctorum.  En  grec. 

1.  (F.  1-51).  AiriTncriÇ  tuùv  ^etîcTTtuv  9aujidTUiV  iiJùv  àYÎujv  âauu^à- 
Tiuv  dpxoYT^^iAiv  MixanX  Kal  PaPpinX  (4). 

2.  (F.  51^-60^).  'YîTÔfivnMa  eiç  rnv  eupeaiv  tûjv  Xeiipâvouv  TÛJv  ôaîujv 
Ktti  icpéujv  NiKâvbpou,  TpriTOpiou,  TTéipou  Kai  ArmnTpîou  Kal  Tr\ç  ôaîaç 
'EXiadpex  (5). 

3.  (F.  60^-78).  AéovToç  ppaxoreXcûç  T^povToç  ZiKeXoû  YPOMM"- 
TiKoû  éYKÛJMiov  eîç  TÔV  ttYiov  NcKTdpiov  (G). 

4.  (F.  79-94^').  Bioç  crùv  èYKuu^îiu  ifiç  dtîaç  juaKapiaç  ôeobdb- 
paç(7).=  BHG^WX. 

5.  (F.  95-96^').  Bioç  Kal  noXiTei'a  toû  èv  d^îoiç  irarpôç  i]\x(ùv  Aéovroç 
èTTKJKÔTrou  KaTdvHç  (8).  Des.  mutil.  tlù  PadiXeî  éviûiriov  .  . . 

6.  (F.  97-156V).  [Vita  S.  Lucae  iunioris].  =  BHG.  Inc.  mutil 

Kal  ^Ti&è  m'av  éauToû  (çpoviiba  (9). 

7.  (F.  157-162).  [Vita  S.  Lucae  iunioris]  (10). 

8.  (F.  163-174^),  AiriYn^J'Ç  tûjv  6au|idTujv  toû  dyiou  xai  èvbôHou 
HCToXoMdpTupoç  'ApT€^{ou  (11). 


(1)  Ex  bibliolheca  S.  Salvatorit  prope  JUessanam  cod.  42,  pag.  X,  30.  Cf.  Anal. 
BolL,  t.  XXIIl,  1904,  p.  42,  n«  6. 

(2)  Cette  pièce,  de  la  même  écriture  que  la  précédente,  est  très  probablement 
transcrite  d'un  manuscrit  de  Messine,  mais  cette  bibliothèque  possédant  trois  fois 
le  texte  de  cette  Vie,  il  est  malaisé  de  déterminer  la  source  primitive.  Cf.  Anal. 
BolL,  t.  XXIII,  pp.  32,  n"  8  ;  52,  n°  6  ;  59,  n°  8  ;  63,  n"  9. 

(3)  Ce  manuscrit  est  décrit  par  H.  Omont,  Catalogue  des  manuscrits  grecs  de  la 
Bibliothèque  royale  de  Bruxelles,  p.  40. 

(4)  Ex  Bibliolheca  S.  Salvatoris  Basilianorum  prope  Messanam.  Cf.  Anal.  BolL, 
L  XXIII,  p.  42,  n»»  5. 

(5)  Cf.  ibid.,  p.42,  n°9. 

(6)  ïbid.,  p.  43,  n°  13.  Ces  trois  premiers  textes  sont  encore  inédits. 

(7)  Ibid.,  p.46,  n°36. 

(8)  Ibid.,  p.  46,  n»  37. 

(9)  Ibid.,  p.  30,  nos. 

(10)  Autre  copie  de  la  fin  du  même  texte. 

(11)  Cf.  Anal.  BolL,  t.  XXVIII,  p.  43,  n»  14.  La  copie  est  incomplète;  il  n'y  a  ici 
que  jusqu'au  eaO|io  if'  inclusivement,  tandis  qu'il  y  en  a  en  tout  quarante-six. 


VIES   DE    SAINTS   EN   GREC  327" 

9.  (F.  175-186^).  Air|Y^O"iç  toû  dtYÎou  Kal  èvbôHou  Î6pO)LidpTupoç 
GepdTTOVTOç.  Inc.  Outoç  ô  uyioç  Kai  ëvboHoç  îepO)LidpTuç  toû  Xpicrioû 
©epàTTUJv. 

10.  (F.  187-199^)!  Bi'oç  èv  auvTÔjnuj  Km  luepiKri  9au|LidTaiv  biriYnc'"iÇ 
ToûdYÎou  Kai  èvèôSou  îepojudpxupoç  OepdirovToç  èmcrKÔTrou  KÙTTpou(9). 

11.  (F.  199^-207^).  Mvrmri  toû  ôcriou  Zuucri'iuou,  Boukî\ou,  TTapee- 
vîou,  'IcyaKiou,  Eû0u|liîou  êTTicTKÔTrou  Edpbi'iç,  Zuuai^ou  juovaxoû, 
MapKidvou,  Ei)0u|ui'ou  TrpecrpuTépou,  Zuja()Liou,  BoukiXou,  KaTTiTUJVoç, 
'AGavaaîou  Kai  KupiXXou  (1). 

Papier;  207  feuillets;  0™,214  X  0™,15o;  XVIII»  siècle.  Ce  volume  provient  de 
l'ancienne  bibliothièque  des  BoUandistes.  Demi-reliure  moderne  (2). 

3342.  (14124).  —  Vita  S.  Iohannis  eleemosynarii.  En  grec. 
AeovTiou  èTTicTKÔîTOu  NeaîTÔXeuuç  Tfjç  KUTrpfuuv  vri(T(Jou  eîç  TàXeiTTÔ- 

)i€va  TOÛ  piou  toû  èv  dYÎoiç  TraTpôç  fijuôjv  dpxieTTKJKÔTTOu  'AXeHavbpeiaç 
'liudvvou  TOÛ  èXermovoç,  =  BHG.,  n°  7.  Des.  mutil.  tîç  XaXrjcrei  Tdç 
èuvacTTÎaç  toû  Kupîou,  uj  qpi'Xoi  Kal  dbeXçoi . . . 

Papier;  61  feuillets  ;  0'°,266  X  O'-.IOS;  XVII»  siècle  (1676),  car  on  lit  t\:Ex  ms. 
Valkano,  anno  1676.  Une  note  barrée  porte  :  Ex  cod.  Valic.  1598,  f.  10.  Ce 
volume  provient  de  l'ancienne  bibliothèque  des  BoUandistes,  bien  qu'il  n'y  ait  plus 
de  trace  de  cette  provenance.  Demi-reliure  moderne  (4). 

3343.  (18235-36).  —  Vita  S.  Michaelis  Syncelli.  En  grec. 

1.  (F.  1^-2).  [Epistola  Reinoldi  Dehnii.  Viennae,  29  iulii  1665]. 

2.  (F.  3-46^).  Bi'oç  koi  noXiTeia  Kai  d6Xri(Tiç  toû  ôctîou  TraTpôç  fi)nujv 
MixariX  toû  XuYYéXou  (5). 

3.  (F.  47-82V,  84-86).  Vita,  conversatio  et  certamen  sancti  Patris 
nostri  Michaelis  Syncelli  (6). 

4.  (F.  83-83^).  "AGXricriç  tûjv  dYÎujv  juapTÛpujv  toû  XpiaToû  Mrjvd, 
BiKTUJpoç  Kai  BiKevTiou  (7). 


(1)  On  lit  en  marge  :  Ex  Bibliolheca  S.  Salvaloris  Basilianorum prope  Messanam 
d  P.  losepho  Denli  S.  I.  curala  describi  per  Don  Clementem  Marrullum  ibidem 
monachum.  Cf.  Anal.  BolL,  t.  XXVIII,  p. 35,  n"  15,  où  il  est  dit  par  erreur  que  ce 
texte  est  celui  publié  dans  Acta  SS.,  Mail  t.  VI,  p.  682  sqq. 

(2)  Extraits  des  synaxaires  de  la  bibliothèque  de  l'Université  de  Messine. 
Cf.  Acla  SS.,  Propylaeum  Novembris,  p.  xxix-xxx. 

(3)  Voir  la  description  de  ce  volume  par  H.  Omont,  Catalogue  des  manuscrits 
grecs  de  la  Itibliothèque  royale  de  Bruxelles,  p.  39-40. 

(4)  Voir  tftid,,  p.  41. 

(5)  Ex  codice  Biblioth.  Bavarie. 

(6)  En  marge,  Papebroch  a  inscrit  cette  note  :  Interprète  R.  P.  Reinoldo  Dehnio 
qui  misit  Vienna  anno  1665. 

(7)  Copie  de  Papebroch:  Ex  cod.  Ambros.  f.  N.,  n°49. 


328  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Papier;  86  feuillets;  O-.aiO  X  0™,163;  XVII»  siècle.  Ce  volume  provient  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes.  Reliure  parchemin  (1), 

3344.  (18864-74).  —  Acta  sangtorum.  En  grec. 

1.  (F.  1).  Index. 

2.  (F.  2-3*).  'EEiÎTriaiç  Trdvu  OauMacTif)  Trepi  toû  dppd  'AvôpovÎKOU 
Kai  TTÎç  TUvaiKÔç  aÙTOû  oûvo^a  aûifiç  'Aôavadia  (2).  =  BHG. 

3.  (F.  4-7).  'YîTÔnvrma  €iç  xôv  &t»ov  dTTÔCTToXov  Kai  eûaTïeXicTTfiv 
AouKdv  (3).  =  Ibid.,  n°  1. 

4.  (F.  8-8^).  Reliquiae  S.  Andreae,  S.  Lucae,  et  Timofhei  an  a 
Constantino  vel  potius  Gonstanlio  Constanlinopolim  sunt  translatae? 
[Notae]. 

5.  (F.  9-12).  Mapiùpiov  toû  dtiou  kqi  èvbôEou  ô)ioXoTnTOÛ  'Avbpéou 
ToO  |LiapTupr|(JavToç  im  KouvaxavTÎvou  toû  ko7tpovÙ|liou  BamXéuiç.  = 
BHG.  (Andréas  in  Grisi). 

6.  (F.  13-14^).  MapTÛpiov  tôiv  dyiiuv  é£r|KOVTa  véuuv  liapTÙpujv  tôiv 
èv  TfJ  d^îa  XpKTTOÛ  TOÛ  Geoû  fjinuùv  ttôXci  èm  thç  Tupavviboç  tôiv 
'Apdpuuv  ^apTupr|C^dvTUJv  (4).  =  Ibid,  (Martyres  LX). 

7.  (F.  15-32^).  MapTÛpiov  toû  dtiou  'Apéôa  Kai  tOùv  <Tùv  aÛTip  (5).  — 
Ibid. 

8.  (F.  33-35).  "AeXricTiç  Tfiç  dylaç  Kai  KaXXivÎKou  ^dpTupoç  toû 
XpiffTOû  GeobÔTnç.  —  Ibid. 

9.  (F.  36-37^).  MapTÛpiov  tûjv  dyliuv  fiapTÛpiuv  xuvaiKiwv  KaTTCTUJ- 
Xivriç  Kai  'EpujTÛboç  (6).  =  Ibid. 

Le  feuillet  38  est  blanc. 

10.  (F.  39-55).  MapTÛpiov  tôiv  dyiiuv  ô)ioXoTnTâiv  Zamuvd,  Poupia 
Kai  'Appipou  (7). 

11.  (F.  56-58).  "AôXricTiç  Kai  ^apTÛplOv  toû  ôiyîou  Kai  èvbôHou  |idp- 
Tupoç  XpuaoTÔvou  (8).  =  BHG. 

12.  (F.  59).  Ttto6€(J€iç  tûjv  KaTTixncJeiJuv  ^€lZ!ôvuJV  toû  pipXîou  irpu)- 
Tou  0eo6ujpou  TOÛ  fiYOU)iévou  Ztou5îou. 


(1)  Ce  manuscrit  est  décrit  par  H.  Omont,  Catalogue  des  manuscrit»  grecs  de  la 
Bibliothèque  royale  de  Bruxelles,  p.  41. 

(2)  Ex  manuscriplo  Caesareae  Bibliothecae  codice  graeco  285,  infra  176. 

(3)  Ex  ms.  Medicaeo  régis  Franciae.  Cf.  Catal.  cod.  hagiogr.  gr.  bibl.  nat.  Paris., 
p.  40,  n»  19. 

(4)  Ex  pervetusto  codice  Pétri  Seguerii  cancellarii  Franciae.  Copie  de  Papebroch. 
Cf.  Catal.  cit.,  p.  311,  n-  303\ 

(5)  Bibliothecae  Vaticanae  ex  codice,  p.  258.  Cf.  Catal.  cod.  hagiogr.  gr.  bibl. 
Vaticanae,  p. 

(6)  Ex  ms.  bibliothecae  Seguerianae  Paris.  Copie  de  Papebroch.  Cf.  Catal.... 
bibl.  nat.  Paris.,  p.  293,  n»  21. 

(7)  Cod.  Vatic.  n"  807,  p.  130.  Cf.  Calai,  cit.,  p.  51.  Texte  encore  inédit. 

(8)  Ex  ms.  Vatic.  866.  Cf.  ibid.,  p.  87.  Inédit. 


VIES   DE   SAINTS   EN   GREC  329 

13.  (F.  60-67^,  69-96).  Bioç  xal  TroXiieia  toO  ôcTiou  Ttaipôç  rnuujv  Kai 
ô|LioXoYi1TOÛ  ToO  Geobujpou  toû  tujv  crTOubiTuuv  fiYOU|uévou  cruYTpacpeiç 
Tiapà  Oeobubpou  toû  juaTÎcTTpou  toû  AacpvoTraTou  (1).  =  BHG. 

14.  (F.  68-68^).  M|ari|Liri  toû  ôaîou  iraTpôç  fuLiûJV  MapTivou  toû  9au- 
liaTOupfOÛ  èTTicTKÔTrou  OpaTTÎctÇ  (2). 

Les  feuillets  96^-98^  sont  blancs. 

15.  (F.  99-123).  AeovTÎou  irpecjpuTépou  xai  riTOU|Liévou  luovfiç  toû 
dTÎou  Zdpa  €iç  tôv  p(ov  Km  eîç  tù  eaû|LiaTa  toû  ôaiou  TraTpôç  fmOùv 
TpHTopiou  èTTiCKÔTTOu  Yevo|uévou  Tfîç  'AYpiïavTivoiv  irôXeuuç  (3). 

16.  (F.  124-124^').  AaupevTioç  èXéuj  0eoû  ...  àpxieTricTKorroç  Kai 
fiYou)aevoç  toû  dxiou  ôpouç  Zivd  (4). 

17.  (F.  125-127).  Toû  OiXfj  (Jtixoi  irpoXeTÔjuevoi  toû  TTpôç  'Avbpéou 
KprjTrjç  èYKuujuiou  eîç  tôv  ^éyav  NiKÔXaov  (5). 

18.  (F.  127-135 V).  T6  èTKub)aiov  toû  èv  dïîoiç  TraTpôç  fnuuùv  A  vbpéou 
KpriTTiç  . . .  eiç  tôv  èv  d^îoiç  iraTépa  rnuôiv  . . .  NiKÔXaov.  =  BHG.,n°  8. 

19.  (F.  136-141^').  Encomium  sancti  patris  nostri  Andrée  Hieroso- 
lymitani  Cretensis  archiepiscopi  in  S.  Nieolaum  (6). 

Le  feuillet  142  est  blanc. 

20.  (F.  143-151^).  B(oç  toû  ôaiou  TiaTpôç  fmûiv  'Ajiippoffîou  èîTiaKÔ- 
TTOU  MebioXdvuuv  (7).  =  BHG.,  n°  1. 

Le  feuillet  152  est  blanc. 

21.  (F.  153-156^),  MapTÛpiov  toû  dtîou  indpTupoç  'E7Ti|adxou  (8).  = 
Ibid.,  n°  2. 

22.  (F.  157-160^).  MapTÛpiov  toû  àyiou  ladpTupoç  'EmiLidxou  (9).  == 
Ibid.,  n»  1. 

23.  (F.  161-176).  Bioç  Kai  TroXiTeia  toû  ôaiou  iraTpôç  rijLiuJv  BapGo- 
Xo^aiou  TOÛ  véou  Tfîç  KpuTrTocpeppdTriç(10).Vita  et  conversatio  sancti 
patris  nostri  Bartholomaei  iunioris  Gryptoferratensis  interprète 
Petro  PossiNO  Soc.  lesu  (11).  =  Ibid.,  n°  1. 


(1)  Ex  ms.  lacobi  Sirmondi  S.  I.  Copie  de  Papebroch. 

(2)  Cf.  Synaxarium  ecclesiae  Conslantinopolitanae,  col.  217-18. 

(3)  Ex  ms.  Bibliothecae  regiae  Paris.,  n"  804.  Copie  de  Papebroch.  Cf.  Catal. 
cit.,  p.  137,  n»  14631. 

(4)  Descripla  a  me  [loanne  Pinio]  ex  ipso  authentico  in  Escoriali  hac  die 
22Februariil722. 

(5)  Ex  bibliotheca  Sforliana  e  quodam  codice  in  folio,  n°  43  in  pagina]  396. 
Cf.  Krumbacher,  Geschichte  der  byzanlinischen  Lilteratur,  "2^  éd.,  1847,  p.  774. 

(6)  Nunc  primum  egraeco  in  lalinum  a  Georgio  Tromba  Melio  translatum. 

(7)  Ex  ms'"  Medicaeo  régis  Franciae.  Cf.  Ckital.  cit.,  p.  132,  n^  16. 

(8)  Ex  ms'û  Medicaeo  régis  Franciae.  Cf.  ibid.,  p.  162,  n°  26. 

(9)  Ex  bibliolh.  Florentinae  sancti  Laurentii  plut.  9,  cod.  13.  Copie  de  Janning. 

(10)  Ex  codice  abbatiae  Gryptoferratensis  mense  Septembriî676  descripti.  Copie 
de  Pierre  Poussirie.  Cf.  Rocchi,  Codices  Cryptenses,  p.  141. 

(11)  Le  texte  grec  et  la  version  latine  sont  en  regard. 


330  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Les  feuillets  176^-178»  sont  blancs. 

24.  (F.  179-179^).  [Epistola  Cakoli  a  Manderscheidt  ad  Papebro- 
chium.  Romae,  28  iunii  16781. 

Le  feuillet  180  est  blanc. 

25.  (F.  181-186).  MapTÙpiov  xnç  â-fiaç  Kal  KaXXivÎKOu  inàptupoç 
Bappdpaç.  =  DHG.,  n"  2. 

26.  (F.  187-187^).  [Notae  Papebrochii  in]  Acla  S.  loannis  evange- 
listae  per  Proclum. 

27.  (F.  188-188^).  TTepî  TfîçàT(açM£XàvTiçTfîç'Puj)uaiaçTfiç)aiKpnç(l). 

28.  (F.  189-203).  Bioç  xoû  ôaiou  -rraipôç  i^iauùv  AouKà  toû  èv  toîç 
eûrpoTTioiç  aiuXiTou  (2). 

Le  feuillet  204  est  blanc. 

29.  (F.  205-216^).  Bioç  xoû  ôaiou  Ttaxpoç  V»î>v  NiKTiqpôpou  (3). 

30.  (F.  217-226*).  Bioç  Kal  d9Xr|(7iç  xoû  ôaiou  Kai  véou  judpxupoç 
BdKxou  xoû  iLiapxuprjaavxoç  èv  xoîç  xpôvoiç  l^^ÛJV  i\  TToXaiaxivr)  (4).  = 
BHG. 

31.  (F.  227-231).  MapxOpiov  xûjv  àtCuiv  Kai  èvbôHujv  xoû  Xpiaxoû 
luapxOpujv  Eûfevîou  koI  MoKapiou  (5). 

32.  (F.  232-237).  MapxOpiov  xûjv  6éKa  Mapxûpiuv.  =  BHG.  (Mar- 
tyres X  Cretenses). 

33.  (F.  238-245*).  MapxOpiov  xfiç  âfiaç  ladpxupoç  EÛYeviaç.  ==  Ibid. 

34.  (F.  246-253*).  Aôyoç  èTKUjmaaxiKÔç  . . .  èTii  xfiç  iv  Koivaxavxi- 
vouTTÔXei  èXeOaeujç  xoû  xim'ôu  Xen^âvou  xoû  àyiou  npujxoiidpxupoç 
Zxeq)dvou  (6). 

35.  (F.  254-258*).  MapiOpiov  xfiç  ÔTiaç  BaaiXXaç  . . .  Kai  xfiç  âYÎaç 
EÛYeviaç  (7). 

36.  (F.  259).  MapxOpiov  xfiç  ÔTiaç  Aôuvnç  Kai  xoû  TrXeiOouç  xiûv  èv 
NiKUj|LiTibeia  fiapxupiadvxouv  (8).  =  BHG.,  le  commencement. 

37.  (F.  260-277).  Bioç  Kai  noXixeia  xoû  ôaiou  Traxpôç  fijaoùv  EOa- 
péaxou  (9). 


(1)  Ex  codice  Vaticano  866,  f.  194  (en  fait  f.  204).  Copie  de  Papebroch.  Cf.  Catal. 
cod.  hagiogr.  graec.  bibl.  Valicanae,  p.  89. 

(2)  Ex  codice  ms.  Bibliolh.  regiae  Paru.  n.  142.  Copie  de  Papebroch.  Cf.  Calai, 
cod.  hagiogr.  graec.  bibl.  nat.  Paris.,  p.  133,  no27. 

(3)  Publié  dans  Anal.  Boll.,  t.  XIV,  p.  133  sqq. 

(4)  Copie  de  Combefàs. 

(5)  Ex  cod.  membraneo  in  magno  folio  inler  historicos  graecos  bibl.  Caesareae 
n"  3,  Lambelio  autem  XI.  Copie  par  C.  Janning  de  ce  document  inédit. 

(6)  Copie  de  C.  Janning,  Ce  texte  a  été  publié  par  Papadopoulos-Kerambus,  'Avd- 
XeKxa  TTÏç  i€poao\uniTiKnç  OTaxuoXoYÎaç,  t.  V,  p.  55  sqq. 

(7)  Ex  Valic.  866.  Cf.  Catal.  cit.,  p.  89. 

(8)  Copie  de  Papebroch. 

(9)  Ex  ms.  antiquo  Cardinalis  Mazarini.  Copie  partielle  de  Papebroch.  Cf.  Catal. 
cod.  hagiogr.  graec.  bibl.  nat.  Paris.,  p.  71. 


VIES   DE    SAINTS    EN    GREC  331 

38.  (F.  278-302).  Bi'oç  toû  ôaiou  Ttaipôç  rjjuujv  KuuvaxavTÎvou  toû 
èK  'Io0ba{uuv(l). 

39.  (F.  303-310^).  Bîoç  Kai  TroXiieia  if^ç  àa'mç,  MeXdvriç  thç 
'Piuiaaiaç  (2).  =  BHG.  Des.  mutil.  oï  toû  dépoç  toutou  TTOvnpoi 
baiiuoveç 

Papier;  310  feuillets;  O^.SS  X  0'",21;  XVIP  siècle.  Ce  volume  provient  des 
anciens  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre  doré  :  Acta  sanctorum, 
9  oclobris-  26  decembris,  et  au-dessous,  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I"  (3). 

3345.  (18906-12).  —  Agta  sanctorum.  En  grec. 
En  tête,   fragment   d'un  ouvrage  imprimé  'Ek  tujv  toû  Zoutba 
p.  42-47  (4). 

1.  (F.  5-17^).  Eîç  tôv  ttYiov  Kai  ëvboHov  lae^aXoiuàpTupa  toû  XpiffToO 
MepKoupîou  (5). 

2.  (F.  18-29^').  Eiç  tôv  véov  ladpTupa  Mixar|\  (6). 

Suit  un  imprimé  Leonis  avgusii  oratio  in  laudem  sancti  Nicolai 
[a  p.  Petro  PossiNo].  Tolosae,  apud  Arnoldum  Colomerium,  1644. 

3.  (F.  56).  [Vita  sanctae  Sebastianae].  =  BHG.,  la  fin  seulement. 

4.  (F.  56^-64^).  MapTÛpiov  tûjv  aYÎuuv  juapTÙpujv  ZevàTopoç,  BiaTO- 
poç  KQi  KacTcriobujpoç  (sic)  xai  Tfiç  firiTpôç  aÛTUJv  Ao|nrivàTaç  (7). 

5.  (F.  64^-79^).  Bîoç  Kai  TToXiTeîa  toû  ôaîou  TraTpôç  rjiaûjv  AouKd 
èTTiaKOTTou  'AcrûXoiv  (8). 

6.  (F.  80-118^).  Bîoç  KOI  TroXiTeîa  toû  ôaîou  Kai  Oeoqpôpou  iraTpôç 
fi.uûjv  TTaûXou  toû  èv  tiù  AdTpiu  (9).  =  BHG. 

Le  feuillet  119  est  blanc. 

7.  (F.  120-131^),  NiKTiqpôpou  toû  PpiiYopa  eYKuOjuiov  eîç  Triv 
àfxav  ôeoqpaviu  (10).  Des.  mutil.  eiç  dîroYVUjaeuuç  KpT]|ivoùç  ôXicGaî- 
vovreç 


(1)  Ex  Bibl.  Medic.  S.  Laurentii  plut.  IX,  cod.  14,  in  fine.  Copie  de  Papebroch. 

(2)  Ex  ms'"  ducis  If  a  varie. 

(3)  Ce  volume  est  décrit  par  H.  Omont,  Catalogue  des  manuscrits  grecs  de  la 
Bibliothèque  royale  de  Bruxelles,  p.  37-78. 

(4)  Ce  sont  les  pages  168t-1688  de  l'édition  du  Suidas  de  Bernhardy,  t.  II. 

(5)  Copie  de  Reinhold  Dehnius  ex  codice  domus professae  Viennensis,  descripto  ex 
alio  antiquiore  electoralis  Bibliothecae  Bavaricae  Monachii. 

(6)  Copie  de  Reinhold  Dehnius  ex  volumine  orationum  Theodori  Metochitae 
manuscripto  Bibliothecae  Caesareae  Viennensis,  fol.  303. 

(7)  Copie  du  ms.  n"  29  de  la  bibliothèque  de  Messine,  cf.  Anal.  BolL,  t.  XXIII, 
1904,  p.  36. 

(8)  Cf.  tWrf.,p.  4O,no60. 

(9)  Scriptum  manu  P.  lacobi  Sirmond  S.  I. 

(10)  Publié  par  Ed.  Kubtz,  Zwei  griechische  Texte  iiber  die  H.  Theophano, 
MÉMomEs  DE  l'Académie  impériale  des  sciences  de  Saint-Péïersbourg,  VHP  série, 
classe  historico-philologique,  t.  III,  n»  2,  p.  25-29. 


332  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

8.  (F.  132-146).  Leonis  imperatoris  sapientis  ...  et  Theophano 
[vita]  a  NicEPHORo  Gregorfo. 

9.  (F.  147-168^).  Eiç  xriv  driav  Geoqpaviù  Tr|v  PacriXi'ba  (1). 

10.  (F.  169-173).  Tri  KupiaKfi  tôiv  nupoqpopouauJv  Kai  dç  tôv  'luucTj^q) 
TÔv  âîTÔ  'Apiiaaelaç.  rpnïopîou  èmdKÔirou  'AvTioxiaç  Xôtoç  eiç  xnv 
ipirmepov  Toû  'IncToû  dvdffraffiv  Kai  eiç  tôv  'liuaiPiq)  tôv  àirô  *Api- 
naeiaç  (2).  =  FG.,  t.  LXXXVIII,  col.  1847-66. 

Papier;  173  feuillets;  0'',ilb  X  O^.lôS;  XVII»  siècle;  volume  des  anciens  Bollan- 
distes.  Demi-reliure;  aU  dos,  le  titre  doré:  Acla  sanctorum,  25  novembris- 
Î6  decenibrU,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I<'  (3). 


3.  Vies  de  saints  en  ri*a,n<*uis. 

3346.  (9331).  —  Vie  de  Notre  Seigneur.  En  français. 

1.  (F.  1-3^').  La  table  de  cestuy  présent  livre,  lequel  est  intitule  De 
vita  Cristi,  c'est  a  dire  De  la  vie  de  Ghesu  Grist.  Inc.  Le  livre  qui 
s'ensieult  oultre  et  aprez  le  prologue  est  divisez  en  vij.  principales 
parties  selonc  les  vij.  jours  de  la  sepniainne. 

2.  (F.  4-150').  S'ensieult  la  matière. 

Parchemin;  150  feuillets,  plus  deux  blancs  à  la  fin  et  deux  de  garde  en  papier; 
0»,338  X  0™,248;  XV"  siècle.  F.  150',  on  lit:  ExplicU  Vila  Chrùli,  c'est  la  Vie  de 
Jhesu  Crist,  escriple  par  moy,  Jacquemart  Pilavaine,  demourant  a  Mans  en 
Haynnaul  et  natif  de  Peronne  en  Vermendois  (4).  Deux  colonnes;  rubriques; 
lettrines  fleuronnées  en  couleurs;  initiales  alternativement  d'or  et  d'azur  à  filets 
rouges  ou  noirs  ;  majuscules  rehaussées  en  jaune;  réclames:  ancienne  foliotalion 
à  l'encre  rouge.  Le  f.  4  contient  un  frontispice  où  l'on  voit  Dieu  sur  son  trône, 
adoré  par  la  Paix,  la  Miséricorde,  la  Justice  et  la  Vérité.  Dans  la  lettrine  figurent 
les  armes  de  la  maison  de  Croy-Ghimay  brisées  d'un  lambel  d'azur.  Dans  l'enca- 
drement, il  y  a  aussi  le  grelot  tricolore  de  la  même  maison  et  des  banderoles  avec 
sa  devise:  JUoy  seul.  Ces  attributs  se  trouvent  répétés  à  profusion  par  la  suite,  soit 
dans  les  jolies  bordures  qui  revêtent  un  certain  nombre  de  marges,  soit  enfin  dans 
les  angles  des  miniatures.  Le  sujet  principal  de  ces  dernières,  qui  sont  de  petite 
dimension  et  d'exécution  assez  peu  remarquable,  est  régulièrement  contenu 
dans  un  losange,  tandis  que  les  coins  sont  occupés  par  des  figures  accessoires,  des 
paysages,  des  dessins  variés,  ou  encore  divers  emblèmes,  parmi  lesquels  ceux 


(1)  Copie  de  Reinhold  Dehnius,  ex  libro  domus  professae  Viennensis  descripto  ex 
aiio  antiquiore  Electoris  Bavariae  Monachii.  Cf.  Kurtz,  op.  cit.,  pp.  ix  et  25-45. 

(2)  Copie  de  Reinhold  Dehnius  ex  Bibliothecae  Caesareae  Viennensis  manuscripto 
in  char  ta. 

(3)  Voir  au  sujet  de  ce  manuscrit  H,  Omont,  Catalogue  des  manuscrits  grecs  de  la 
Bibliothèque  royale  de  Bruxelles,  p.  39,  et  Anal.  BolL,  t.  XI,  p.  10. 

(4)  Voir  J.  Van  den  Gheyn,  Bull,  de  la  Soc.  d'hisl.  et  d'archéologie  de  Gand,  t.  XII, 
1904,  p.  41,  où  l'on  trouvera  toute  la  bibliographie  de  Jacqmart  Pilavaine. 


VIES    DE    SAINTS    EN    FRANÇAIS  333 

indiqués  plus  haut  (1).  Elles  représentent  :  f.  17,  l'annonciation  ;  f.  19,  la  Visitation; 
f.  24,  la  nativité;  f.  29,  la  circoncision  ;  f.  30,  l'adoration  des  Mages  ;  f.  33,  la  pré- 
sentation au  temple  ;  f.  34",  la  fuite  en  Egypte;  f.  39",  Jésus  au  milieu  des  docteurs; 
f.45'',le  baptême  du  Christ;  f.49,  les  tentations  de  Notre  Seigneur;  f.52",lavocation 
des  apôlres;  f.  57",  le  sermon  sur  la  montagne;  f.  63",  la  décollation  de  S.  Jean 
Baptiste  ;  f.  73,  Jésus  au  milieu  de  ses  disciples;  f.  77",  la  transfiguration  ;  f.  82",  la 
résurrection  de  Lazare;  f.  86,  le  repas  chez  Simon  le  lépreux;  f.  87",  l'entrée 
triomphale  à  Jérusalem  ;  f.  95,  la  Cène;  f.  105,  Jésus  au  jardin  des  Olives:  f.  109", 
Jésus  chez  Gaïphe  ;  111",  Jésus  emmené  chez  Caïphe;  f.  113,  Jésus  chez  Pilate  ; 
f.  118,  le  portement  de  la  croix  ;  f.  122",  Jésus  en  croix  ;  f.  124*,  la  descente  de  la 
croix  ;  f.  126,  la  mise  au  tombeau;  f.  131",  la  résurrection  ;  f.  132,  les  saintes  femmes 
au  tombeau;  f.  133,  l'apparition  de  Jésus  à  Marie  Madeleine  ;  f.  134,  l'apparition  aux 
trois  Maries;  f.  135,  l'apparition  à  Joseph  d'Arimathie;  f.  135",  l'apparition  à 
S.  Jacques  le  Mineur,  puis  celle  à  S.  Pierre;  f.  130",  l'apparition  aux  disciples 
d'Emmafls;  f.  137",  l'apparition  de  Jésus  à  ses  disciples;  f.  138",  S.  Thomas; 
f.  139,  l'apparition  sur  le  mont  Thabor;  f.  140,  l'apparition  sur  la  mer  de  Tibériade; 
f.  142",  l'ascension;  f.  146",  la  descente  du  Saint-Esprit  sur  les  apôtres.  F.  150",  se 
lit  cette  annotation  autographe  :  C'est  le  livre  de  la  passion  et  vie  de  Nostre  Seigneur , 
ou  il  y  a  xlij  histoires,  lequel  est  à  monseigneur  Charles  de  Croy,  comte  de  Chimay. 
Charles.  On  constate  les  traces  de  l'estampillage  rouge  de  la  Bibliothèque  natio- 
nale de  Paris  f.  1  et  f.  150".  Reliure,  veau  racine  orné  d'or;  au  dos,  le  titre  doré  ; 
également  à  l'intérieur  sur  une  étiquette  de  maroquin  rouge  :  Vie  de  Jésus-Christ  ; 
plus  bas,  l'écusson  de  Belgique  et  la  cote  Bibl.  royale;  tranches  dorées,  aux  armes 
de  Croy. 

3347.  (IL  3325).  —  Vie  de  Jésus-Christ.  En  français. 

Papier;  140  feuillets;  0™,194  X  0'",151  ;  XVIII«  siècle.  Ce  volume  a  été  acheté  en 
janvier  1905  à  M.  l'abbé  Puissant,  à  Mons,  pour  fr.  20.  Reliure  veau  brun;  tranche 
rouge;  au  dos,  le  titre  doré  :  Vie  de  N.  S.  Jesus-Christ. 

3348.  (5365).  —  Richier.  Vie  Monseigneur  saint  Rémi.  En  vieux- 
français  (2). 

Parchemin;  181  feuillets,  plus  quatre  en  tête  du  volume  et  trois  à  la  fin; 
0™,213  X  0'",142;  XIV»  siècle.  Nombreuses  miniatures;  f.  1,  S.  Rémi;  f.  13^  appa- 
rition de  l'ange  à  S.  Mouton;  f.  16,  S.  Mouton  et  S"  Céline;  f.  19",  S.  Mouton 
recouvre  la  vue;  f.  22,  S.  Rémi  acclamé  archevêque  de  Reims  ;  f.  27,  S.  Rémi  guérit 
un  possédé;  f.  29,  les  oiseaux  mangeant  à  la  table  de  S.  Rémi;  f.  32,  S.  Rémi 
multipliant  le  vin  ;  f.  36",  S.  Rémi  chassant  les  démons  de  la  ville  de  Reims  ;  f.  40, 
S.  Rémi  fait  porter  un  mort  ;  f.  54",  S.  Rémi  chasse  le  démon  du  corps  d'une 


(1)  On  rencontre  un  genre  de  décoration  tout  à  fait  analogue  dans  la  Bible 
historiale  d'Iéna,  qui  a  également  appartenu  aux  Croy  de  Chimay.  Cf.  S.  Berger, 
La  Bible  française  au  Moyen  Age,  Paris,  1884,  p.  428. 

(2)  Quelques  extraits  de  ce  poème  ont  été  publiés  par  le  B""  de  Reiffenberg, 
Annuaire  de  la  Bibliothèque  royale  de  Belgique,  1847,  p.  87  et  93  et  par  M.  Paul 
Meyer,  Notice  de  deux  manuscrits  de  la  vie  de  saint  Rémi  en  vers  français 
ayant  appartenu  à  Charles  V,  dans  Notices  et  extraits  des  manuscrits  de  la 
Bibliothèque  royale,  t.  XXXV,  1"  partie,  p.  123-30.  Cf.  Grôber,  Grundriss  der 
romanischen  Philologie,  t.  Il,  p.  762. 


334  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHEQUE   ROYALE 

femme;  f.  61,  S.  Rémi  le  bon  preudomme;  f.  63,  conversion  de  Clovis;  f.  82, 
baptême  de  Glovis  ;  f.  86',  S.  Rémi  et  le  meunier;  f.  89,  S.  Rémi  maudit  le  bois  et  la 
ville  de  Ghaignon;  f.  90%  guérison  d'Euvelains  ;  f.  9:2',  le  vilain  allant  couper  l'arbre 
de  S.  Rémi;  f.  94,  S.  Rémi  donnant  un  baril  de  vin  à  Clovis;  f.  96,  victoire  de 
Clovis  sur  Alaric;  f.  103,  Guinebaut  consacré  évoque  par  S.  Rémi;  f.  111',  mort  de 
Clovis;  f.  114,  l'Arien  rendu  muet:  f.  116%  S.  Rémi  et  les  oies;  f.  118,  S.  Rémi 
ressuscitant  l'oie:  f.  1:20.  S.  Rémi  maudissant  les  incendiaires;  f.  125,  S.  Pierre  et 
S.  Pau!  visitant  S.  Rémi;  f.  128',  mort  de  S.  Rémi  ;  f.  133,  ses  funérailles;  f.  135, 
Reims  délivrée  de  la  peste  par  le  drap  mortuaire  de  S.  Rémi  ;  f.  137,  S.  Rémi  fait 
rendre  un  champ  au  pauvre  qui  en  avait  été  dépouillé  ;  f.  138*.  le  corps  de  S.  Renii 
transporté  au  ciel  par  les  anges;  f.  141,  châtiment  de  Pépin;  f.  142'  et  f.  146,  autres 
miracles;  f.  147",  voleur  puni;  f.  149,  guérison  de  Berle  par  S.  Romi;  f.  152,  châti- 
ment de  celui  qui  avait  blessé  le  serviteur  de  S.  Rémi;  f.  155,  translation  du  corps 
de  S.  Rémi  par  les  anges;  f.  156»,  guérison  d'un  clerc;  f.  158,  S.  Rémi  et  l'évoque 
Modran;  f.  162,  révélation  des  rois  de  France  par  S.  Rémi;  f.  165,  apparition  de 
S.  Rémi  à  l'évêque  de  Mayence;  f.  167',  châtiment  d'un  ennemi  de  S.  Rémi  ;  f.  168, 
vision  du  ciel  et  de  l'enfer;  f  179%  la  bouche  tourne  à  celui  qui  boit  le  vin  de  la 
chapelle  de  S.  Rémi.  F.  1,  il  y  a  l'écu  de  France  et  l'écu  écartelé  de  France  à  la 
bordure  de  gueules  (1  et  4)  et  du  dauphin  (2  et  3).  Ce  sont  les  armes  du  Dauphin 
de  France  (1).  Reliure  moderne,  peau  de  truie  estampée  ;  fermoirs  en  cuivre,  sur  le 
plat  Regia  Bibl.  Belgica  ;  tranche  rouge  (2). 

3349.  (6409).  —  Richier.  Vie  de  S.  Rémi.  En  français  (3). 

Parchemin;  159  feuillets;  0",20  X  C'.lîô;  XIV»  siècle.  F.  1,  il  y  a  une  miniature 
assez  endommagée  qui  représente  le  baptême  de  Clovis.  Reliure  du  XVI"  siècle, 
parchemin  rose  (4). 

3350.  (4629-30).  —  Vie  de  S.  François.  En  français. 

1.  (F.  1-263).  La  vie  et  légende  de  Monsieur  Sainct  François. 

2.  (F.  263-301).  La  reigle  et  vie  des  frères  mineurs. 

Papier;  301  feuillets;  0-,153  X  0»,092;  XVI*  siècle  (1591),  car  on  lit,  f.  301':  De 
par  moy  frère  François  Hourez,  le  SI'  du  mois  de  novembre  et  en  lan  de  noslre 
salut  1591.  Sur  le  feuillet  de  garde  en  tête  du  volume,  il  y  a  la  note  :  Fr.  Thomas 
Cousinart  religieulx  du  vénérable  couvent  d'Àlh,  anno  Domini  1592;  et  au  verso 
du  même  feuillet  :  Frère  François  Hourgue  et  Frère  Jan  de  Bracquegnies  professe 
du  Couvent  d'Athe  1594,  le  14'  d'April.  F.  1,  on  lit  :  Biblio.  Àug.  diss.  F.  Guete- 
hesane.  Demi-reliure  moderne  ;  au  dos,  le  titre  doré  :  Vie  et  légende  de  Saint- 
François,  Règle  et  vie  des  frères  mineurs  de  l'an  1591. 


(1)  Il  s'ensuit  que  ce  manuscrit  a  été  fait  avant  1364,  pour  Charles  V,  alors  duc 
de  Normandie  et  Dauphin  de  France.  Voir  une  reproduction  phototypique  du 
premier  feuillet  de  ce  manuscrit  dans  Paul  Meyer,  Xotice  de  deux  manuscrits  de 
la  vie  de  saint  Rémi  en  vers  français  ayant  appartenu  à  Charles  V,  dans  Notices  et 
Extraits  des  manuscrits  de  la  Bibliothèque  nationale,  t.  XXXV,  1'"  partie,  p.  117. 

(2)  Voir  au  sujet  de  ce  volume,  outre  les  ouvrages  cités,  Barrois,  Bibliothèque 
protypographique,  pp.  130,  n°  761  ;  305;  n"  2155. 

(3)  Cf.  le  n»  précédent  3348  (5365). 

(4)  Voir  au  sujet  de  ce  manuscrit,  Barrois,  Bibliothèque  protypographique, 
pp.  130,  n"  762  ;  305,  n»  2156  ;  Paul  Meyer,  op.  cit.,  p.  118-119. 


VIES   DE    SAINTS    EN    FRANÇAIS  .335 

3351.  (6408).  —  Pierre  de  Vaux.  Vie  de  sœur  Colette  (1). 

1.  (F.  1-lv).  [Table]. 

2.  (F.  2-65).  [Pjerre  de  Vaux].  Une  petitte  extraction  de  la  parfaite 
et  sainte  vie  de  ...  sœur  Colette,  de  l'ordre  de  madame  sainte  Clare. 

Le  feuillet  66  est  blanc. 

3.  (F.  67-75).  [Additions]. 

Papier,  filigranes  :  la  licorne  et  le  P  surmonté  de  la  croix;  75  feuillets,  plus  trois 
blancs  à  la  fin;  0",217  X  0'",145;  XV«  siècle;  titres,  initiales,  crochets  alinéaires  et 
rehauts  de  majuscules  rouges.  Les  additions  des  ff.  67-75  ont  été  écrites  par  une 
main  postérieure  pour  combler  des  lacunes  de  divers  chapitres.  Reliure  en  veau 
jaune;  au  dos,  le  titre  doré  :  Vie  de  S.  CoUeU[e]  (2). 

3352.  (10980).  —  Pierre  de  Vaux.  Vie  de  sœur  Colette  (3). 

1.  (F.  lv-2v).  [Table], 

2.  (F.  3-145).  [Pierre  de  Vaux].  Une  petite  extraction  de  la  très 
parfaicte  et  sainte  vie  de ...  suer  Colette,  de  l'ordre  de  madame  sainte 
Claire. 

Vélin;  145  feuillets,  plus  deux  blancs  au  commencement,  cinq  <à  la  fin,  et  deux 
de  garde  en  papier;  0'",265  X  0™,185;  XV*  siècle;  rubriques;  initiales  d'azur  à 
filigranes  rouges;  crochets  de  paragraphes  alternativement  rouges  et  bleus; 
rehauts  rouges  dans  les  majuscules.  La  grande  initiale  du  f.  3  contient  une  minia- 
ture qui  a  pour  sujet  l'apparition  de  la  Vierge  à  sœur  Colette;  en  outre,  un 
médaillon  disposé  dans  le  riche  encadrement  de  la  page,  nous  montre  l'auteur  à 
son  scriptorium.  Au  f.  61%  qui  est  également  orné  d'un  bel  encadrement,  une 
seconde  lettrine  historiée  représente  l'apparition  du  Christ  à  la  sainte.  On  trouve 
le  timbre  rouge,  aux  faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris  f.  1''  et  f.  145. 
Reliure,  veau  racine,  à  filets  d'or;  au  dos,  le  titre  doré,  reproduit  à  l'intérieur  sur 
un  fragment  de  maroquin  rouge  :  Vie  de  S.  Colette;  plus  bas,  les  armes  de  Belgique 
et  la  cote  Bibl.  royale;  tranches  dorées  (4). 

3353.  (6417).  —  Dorothée  de  Cjroy.  Vie  de  S.  Joseph.  En  vers 
français. 

Ce  volume  se  compose  de  trente  gravures  de  Théodore  Galle, 
sous  lesquels  il  y  a  des  vers  manuscrits  de  Madame  Dorothée  de 
Croy,  duchesse  douairière  de  Croy  et  d'Arschot,  etc.,  l'an  1652. 

Papier;  32  feuillets;  0"',174  X  OM27;  XVII»  siècle.  F.  1,  il  y  a  la  note  :  7n 
musaeo  deposuil  Frid.  B"  Reiffenbergius,  die  Mali  XXVIII,  [MIDCCCXXII. 
Reliure  vélin  rose,  estampé;  tranche  rouge. 

3354.  (9225,  9229-30).  —  Recueil  de  légendes  pieuses.  En  deux 
volumes. 


(1)  Voir  sur  cette  vie  les  Act.  SS.,  6  Mart.  1. 1,  p.  531  sqq. 

(2)  Barrois,  Bibliothèque  prolypographique,  pp.  137,  306,  n"»  822,  2163. 

(3)  Voir  Ad.  SS.,  6  Mart.,  1. 1,  p.  531  sqq. 

(4)  Barrois,  op.  cit.,  pp.  135, 281,  nn<"  811, 1975. 


336  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Tome  premier  (n»  9225)  (1). 

1.  (F.  l-l^).  Les  tytres  de  la  légende  des  sains. 

2.  (F.  1^).  Les  [tytres  des]  miracles  Nostre  Dame.  Des.  mutil.  Qui 
ne  volt  aier  a  la  povre  fa ... 

3.  (F.  2-3^).  La  passion  et  la  résurrection  Nostre  Seigneur  Jhesu 
Crist,  et  comment  il  nasqui  de  la  vierge  Marie. 

4.  (F.  3^-4).  [L'adoration  des  mages]. 

5.  (F.  4-5).  Comment  Nostre  Sires  fu  offert  au  temple. 

6.  (F.  5-9^).  Comment  les  xij  princes  de  la  loy  encuserent  Jhesum 
a  Pylate  pour  ce  qu'il  se  faisoit  roys. 

7.  (F.  9^-10).  La  conversion  saint  Pol  l'apostre  et  comment  saint 
Estienne  fu  lapidez  de  pierres  a  la  joie  pardurable. 

8.  (F.  10-14).  Comment  saint  Pol  vint  a  Rome. 

9.  (F.  14-17*).  La   glorieuse  passion  monseigneur  saint  Pierre 
l'apostre. 

10.  (F.  17^-20*).  La   glorieuse  passion    monseigneur   saint    Pol 
l'apostre. 

11.  (F.  20^-21v).  La  vie  des  glorieus  martirs  saint  Procès  et  saint 
Martinien. 

12.  (F.  21^-26).  La  vie  du  glorieus  apostre  monseigneur    saint 
Andrieu. 

13.  (F.  26-29*).  [Les  miracles  de  saint  André]. 

14.  (F.  29*-32*).  La  glorieuse  vie  monseigneur  saint  Berthelemieu 
l'apostre. 

15.  (F.  32*-35*).  La  glorieuse  vie  monseigneur  saint  Jaque,  frère 
saint  Jehan  l'evangelistre. 

16.  (F.  35*-42).  [Miracles  de  saint  Jacques]. 

17.  (F.  42-45*).  La  glorieuse  vie  de  monseigneur  saint  Jehan  l'evan- 
gelistre. 

18.  (F.  45*-46).  La    glorieuse   vie   monseigneur   saint    Philippe 
l'apostre. 

19.  (F.  46-50*).  La    glorieuse    vie    monseigneur    saint    Mathieu 
l'apostre. 

20.  (F.  50*-55).  La  glorieuse  vie  monseigneur  saint  Symon  et  saint 
Jude,  les  glorieus  apostres. 

21.  (F.  55-56).  La  glorieuse  vie  monseigneur  saint  Marc,  le  bon 
evangelistre. 

22.  (F.  56-58*).  La  glorieuse  asomption  a  la  beneoite  vierge  Marie. 

23.  (F.  58*-61*).  La  glorieuse  vie  Marie  Magdaleine  la  beneuree. 


(1)  Voir  la  notice  de  ce  manuscrit  par  Paul  Meykb,  dans  Romania,  t.  XXXIV, 
1905,  p.  24-43. 


VIES   DE   SAINTS   EN   FRANÇAIS  337 

24.  (F.  61^-65).  La  glorieuse  vie  sainte  Marthe,  la  beneoite. hostesse 
Jhesu  Crist. 

25.  (F.  65-67^).  La  vie  saint  Mathie,  le  glorieus  apostre. 

26.  (F.  67^^-71).  La  glorieuse  vie  sainte  Marie  l'Egyptienne. 

27.  (F.  71-72).  La  glorieuse  vie  monseigneur  saint  Luc,  li  evange- 
listres. 

28.  (F.  72^'-74v).  La  glorieuse  vie  monseigneur  saint  Climent. 

29.  (F.  74v-76v).  La  passion  monseigneur  saint  Morise. 

30.  (F.  76''-77).  La    glorieuse    vie   monseigneur    saint    Barnabe 
l'apostre. 

3L  (F.  77-77^).  La  glorieuse  vie  monseigneur  saint  Théodore. 

32.  (F.  77^-78^).  La  vie  monseigneur  saint  Oswalt. 

33.  (F.  78^-85).  La  glorieuse  vie  sainte  Anestaise. 

34.  (F.  85-86^).  La  glorieuse  vie  sainte  Foy. 

35.  (F.  86^-89^).  La  vie  à   la  glorieuse  vierge  madame  sainte 
Marguerite. 

36.  (F.  89^-92).  La  glorieuse  passion  des.  xj.  mile  vierges. 

37.  (F.  92-97).  La  vie  sainte  Crestine,  la  glorieuse  vierge. 

38.  (F.  97-lOl'v).  La  vie  sainte  Cécile,  la  glorieuse  vierge. 

39.  (F.  101^-107^).  La  vie  à  la  glorieuse  vierge  sainte  Katerine. 

40.  (F.  107^-109^).  La  passion  saint  Andrieu  l'apostre. 

41.  (F.  109^-111^).  La  glorieuse  vie  madame  sainte  Luce.  . 

42.  (F.  111^-114).  La  glorieuse  vie  sainte  Agne,  la  beneuree  vierge. 

43.  (F.  114-117^).  La  glorieuse  vie  monseigneur  saint  Gille. 

44.  (F.  117^-120).  La  glorieuse  vie  monseigneur  saint  Alexis. 

45.  (F.   120-123).  La  glorieuse  vie  monseigneur    saint  Thomas 
l'apostre. 

46.  (F.  123-124).  Saint  Jaque  le  Petit. 

.   47.  (F.  124-132^).  La  glorieuse  vie  monseigneur  saint  Brandain. 

48.  (F.  132^-133^).  La  glorieuse  vie  monseigneur  saint  Victor. 

49.  (F.  133^-143*).  La  glorieuse  vie  monseigneur  saint  Marcel. 

50.  (F.  143v-151v).  La  glorieuse  nativité  monseigneur  saint  Nicolas. 

51.  (F.  151^-154).  La  translacion  monseigneur  saint  Nicolas. 

52.  (F.  154-157).  [Miracles  de  saint  Nicolas]. 

53.  (F.  157-158^),  [Waughier  de  Denain].  La  vie  saint  Jérôme. 

54.  (F.  158^-166^').  [Waughier  de  Denain].  La  glorieuse  vie  monsei- 
gneur saint  Benoit. 

55.  (F.  166^-175).  [Waughier  de  Denain].  La  vie  saint  Martin. 

56.  (F.  175-175^').  [Waughier  de  Denain].  La  translation  monsei- 
gneur saint  Martin. 

57.  (F.  175v-176v).  [Waughier  de  Denain].  La  vie  saint  Brice. 

58.  (F.  176v-177v).  [Waughier  de  Denain].  La  vie  saint  Paulin, 
evesque. 

CATAL.   BIBL.  ROYALE,  T.   V.  22 


338  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

59.  (F.  177^-179^).  [Wauchier  de  DenainJ.  La  vie  du  chelif  moine. 

60.  (F.  179^-180^).  [Wauchier  de   Denain].  La  vie  saint  Pol  le 
Simple. 

61.  (F.  180^-184^').  La  vie  monseigneur  saint  Jehan  Baptiste. 

62.  (F.  184^-185).  L'ordenance  des  aposires. 

63.  (F.  185-188).  La  vie  saint  Crissant  et  sainte  Daire. 

64.  (F.  188-190).  La  glorieuse  vie  monseigneur  saint  Lienart. 

65.  (F.  190-193).  La  vie  monseigneur  saint  Hernoul. 

66.  (F.  193-194).  La  vie  saint  Kyriace. 

67.  (F.  194-196).  La  vie  monseigneur  saint  Thomas  de  Cantorbiere. 

68.  (F.  196-197^).  La  vie  monseigneur  saint  Longis. 

69.  (F.  197*-203»).  La  vie  monseigneur  saint  Jorge,  le  glorieus 
martir. 

70.  (F.  203V.205).  La  vie  saint  Panthaleon. 

71.  (F.  205-206).  La  vie  saint  Sixtes. 

72.  (F.  206-208^').  La  glorieuse  vie  monseigneur  saint  Lorens. 

73.  (F.  208^-210).  La  glorieuse  vie  monseigneur  saint  Ypolite. 

74.  (F.  210-212^).  La  glorieuse  vie  monseigneur  saint  Vincent. 

75.  (F.  212^-220).  La  vie  monseigneur  saint  Julien,  le  glorieus 
hostelier. 

76.  (F.  220-226).  La  glorieuse  vie  monseigneur  saint  Cristofle. 

77.  (F.  226-229).  La  glorieuse  vie  monseigneur  saint  Cosme  et 
saint  Damien. 

78.  (F.  229-233).  La  glorieuse  vie  monseigneur  saint  Huitace. 

Tome  second  (n»  9229-30). 

1.  (F.  1^-2).  Les  chapitres  des  miracles  Nostre  Dame  sainte  Marie. 

2.  (F.  2-3).  Li  chapitre  de  la  vie  des  Pères. 

3.  (F.  4-5).  [Gautier  de  Coincy].  Les  miracles  de  Nostre  Dame  (1)» 
[Première  partie  du  prologue  du  premier  livre]. 

4.  (F.  5-12).  [Id.].  La  vie  Theophilus.  =  Mussafia  (2),  1, 1. 

5.  (F.  12-12V).  [Id.J.  De  l'archevesque  de  Tholete.  =  Ibid.,  1, 2. 

6.  (F.  12^-13).  [Id.].  Du  Juif  qui  bouta  son  filz  en  la  fornaise.  = 
Ibid.,  I,  3. 

7.  (F.  13-13').  [Id.].  D'un  Juif  de  Constentinnoble  qui  gita  l'image 
de  Nostre  Dame  en  la  privée.  =  Ibid.,  1, 4. 

8.  (F.  13^-14).  [Id.].  D'une  prestre  qui  ne  savoit  qu'une  messe  : 
Salve  sancta  parens.  =  Ibid.,  1, 5. 


(1)  Groeber,  Grundriss  der  romanischen  Philologie,  t.  II S  p.  651, 

(2)  Nous  renvoyons  au  tableau  ;des  Miracles  dressé  par  A.  Mussafia  dans  son 
mémoire  Uberdie  von  Gauthier  de  Coincy  beniilzen  Quellen,  p.  3-5  (Denkschriftex 
DER  KAis.  Akademie  dkr  WissENscHAFTEN  IN  WiEi*,  Phil.-hist.  Classe,  t.  XLIV,  1894). 


VIES    DE    SAINTS    EN    FRANÇAIS  339 

9.  (F.  14-15).  [Id.].  D'un  clerc  de  Chartres  qui  estoit  luxurieus,  que 
Nostre  Dame  fist  mètre  en  cimetière.  =  Mussafia,  I,  6. 

10.  (F.  15-15^).  [Id.].  D'un  moine  yvre  que  li  deable  assailli  en 
iij  manières.  =  Ibid.,  l,  7. 

11.  (F.  15^-16).  [Id.].   De  l'angele  qui  gardoit   le  clerc   en   sa 
maladie.  =  Ibid.,  l,  8. 

12.  (F.  16-19).  [Id.].  De  la  dame  de  Romme  qui  ot  .  i .  enfant  de 
son  filz.  =^  Ibid.,  I,  9. 

13.  (F,  19-21).  [Id.].  D'un  prestre  convoiteus  qui  ne  volt  aler  a  la 
povre  famé.  ==  Ibid.,  l,  10. 

14.  (F.  21-22^').  [Id.].  De  l'abeesse  qui  fu  grosse,  que  Nostre  Dame 
délivra.  =  Ibid.,  1, 11. 

15.  (F.  22^-23^).  [Id.].  Du  varlet  qui  se  maria,  que  Nostre  Dame 
ne  volt  lessier  habiter  a  sa  famé.  =  Ibid.,  I,  12. 

16.  (F.  23^-24^).  [Id.].  De  l'enfant  qui  sa  mère  donna  au  deable  la 
nuit  de  l'engendrement.  =  Ibid.,  l,  13. 

17.  (F.  24^-25 V).  [II).].  Du  moine  qui  fist  une  oraison  de .  v.  letres.  = 
Ibid.,  I,  14. 

18.  (F.  25^-26^),  [Id.].Du  moine  qui  amoit  saint  Fierr e.=Ibid.,  l,  15. 

19.  (F.  26^-27^).  [Id.].  D'un  pèlerin  ue  Borgoigne  qui  aloit  a  Saint 
Jaque,  cui  li  deables  fist  couper  son  menbre  et  se  tua.  =  Ibid.,  I,  16. 

20.  (F.  27^-28).  [Id.].  De  la  nonnain  qui  amoit  le  chevalier,  qui  fu 
ravie  en  enfer,  et  Nostre  Dame  l'en  gita.  =  Ibid.,  I,  17. 

21.  (F.  28-28^).  [Id.].  Du  prior  de  Saint  Sauveor  de  Pavie  qui 
servoit  Nostre  Dame  en  estant.  =  Ibid.,  I,  18. 

22.  (F.  28^-30).  [Id.].  Du  chevalier  qui  haoit  Dieu  et  amoit  sa 
mère.  =  Ibid.,  I,  19. 

23.  (F.  30-31).  [Id.].  De  la  nonnain  qui  disoit .  C  .  et  cinquante  foiz 
Ave  Maria.  =-  Ibid.,  l,  20. 

24.  (F.  31-31*).  [Id.].  Du  larron  qui  pendi .  ij .  jors  et .  ij .  nuiz,  cui 
Nostre  Dame  délivra.  =  Ibid.,  I,  21. 

25.  (F.  31V-32V).  [Id.].  Du  soucrestain  qui  baisa  Nostre  Dame.  = 
Ibid.,  I,  22. 

26.  (F.  32^-33v).  [Id.].  De  l'ymage  Nostre  Dame  que  un  Sarrazin 
tenoit  moult  netement.  =  Ibid.,  I,  23. 

27.  (F.  33^-34).  [Id.].  De  .  ij  .  famés  que  l'une  tolloit  a  l'autre  son 
mari.  =  Ibid.,  I,  24. 

28.  (F.  34-35).  [Id.].  De  l'ymage  qui  estoit  de  Nostre  Dame,  que 
.  j .  archiers  tresl  a  li.  =  Ibid.,  I,  25. 

29.  (F.  35-36).  [Id.]  De  l'abe  et  plente  de  gent  qui  aloient  par  mer 
et  une  tampeste  leur  leva.  =  Ibid.,  I,  26. 

30.  (F.  36-37).  [Id.].  De  l'evesque  de  Clermont  qui  chanta  messe 
devant  Nostre  Dame.  =  Ibid.,  I,  27.  . 


340  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

31.  (F.  37-40^').  [Id.].  Du  roy  d'Alixandre  qui  se  fesoit  tenir  por 
fol.  =  Mussafia,  I,  28. 

32.  (F.  40^'-41v).  [Id.].  Du  ryche  home  cui  le  deable  servoit.  =  Ibid.^ 
1,29. 

33.  (F.  41^-43).  [Id.].  D'un  abbe  qui  avoit  j  couziin  qui  ne  voloit 
bien  fere.  =  Ibid.,  I,  30. 

34.  (F.  43-44).  [Id.].  D'un  moine  cui  Nostre  Dame  gari  de  son  biau 
let.  =  Ibid.,  I,  31. 

35.  (F.  4446^).  [lû.].  D'une  dame  qui  fu  ame  d'un  chevalier  et  la 
dame  ne  la  poo[i]t  ameer.  =  Ihid.,  Il,  32. 

36.  (F.  45^-47^).  [Id.].  D'un  moine  qui  aloit  par  nuit  a  une  famé 
parmij  fleuve  et  le  deable  le  noia  =  Ibid.,  I,  33. 

37.  (F.  47^'-49^).  [Id.].  D'un[e]  nonnain  qui  amoit  j  chevalier  et  s'en 
voloit  aler  avec  lui  par  nuit.  =  Ibid.,  I,  35. 

38.  (F.  49-52).  [Gautier  de  Coincy.  Épître  sur  le  néant  de  la  vie]. 

39.  (F.  52-53).  [Le  dit  de  l'Unicorne]  (1). 

40.  (F.  53-61V).  [La  légende  de  sainte  Thaïs]  (2). 

41.  (F.  61>'-70).  [La  chanson  d'Euphrosine]  (3). 

42.  (F.  70-7  Iv).  Les.  XV.  singnes(4). 

43.  (F.  71^-75).  La  complainte  Nostre  Dame  (5). 

44.  (F.  76-77).  La  vie  des  Pères  (6).  [Prologue]. 

45.  (F.  77-79).  De  l'ermite  qui  se  renoia  pour  avoir  a  famé  une 
Sarrazine.  =  Wolter  et  Schwan  (7),  n"  3. 

46.  (F.  79-80^).  De  celui  qui  renoia  Dieu  pour  famé  et  ne  volt 
renoier  Nostre  Dame.  =  Ibid.,  n"  4. 

47.  {F.  81-82*).  Du  preudomme  qui  trouva  coipians  en  son  ble,  si 
les  gita  el  ble  son  voisin.  =  Ibid.,  n?  5. 

48.  (F.  82^-83^),  Du  preudomme  qui  touz  jourz  disoit  Miserere  tui, 
Deus.  =  Ibid.,  n*>  7. 

49.  (F.  83^-84^).  Du  preudomme  qui  lessa  d'aumosne  a  faire,  si  li 
prist  uns  mans  ou  pie.  =  Ibid.,  n°  8, 

50.  (F.  84^-87^).  Du  filz  au  seneschal  qui  dist  a  son  seignor  le  roi 
que  s'alaine  puoit.  >==  Ibid.,  n"  9. 


(1)  Voir  Romania,  1. 1,  1872,  p.  207,  et  t.  VI,  1877,  p.  19-20. 

(2)  Groeber,  Grundriss  der  romanischen  Philologie,  t.  II,  p.  915. 

(3)  Ibid.,  p.  645. 

(4)  Ibid.,  p.  691. 

(5)  i6id.,  p.  837-8. 

(6)  J6id.,p.  914sqq. 

(7)  Voir  les  tableaux  donnés  par  E.  Wolter,  Der  Judenknabe,  Halle,  1879,  p.  13 
(BiBLiOTHECA  MORMANNicA,  éditée  par  H.  Suchikb),  et  E.  Schwan,  dans  Romania, 
.XIII,  1834,  p.  240-241. 

t 


VIES   DE   SAINTS   EN   FRANÇAIS  341 

51.  (F.  87^-88^).  De  celle  qui  traynoit  son  bliaut  et  le  deable  seoit 
desus.  ==  WoUer  et  Schivan,  n"  15. 

52.  (F.  88^-90).  Des  juis  qui  lapidèrent  le  crucefis.  =  Ibid.,  n°  26. 

53.  (F.  90-91V).  Du  prevost  d'Aquilee.  =  Ibid.,  n°  32. 

54.  (F.  91^-93).  De  saint  Paulin,  l'evesque,  qui  se  mist  en  prison 
por  délivrer  crestiens  des  sarrazins.  =  Ibid.,  n°  33. 

55.  (F.  93-95).  De  l'ermite  qui  ala  querre  sa  mère  qui  devint  foie 
au  monde,  =  Ibid.,  n°  34. 

56.  (F.  95-96).  Du  reclus  que  li  deables  tempta  en  semblance  de 
ter,  et  de  chien,  et  de  lyon.  =  Ibid,,  n°  35. 

57.  (F.  96^-97^).  De  l'ermite  qui  desgaja  le  filz  au  chevalier  de 
l'usurier.  =  Ibid.,  n°  36. 

58.  (F.  97^-99^').  De  l'usurier  qui  se  converti.  =  Ibid.,  n°  37. 

59.  (F.  99^-101).  De  celui  qui  dist  a  son  père  qu'il  avoit.  i.  et  x. 
annis.  ==  Ibid.,  n°  39. 

60.  (F.  101-102^).  Du  moine  qui  contrefist  le  deable  et  le  deable 
li  first  rober  s'abaye.  ==  Ibid.,  n°  41. 

61.  (F.  102^-104).  De  celui  qui  repost  la  char  pour  son  père  et  la 
char  devint  un  botrel.  =  Ibid.,  n°  16. 

62.  (F.  104-106).  De  celui  qui  espousa  l'ydole  et  l'ymage  Nostre 
Dame  l'en  délivra.  =  Ibid.,  n«  17. 

63.  (F.  106-109V).  Des.  iij.  clers  dont  les.  ij.  devindrent  hermites  et 
le  tiers  fol  au  monde.  =  Ibid.,  n"  10. 

64.  (F.  109^-1  llv).  De  l'abeesse  qui  fu  grosse.  =  Ibid.,  n°  19. 

65.  (F.  111^-114).  De  l'empereor  de  Romme  qui  bailla  sa  famé 
a  son  frère  a  garder.  =  Ibid.,  n°  11. 

66.  (F.  114-115^).  De  l'ermite  qui  se  désespéra  pour  le  larron  qui 
ala  en  paradis  avant  que  lui.  =  Ibid.,  n»  12. 

67.  (F.  115v-117v),  Delà  segretaine  qui  devint  foie  au  monde.  = 
Ibid.,  n»  13. 

68.  (F.  1 17^-1 18^).  Du  clerc  a  qui  la  flor  de  lis  croissoit  dedenz  la 
bouche.  ==  Ibid.,  n»  14. 

69.  (F.  1 18^*^-1 19^).  Du  prestre  qui  perdi  son  sacrement  por  ce  qu'il 
jut  a  une  famé.  =  Ibid.,  n°  20. 

70.  (F.  119^-120).  De  l'ymage  Nostre  Dame  qui  descira  sa  vesteure 
por  l'ymage  son  filz  qui  ot  le  bras  brisie.  =  Romania,  t.  XIII, 
p.  237-8,  a. 

71.  (F.  120-120^).  Du  paisant  qui  Nostre  Dame  deUvra  des  mains 
a  ses  anemis.  =  Ibid.,  p. 

72.  (F.  120^-12 1^).  Du  chevalier  qui  fist  hommage  a  Nostre  Dame 
por  la  famé  avugle.  =  Ibid.,  f. 

73.  (F.  121-122).  Gomment  Nostre  Dame  se  venga  de  cels  qui 
violèrent  sa  pèlerine.  =  Ibid.,  6. 


342  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

74.  (F.  laS-lSS'^).  Du  chevalier  qui  ooit  messe  et  Nostre  Dame 
esloit  por  lui  au  tornoiement.  =  Bomania,  p.  237-8,  €. 

75.  (F.  122^-123").  De  la  famé  qui  por  son  enfant  qu'ele  ot  perdu 
toli  a  l'ymage  la  mère  Dieu  le  sien.  =  Ibid.,  l. 

76.  (F.  123^-124).  De  la  famé  qui|fist  cstrangler  son  gendre.  == 
Ibid.,  r\. 

77.  (F.  124-125^).  Du  chevalier  que  Nostre  Dame  apela  son  chape- 
lain. =  Ibid.,  6. 

78.  (F.  125''-127).  De  la  Juive  cui  apela  Nostre  Dame  a  son  enfan- 
tement. =  Ibid.,  i. 

79.  (F.  127-127').  Du  trespassant  que  Nostre  Dame  apela  au  repos 
de  paradis.  =  Ibid.,  ^. 

80.  (F.  127^-129).  De  l'ermite  qni  coupa  sa  langue  et  la  cracha  a 
une  famé  ou  visage.  =  Wolter  et  Schwan,  n«>  22. 

81.  (F.  129^-130'').  De  celui  qui  disoit  Miserere  tut,  Deus.  =  Ibid., 

82.  (F.  130^-131^).  Du  preudomme  qui  lessa  s'aumosne  a  fere.  — 
Ibid.,  n"  8. 

83.  (F.  131V.133).  Du  chevalier  au  barillet.  =  Ibid.,  n«  18. 

84.  (F.  133-134^).  De  celle  qui  vit  sa  mère  en  enfer  et  son  père  en 
paradis.  =  Ibid.,  n°  21. 

85.  (F.  134^-136^).  Du  moine  qui  vit  le  deable  par  desus  le  chas- 
tel.  =  Ibid.,  n»  23. 

86.  (F.  136^-137').  De  celle  qui  mist  son  enfant  sus  l'ermite.  =  Ibid., 
n°24. 

87.  (F.  137V-139).  De  l'ermite  qui  ardi  ses  dois.  =  Ibid.,  n"  25. 

88.  (F.  139-140^).  De  l'ermite  qui  fist  le  sarrazin  resusciter  par  sa 
proiere.  =  Ibid.,  n°  27. 

89.  (F.  140^-142').  Du  clerc  Goulias  qui  volt  rober  s'abaye.  =  Ibid., 
n°28. 

90.  (F.  142-142^).  De   l'ermite  qui  passa  parmi   la  gueule   au 
deable=  Ibid.,  n»  29. 

91.  (F.  142^-144).  Des.  iiij.  hermites.  ^  Ibid.,  n»  30. 

92.  (F.  144-146^').  De  la  royne  qui  occist  son  seneschal.  =  Ibid., 
n°31. 

93.  (F.  146^-147).  De  la  nonnain  qui  menga  la  fleur  du  chou.  = 
Ibid.,  n°  38. 

94.  (F.  147-149).  Du  sénateur  de  Romme.  =  Ibid.,  n°40. 

95.  (F.  149-151).  Du  vilain  asnier.  =  Ibid.,  n°  42. 

96.  (F.  151-152).  De  l'ermite  qui  sala  son  pain.  =  Ibid.,  n°43. 

97.  (F.  152-153^).  De  l'enfant  qui  juroit  vilainement.  =  Ibid.,  n°  44. 

98.  (F.  153^-155).  De  l'enfant  qui  fiança  l'ymage  Nostre  Dame.  = 
Ibid.,  no  45. 


VIES   DE    SAINTS    EN    FRANÇAIS  343 

99.  (F.  155-156).  Des.  ij.  frères  dont  li  uns  mena  l'autre  en  enfer.  = 
Wolter  et  Schwan,  n°  46. 

100.  (F.  156^-157^).  De  la  teste  qui  parla  a  l'ermite.  =  Ibid.,  n°  47. 

101.  (F.  157^-158^).  De  l'escuiier  qui  renoia  Dieu  et  ne  volt  renoier 
Nostre  Dame.  =  Ihid.,  n°  48. 

102.  (F.  158^-159^).  De  l'ermite  qui  vit  issir  des.  ij.  cors  la  bonne 
ame  et  la  mauvese.  =  Ihid.,  n°  49. 

103.  (F.  1 59^-1 60^).  Des.  iij.  frères  escuiiers  qui  devindrent  lar- 
rons. =  Ibid.j  n°  50. 

104.  (F.  160^-161).  De  celui  qui  fist  trencher  son  pie  et  Nostre 
Dame  le  gari.  =  Ibid.,  n"  51. 

105.  (F.  161-161^').  Des.  ij.  clers  escoliers  qui  estoient  compai- 
gnon.  ==  Ibid.,  n"  52. 

106.  (F.  161^-162^).  De  l'enfant  qui  disoit  Ave  Maria  et  parla  a 
Nostre  Dame.  =  Ibid.,  n°  53. 

107.  (F.  162^-163).  De  l'ange  qui  gitoit  brandons  de  feu  et  Nostre 
[Dame]  le  recevoit.  =  Ibid.,  n°  54. 

108.  (F.  163-164).  D'un  prestre  qui  chantoit  en  pechie  mortel.  = 
Ibid.,  n»  55. 

109.  (F.  164-166).  D'un  hermite  qui  mist  s'ame  en  plege  pour  celle 
au  fevre.  =  Ibid.,  n"  56. 

110.  (F.  166-166^).  D'un  clerc  qui  disoit  V^  foiz  Ave  Maria  a 
genouz.  =  Ibid.,  n"  57. 

111.  (F.  166^-167^).  De  l'enfant  que  le  deable  tresbuscha  jus  par  les 
fenestres.  =  Ihid.,  n"'58. 

112.  (F.  167^-168).  De  la  famé  cul  Nostre  Dame  rendi  sa  veue.  = 
Ibid.,  n°  59. 

113.  (F.  168-169^),  Du  conte  qui  ne  volt  gésir  a  la  pucelle  qui  avoit 
nom  Marie.  =  Ibid.,  n°  60. 

114.  (F.  169^-170).  De  l'enfant  que  la  mère  Dieu  sauva  qui  disoit 
Ave  Maria.  =  Ibid.,  n»  61. 

115.  (F.  170-171).  De  l'ermite  cui  l'angele  porta  em  purgatoire.  = 
Ihid.,  n°  62. 

116.  (F.  171^-172).  Du  vilain  cui  Nostre  Dame  sauva  pour  ce  qu'il 
la  saluoit.  =  Ibid.,  n°  63. 

117.  (F.  172-175).  De  l'ermite  cui  li  deable  conchia  du  coc  et  de  la 
geline.  =  Ibid.,  n°  64. 

118.  (F.  175-1 76^).  De  la  famé  qui  volt  tolir  a  la  mère  Dieu  son 
enfant.  =  Ibid.,  n"  65. 

119.  (F.  176^-177^).  De  l'ermite  a  cui  on  enracha  ses  poriaus  de  son 
cortil.  =  Ibid.,  n°  66. 

120.  (F.  177^-179^).  De  la  famé  qui  ot.  iij.  enfanz  de  son  oncle.  = 
Ibid.,  n°  67. 


344  MANUSCRITS    DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

121.  (F.  179^-181^').  De  l'ermite  qai  volt  prendre  le  deable  auslas.= 
Wolter  et  Schwan,  n°  68. 

122.  (F.  181^-183).  De  la  dame  qui  disoit  chascun  jor  ses  heures.  = 
Ihid.,  n°  69. 

123.  (F.  183-184^').  De  l'ermite  qui  reporta  le  sachet  après  les 
larrons  qui  li  avoient  son  hostel  robe.  =  Ibid.,  n°  70, 

124.  (F.  184^-185^').  Du  moine  qui  contrefist  le  deable  le  plus  lait 
qu'il  onques  le  pot  faire.  ==  Ibid.,  n®  71. 

125.  (F.  185^-188).  De  l'angele  qui  mena  l'ermite  au  siècle.  =  Ihid., 

126.  (F.  188-188^).  De  l'enfant  qui  donna  a  l'enfant  Nostre  Dame  de 
son  pain.  =  Ibid.,  n"  43. 

127.  (F.  188^-190).  De  l'ermite  a  cui  Dieus  changa  son  pain.  — 
Ibid.,  n"  74. 

Parchemin;  le  t.  I  comprend  233  feuillets,  plus  deux  de  garde,  le  second  en 
papier;  le  t.  II  a  190  feuillets,  plus  un  en  papier  à  la  fin;  O^.iâO  X  0'",310; 
XIV*  siècle;  trois  colonnes  (1);  rubriques;  certains  titres  ont  été  inscrits  posté- 
rieurement à  l'encre  rouge  ou  noire;  belles  lettrines  en  toutes  couleurs  avec 
prolongements  marginaux  chargés  de  grotesques;  initiales  alternes  bleues  et 
rouges,  filigranées  en  rouge  et  en  bleu.  Les  deux  tomes  ne  formaient  originaire- 
ment qu'un  volume,  avec,  en  tête,  une  table  unique;  les  ff.  2-3  du  n°  9229-30  ont 
été  pris  à  cette  table  et  l'on  a  récrit  au  bas  du  f.  1'  la  partie  manquante  des  titres 
des  Miracles  de  ^olre-Dame.  De  magnifiques  miniatures,  le  plus  souvent  de  grande 
dimension  et  à  plusieurs  compartiments,  décorent  tout  l'ouvrage  (2).  Dans  le 
n"»9225:  f.  1,  l'entrée  triomphale  de  Jésus  à  Jérusalem;  f.  1»,  la  Vierge  et  des 
suppliants;  f.  2,  un  frontispice  contenant  des  scènes  de  la  vie  du  Sauveur;  f.  2% 
1er  prophètes  annonçant  la  venue  du  Christ;  f.  3',  Hérode  ordonnant  le  massacre 
des  Innocents,  et  l'adoration  des  mages;  f.  4,  la  présentation  de  Jésus  au  temple; 
f.  5,  les  princes  de  la  loi  accusant  Jésus  auprès  de  Pilate;  f.  6',  Joseph  d'Arimathie 
en  prison;  f.  7",  le  retour  de  Joseph  à  Jérusalem;  f.  9%  le  martyre  de  S.  Etienne  ; 
f.  10',  la  rencontre  de  S.  Pierre  et  de  S.  Paul  à  Rome;  f.  14*,  le  crucifiement  de 
S.  Pierre;  f.  17',  la  décollation  de  S.  Paul;  f.  20',  la  décollation  des  SS.  Procès  et 
Marlinien;  f.  21',  le  crucifiement  de  S.André;  f.  29',  S.  Barlhéletui  chassant  le 
diable  de  l'idole;  f.  32',  les  diables  amenant  Hermogène  à  S.  Jacques  le  Majeur; 
f.  36,  S.  Jacques  resuscitant  l'enfant;  f.  42',  l'épreuve  du  poison  tentée  entre 
S.  Jean  et  Aristodome;  f.  45',  S.  Philippe  amené  devant  l'idole;  f.  46%  S.  Mathieu 
et  les  enchanteurs  éthiopiens;  f.  50',  scènes  de  la  mort  des  SS.  Jude  et  Simon 
f.  55,  le  martyre  de  S.  Marc  (3);  f.  56',  la  mort  de  la  Vierge;  f.  58',  la  mort  de  la 
femme  du  pèlerin  envoyé  à  S.  Pierre  par  S**  Marie-Madeleine;  f.  61',  l'enterrement 


(1)  Sur  l'exécution  matérielle  de  ce  volume,  voir  Léopold  Delisle,  Mélanges  de 
paléographie  et  de  bibliographie,  1880,  p.  220. 

(2)  Voir  sur  ces  miniatures  Alfred  Michiels,  Histoire  de  la  peinture  flamande, 
1865, 1. 1,  pp.  184, 186;  Fierens-Gevaert,  Psychologie  d'une  ville.  Essai  sur  Bruges, 
p.  78-79. 

(3)  Par  suite  d'une  confusion  avec  la  vie  précédente,  le  peintre  a  constamment 
placé  deux  personnages  dans  les  épisodes  représentés  ici. 


VIES    DE    SAINTS   EN    FRANÇAIS  345 

de  S*»  Marthe;  f.  65%  l'élection  de  S.  Mathias;  f.  67%  la  traversée  de  S*«  Marie 
l'Égyptienne,  puis  sa  rencontre  avec  Zozime;  f.  71";  S.  Luc  avec  S.  Paul,  puis  à  son 
scriptorium;  f.  72\  le  martyre  de  S.  Clément;  f.  74",  l'orfèvre  païen  battu  par  les 
squelettes  des  martyrs  de  la  légion  thébaine;  f.  76",  S.  Barnabe  traîné  hors  de  la 
synagogue;  f.  77,  S.Théodore  en  prison,  puis  jeté  au  feu;  f.  77%  le  repas  de 
S.  Oswald;  f.  78",  le  prévôt  dans  la  chambre  de  S'^  Agathe  et  de  ses  deux  sœurs  ; 
f.  85,  le  martyre  de  S*«  Foi;  f;  86",  scènes  de  la  vie  de  S''"  Marguerite;  f.  87",  le 
martyre  des  onze  mille  vierges;  f.  92",  S'«  Christine  flagellée,  puis  jetée  à  la  mer; 
f.  97,  la  conversion  et  le  baptême  de  Valérien;  f.  101",  S'*  Catherine  discutant 
avec  les  philosophes,  puis  le  miracle  des  roues;  f.  107",  le  crucifiement  de 
S.  André;  f.  109",  le  martyre  de  S'"  Lucie;  f.  111",  le  martyre  de  S'«  Agnès;  f.  114", 
la  biche  de  S.  Gilles  blessée;  f.  117%  la  mort  et  les  obsèques  de  S.  Alexis;  f.  120, 
des  maçons  au  travail,  et  l'épisode  du  chien  rapportant  à  S.  Thomas  la  main  du 
bouteillier;  f.  123,  la  prédication  et  la  mort  de  S.  Jacques  le  Mineur;  f.  124", 
S.  Brandan  au  milieu  de  ses  moines,  puis  dans  son  navire;  f.  132",  le  martyre  de 
S.  Victor;  f.  134,  S.  Marcel  exorcisant  et  baptisant;  f.  143",  S.  Nicolas  jetant  de  l'or 
dans  la  maison  de  son  voisin,  puis  parlant  aux  trois  enfants;  f.  151",  la  translation 
des  reliques  de  S.  Nicolas;  f.  157,  S.  Jérôme  accueillant  le  lion  blessé,  puis  lui 
confiant  la  garde  de  l'âne;  f.  158",  S.  Benoît  ravitaillé  par  Romain,  puis  se  roulant 
dans  le  buisson;  f.  166",  S.  Martin  partageant  son  manteau;  f.  175,  l'exhumation 
des  reliques  de  S.  Martin;  f.  177",  S.  Brice  dépeignant  S.  Martin  au  malade;  f.  178", 
S.  Paulin  de  Noie  se  faisant  esclave;  f.  177",  Malchus  saisi  par  les  Sarrasins; 
f.  180,  S.  Paul  le  Simple  exorcisant  un  possédé;  f.  181,  l'apparition  de  l'ange  à 
Zacharie;  f.  184",  S.  Etienne  au  milieu  des  apôtres;  f.  185",  le  martyre  de 
S.  Ghrysanthe  et  de  S'»  Darie;  f.  188,  le  roi  de  France  aux  pieds  de  S.  Léonard, 
puis  la  guérison  de  la  reine;  f.  190,  le  baptême  de  S.  Arnoul,  et  la  délivrance  de 
l'âme  emmenée  par  les  diables;  f.  193",  le  martyre  de  S.  Cyriaque;  f.  194, 
S.  Thomas  de  Cantorbéry  en  discussion  avec  Henri  II  et  son  assassinat;  f.  196, 
S.  Longin  perçant  le  côté  du  Sauveur,  puis  son  martyre;  f.  198,  le  martyre  et  la 
résurrection  de  S.  Georges  ;  f.  203",  le  baptême  et  le  supplice  de  S.  Pantaléon  ; 
f.  205,  la  décollation  de  S.  Sixte  et  de  ses  deux  diacres;  f.  206",  S.  Laurent  sur  le 
gril;  f.  208",  S.  Hippolyte  tiré  à  deux  chevaux;  f.  210,  le  martyre  de  S.  Vincent  ; 
f.  212%  S.  Julien  à  la  chasse,  puis  tuant  ses  parents;  f.  220,  S.  Christophe  portant 
l'enfant  Jésus,  puis  percé  de  flèches;  f.  226,  les  SS.  Côme  et  Damien  guérissant 
les  malades,  et  leur  martyre;  f.  229,  les  bêtes  sauvages  emportant  les  enfants  de 
S.  Eustache.  Dans  le  n°  9229-30:  f.  2,  l'apparition  d'un  ange  à  un  ermite;  f.  4, 
frontispice  représentant  l'entrée  de  la  Vierge  au  temple,  et  de  saints  person- 
nages; f.  5,  l'évêque  arrachant  Théophile  aux  démons;  f.  12,  les  deux  apparitions 
de  la  Vierge  à  l'archevêque  de  Tolède;  f.  12",  le  Juif  jetant  son  enfant  dans  la 
fournaise;  f.  13,  l'image  de  Notre-Dame  jetée  dans  les  latrines,  puis  le  miracle  de 
l'huile;  f.  14,  le  prêtre  à  l'autel  et  l'apparition  de  la  Vierge  à  l'évêque;  f.  14",  la 
mise  en  terre  du  clerc  de  Chartres;  f.  15,  les  trois  assauts  du  diable  contre  le 
moine  ivre;  f.  16,  le  clerc  malade;  f.  16", Notre-Dame  délivrant  la  dame  de  Rome; 
f,  19,  la  mort  de  l'usurier  et  de  la  pauvre  femme;  f.  21,  les  anges  emportant 
l'enfant  de  l'abbesse  à  l'ermite;  f.  22",  l'apparition  de  la  Vierge  au  clerc  marié; 
f.  23",  l'enfant  livré  au  diable  et  sauvé  par  l'ermite;  f.  25,  le  moine  composant 
l'oraison  de  cinq  lettres,  puis  sa  mort;  f.  25",  S.  Pierre  et  la  Vierge  intercédant 
auprès  de  Notre-Seigneur  en  faveur  de  l'âme  du  moine  ;  f.  26",  la  faute,  la  mort,  et 
la  résurrection  du  pèlerin  bourguignon;  f.  27",  Notre-Dame  délivrant  la  religieuse 
de  l'enfer;  f.  29,  la  Vierge  intercédant  pour  l'âme  du  chevalier;  f.  30,  l'apparition 
de  Notre-Dame  à  la  religieuse;  f.  31,  le  larron  délivré  du  gibet;  f.  31",  les  moines 
de  l'abbaye  de  Sainte-Marie,  et  le  sacristain  agenouillé  devant  l'autel  de  la  Vierge 


346  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

f.  32",  l'image  de  Notre-Dame  gardée  par  le  Sarrasin,  et  le  baptême  du  mécréant; 
f.  33',  les  deux  femmes  rivales;  f.  34%  les  archers  tirant  sur  la  statue  de  Notre- 
Dame;  f.  35,  l'abbé  assailli  par  la  tempête;  f.  36,  l'apparition  de  la  Vierge  à 
l'évêque  de  Clermont;  f.  37*,  le  roi  Alexandre  poursuivi  par  la  foule,  puis  visité 
par  Notie-Dame;  f.  40",  l'évêque  dévoilant  au  riche  la  nature  de  son  serviteur; 
f.  41',  l'abbé  exhortant  son  neveu  et  l'apparition  de  la  Vierge  au  doyen;  f.  43,  le 
moine  guéri  par  le  lait  de  Notre-Dame;  f.  44,  le  chevalier  amoureux  prenant 
conseil  de  l'abbé,  puis  visité  par  la  Vierge  :  f.  45',  la  Vierge  délivrant  des  mains  des 
démons  l'âme  du  moine  noyé;  f.  47',  Notre-Dame  chargeant  un  ange  de  porter  à 
l'ermite  l'enfant  de  la  nonne;  f.  49',  Gautier  de  Goincy  à  son  scriptorium,  puis 
offrant  son  œuvre  à  la  Vierge;  f.  52,  l'homme  fuyant  la  licorne;  f.  53,  Paphnuce 
exhortant  Thaïs;  f.  61',  S**  Euphrosyne  parmi  les  moines,  et  ensuite  sur  son  lit 
de  mort;  f.  70',  la  fin  du  monde;  f.  71',  personnages  divers;  f.  76,  frontispice  dans 
lequel  se  voient  des  ermites  tressant  des  paniers  et  arrivant  au  ciel;  f.  77,  l'ermite 
et  la  Sarrasine;  f.  79,  le  chrétien  invité  par  le  Juif  à  renier  Marie;  f.  81,  l'homme 
jetant  des  copeaux  dans  le  blé  de  son  voisin;  f. 82*,  l'ermite  disant  sa  prière;  f.  83', 
l'homme  couvert  de  maux  au  pied  pour  avoir  refusé  l'aumône;  f.  84',  scènes  de 
l'histoire  du  fils  du  sénéchal;  f.  88,  la  dame  portant  le  diable  sur  sa  traîne  et 
S.  Jérôme;  f.  89,  les  Juifs  maltraitant  le  crucifix,  et  leur  baptême;  f.  90,  l'ermite  et 
le  prévôt  d'Aquilée;  f.  91',  la  femme  amenant  S.  Paulin  de  Noie  au  roi,  puis  le 
saint  servant  celui-ci;  f.  93,  l'ermite  exhortant  sa  nièce;  f.  95,  le  diable  tentant 
l'ermite  sous  la  forme  de  diverses  bêtes,  puis  le  repas  chez  le  meunier;  f.  %',  le 
moine  recevant  une  bourse  de  son  prieur  el  payant  l'usurier;  f.  97',  l'usurier 
abandonnant  ses  richesses  à  l'ermite,  puis  remplissant  la  huche  de  bêtes  répu- 
gnantes; f.  99',  le  bourgeois  de  Rome  en  conversation  avec  son  fils;  f.  101,  le 
moine  sculptant  un  diable,  puis  tenant  la  femme  dans  ses  bras;  f.  102',  le  crapaud 
sautant  à  la  figure  du  fils  ingrat;  f.  104,  le  jeune  Romain  luttant,  passant  son 
anneau  à  l'idole,  et  le  recevant  de  la  main  de  Notre-Dame;  f.  1(J6,  les  trois  clercs  à 
cheval,  puis  l'un  d'eux  aux  pieds  de  l'ermite;  f.  109',  les  nonnes  se  plaignant  de 
leur  abbesse  k  l'évêque,  et  l'ange  apportant  son  enfant  a  l'ermite;  f.  111',  la  reine 
de  Rome  tentée  par  son  beau-frère,  et  l'arrestation  du  coupable;  f.  114,  le  larron 
aux  pieds  de  l'ermite,  et  sa  mort;  f.  115',  la  sacristine  avec  son  amant,  puis 
prosternée  devant  la  Vierge;  f.  117',  l'exhumation  du  clerc  ayant  en  bouche  une 
fleur  de  lis;  f.  118',  le  prêtre  coupable  à  l'autel,  puis  aux  pieds  de  l'abbé;  f.  119',  la 
statue  de  la  Vierge  déchirant  son  vêtement;  f.  120,  S.  Jean,  S.  Barthélemi, 
S.  Martin,  et  Notre-Dame  délivrant  l'âme  du  paysan;  f.  120',  le  chevalier  à  la 
femme  aveugle  faisant  hommage  à  Notre-Dame;  f.  121',  les  jeunes  gens  attaquant 
les  pèlerins;  f.  122,  le  chevalier  entendant  la  messe,  tandis  que  Notre-Dame 
combat  pour  lui;  f.  122',  la  femme  enlevant  l'enfant  Jésus  à  la  statue  de  la  Vierge, 
et  l'apparition  de  celle-ci  à  son  fils;  f.  123,  le  gendre  étranglé  sur  l'ordre  de  sa 
belle-mère  et  le  supplice  de  la  coupable;  f.  124,  l'apparition  de  Notre-Dame  au 
lépreux,  et  la  visite  du  lépreux  au  chevalier;  f.  125',  l'accouchement  de  la  Juive, 
et  le  baptême  de  son  enfant;  f.  127,  la  Vierge  appelant  le  pauvre  homme  au 
paradis;  f.  128,  Malaquin  envoyant  une  femme  à  l'ermite,  puis  son  baptême; 
f.  129",  l'ermite  ignorant  recevant  les  conseils  de  son  maître;  f.  130%  le  riche 
distribuant  ses  aumônes,  puis  affligé  de  maux  à  la  jambe;  f.  131',  le  chevalier 
recevant  le  barillet  de  l'ermite  et  essayant  de  le  remplir;  f.  133,  la  femme  aperçue 
en  enfer  par  sa  fille,  et  diverses  figures  de  bienheureux  ;  f.  135,  le  diable  aperçu 
par  l'ermite  au-dessus  du  château;  f.  137,  la  fille  coupable,  et  la  foule  maltraitant 
l'ermite;  f.  138,  l'ermite  se  brûlant  les  doigts;  f.  139',  l'ermite  enseignant  la  foule, 
et  la  résurrection  du  Sarrasin;  f.  140',  le  clerc  Goliard  recevant  l'hostie  de  la  main 
de  l'enfant  Jésus  ;  f.  142,  le  moine  passant  à  travers  la  gueule  du  diable;  f.  142',  les 


VIES   DE   SAINTS   EN   FRANÇAIS  347 

quatre  ermites  à  table;  f.  144,  le  roi  chez  son  châtelain  et  la  reine  précipitant  le 
cadavre  du  sénéchal  dans  le  puits  ;  f,  146",  la  nonne  prenant  la  fleur  du  chou,  ses 
violences,  et  sa  délivrance;  f.  147,1a  dame  coupable  devant  l'empereur,  puis  se 
confessant  au  pape;f.  149,  l'ânier  et  Merlin;  f.  151,  l'ermite  à  table  recevant  les 
remontrances  de  son  frère;  f.  152",  l'enfant  arraché  par  le  diable  à  son  père  et 
transporté  en  enfer;  f.  154,  l'enfant  se  fiançant  à  la  statue  de  la  Vierge,  et  sa  mort; 
f.  155,  les  deux  frères  interrogeant  un  berger,  puis  assaillis  par  des  brigands; 
f.  156%  l'ermite  et  la  tête  de  mort;  f.  157%  le  diable  emportant  le  valet  de  l'écuyer, 
et  les  deux  hommes  devant  l'autel  de  la  Vierge;  f.  158",  la  mort  du  mauvais 
ermite  et  du  bon  pèlerin;  f.  159',  les  trois  frères  poursuivis  par  les  gens  du 
seigneur;  f.  160",  le  malade  faisant  trancher  son  pied,  puis  guéri  par  Notre-Dame; 
f.  161,  les  deux  clercs  compagnons,  et  l'apparition  du  plus  jeune  à  l'aîné  après  sa 
mort;  f.  161",  la  Vierge  visitant  l'enfant  et  recevant  son  âme;  f.  lôS"',  la  Vierge 
recevant  les  brandons  enflammés,  et  l'apparition  de  l'ange  à  l'ermite;  f.  163,  le 
prêtre  repentant  visité  par  la  Vierge,  puis  aux  pieds  de  l'archevêque;  f.  164,  le 
f  orgeron  faisant  ses  aumônes,  puis  sa  rencontre  à  Rome  avec  l'ermite;  f.  166,  le 
clerc  priant  la  Vierge  et  guéri  par  elle;  f.  166",  le  diable  précipitant  l'enfant  par  la 
fenêtre  et  Notre-Dame  le  sauvant;  f.  167",  la  femme  aveugle  implorant  la  Vierge; 
f.  168",  le  comte  près  du  lit  de  la  jeune  fille  nommée  Marie;  f,  169",  la  Vierge 
sauvant  l'enfant  des  eaux;  f.  170,  l'ermite  porté  en  purgatoire  par  l'ange,  puis  sa 
mort;  f.  171",  l'âme  du  vilain  sauvée  par  Notre-Dame;  f.  172,  le  diable  apportant 
une  poule  à  l'ermite,  puis  lui  amenant  la  fille  du  chevaher;  f.  175",  la  mère 
implorant  la  Vierge,  et  son  fils  délivré  du  gibet;  f.  176",  l'ermite  plantant  ses 
poireaux;  f.  177",  Notre-Dame  guérissant  la  femme  incestueuse;  f.  179",  l'ermite 
cherchant  à  prendre  le  diable  dans  ses  lacets,  puis  succombant  entre  les  bras 
d'une  dame;  f.  181",  la  dame  disant  ses  heures  au  milieu  des  spectres,  puis  visitée 
par  la  Vierge;  f.  183,  les  voleurs  chez  l'ermite,  et  celui-ci  leur  apportant  le  sac 
o  ublié  par  eux;  f.  184",  le  moine  sculptant  un  diable,  puis  délivré  par  l'image  de 
la  Vierge;  f.  185",  l'ange  et  l'ermite  rencontrant  un  cadavre,  puis  une  troupe  de 
gens  à  cheval;  f.  188,  le  jeune  clerc  offrant  de  son  pain  à  l'enfant  Jésus  durant  la 
célébration  de  l'office;  f.  188",  l'ermite  quittant  sa  cellule  et  prêchant  devant  les 
pères  du  désert.  Dans  son  état  primitif,  le  volume  a  appartenu  aux  Chartreux  de 
Zeelhem,  ainsi  que  l'attestent  les  notes  suivantes,  d'une  écriture  du  XIV»  siècle  : 
en  tête  du  f.  1  du  n°  9225,  Perlinel  ad  Carlhusienses  in  Zelhem  prope  Dyest  ;  au 
f.  190  du  n°  9229-30,  DU  Boik  behoirl  lo  den  Chartrosen  van  Seelhem  by  Dyest.  Dès 
le  XV»  siècle,  on  le  trouve,  sectionné  en  deux  parties,  dans  la  Bibliothèque  de 
Bourgogne  (1).  Les  ff.  1  et  233  du  1. 1  portent  l'estampille  rouge,  aux  faisceaux,  de 
la  BibHothèque  nationale  de  Paris.  Cette  estampille  a  été  grattée  aux  ff.  2  et  190,  du 
t.  II.  Le  n"  9225  est  relié  en  peau  chamoisée  rouge;  dos  en  basane  brune  avec  le 
titre  en  lettres  d'or  :  La  légende  dorée  ;  fermoirs  en  cuivre.  Au  n"  9229-30,  reliure 
en  veau  racine  rehaussé  d'or;  au  dos,  le  titre  doré,  reproduit  à  l'intérieur  sur  une 
étiquette  de  maroquin  rouge  :  Miracles  de  ISotre-Dame,  Vies  des  pères  en  vers;  plus 
bas,  les  armes  de  Belgique  et  la  cote  Bibl.  royale. 

3355.  (10295-304).  —  Légendes  en  prose  et  en  vers  (2), 
1.  (F.  1-10).  Le  vie  saint  Gristofle. 


(1)  Barrois,  Bibliothèque  pro typographique,  pp.  127,  245,  nn"  737,  1712,  et 
pp.  128,  250,  nno»  746, 1745. 

(2)  Voir  une  description  de  ce  manuscrit  dans  Hervieux,  Les  Fabulistes  latins. 


348  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHEQUE   ROYALE 

2.  (F.  10-14).  Le  vie  monsigneur  saint  Sebastiien. 

3.  (F.  14V-19).  Le  vie  medamme  sainte  Ursele  et  des .  xj°" .  viergns. 

4.  (F.  19-22).  Le  vie  des  .  vij .  dormans. 

5.  (F.  22-29).  Le  vie  et  le  passion  monsigneur  saint  Quentin. 

6.  (F.  29V-34V).  Le  vie  saint  Basille. 

7.  (F.  34^-47).  Le  vie  saint  Alexis. 

8.  (F.  47^-59).  Le  vie  sainte  Dieudonnee,  mère  a  saint  Jehan 
Bouque  d'or. 

9.  (F.  59-63).  Le  vie  sainte  Barbe. 

10.  (F.  63^-68").  Le  vie  monsigneur  saint  Gorge. 

11.  (F.  68^-75).  Le  vie  sainte  Eufrosine. 

12.  (F.  75^-103).  Le  vie  saint  Antonne. 

13.  (F.  103^-104^).  Le  vie  saint  Bietremieu. 

14.  (F.  104^-105).  Le  vie  saint  Mahieu  apostele. 

15.  (F.  105^).  Le  vie  sainte  Agnes. 

16.  (F.  105^-106).  Le  vie  saint  Vincant. 

.     17.  (F.  106-107^).  Le  vie  saint  Estievone. 

18.  (F.  107^-108).  Le  vie  saint  Jehan  evangeliste  et  apostele. 

19.  F.  (108-109'^).  Des  inocens. 

20.  (F.  109^-111).  Le  vie  saint  Piere  apostele. 

21.  (F.  1 1 1-113).  Le  vie  saint  Jehan  Baptiste. 

22.  (F.  113).  Le  vie  saint  Denis. 

23.  (F.  113^-116).  Le  vie  Marie  Magdelaine. 

24.  (F.  116-120^).  Le  vie  sainte  Marthe. 

25.  (F.  120^-121).  De  saint  Andrieu. 

26.  (F.  121-124).  Le  vie  monsigneur  saint  Martin. 

27.  (F.  124-128).  Le  vie  et  le  martire  saint  Leuren. 

28.  (F.  128-137).  Le  vie  de  Marine  d'Egipte,  viergene  (1). 

29.  (F.  137-146V).  Le  vie  sainte  Julianne. 

30.  (F.  146^-158).  Le  vie  medame  sainte  Kateline,  vierge. 

31.  (F.  158^-165).  Le  vie  sainte  Elizabeth  de  Hongrie. 

32.  (F.  165V-175).  Le  vie  saint  Eustasse. 

33.  (F.  175-178).  Le  vie  saint  Ypolite. 

34.  (F.  178^-185^).  Le  vie  saint  Lambiert. 

35.  (F.  185V-188).  Le  vie  saint  Sixtes. 

36.  (F.  188-191').  Le  vie  saint  Longis. 

37.  (P.  191V-193).  Le  vie  saint  Quiriache. 


1. 1,  p.  636.  PaulMeyer  en  a  donné  une  notice  complète  dans  la  Romania,  t.  XXX, 
1901,  p.  295-316. 

(1)  Cette  vie  a  été  publiée  par  Léon  Olugwkt,  dans  la  Revue  de  l'Orient  chrétien, 
1903,  p.  300-311  et  à  nouveau  dans  Vie  et  office  de  Sainte  Marine,  Paris,  1905, 
p.  180-91. 


VIES   DE    SAINTS   EN   FRANÇAIS  349 

38.  (F.  193-194^).  Le  vie  saint  Babille. 

39.  (F.  194^-197).  Le  vie  saint  Marins  et  sainte  Marthe  et  Audifar 
et  Abaruch. 

40.  (F.  197-199^).  Le  vie  de  .  iij  .  frère  jumiaus. 

41.  (F.  200-206).  Xe  vie  et  le  martire  saint  Cosmes  et  saint 
Pamyien. 

42.  (F.  206^-230^).  [Marie  de  Frange].  Ysopes  en  rommanch  (1). 

43.  (F.  231-286V).  [Gossoum.  L'Image  du  monde]  (2). 

44.  (F.  287-337).  De  Boece,  De  consolation;  [traduction  de  Renaut 
de  Louens]  (3). 

45.  (F.  337-363V).  Le  laie  Bible. 

46.  (F.  364-385"^).  Le  vie  et  le  martire  messire  saint  Denis  de 
Franche. 

Sur  deux  feuillets  liminaires,  table  des  matières. 
En  tête  du  volume,   un   feuillet  de  parchemin  contenant  des 
fragments  de  comptes. 

Papier,  filigranes  :  le  chien  passant  portant  un  grelot,  le  léopard  accroupi, 
diverses  ancres,  le  dauphin;  385  feuillets,  plus  quatre  de  garde  au  commencement, 
le  premier  en  parchemin,  et  neuf  blancs  à  la  fin;  0">,'295  X  0™,212;  XV«  siècle 
(1428  et  1429),  car  on  relève  dans  le  volume  les  notes  suivantes  :  f.  103,  escript  le 
jour  de  le  Magdelaine  par  Jehan  Wag'  l'an,  mil  iiij" .  xxviij  ;  f.  124,  cxplicit  finis  le 
vie  saint  Martin  qui  fu  parfaite  par  Jehan  Wag'  l'an  mil  iiij'^ .  xxviij  .  en  jungnel,  le 
xxviij e  jour  ; 

f.  158,  El  ossi  priies  pour  celi 

Qui  l'eut  escript  par  samedi, 

Le  nuit  de  le  fieste,  a  At  (4), 

Que  il  eut  fait  par  nuit  bien  tart, 

L'an  .  iiij'^ .  et  .  xxviij 

Avecques  mille,  je  le  vous  dy;  .        . 

puis  f.  230%  Et  se  doinst  Dieus  sanlet  et  joie 

A  celui  qui  recopiiel  l'a 

Parfait  le  nuit,  con  vous  dira. 

Tout  droit  c'on  dist  de  Pentecouste, 

C'est  boin  a  savoir  et  peu  couste, 

Avoecques  mille  et  quatrecens 

Et .  xxix . 

Les  morceaux  9,  28-32,  42-45  sont  transcrits  sur  deux  colonnes;  initiales  alternes 
bleues  et  rouges;  foliotation  ancienne.  Au  bas  du  f.  385',  il  y  a  l'indication  du  prix 
payé  pour  la  confection  du  volume.  Au  sommet  du  feuillet  suivant  figure  l'anno- 
tation qui  suit  :  En  ce  livre  sont  contenues  pluiseurs  vyes  de  sains  et  de  saintes  en 
rime  et  en  prose,  lequel  est  a  monseigneur  Charles  de  Croy,  comte  de  Chimay.  Charles. 


(1)  Cf.  Groeber,  Grundriss  der  romanischen  Philologie,  t.  II,  p.  632. 

(2)  Ibid.,  p.  757. 

(3)  Cf.  t.  IV  de  ce  Catalogue,  p.  353. 

(4)  Ath  (Hainaut) 


350  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Lesff.  1  et  386  portent  le  timbre  roafje,  R.  F.,  de  la  Bibliothèque  nationale  de 
Paris.  Reliure,  peau  chamoisée  violette;  au  dos,  l'inscription  dorée:  Taria;  sur  le 
premier  plat  intérieur,  Tex-libris  armorié  d'Albert  et  Isabelle. 

3356.  (10326).  —  Légendes  (1). 

1.  (F.  1-1 V).  Les  entitulacions  des  vies  des  seintz  et  comment  ils 
somit  mys  el  livre  par  ordre  et  quaates  ciiapitres  chescune  historié 
contient  par  soy. 

Le  feuillet  2  est  blanc. 

2.  (F.  3v).  [Table  en  italien]. 

3.  (F.  6-12^').  La  despu toison  seint  Père  et  seint  Pol  encontre 
SymonMague  devant  l'empereur  Noiron  (2). 

4.  (F.  12^-18^').  La  vie  et  li  martyres  monseigneur  seint  Père 
l'apostre  (3). 

5.  (F.  18^-24^).  Einssuit  comme  monseingneur  seint  Pol  fu  deco- 
lez(4). 

6.  (F.  24*).  La  vie  monseigneur  S.  Jehan,  si  comme  il  fu  bouliz  en 
I'uille(5). 

7.  (F.  24^-30*).  La  vie  monseigneur  seint  Jehan  l'Evangelistre  (6). 

8.  (F.  30^-51^).  La  vie  et  la  passion  de  monseingneur  seint  Jasque 
le  beneoit  apostre  (7). 

9.  (F.  51^-59).  La  vie  et  la  passion  monseigneur  S.  Mathieu 
l'apostre  (8). 

10.  (F.  59^-68^).  La  vie  et  la  passion  monseigneur  seint  Symon  et 
.seint  Jude,  apostres  (9). 

11.  (F.  68^-69^).  La  vie  et  li  martyres  monseingneur  seint  Felippe 
l'apostre  (10). 

12.  (F.  69^-71^).  La  vie  et  ly  martyres  de  monseingneur  seint 
Jasque  le  Petit  (11). 

13.  (F.  71^-76^).  La  vie  et  li  martyres  monseingneur  S.  Berthelemi 
l'apostre  (12). 


(1)  Voir  sur  ce  volume  Paul  Hkter,  Notices  et  extraits  des  manuscrits,  L  XXXV  ', 
1897,  p.  468-70. 

(2)  Pour  cette  légende,  voir  ibid.,  t.  XXXVI «,  1901,  p.  425,  art.  24. 

(3)  Ibid. ,  t.  XXX V  a,  p.  476,  art.  8. 

(4)  Ibid.,  t.  XXXVI 2,  p.  426,  art.  25. 

(5)  Ibid.,  t.  XXXV  2,  p.  476,  art.  10. 

(6)  Ibid.,  L  XXXVI»,  p.  423,  art.  16. 

(7)  Ibid.,  t.  XXXV 2,  p.  477,  art.  12. 

(8)  Ibid.,  t.  XXXVI 2,  p.  424,  art.  18. 

(9)  Ibid.,  t.  XXXV  2,  p.  478,  art  14. 

(10)  i6id.,p.478,  art.  15. 

(11)  iftid.,  p.  478,  art.  16. 

(12)  Ibid.,  t.  XXXVI «,  p.  425,  art.  21. 


VIES    DE    SAINTS    EN    FRANÇAIS  351 

14.  (F.  76^-79).  La  vie  et  li  martyres  monseingneur  seint  March 
l'evangelistre  (1). 

15.  (F.  79-81^).  La  vie  et  la  passions  et  li  martires  de  monsein- 
gneur saint  Longis  (2). 

16.  (F.  81^-85^).  [La  vie  de  saint  Sébastien]  (3). 

17.  (F.  86-92).  La  vie  et  li  martyres  monseingnem-  saint  Vincent  (4). 

18.  (F  92-97).  La  vie  et  li  martyres  monseigneur  seint  Jorge  (5). 

19.  (F.  97-108).  La  vie  et  li  martyres  monseigneur  S.  Gristofle  (6). 

20.  (F.  108-112).  La  vie  et  ly  martyres  madame  seinte  Agathe  (7). 

21.  (F.  112-115).  La  vie  et  li  martyres  madame  seinte  Luce  (8). 

22.  (F.  115-120).  La  vie  et  li  martyres  madame  seinte  Agnes  (9). 

23.  (F.  120-122^).  La  vie  et  li  martyres  madame  seinte  Felice  et  de 
ses.  vii.  fiulz,  qui  furent  martyriez  avec  li  (10). 

24.  (F.  122^-13 1^).  La  vie  et  li  martyres  madame  seinte  Gristine  (11). 

25.  (F.  132-1 35v).  Coument  la  seinte  veraie  croiz  fu  trouvée  (12). 

26.  (F.  135^-136^).  La  vie  et  li  martyres  monseigneur  s.  Kyriace, 
l'evesque  (13). 

27.  (F.  136^-143).  La  vie  monseigneur  seint  Denis  (14). 

28.  (F.  143-148^).  La  vie  et  li  martyres  de  monseigneur  seint  Gosme 
et  seint  Domien  (15). 

29.  (F.  148^-151). La  vie  etli  martires monseigneurseintSyxtes (16). 

30.  (F.  151-155).  La  vie  et  li  martyres  de    monseigneur   seint 
Lorenz  (17). 

31.  (F.  155-158).Lavie  etli  martyres  monseigneur  seint  Ypolite(18). 

32.  (F.  158-164^).  La  vie  et  li  martyres  monseigneur  seint  Lam- 
bert (19). 


(1)  Paul  Meyer,  Notices  el  extraits  des  manuscrits,  t.  XXXVI 2,  p.  424,  art.  20. 

(2)  Ibid.,  p.  439,  art.  65,  et  Romania,  t.  XXX,  1901,  p.  312,  art.  36. 

(3)  Paul  Meyer,  Romania,  t.  XXX,  p.  297,  art.  2. 

(4)  Paul  Meyer,  Notices  el  extraits  des  manuscrits,  t.  XXXV  ^,  p.  481,  art.  26. 

(5)  Ibid.,  t.  XXXVI 2,  p.  439,  art.  67. 

(6)  Ibid.,  p.  440,  art.  70,  et  Romania,  t.  XXX,  p.  297,  art.  1. 

(7)  Ibid.,  t.  XXXV 2,  p.  495,  art.  49. 

(8)  Ibid.,  t.  XXXVP,  p.  466,  art.  150. 

(9)  76irf.,p.467,  art.  151. 

(10)  Ibid.,  t.  XXXV 2,  p.  498,  art.  60. 

(11)  Ibid.,  t.  XXXVI2,p.466,  art.  147. 
vl2)  Ibid.,  p.  422,  art.  13. 

(13)  Ibid.,  p.  438,  art.  63,  et  Romania,  t.  XXX,  p.  312,  art.  37. 

(14)  Ibid.,  t.XXXV2,  p. 484,  art.  33. 

(15)  Ibid.,  t.  XXXVI 2,  p.  429,  art.  37,  et  Romania,  t.  XXX,  p.  313,  art.  41. 

(16)  Ibid.,  p.  440,  art.  69,  et  Romania,  t.  XXX,  p.  312,  art.  35. 

(17)  Ibid.,  p.  428,  art.  33,  et  Romania,  t.  XXX,  p.  309,  art.  27. 

(18)  Ibid..  p.  428,  art.  34,  et  Romania,  t.  XXX,  p.  312,  art.  33. 

(19)  Ibid.,  p.  432,  art.  43,  et  Romania,  t.  XXX,  p.  312,  art.  34. 


352  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

33.  (F.  164^-174).  Li  purgatoire  monseigneur  seint  Patrice  (1). 

34.  (F.  174-189).  La  vie  et  li  martyres  de  monseigneur  seint  Julien 
de  Bride  (2). 

35.  (F.  189-203^).  La  vie  monseigneur  s.  Brandain(3). 

36.  (F.  203^-207^).  La  vie  et  la  passion  monseigneur  seint  Thou- 
mas  de  Gamtorbire  (4). 

37.  (F.  207^-224).  La  vie  et  li  martyres  monseigneur  seint  Sil- 
vestre  (5). 

38.  (F.  224-225^).  La  venue  Antecri[s]t  (6). 

39.  (F.  226-226").  Le  jugement  Nostre  Seigneur  Ihesu  Crist.  Inc. 
Quant  xl.  jorz  seront  passez  après  la  mort  Antecrist,  nus  hom  ne  set 
conme  grant  il  i  a  desque  au  jor  du  jugement. 

40.  (F.  226V-230).  L'asompcion  Nostre  Dame  (7). 

41.  (F.  230-246).  La  vie  et  la  passion  monseigneur  s.  Andriu 
l'apostre  (8). 

42.  (F.  245-251*).  La  vie  et  li  martyres  de  seint  Hernoul  (9). 

43.  (F.  25U-257").  La  vie  madame  seinte  Marie  Magdalaine  (10). 

44.  (F.  257"-264v).  La  vie  madame  seinte  Marie  l'Egypcicnne  (11). 

45.  (F.  265-266).  La  vie  et  li  martyres  monseigneur  seint  Luc 
l'evangelistre  (12). 

Parchemin  ;  266  feuillets,  plus  deux  de  garde;  O-'.aTS  X  0»,183;  XIII«  siècle,  sauf 
les  tables,  qui  sont  du  XIV";  deux  colonnes;  rubriques;  initiales  filigranées  alter- 
nativement rouges  et  bleues;  lettrines  d'or  sur  cadres  de  pourpre  et  d'azur 
rehaussés  d'ornements  blancs.  Le  f.  4'  et  le  f.  5  sont  occupés  par  deux  peintures 
en  pleine  page,  qui  représentent  :  l'une,  la  Vierge  et  S.  Jean  au  pied  de  la  croix, 
l'autre,  le  Christ  assis  sur  les  nuages  avec,  aux  angles,  les  figures  symbolisant  les 
quatre  évangélistes.  Le  texte  est  en  outre  illustré  de  petites  vignettes  (13)  dont  voici 
les  sujets  :f.  6,  la  dispute  de  Pierre  et  de  Paul  contre  Simon  le  Magicien;  f.  12',  le 
crucifiement  de  Pierre;  f.  l8^  la  décollation  de  Paul;  f.  24',  S.  Jean  dans  l'huile 


(1)  Paul  Mkyer,  Notices  et  extraits  des  manuscrits,  t.  XXXVI 2,  p.  445,  art.  89. 

(2)  Ibid.,  p.  429,  art.  36. 

(3)  Ibid.,  p.  457,  art.  122.  Cette  copie  du  second  Brendan  en  prose  est  restée 
inconnue  à  Cabl  Wahlund,  Die  allfranzôsische  Prosailbersetzung  von  Brendans 
Meerfahrt,  Upsala,  1900,  in-8»,  Einl.  p.  XXXV,  p.  103-201. 

(4)  Paul  Meyer,  Notices  et  extraits  des  manuscrits,  t.  XXXVP,  p.  438,  art.  64. 

(5)  Ibid.,  t.  XXXV  •'î,  p.  439,  art.  41. 

(6)  Ibid.,  p.  491,  art.  45. 

(7)  Ibid.,  t. XXXVI »,  p. 422,  art  14. 

(8)  Ibtd. ,  t.  XXX  V  ^  p.  480,  art.  22. 

(9)  Ibid.,  p.  490,  art.  44. 

(10)  iètd.,  p.  491,  art.  47. 

(11)  i6td,,p.492.  art.48. 

(12)  76irf.,p.  479,arl.  19. 

(13)  Sur  les  miniatures  de  ce  volume,  voh*  Fierens-Gevaert,  Psychologie  d'une 
ville.  Essai  sur  Bruges,  p.  78. 


YIES   DE   SAINTS   EN    FRANÇAIS  353 

bouillante;  £  24',  Domitien  condamnant  S.  Jean  à  l'exil;  f.  30'',  la  décollation  de 
S.  Jacques  et  de  Josias;  f.  35%  la  translation  du  corps  de  S.  Jacques;  f.  bV, 
S.  Mathieu  guérissant  une  victime  des  deux  enchanteurs  éthiopiens;  f.  59",  le 
meurtre  de  S.  Simon  et  de  S.  Jude;  f.  68%  S.  Philippe  et  le  serpent;  f.  69%  la  lapi- 
dation de  S.  Jacques  le  Mineur;  f.  71%  le  supplice  de  S.Barthélemi;  f.  66%  S.  Marc 
écrivant  son  évangile;  f,  79,  S.  Longin  détruisant  les  idoles;  f,  81",  S.  Sébastien 
percé  de  flèches;  f.  86,  le  corps  de  S.  Vincent  traîné  aux  champs;  f.  92,  S.  Georges 
attaché  à  la  roue;  f.  97,  S.  Christophe  près  de  la  ville  de  Samine;  f.  108,  les 
bourreaux  mutilant  S*«  Agathe;  f.  112,  le  supplice  de  S*''  Lucie;  f.  115,1e  fils  du 
préfet  frappé  de  mort  en  s'approchant  de  S"  Agnès;  f  120%  la  décollation  de 
S'»  Félicité  et  de  ses  fils;  f.  122%  la  flagellation  de  S*«  Christine;  f.  132,  la  découverte 
de  la  vraie  croix;  f.  135%  les  bourreaux  coulant  du  plomb  dans  la  bouche  de 
S.  Cyriaque;  f.  136%  la  décollation  de  S,  Denis;  f.  143,  la  décollation  des 
SS.  Côme  et  Damien;  f.  148",  la  décollation  de  S.  Sixte  dans  le  temple  de  Mars; 
f.  151,  S.  Laurent  sur  le  gril;  f.  155,  le  corps  de  S.  Hippolyte  tiré  à  deux  chevaux; 
f.  158,  la  mort  de  S.  Lambert;  f.  164%  S.  Patrice  au  purgatoire;  f.  174,  S.  Julien 
transportant  le  lépreux  sur  sa  barque;  f.  189,  le  navire  de  S.  Brendan;  f.  203, 
S.  Thomas  de  Cantorbéry  décapité  et  tenant  sa  tête  entre  ses  mains;  f.  207% 
S.  Silvestre  enchaînant  le  dragon;  f.  224,  l'Antéchrist;  f.226,  le  Christ  au  jugement 
dernier;  f.  226*,  la  mort  de  la  Vierge;  f.  230,  le  crucifiement  de  S.  André;  f.  245, 
S.  Arnould  assailli  par  ses  serviteurs;  f.  251%  Madeleine  essuyant  les  pieds  de 
Jésus;  f.  257%  S**  Marie  l'Égyptienne  dans  la  forêt;  f.  265,  S,  Luc  à  son  scriptorium. 
Au  revers  du  premier  feuillet  de  garde,  un  ex-libris  ancien  a  été  gratté.  Au 
XV"  siècle,  le  volume  faisait  partie  de  la  librairie  des  ducs  de  Bourgogne  (1).  Ff.  1 
et  266,  il  y  a  le  timbre  rouge,  aux  faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris, 
Reliure,  veau  racine  avec  le  titre  doré  au  dos  :  Vies  des  seinlz. 

3357.  (10747).  —  Gautier  de  Goingy.  Les  miracles  de  Notre- 
Dame  (2). 

1.  (F.  1-3^).  [Prologue  du  premier  livre]. 

2.  (F.  3v-6v).  [Ghansons  notées]. 

a)  Inc.  Amors  qui  bien  siet  en  chanter. 

P)  Inc.  Qui  que  face  rotruange  novele. 

Y)  Inc.  Roine  celestre,  bien  fusses  tu  née. 

5)  Inc.  Talant  m'es  pris  orendroit  (3). 

e)  Inc.  Efïorcier  m'estuet  ma  voix. 

l)  Inc.  Quant  ces  floretes  florir  vol. 

r|)  Inc.  Por  conforter  mo[n]cuer  et  mon  corage. 

3.  (F.  6^-7).  [Table  latine  des  Miracles  du  premier  livre]. 

4.  (F.  7-20).  De  Theofilo.  =  Miissafia  (4),  1, 1. 


(1)  Barrois,  Bibliothèque  prolypographique,  pp.  178,  280,  n»*  1203, 1967. 

(2)  Groeber,  Grundriss  der  romanischen  Philologie,  t.  II,  p.  651. 

(3)  Voir  sur  cette  chanson  P.  Meyer,  Ilomania,  t.  XVII,  1888,  p.  435. 

(4)  Pour  les  Miracles,  nous  renvoyons  au  tableau  donné  par  A.  Mussafia  dans 
son  mémoire  liber  die  von  Gautier  de  Coincy  beniltzen  Quellen,  p,3-5  (Denkschriften 
DER  KAis.  Akademie  DER  WissENscHAFTEN  IN  WiEN,  Phil.-hist.  Glassc,  t.  XLIV,  1894). 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T.   V.  23 


354  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

5.  (F.  28-34).  De  saint  Yldefons.  =  Mussafia,  1, 2. 

6.  (F.  34^-35).  Dou  Juif  verrier  qui  mist  son  filz  ou  four  chaut.  = 
Ibid.,  I,  3. 

7.  (F.  35-36).  De  la  tablete  que  li  Juis  geta  en  la  privée.  ^  Ibid., 
1,4. 

8.  (F.  36-36^).  Dou  prestre  qui  ne  savoit  que  la  messe  de  Nostre 
Dame  Salve,  mncfa  parens,  =  Ibid.,  1, 5, 

9.  (F.  36^-37^).  Dou  clerc  mort  sanz  confession  que  Nostre  Dame 
fist  enterrer  en  terre  benooite.  =  Ibid.,  1, 6. 

10.  (F.  37^-38*').  Dou  moisne  qui  fu  ivres,  que  Nostre   [Dame] 
defendi  dou  deable.  «==  Ibid.,  I,  7. 

11.  (F.  38^-39^).  D'un  clerc  que  Nostre  Dame  gari  porce  qu'il 
disoit  volentiers  son  salu.  =  Ibid.,  1, 8. 

12.  (F.  39^-44^).  D'une  borjoisse  de  Rome  qui  fu  enceinte  de  son 
filz,  que  Nostre  Dame  délivra.  —  Ibid.,  1, 9. 

13.  (F.  44^-48).  De  l'ousurier  et  de  la  povre  famé  qui  morurent 
en  1  jor.  =  Ibid.,  1, 10. 

14.  (F.  48-50^).  De  l'abaesse  enceinte  que  Nostre  Dame  délivra.  = 

Ibid.,  in. 

15.  (F.  50^-52).  Dou  clerc  qui  espousa  l'image  de  son  anel.  —  Ibid., 
1,12. 

16.  (F.  52-55).  De  la  famé  qui  dona  son  enfant  au  deable.  =  Ibid., 
1,13. 

17.  (F.  55-55^).  D'un  simple  moisne.  =  Ibid.,l,  14. 

18.  (F.  55^-57).  Dou  clerc  Saint  Père  que  Nostre  Dame  délivra  des 
deables.  =»  Ibid.,  1, 15. 

19.  (F.  57-58*).  De  Gerart  a  qui  li  deables  fist  coper  son  membre, 
que  Nostre  Dame  délivra.  =  Ibid.,  1, 16. 

20.  (F.  58^-60).  D'un  chevalier  qui  amaune  nonain.  =  Ibid.,  1, 17. 

21.  (F.  60-61).  D'unprieurquiestoittrespassc,quis'aparuta  1  sien 
frère.  =  Ibid.,  1, 18. 

22.  (F.  61-63).  D'un  chevalier  qui  morut  en  son  bon  proposement 
et  fu  saus.  =  Ibid.,  1, 19. 

23.  (F.  63-64V).  De  la  nonain  a  qui  Nostre  Dame  dist  que  ne  deist 
que  .  1.  Ave  Maria.  =  Ibid.,  1, 20. 

24.  (F.  64^-65^).  Dou  pendu  que  Nostre  Dame  defendi  de  mort.  =^ 
lbid.,l^\. 

25.  (F.  65^-67^').  Dou  moine  a  qui  Nostre  Dame  dona  le  béni 
livre.  =  Ibid.,  1, 22. 

26.  (F.  67^-69).  D'un  Sarrazln  qui  avoit  une  y  mage  de  Nostre 
Dame.  =  Ibid.,  I,  23. 

27.  (F.  69-70).  D'une  famé  qui  toloit  a  une  autre  son  mari  par 
pechie.  =  Ibid.,  I,  24. 


VIES    DE    SAINTS    EN    FRANÇAIS  355 

28.  (F.  70-71^).  Si  comme  l'image  Nostre  Dame  tendi  son  genoil 
par  recevoir  le  quarrel.  =  Mussafia,  1, 25. 

29.  (F.  71^-73).  De  la  nef  que  Nostre  Dame  délivra  dou  péril  de  la 
mer.  ==  Ibid.,  1, 26. 

30.  (F.  73-75).  Si  comme  Nostre  Dame  dona  la  chasuble  a  l'evesque 
de  Clermont.  =  Ibid.,  I,  27. 

31.  (F.  75-80^).  Dou  foui  qui  fist  assoudre  le  cheYa.\ier.  =  lbid.,1, 28. 

32.  (F.  80^-82).  Dou  deable  qui  servoit  le  preudome  en  guise  d'un 
vallet.  =  Ibid.,  I,  29. 

33.  (F.  82-84^).  Dou  clerc  ribaut  que  Nostre  Dame  fist  enfoir  en 
terre  beneoite.  =  Ibid.,  I,  30. 

34.  (F.  84^-86^).  Dou  moine  que  Nostre  Dame  resuscita.  =  Ibid., 
1,31. 

35.  (F.  86^-89).  Dou  chevalier  a  qui  Nostre  Dame  fu  amie.  =  Ibid., 
1,32. 

36.  (F.  89-93^).  Dou  moine  qui  venoit  de  s'amie,  que  li  diable 
noierent.  ==  Ibid.,  I,  33. 

37.  (F.  93^-97).  Dou  chevalier  qui  geta  la  nonain  hors  de  s'abaie  et 
la  prist  a  famé.  =  Ibid.,  1,  35. 

38.  (F.  97-102V).  [Les  reliques  de  sainte  Léocadie]. 

39.  (F.  102V-107V).  [Chansons  notées]. 

a)  Inc.  Las,  las,  las,  las,  par  grant  deliit. 

P)  Inc.  Sor  cest  rivage,  a  ceste  croix. 

y)  Inc.  De  sainte  Leochade,  la  vierge  glorieuse. 

40.  (F.  107^').  Le  prologue  de  la  secunde  partie. 

41.  (F.  107^-108).  [Chansons  notées]. 

a)  Inc.  Por  la  pucele  en  chantant  me  déport. 
P)  Inc.  Mère  Deu,  virge  senee. 

y)  Inc.  Amor  dont  sui  espris  de  chanter  me  sermont. 

b)  Inc.  D'une  amor  coil  et  serine. 
€)  Inc.  Hui  matin  a  la  niœnee. 

Z;)  Inc.  Entendez  tuit  ensemble  et  li  clerc  et  li  lai. 
ri)  Inc.  Hui  enfantez  fu  li  filz  Deu. 

42.  (F.  110-143).  De  l'empereriz  de  Rome.  =  Mussafia,  II,  1. 

43.  (F.  143-148).   Si    comme    saint  Mertures    ocist  l'empereeur 
Julien.  ==  Ibid.,  II,  2. 

44.  (F.  148-149^).  Si  comme  Nostre  Dame  deffendi  Costentinoble 
de  Muselin.  =  Ibid.,  II,  3. 

45.  (F.  149^-154^).  De  l'anfant  d'Angleterre  qui  chantoit  Gaude 
Maria.  =  Ibid.,  Il,  4. 

46.  (F.  154^-159^).  Si  comme  la  chasse  Nostre  Dame  de  Loon  vint 
a  Araz.  =  Ibid.,  II,  5. 


356  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

47.  (F.  159^-163).  De  l'^inage  qui  parla  et  délivra  le  borjois  de 
l'avoir  que  li  juis  li  avoit  preste.  =  Mussafia,  II,  6. 

48.  (F.  163-166).  De  l'arcediacre  de  Rome  et  de  son  frore.  =-  Ibid., 
11,7. 

49.  (F.  166-167^).  Dou  vilain  charruier  que  Nostre  Dame  délivra.  = 
lhid.,U,S. 

50.  (F.  167^-1 71^).  Dou  tielleur  a  qui  Nostre  Dame  dona  le  cierge.--— 
Ibid.,  n,  9. 

51.  (F.  171^-172).  Dou  seint  soûler  Notre  Dame  de  Soissons.  = 
Ibid.,  II,  10. 

52.  (F.  172-173^).  Si  comme  li  pastorians  respondi  de  devinite.  = 
i6/rf.,II,  11. 

53.  (F.  173v-175'^).  De  Buesart.  =  Ibid.,  II,  12. 

54.  (F.  175V.180).  De  Gondree.=  iiiW.,  II,  13. 

55.  (F.  180-183').  De  Robert  de  Joi.  =  Ibid.,  II,  13'»'-. 

56.  (F.  183^-188).  De  la  famé  que  Nostre  Dame  délivra  dou  feu.  = 
Ibid.,  II,  14. 

57.  (F.  188-192V).  D'une  pucelle  d'Arraz.  =  i6/rf.,  II,  15. 

58.  (F.  192V-195V).  D'une  nef  qui  fu  perillee  en  mer.  =  Ibid.,  II,  16. 

59.  (F.  195^-201').  Dou  clerc  qui  lessa  sa  famé  por  l'amor  de 
Nostre  Dame.  =  Ibid.,  II,  17. 

60.  (F.  201^-208^).  De  la  tablete  qui  defendi  le  moisne  des  larrons 
et  des  lions.  =  Ibid.,  II,  18. 

61.  (F.  208-210).  De  l'ymage  de  Costentinoble.  =  Ibid.,  II,  19. 

62.  (F.  210^-21  Iv).  [Epilogue]. 

63.  (F.  211V-228).  De  la  fragilité  d'ome. 

64.  (F.  228^).  [Chanson].  Inc.  Bêle  douce  criature,  Marie,  mère  Ihesu. 

65.  (F.  228^-240).  Robert  Grosseteste.  [Le  château  d'amours]  (1). 

Parchemin;  240  feuillets;  0'°,240  X  O'»,!^;  XIII»  siècle;  deux  colonnes;  rubri- 
ques; en  tête  de  chaque  Miracle,  on  trouve  une  lettrine  finement  historiée,  qui  en 
représente  les  épisodes  principaux;  certaines  de  ces  lettrines  ont  des  prolonge- 
ments marginaux  ornés  de  grotesques.  A  partir  du  f.  228",  où  la  copie  est  posté- 
rieure, les  initiales  n'ont  plus  été  exécutées.  Les  fl".  1  et  240,  gardent  des  traces  de 
l'estampille  rouge  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris.  Reliure,  parchemin  ;  au 
dos,  le  titre  doré  :  Vie  de  N.-D.  (2). 

3358.  (11098).  —  Vies  de  saints.  En  français. 

Ces  vies,  fort  abrégées,  se  trouvent  toutes  au  verso  de  l'ouvrage 
illustré  intitulé  :  SoUtudo  sive  vitae  Patrum  eremicolarum  per 
antiquissimum  Patrem  D.  Hieronimum  eorundem  primariiim  olim 


(1)  Groeber,  Grundriss  des  romanischen  Philologie,  p.  691. 

(2)  Voir  Barrois,  Bibliothèque  protypographique,  pp.  135, 304,  nn»»  809, 2150. 


VIES   DE   SAINTS   EN   FRANÇAIS  357 

conscripta  :  iam  vero  primum  aeneis  laminis,  idque  loannis  et  Raphaël 
SADELER  fratrum  impensis  scalpta  (sic)  et  excusa. 

11.  (F.  1^).  [Vita  Ghristi]  et  vita  S.  loannis  Baptistae  ex  evangeliis 
descripta. 

2.  (F.  2^).  Vie  de  S.  Paul  premier  ermite  Thebain. 

3.  (F.  3v).  La  vie  de  S.  Antoine. 

4.  (F.  4^).  La  vie  de  S.  Hilarion. 

5.  (F.  5v).  La  vie  de  S.  Abraham. 

6.  (F.  6v).  La  vie  de  S.  Malchus. 

7.  (F.  7v).  La  vie  de  S.  Jean  d'Egypte. 

8.  (F.  8^).  La  vie  de  S.  Theon. 

9.  (F.  9v).  La  vie  de  S.  ApoUonien. 

10.  (F.  lOv).  La  vie  de  S.  Mutins. 

11.  (F.  llv).  La  vie  de  S.  Helein. 

12.  (F.  12v).  La  vie  de  S.  Jean,  second  de  ce  nom,  ermite. 

13.  (F.  13v).  La  vie  de  S.  Paphonee. 

14.  (F.  14^).  La  vie  de  S.  Didime. 

15.  (F.  15v).  La  vie  de  S.  Helias. 

16.  (F.  16^).  La  vie  de  S.  Spiridion. 

17.  (F.  17v).  La  vie  de  S.  Euloge. 

18.  (F.  18v).  La  vie  de  S.  Appelles. 

19.  (F.  19v).  La  vie  de  S.  Oregine. 

20.  (F.  20^).  La  vie  de  S.  Evagre. 

21.  (F.  21v).  LaviedeS.  Hor. 

22.  (F.  22v).  La  vie  de  S.  Goprette. 

23.  (F.  23^).  La  vie  de  S.  Machaire. 

24.  (F.  24v).  Vie  de  S.  Machaire  Alexandrin. 

25.  (F.  25v).  La  vie  de  S.  Anub. 

26.  (F.  26v).  La  vie  de  S.  Giomus. 

27.  (F.  27v).  La  vie  de  S.  Amon. 

28.  (F.  28v).  La  vis  de  S.  Onufre. 

29.  (F.  29v).  La  vie  de  S.  Piamon. 

30.  (F.  33v).  S.  Ghariton. 

31.  (F.  39v).  S.  Jacques. 

32.  (F.  40v).  S.  Biaise. 

33.  (F.  41v).  S.  Quiriac. 

34.  (F.  42v).  S.  Benoist. 

35.  (F.  46v).  Sainct  Bavon. 

36.  (F.  46v).  S.  Galuppan. 

37.  (F.  47v).  [De  S.  Procopio]  (1). 

38.  (F.  52v).  La  vie  de  S.  Gilles. 


(1)  loANNEs  IsKOLA,  Olomucensls  episcopus,  lib.  7'^>^  Historiae  Bohemicae. 


358  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

39.  (F.  58^').  s.  Bruno,  instituteur  des  Chartreux. 

40.  (F.  59v).  S.  Guillaume,  comte  de  Poictiers. 

41.  (F.  64v).S.  Beat. 

42.  (F.  66v).  [De  S.  Adalberto]  (1). 

43.  (F.  73v).  S.  Liphard. 

44.  (F.  74v).  S.  Léonard. 

45.  (F.  75v).  S.  Sabas. 

46.  (F.  77v).  S.  Winvalien. 

47.  (F.  79v).  S.  Magloire  Anglois. 

48.  (F.  80').  S.  Landelin. 

49.  (F.  81^).  S.  Fiacre. 

50.  (F.  85^).  S.  Pierre  Hierosolymitain. 

51.  (F.  91 V).  Vie  de  S.  Simeon  Colommolle. 

52.  (F.  93v).  La  Vie  de  S.  Palamon  et  de  S.  Pachôme. 

53.  (F.  95v).  La  Vie  des  SS.  Euthyme  et  Theoctiste. 

54.  (F.  99').  S.  Josse. 

55.  (F.  lOlv).  S.  Arnoul. 

56.  (F.  106').  S.  Patroclus. 

57.  (F.  112').  S.  Pierre  Celestin. 

58.  (F.  115').  La  Vie  de  S^»  Elizabeth. 

59.  (F.  116').  La  Vie  de  saincle  Marie  Égyptienne, 

60.  (F.  117').  La  Vie  de  S'«  Marie  Magdelene. 

61.  (F.  120).  La  Vie  de  S*»  Marie  niepce  de  S.  Abraham. 

62.  (F.  124').  S»»  Pélagie  Margerite  Antiochene. 

63.  (F.  125').  La  Vie  de  saincte  Euphrosyne. 

64.  (F.  127').  La  Vie  de  S*"  Euphraxia  vierge  romaine. 

65.  (F.  134').  Saincte  Hermelindis. 

66.  (F.  136').  Sancta  Otilia.  En  français. 

67.  (F.  137').  La  Vie  de  saincte  Dympne  martyre. 

68.  (F.  138').  [Vie  de  S^*  Marie  d'Oignies]. 

69.  (F.  140).  Index. 

Papier;  140  feuillets;  0»,249  X  0"325;  XVII»  siècle.  L'estampille  rouge,  aux 
faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris,  se  trouve  f,  1  et  f.  140.  Reliure  du 
même  temps,  veau  racine  ;  armoiries  sur  les  deux  plats. 

3359.  (15144).  —  Vie  de  S.  Philippe  de  Nerf. 

Papier;  143  feuillets;  O^jaS  X  O-.Sl?;  XVII»  siècle.  Sur  le  premier  plat  intérieur, 
l'ex-libris  de  Charles  van  Hulthem  (2).  Reliure  parchemin. 

3360.  (18706-11).  —  Vies  de  saints.  En  français. 
1.  (F.  l'-2).  Notes  d'AD.  Matthieu  sur  ce  manuscrit. 


(1)  Ex  loAN.  DouBRovio,  Hist.  Bohem.,  libro  sexto. 

(2)  Bibliotheca  HuUhemiana,  t.  VI,  manuscrits,  p.  16,  n»  53. 


VIES   DE   SAINTS   EN   FRANÇAIS  359 

2.  (F.  3-22^).  La  Vie  Monseur  sainct  Landelin  (1). 

3.  (F,  23-53).  Vie  de  Monseur  sainct  Ursme  (2). 

4.  (F.  53-63).  La  très  saincte  élévation  sainct  Ursmer. 

5.  F.  63-91).  La  Vie  de  sainct  Erme  evesque  de  Lobbe. 

6.  (F.  91-91^).  La  généalogie  [des  rois  de  France]. 
Le  feuillet  92  est  blanc. 

7.  (F.  93-152^).  Miracles  du  glorieulx  confesseur  de  lesu  Christ 
Monseur  sainct  Ursme  (3). 

8.  (F.  152^-188^).  L'itineration  et  volages  ou  quelz  sainct  Ursme 
fut  portez  en  Flandre  (4). 

9.  (F.  189-200^).  La  Vie  et  légende  de  saincte  Amunberge. 

10.  (F.  201-223^).  Vie  de  la  glorieuse  vierge  et  martyre  Madame 
saincte  Renelle  (5). 

11.  (F.  223^-240).  Translation  saincte  Renelle  (6). 

12.  (F.  240-247^).  Sa  très  saincte  et  très  noble  généalogie. 
Le  feuillet  248  est  blanc. 

13.  (F.  249-252^).  Epistola  presbiteri  loannis  (7). 

Papier;  252  feuillets  ;  0'°,202  X  O^.ISO;  XVP  siècle  (1545),  car  on  lit  f.  20  :  Du 
leroy  1545.  Belles  lettrines;  initiales  rouges  et  bleues.  F.  3,  il  y  a  la  note: 
Monasterii  Lobbiensis,  et  f.  1',  le  b»"  de  Reiffenberg  a  noté  :  Vente  de  M.  Ed. 
Lav[aUeye]  à  Gand,  le  9  mai  1842,  nP  51  du  catalogue  des  mss.,  fr.  22.  Demi- 
reliure  ;  au  dos,  le  titre  doré  :  Vie  de  S'  Ursmer  m"  (8);  tranche  rouge.    . 

3361.  (18972).  —  Vie  de  S.  Servais.  En  vieux  français. 

Ce  texte  se  trouve  ici  comme  épigraphe  à  vingt-neuf  xylographies 
coloriées  représentant  des  scènes  de  la  vie  de  S.  Servais  (9).  Inc.  Icy 
sont  priant  a  Dieu  pour  avoir  ung  enfant  le  père  et  mère  de  saint 
Servais. 

Papier  ;  22  feuillets  ;  O",!??  X  O^.ISS  ;  X  V«  siècle.  Cartonnage  (10). 


(1)  Version  française  de  BHL.,  n»  4696. 

(2)  Après  une  préface,  qui  semble  du  traducteur,  il  y  a  la  version  de  BHL., 
n»8417. 

(3)  Version  de  BHL.,  n°  8420. 
-    (4)  Cf.  ibid.,  n°  8425. 

(5)  On  lit  à  la  fin,  f.  223'  :  Fin  de  la  Vie  saincle  Renel  translatée  du  latin  en 
franchois  lan  mille  v^  .  xliij  .  Extraict  tant  de  sa  légende  que  des  cronicques  et 
annales  du  monastère  de  Lobbes. 

(6)  Cf.  Anal.  Boll.,  t.  XXII,  p.  439  sqq. 

(7)  PoTTHAST,  Bibl.  hist.  med.  aevi,  2»  éd.,  p.  674. 

(8)  Cette  reliure  est  semblable  à  celle  du  n"  3365  (IL  3032). 

(9)  Ces  xylographies  ont  été  toutes  reproduites  par  Ch.  Ruelens,  La  Légende  de 
S.  Servais  dans  Documents  iconographiques  et  typographiques  de  la  Bibliothèque 

ROYALE  DE  BELGIQUE. 

(10)  Voir  Ch.  Ruelens,  La  Légende  de  Saint  Servais,  Bruxelles,  1873,  extrait  de 
L'Art  universel. 


360  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3362.  (20998).  —  Vie  de  S*«  Gertrude.  En  vieux  français. 

1.  (F.  1^-128).  Vie  très  sainte  de  la  glorieuse  vierge  madame  sainte 
Gertrud  (1). 

2.  (F.  128-133^).  Aultre  miracle  du  wason  et  du  coutiau  rechupt 
des  mains  de  madame  sainte  Gertrud  (2). 

3.  (F.  133^-142^').  Le  miracle  du  chevalier  qui  sestoit  donne  au 
dyable  (3). 

4.  (F.  142^-144).  Aultre  miracle  de  la  beghine  noyée  qui  ressuscita. 

5.  (F.  144^146^),  Aultre  miracle  advenu  en  mer  et  la  conclusion  de 
ce  livre. 

Papier,  au  filigrane  de  la  lettre  P;  146  feuillets;  0-,271  X  0»,192;  XVI*  siècle.  Il 
y  a  dans  le  volume  un  certain  nombre  de  jolis  dessins  à  la  plume,  f.  âl,  S^*  Yduberge 
recevant  le  voile  de  S.  Amand;  f.  40',  S.  Vincent  et  sa  famille;  f.  47,  S**  Gertrude 
refusant  le  parti  que  lui  offre  le  roi  Dagobert;  f.  55,  S**  Gertrude  se  préparant  à 
recevoir  le  voile;  f.  60',  consécration  de  S*"  Gertrude;  f.  74'  et  75,  l'invention 
du  corps  de  S.  Feuillien  par  S*"  Gertrude;  f.  93',  apparition  de  S*»  Gertrude  à 
S»«  Modeste.  F.  146%  il  y  a  la  signature  Aub.  Le  Mire  1625,  et  f.  1'  et  f.  146',  on  lit 
le  nom  Bonnier.  F.  1,  il  y  a  la  note  :  Acheté  à  Nivelles  en  décembre  1825  pour  la 
somme  de  50  francs.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  en  maroquin  brun,  le  titre 
doré  :  Vie  de  Sainte  Gertrude  abbesse  de  Nivelles,  XV  siècle,  au  chiffre  couronné  de 
Léopold  I". 

3363.  (II.  2243).  —  Vies  de  saints.  En  français. 

1.  (F.  1-3'').  Fragment  de  bréviaire. 

2.  (F.  4-17).  La  vie  du  prophète  Helyas. 

3.  (F.  17V-31V).  De  Helisee  le  prophète. 

4.  (F.  32-34).  De  Jonas  le  prophète. 

5.  (F.  34-35).  Aucunes  quoses  a  notier  des  sains  del  ordre  des 
Carmes. 

6.  (F.  36-49V).  La  légende  de  saint  Albert  de  Cicile. 

7.  (F.  49v).  [Miracle  de  S.  Albert  à  Namur  en  1622J. 

8.  (F.  50-58).  De  saint  Andrior  de  Corsin. 

9.  (F.  58^-66).  La  légende  de  sains  Angele  martyr. 

10.  (F.  66*-i21).  La  légende  de  saint  Pierre  Thomas  patriarche  de 
Constantinobledicteit  et  composeitde  monsieur  Philippe  de  maseriis. 

11.  (F.  122-145V).  La  vie  des  suers  de  Notre  Dame. 

12.  (F.  146V-155).  [Vie  de  sainte  Anne]. 

13.  (F.  156-217).  [Thomas  de  Lemborc.  Exhortation  aux  Carmélites 
de  Namur]. 

14.  (F.  218-223).  [Miracle  de  Notre-Dame]. 


(1)  Version  de  BHL.,  nn-^»  3493  et  3497. 

(2)  Gtibid.,  n<'3502. 

(3)  Cf.  ibid.,  n»  3501. 


VIES   DE    SAINTS   EN   FRANÇAIS  361 

15.  (F,  223»).  Oraison  faille  par  S.  Symon  Sthogh,  telle  quon  as 
trouvé  entre  les  escrits  de  Maturin  Pigneron,  bourgeois  de  Paris 
en  1590. 

Le  feuillet  224  est  blanc. 

16.  (F.  225-226^).  [Fragment  de  bréviaire,  commun  des  saints]. 

Papier,  sauf  les  feuillets  1-3, 225  et  226  qui  sont  en  parchemin  ;  0°',214  X  0">,14  ; 
XV*  siècle.  On  lit,  f.  120"  :  PYyes  por  frère  Thomas  de  Lemborc  qui  al  escripl  cet  vie 
glorieuse  de  saint  Pierre  Thomas  por  les  suers  de  Carmes  de  covent  de  Namur  et 
f.  145"  :  Escripl  par  frère  Thomas  de  Lemborc  por  les  suers  de  Carmes  de  Namur, 
pryes  por  li.  F.  224",  il  y  a  la  note  :  Cest  présent  Livre  apartienl  a  convent  des 
blanches  dames  de  lordre  de  Carmes  de  Namur.  Ce  volume  a  été  acquis  par  la 
Bibliothèque  royale  de  Belgique,  le  25  juillet  1898,  pour  143  francs  à  une  vente 
chez  M.  Fiévez,  à  Bruxelles.  Reliure  restaurée  du  XV*  siècle,  ais  de  bois  recou- 
verts de  peau  de  truie  estampée. 

3364.  (II.  2950).  —  J.  J.  Commun.  Recherches  historiques  sur  la  vie 
et.l'ère  de  Saint  Boniface  de  Bruxelles  (1). 

Papier;  174  feuillets;  0»,211  X  O",!?;  XIX*  siècle.  Ce  volume  a  été  acheté  à 
M.  L.  Gausse,  à  Bruxelles,  en  janvier  1903.  Cartonnage. 

3365.  (II.  3032).  —  Vies  de  saints.  En  français. 

1.  (F.  11').  La  belle  vie  et  dévote  conversal^on  de  monsieur 
S.  Ermin,  evesque  et  abbez  de  Lobbe. 

2.  (F.  12-17').  La  vie  de  saint  Amelberge. 

3.  (F.  18-24').  La  vie  de  sainct  Ursme. 

4.  (F.  24'-29).  La  glorieuse  élévation  de  monsier  S.  Ursme,  evesque 
et  abbez  de  Lobbe. 

5.  (F.  30-37).  Les  miracles  saints  Ursmer...  rédigés  par  escript  par 
feu  de  bonne  mémoire  dan  Fulguin  seigneur  et  abbé  de  Lobbes. 

6.  (F.  37-59').  [Autres  miracles  de  S.  Ursmer]. 

7.  (F.  59'-78).  Le  voyage  et  itineration  S.  Ursmer  au  pays  de 
Flandre. 

8.  (F.  78-80').  Ung  petit  advertissement  touchant  ce  que  devant  est 
escrit. 

9.  (F.  81-84).  Déclaration  des  personnages  estant  au  tapis  de  la 
noble  généalogie  sainte  Renelle  vierge  et  martire. 

10.  (F.  85-86).  Les  souffrages  ou  oraisons  aux  corps  sainct  icy 
relevés. 

Papier;  86  feuillets  ;  0'",251  X  0'°,19;  XVI«  siècle  (1543),  car  on  lit,  f.  80'  :  >1 
Bronne  ou  Monastère  saint  Gérard  le  premier  d'avril  mille  P  XLiij,  Frater  lohannes 
Ouaille.  Deux  colonnes.  F.  29',  on  Ht  les  noms  propres  suivants,  qui  sont  peut-être 
ceux  d'anciens  possesseurs  du  manuscrit  :  Pierre  Molmier,  demeurant  à  Lobbes.... 


(1)  Cf.  J.  F.  KiECKENS,  S.  Boniface  de  Bruxelles. 


362  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

en  l'an  mil  six  cent  et  trente  et  un;  Denis  Gossart;  Martin  Monsnier,  demeurant  à 
Lobbes...  en  l'an  mil  six  cent  trente  et  un  ;  f.  86,  il  y  a  celui  de  Brissarl,  et  f.  86',  ceux 
d'Ursmer  Monsnier  et  Philippe  i}îahieux.  Ce  volume  a  été  acquis  le  26  novem- 
bre 1903,  à  la  vente  des  livres  du  chevalier  Xavier  de  Theux  de  Montjardin  à  Gand 
pour  110  francs  (1).  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  litre:  Vie  de  S.  Ennin  et 
de  S.  Ursmer,  msl.  (2). 

3366.  (II.  3189).  —  Vie  de  S.  Quentin.  En  français  et  en  flamand. 
Le  texte  français  débute  ainsi  : 

Inc.  Au  tems  de  Dyocletien 
Et  aussi  de  Maximien 
Empereur  partirent  de  Roume 
S.  Quentins  et  li  sains  dont  nomme 
Les  nons  chi  dessus  li  escris  (3). 
Le  texte  flamand  a  pour  commencement  :  In  den  tide  van  Diocle- 
tiaen  ende  Maximiliacn  keyser. 

Parchemin,  rouleau  de  8  mètres  de  longueur  sur  0",17  de  largeur;  XIV«  siècle 
pour  le  texte  français;  XVI*  siècle  pour  la  version  flamande.  Ce  volume  comporte 
une  suite  de  dessins  au  trait  représentant  la  Vie  de  S.  Quentin  (4).  Ce  manuscrit 
a  été  acquis,  en  1904,  de  la  Fabrique  de  Téglise  Saint-Quentin,  à  Louvain,  pour 
1500  francs. 


4.   "Vies  de  saints   en   flamand. 

3367.  (1956-57).  —  Vie  de  Jésus-Christ.  En  flamand. 

1.  (F.  1-185).  Levene  ons  liefs  heeren  Ihesu  Ghristi. 

2.  (F.  185^-187^).  Van  der  molerinnen  (5). 

3.  (F.  187^-189^).  Van  den  vrouken  van  xxi  iai-en  (6). 

4.  (F.  189V-190V).  [Van  sinte  Bernaert]. 

5.  (F.  190»-192^).  Een  gheestelijc  slot. 

6.  (F.  192V.198V).  [Exempelen]. 

Parchemin  ;  198  feuillets,  plus  trois  de  garde  en  tète  du  volume  et  deux  à  la  fin  ; 
O^jSa  X  0^,143;  XV»  siècle;  initiales  rouges  et  bleues.  Sur  le  deuxième  feuillet  de 


(1)  Cf.  Catalogue,  p.  81,  n«  819. 

(2)  Cette  reliure  est  la  même  que  celle  du  n»  3360  (18706-11),  qui  provient  de  la 
bibliothèque  d'Ed.  Lavalleye,  à  Gand.  Il  se  peut  que  ce  volume,  avant  d'appar- 
tenir au  chevalier  de  Theux,  ait  fait  partie  de  la  bibliothèque  de  l'amateur  gantois. 

(3)  Le  texte  français  a  été  publié  par  Adolphe  Everaerts,  Vie  de  saint  Quentin 
d'après  un  manuscrit  conservé  aux  archives  de  l'église  de  Saint-Quentin,  à  Louvain. 
'    (4)  Publiés  ibid. 

(5)  Publié  par  G.  G.  N.  dk  Vooys,  Middelnederlandsche  Legenden  en  exempelen, 
p.  340-41. 

(6)  Ibid.,  p.  335. 


VIES   DE    SAINTS   EN   FLAMAND  363- 

garde,  on  lit  :  Desen  boec  es  tclooslers  van  S*  Pauwels  in  Zonien  gheheeten  rooden- 
dale  bi  Bruecele  in  Brabant.  0ns  lieve  heere  die  wellet  hem  loenen  dat  hi  ons  desen 
boec  gheieent  heefl  ;  sur  le  deuxième  feuillet  :  Desen  boeck  salmen  ten  Refter  lesen  na 
sijnder  ordynanchie  ende  es  den  XII""  boeck  inder  laelfelen,  et  au  verso  de  l'avant- 
dernier  feuillet  de  garde  :  Desen  boeck  hoorl  toe  ten  Roodenclooster  inl  bosche  van 
Zonien,  et  au  dessous  :  Desen  boec  en  hoort  mi  nit  toe.  F.  1  et  f.  198',  il  y  a  Testam- 
pille  rouge,  R.  F.,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris  (1). 

3368.  (15067).  —  Vie  de  Jésus-Christ.  En  flamand. 

.  1.  (F.  1-1^,  179-179^).  Fragments  d'antiphonaire,  en  parchemin, 
XIV»  siècle. 

Les  feuillets  2  et  3  sont  blancs. 

2.  (F.  4-173).  Leven  ons  heeren. 

3.  (F.  174-177^).  Den  H.  Hubertinus  dévote  ouffeninghe  vant  hey- 
lich  leven  Christi. 

Le  feuillet  178  est  blanc. 

Parchemin;  179  feuillets;  O^.Slo  X  0'",15;  XV«  siècle  (1422),  car  on  Ht,  f.  173  : 
Dit  boec  wart  gheeyndet  int  iaer  ons  heeren  M^XCCC"  ende  XXII.  Des  woensdaech 
voor  Sunte  Victoers  dach. 

Bidt  om  Gods  wil  voor  dese  scryfster 

Die  hoors  selfs  is  een  groot  ontblyfster. 
Deux  colonnes;  initiales  rouges  et  bleues.  Sur  le  premier  plat  intérieur,  il  y  a 
l'ex-libris  de  Ch.  van  Hulthem  qui  en  outre  a  inscrit  la  note  suivante  :  MS.  acheté 
à  Bruxelles  dans   une  vente  publique  en  1811.   Reliure   du   XVP  siècle,   en 
parchemin. 

3369.  (IL  1309).  —  L  B.  Mattheussens.  Het  leven  ons  saligh- 
maker  lesum  Christi. 

1.  (F.  1).  Titre. 

2.  (F.  3-239).  Het  leven  ons  salighmaker  lesum  Christi. 

Papier;  239  feuillets;  0™,20  X  0^,155;  XVIII"  siècle  (1707),  car  on  lit,  f.  1  : 
Tôt  Brussel  bij  Jan  Batist  Mateessens  op  de  groote  mert  1707  ;  f.  238"  :  Jan  Baptist 
Mattheussens  op  de  groote  mert  onder  den  helm,  1707,  et  f.  239  :  Jan  Baptist 
Mattheussens  anno  1707,  geschreven  door  myne  eyghen  handen  op  de  groote  mert 
in  den  kelder  onder  den  helm.  Le  volume  est  orné  d'un  grand  nombre  de  gravures, 
d'abord  de  la  série  des  images  de  la  vie  du  Christ  de  Th.  Galle  et  G.  de  Mallery, 
savoir  les  nn"  3,  5,  10. 14,  15,  17,  16,  20,  21,  22,  23,  24,  28, 25  et  29,  qui  se  trouvent 
respectivement  ff.  9',  11,  23,  31,  34,  37^  41,  118,  201',  203»,  204,  211,  215%  217'  et 
2:B4'' ;  puis,  f.  2',  le  Gaudium  angelorum  d'ÀBNOLDus  Wielans;  f.  189,  le  Christ 
devant  Caïphe  de  P.  Bouttats;  f.  191,  lesus  alapa  infligitur  d'An.  Wielans;  f.  196, 
Summus  sacerdos  scindens  vestimenta  de  Th.  van  Meerle;  f.  223",  les  disciples 
d'Emmaûs.  Ce  volume  a  été  acheté  en  mai  1890,  à  la  seconde  vente  de  Neufforge, 
pour  fr.  1,65  (2).  Reliure  vélin. 


(1)  Voir,  au  sujet  de  ce  manuscrit,  de  Vooys,  Middelnederlandsche  Legenden, 
pp.  3a5, 340. 

2)  N»  11 63  du  Catalogue. 


364  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3370.  (IL  2282).  —  De  passione  Christi.  En  flamand. 

1.  (F.  1-1').  Fragment  de  bréviaire,  office  de  Pâques,  avec  neumes; 
XIII«  siècle. 

Le  feuillet  2  est  blanc. 

2.  (F.  3-226).  Die  diepheyt  off  diepe  swaricheit  des  ghebenediden 
lydens  ons  ghesontmakers  Christi  Ihesu. 

Papier;  226  feuillets;  0»21  X  0»145;  XVI»  siècle.  F.  226»,  il  y  a  la  noie  : 
Hanryck  Polman  horl  dyt  bock  toc.  Ce  volume  a  été  acquis  par  la  Bibliothèque 
royale  en  mars  1899,  chez  Maggs  à  Londres,  pour  fr.  62,50.  Reliure  du  XVI»  siècle, 
vélin,  en  forme  de  portefeuille,  avec  fermoir  en  cuivre  au  milieu. 

3371.  (2190-91).  —  De  sancto  Auoustino.  En  flamand. 

1.  (F.  1).  [Ordre  des  lectures  à  faire  dans  ce  volume].  En  fla- 
mand. 

2.  (F.  2-2^).  Op  sinte  Augustyns  dach  ons  heylichs  vaders  die 
epistele  uten  boeke  der  wysheit. 

3.  (F.  2'-59).  Dat  leven  des  gloriosen  aider  hoochsten  ende  alder- 
waerdichsten  doctoers  ende  bisscops  van  Yponen  Sinte  Augustyns 
ons  aider  heilichsten  vaders  ende  patroens  (1). 

4.  (F.  59-63*).  Die  myraculen  ende  exempelen  des  hooghen  doc- 
toors  ende  leerare  Sinte  Augustyn  ons  heyleghen  vaders. 

5.  (F.  63^-64^).  Van  Sinte  Augustyns  ons  gloriosen  vaders  deerste 
translacie  oft  overvoeringhe. 

6.  (F.  64^-67^).  Van  der  ander  translacien  ons  heyleghen  vaders 
S.  Augustyns. 

7.  (F.  67'-69*').  Een  exempel  van  synre  herten. 

8.  (F.  70-133).  Van  der  margariten  der  regulaerden  insettinghen 
der  heremiten  die  men  nuwelec  ontfaet.  Dit  is  dat  hy  prekende  was 
ende  vermanende  sinen  broeders  (2). 

9.  (F.  133-135^).  Een  sermoen  van  den  verlorenen  zone  sprekende 
tôt  ons  sundeers  (3). 

10.  (F.  136^-139').  Een  sermoen  dat  sinte  Augustyn  dede  op  dat 
iaerghetyde  dat  hi  bisscop  wert  (4). 

11.  (F.  139^-148^).  Een  scoon  sermoen  van  onsen  aider  heylichsten 
vader  sinte  Augustyn. 

Parchemin;  148  feuillets,  plus  quatre  de  garde  à  la  fin;  0",21.5  X  0'»,U2; 
XV*  siècle;  initiales  rouges  et  bleues.  Ce  manuscrit  pourrait  provenir  du  monastère 


(1)  Version  flamande  de  la  Vie  latine  de  Possidius,  cf.  BHL.,  n»  785. 

(2)  Traduction  des  Sermones  ad  fratres  in  eremo,  cf.  PL.,  t.  XL,  col.  1236  sqq., 
sermons  14, 6,  5,  9-U,  26, 19-22, 37  et  38. 

(3)  Cf.  ibid.,  t.  XXXVII,  col.  375  sqq. 

(4)  Ibid.,  t.  XXXIX,  col.  1480  sqq. 


VIES   DE   SAINTS   EN   FLAMAND  365 

Sainte-Élisabelh  des  religieuses  de  Saint- Augustin,  à  Bruxelles.  Reliure  du 
XVP  siècle,  veau  brun  estampé  (1). 

3372.  (3042-44).  —  Vitae  sanctorum.  En  flamand. 

1.  (F.  1-3).  [Van  der  heileghe  Birgitta].  Inc.  mutil. ...  nighei-  wor- 
den  verberrent  inden  viere  des  heilichs  gheest. 

2.  (F.  3-5^).  Een  scoen  bediedenesse  van  den  weerdeghen  name 
Brigitla. 

3.  (F.  6-142).  Leven  der  heiligher  weerdegher  bruyt  Gods  sente 
Byrgitten  (2). 

4.  (F.  142-156^).  Dat  weerdighe  hoechtyt  der  translacien  of  over- 
voerynghe. 

5.  (F.  157-1 73^).  [Prologus  in  librum  Revelationum]. 

6.  (F,  173^-184).  Die  ordinancie  der  canonisacien  van  der  weer- 
digher  princessen  van  Nericien  sancta  Birgitta. 

7.  (F.  185-220).  Revelacie   die  Christus    selve    onser   heiligher 
moeder  sancte  Birgitten  vertoenden, 

8.  (F.  221-326).  Dat  leven  der  edelre  ende  weerdegher  princessen 
van  Zweeden  sancta  Katherina  van  Watsteyn. 

Les  feuillets  326^-327^  sont  blancs. 

9.  (F.  328).  Fragment  d'acte. 

Au  verso  de  l'avant-dernier  feuillet  de  garde,  il  y  a  la  formule  de 
l'absolution  de  l'excommunication. 

Papier,  de-ci  de-là  un  feuillet   de  parchemin;  328  feuillets;  0">,134  X   O^.IO; 

XV'  siècle  (1440),  car  on  lit  f.  326  :  DU  es  gheeyndet  na  d ons  heren  duyst  CCCC 

ende  veertich  ;  initiales  rouges  et  bleues.  F.  328%  on  lit  :  Desen  bouc  behoert  loe  den 
cloesler  van  Sente  Brigillen  to  Marien  throene  bynen  der  slede  van  Dendermonde. 
Reliure  parchemin. 

3373.  (3662-64).  —  Vitae  sanctorum.  En  flamand. 

1.  (F.  1-113^).  Sinte  Franciscus  leven  alsoe  alst  die  eersameghe 
Bonaventura  vergadert  heeft  (3). 

Le  feuillet  114  est  blanc. 

2.  (F.  115-160).  Dat  boec  ende  dat  leven  van  Barlaam  ende  des 
gloriosen  sconincs  sone  losaphat  (4). 

Suit  un  exemplaire  incunable  du  livre  Die  wech  der  syelen ghe- 

druckt  in  die  stat  van  Utrycht  int  iaer  ons  heren  M.  CCCC  ende  Ixxx. 


(1)  Cette  reliure  est  décrite  par  [J.  Wkale],  Bookbindings.  IL  Catalogue,  p.  172, 
no  334  et  p.  173,  n°  339. 

(2)  Version  de  la  vie  écrite  par  Nicolas,  évoque  de  Lincop,  cf.  BHL.,  n°  1338. 

(3)  Cf.  BHL.,  no  3107. 

(4)  Cf.  ibid.,  n»  979. 


366  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Papier,  aux  filigranes  du  chien,  de  la  lettre  P  fieuronnée,  de  la  main;  160  feuil- 
lets, plus  quatre  feuillets  blancs  à  la  fin;  0",285  X  0»,204;  XV»  siècle  (1478),  car 
on  lit,  f.  113"  :  Ende  dit  boec  waert  gheynt  op  Sinle  Laureis  dach  omirent  II  uren 
nader  noenen  inl  iaer  ons  heren  MCCCC  ende  Ixxviii,  ende  hoerl  toe  den  broederen 
van  derderder  oerden  Sinte  Francisci  te  brusele.  Deux  colonnes.  F.  1,  on  lit  : 
Bibliothecae  Conventus  Bruxell.  3  ord.  S.  Francisci,  et  le  nom  propre  :  Eug. 
Geude;  au  verso  du  quatrième  feuillet  blanc  k  la  fin  :  Aegidini  ab  Iscn,  Ferd.  ran 
der  Mure,  et  à  la  fin  de  l'incunable  :  De$en  boec  behoort  toe  den  broederen  van  der 
derder  oordene.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  en  maroquin  brun,  les  titres  dorés 
des  divers  traités,  et  le  chiffre  de  Léopold  I*'. 

3374.  (3830).  —  Vitae  sangtorum.  En  flamand. 
[Exempelen  van]  persoonen  die  door  lyden  ende  strengh  leven  tôt 

groote  heylicheyt  ghecomen  zyn. 

Papier;  63  feuillets  ;  0-,331  X  0-,2l  ;  XVI*  siècle.  Cartonnage. 

3375.  (4222).  —  Vie  de  la  mère  Jeanne  de  S.  François,  carmélite. 
En  flamand. 

1.  (F.  1-78).  Gort  verhael  van  de  gratie  ende  deuchde  van  onse 
eerwerdighe  moeder  lohanna  a  S'  François  gestorve  in  ons  convent 
van  S^  Joseph  der  ongeschoide  Carme lilen  tôt  Loven,  den  6  Augus- 
tus  1650. 

2.  (F.  79-85).  Het  goetduncken  ende  opinie  van  sommige  groote 
dienaers  Godts  uuytmuntende  in  Deucht,  Godtvruchticheyt  ende 
geleertheyt,  nopende  de  deucht  ende  volmaecktheyt  van  onse  eerw . 
moeder  loanna  van  sinte  Francisciis. 

Entre  les  feuillets  79  et  80,  petit  imprimé  Sainte  Theodole  vierge  et 
martyre,  et  à  la  fin  du  volume  deux  billets  de  part  imprimés,  en  latin, 
l'un  de  la  mort  de  la  Révérende  Mère  Marie-Séraphine  de  S.  Fran- 
çois, morte  à  Vilvorde,  le  14  février  1622;  l'autre  delà  mort  de  la 
Sueur  Marie-Madeleine  de  Jésus,  décédée  à  Malines,  le  13  novem- 
bre 1734. 

Papier;  85  feuillets:  0M84  X  0",U7;  XVII*  siècle.  Reliure  du  même  temps, 
vélin;  fermoirs  en  cuir. 

3376.  (4302-5).  —  Vitae  sangtorum.  En  flamand. 

1.  (F.  1).  Index. 

2.  (F.  2-89).  Santé  Elizabeth  leven  (1). 

3.  (F.89-107V).  Van  sinte  Servatius  légende. 

4.  (F.  107^-118).  Van  sinte  Hybrecht  den  heyligen  bisscop. 

5.  (F.  118-143^).  San  sunte  Adrianus  endesyn  gesellen. 

6.  (F.  143'-149^).  Beda.  Van  sinte  lohan  Baptisten  gebuerte. 


(1)  Publié  par  L.  Scharpé,  dans  Leuvensche  Bijdragen,  t.  VI,  1903. 


VIES   DE    SAINTS   EN   FLAMAND  367 

7.  (F.  149"^-155v).  Sunte  Bernart.  Sermoen  van  sunte  lohannes 
Baptisten. 

8.  ("F.  155^-158^).  Sinte  Bernarts  sermone  op  Sinte  Peter  ende 
Pauwels  dach. 

9.  (F.  159-165).  S.  AuGusTYN.  Een  sermoen  van  onser  liever  sueter 
vrouwen  Visitatio. 

10.  (F.  165-167).  [Van  brueder  Reynaldus]  (1). 

11.  (F.  167-168').  Op  sinte  Marien  Magdalenen  dach  een  schoon 
exempele. 

12.  (F.  168^-174).  Sinte  Bernart  sermoen  van  onser  liever  zueter 
vrouwe. 

Sur  les  deux  plats  intérieurs  fragments  d'un  acte  pour  Godefroid 
Creuwel. 

Papier,  au  filigrane  de  la  lettre  P  ;  174  feuillets  ;  0'",2i5  X  O^'M'ô  ;  initiales  rouges 
et  bleues.  F.  l,  il  y  a  cette  note  de  la  main  de  J.  F.  Van  de  Velde  :  Bibl.  Lovan. 
1779,  71"  13.  Dono  Baronis  de  Hubens.  Reliure  du  XV"  siècle,  ais  de  bois  recou- 
verts de  veau  brun  estampé  ;  fermoirs  en  cuivre. 

3377.  (4584).  —  Vita  sangtae  Birgittae.  En  flamand. 

1.  (F.  1-1',  198).  [Vers  flamands  et  latins  en  l'honneur  de 
St«  Brigitte]. 

2.  (F.  2-197').  Leven  der  heligher  sancta  Birgitta. 

Papier;  198  feuillets;  0"»,143  X  0°,10;XV»  siècle.  F.  1,  il  y  a  la  note  :  Z)t<  6oea;ftm 
behoerl  te  sent  Birgitten  int  besloeten  cloester  staende  bynnen  Denremonde  der  slal. 
Sur  l'avant-dernier  feuillet  de  garde,  il  y  a  le  nom  propre  :  Gonyel.  Reliure  restaurée 
du  XV»  siècle,  veau  brun  estampé  sur  ais  de  bois. 

3378.  (4994).  —  Vie  de  Marie  d'Agreda.  En  flamand. 

1.  (F.  1-134').  Gort  begryp  van  het  leven  van  de  S.  Maria  van 
Jésus,  geseyt  van  Agreda  door  den  Hooghweerdighsten  Heer  Joseph 
Ximenez  Samaniego,  Eerst  minister  generael  der  orden  der  minder- 
broederen  daer  naer  Bischop  van  Placentia  beschreven. 

Le  feuillet  135  est  blanc. 

2.  (F.  136-138).  Tafel  der  capittelen  van  het  leven  van  de  salige 
moeder  Maria  van  Jésus. 

Les  feuillets  138'-142  sont  blancs. 

3.  (F.  143-144).  Decretum  Beatiflcationis  et  Ganonizationis  vene- 
rabilis  Servae  Dei  Mariae  a  lesu  de  Agreda. 

Papier;  144  feuillets,  plus  cinq  de  garde  en  tête;  O^.IS?  X  0"',10;  XVIIIe  siècle 
(1716),  car  on  lit,  f.  134"  :  Desen  boeck  is  door  my  fr.  Paulus  Clément  onweerdigh 
Priester  der  orden  der  Minderbroeders  geschreven  op  den  tydt  van  vierthien  daegen 
in  de  maent  november  van  t'jaer  ons  heeren  1716.  Bidt  voor  den  schrijver.  Sur  le 


(1)  Cf.  Exordium  magnum  Cisterciense,  dans  P.L.,  t.  CLXXXV,  col.  1060-61. 


368  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

deuxième  feuillet  de  garde  en  tête,  on  lit:  Dono  ac  munificenlia  R.  Domini Caroli 
Clément  sacellani  in  Vlesenbeeck  habel  bibliotheca  noslra  Hallensis  thesaurum  hune, 
vilam  scilicel  el  totum  opus  venerabilis  Matris  d'Agreda  in  novem  Tomns  dislri- 
butum,  dalum  26  ianuarij  anni  1739.  Orale  pro  Benefaclore,  et  f.  1  :  Bibliolhecae 
ff.  Min.  Hecoll.  Hallensium  1739.  Reliure  moderne,  veau  racine;  au  dos,  le  litre 
doré  :  Leven  van  M.  d'Agreda. 

3379.  (5065).  —  Vitae  sanctorum.  En  flamand. 

1.  (F.  1-3).  [Inhoud]. 

Les  feuillets  3^-4^'  sont  blancs. 

2.  (F.  5-6^).  [Voorrede]. 

3.  (F.  7-203).  [Levens  der  heiligcn.  Januarius-November]. 

4.  (F.  204-209).  Het  leven  van  de  H.  Rosa. 

5.  (F.  209-211).  Van  den  H.  Vincentius  [Ferrerius]. 

6.  (F.  211^-213).  Van  S.  lohannes  Gualberti. 

7.  (F.  213^-219).  Den  H.  Romualdus,  den  H.  Solanus. 

8.  (F.  219^-240).  [Heiligen  van]  Dessember. 

9.  (F.  241-247).  Van  den  H.  Charolus  Borromeus. 

10.  (F.  247^-249).  Van  den  H.  Gregorius  Taumaturgus. 

11.  (F.  249^-252).  S.  Geertruyt  van  Duylslant. 

12.  (F.  252^-254).  [Van  de  H.  Gatharina,  van  het  heilig  Cruis]. 

13.  (F.  254'-255v).  Van  den  H.  Simon. 

14.  (F.  255V-259V).  Van  de  H.  Katarina. 

15.  (F.  260-271^).  Van  S.  Margarita,  van  het  magdeken  Libaria, 
van  den  H.  Joseph. 

16.  (F.  272-273^).  Het  leven  van  de  salige  Salomea  Clarisse. 

17.  (F.  274-275^).  Van  den  H.  Paulinus. 

18.  (F.  276-279).  Het  leven  van  den  H.  Antonis  Slroncenion  leeke 
broeder  Minderbroeder. 

19.  (F.  279V.281).  Van  sinte  Rombout. 

Papier;  281  feuillets; 0",16  X  O»,10;  XVII' siècle.  Reliure  du  même  temps,  veau 
estampé. 

3380.  (8003).  —  Levens  der  heiligen. 

1.  (F.  1-128).   [Levens    der    heiligen     van    den    l'»""    tôt    den 
lO-'e»  maartj. 

2.  (F.  129-130).  [Inhoud]. 

Papier;  130  feuillets;  (y",d32  X  0'",208;  XVIP  siècle.  Ce  volume  provient  de 
l'ancienne  biblothèquedes  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne. 

3381.  (8587-89).  —  Vies  de  saints.  En  flamand. 

1.  (F.  l-2v,  349-350^).  Fragments  de  missel,  XIV«  siècle. 

2.  (F.  3).  Index. 

Les  feuillets  3^-4^  sont  blancs. 


VIES    DE    SAINTS   EN   FLAMAND  369 

3.  (F.  5-18^v).  Die  légende  van  sinte  Katherine. 

4.  (F,  183-230^),  Gheestenliken  fonteynen  daer  men  dese  edel 
coninghinne  sancta  Katherina  bi  gheliket. 

Le  feuillet  231  est  blanc. 

5.  (F.  232-298).  Die  légende  van  sancte  Elysabelh  (1). 

6.  (F.  299-325^).  Dat  legheonde  van  die  heilighe  maghet  sinte 
Dinipna. 

Les  feuillets  326-348^  sont  blancs. 

Papier,  au  filigrane  de  l'écu  de  France  et  de  la  lettre  P  fleuronnée;  350  feuillets; 
U'°,202  X  O^.l^S;  XVP  siècle:  deux  colonnes.  F.  104\  miniature  fort  grossière 
représentant  S'*  Catherine,  et  f.  229%  une  xylographie  de  S'"  Elisabeth.  F.  3,  on  lit  : 
Einplus  Idc  liber  a  Bacx  1644,  et  f.  4",  il  y  a  Tex-libris  des  anciens  Bollandistes 
>ï<  MS.  42.  Reliure,  veau  estampé  sur  ais  de  bois;  le  dos  a  été  restauré,  litre 
doré  (2). 

3382.  (8843-44).  —  Vies  de  saints.  En  flamand. 

1.  (F.  1).  Tafele  van  den  legenden  die  in  desen  boecke  gescreven 
s taon. 

2.  (F.  2-9).  Dat  boeck  Malachias  des  propheten. 

3.  (F.  10-16).  Légende  van  don  heiligenconfessoer  sinte  Remaclus. 

4.  (F.  16-22).  Die  eerlike  passie  des  heiligen  bisscops  ende  marte- 
laers  S.  Theodardus. 

5.  (F.  22-32^').  Die  légende  van  den  heilighen  bisscop  ende  con- 
fessor  sinte  Maternus. 

6.  (F.  32^-49^)  Leven  ende  die  passie  ...  sint  Lambertus. 
7;  (F.  50-63^').  Die  translacie  des  heilighen  ...  Lambertus. 

8.  (F.  64-68^).  Die  légende  des  heiligen  confessoers  sinte  Domi- 
cianus. 

10.  (F.  68-75^').  Légende  van  ...  sinte  Mertinus  van  tongheren, 

11.  (F.  75^-78).  Hoe  dat  sinte  Mertinus  lichaem  metten  anderen 
heiligen  reliquien  van  den  stat  van  Tongheren  ...  overghevoert  was 
tolter  stat  van  Tricht. 

12.  (F.  78^-87^).  Légende  ende  leven  des  heiligen  confessoers 
S.  Reyniers. 

13.  (F.  88-101^).  Légende  van  ...  sinte  Edmundus. 

14.  (F.  102-131).  Nyeuwe  légende  ...  sinle  Fredegondis. 

15.  (F.  132-165^).  Légende  ...  des  ...  sinte  Mathias. 
Le  feuillet  166  est  blanc. 


(1)  Ce  texte  a  été  publié  par  L.  Schaupé,  Sunle  EUsabellen  Icgcndc,  dans 
Leuvensche  Bijdrage.v,  1903,  t.  V,  pp.  8  sqq.,  et  125.  M.  Scharpé  a  utilisé  ce 
manuscrit  pour  son  édition. 

(2)  Au  sujet  de  ce  manuscrit,  voir  L.  Scharpé,  op.  cit.,  p.  7  et  G.  G.  N.  de  Vooys, 
Middelnederlandschc  Legenden,  p.  49. 

CATAL.  BIBL,  ROYALE,  T.  V.  24 


370  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

16.  (F.  167-188^').  Die  légende  van  sinte  Walburch. 

17.  (F.  189-200).  Een  schoon  mirakel  ende  openbaringhe  des 
afiaets  der  kercken  van  sinte  Marien  van  den  Engelen. 

18.  (F.  201-215).  Dio  bulle  van  Middelborch. 

a)  SiXTi  IV,  1*  iulii  1484. 

b)  SiXTi  IV,  26  iulii  1479. 

Papier,  au  filigrane  de  l'écu  de  France:  215  feuillets;  O^jlO  X  0",13;  XV"  siècle. 
Ce  volume  provient  de  l'ancienne  bibliothèque  des  Boliandistes;  f.  1,  il  y  a  leur 
ex-libris  et  f.  1',  la  cote  »ï<  3ÎS.  37.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre  doré  et 
le  chiffre  couronné  de  Léopold  I*'. 

3383.  (11967).  —  Vies  de  saints.  En  flamand. 

1.  (F.  1-15*).  [Leven  van  sinle  Servaes]  (1). 

2.  (F.  15^-18).  Die  translacie  (2V 

3.  (F.  18-20*).  Van  den  heiloghen  bisscop  Monulphus  (3). 

4.  (F.  20V-25).  [Van  den  heileghen  bisscop  Gondulfus]  (4). 

5.  (F.  25-32).  Die  verheflfenisse  des  heileghen  gloriosen  Servacii  (5). 

6.  (F.  32-44).  [Exempelen  van  sinte  Servaes]. 

7.  (F.  44*-52).  [Van  murmuratie].  Inc.  Huedet  u  voer  murmuratie 
die  nerghen  lot  nutte  en  is. 

8.  (F.  52-52*).  Van  de  vijf  wyscn  ioncfcren.  Van  de  v  dwasen 
ioncferen. 

9.  (F.  52*).  [Exempel  van  sinle  Elisabeth  van  Maerborch]. 

Papier,  aux  filigranes  de  la  tôle  de  bœuf  surmontée  de  la  croix  et  de  l'J'  lleu- 
ronnée;  52  feuillets;  O-'.IS?  X  0»,ia3;  XV«  siècle.  F.  1,  on  Vil:  Dit  hocck  hocrl  loe 
den  ghesloltnen  cloosler  te  Herghen  op  (en  Xnem.  Au  verso  du  premier  feuillet  de 
garde,  le  nom  de  J.  F.  Van  de  Velde.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre  doré  : 
BUkop  van  Tongher;  tranche  bleue. 

3384.  (11988-90).  —  Vie  de  S*«  Elisabeth.  En  flamand. 

1.  (F.  1-1*).  [Fragment  de  bréviaire].  De  nativitate  B.  V.  M. 
Le  feuillet  2  est  blanc. 

2.  (F.  3-94*).  Die  légende  van  sinte  Elizabeth  van  Dueringhen  (6). 

3.  (F.  95-118).  Een  boecsken  van  den  devoten  cock  van  Groenen- 
dael. 

4.  (F.  118-150).  [Leven  van  Jan  Ruysbroeck]  (7). 

5.  (F.  151-203*).  [Boeck  van  den  berch]. 


(1)  Version  flamande  de  BUL.,  nn"  7617  et  7618. 

(2)  Ibid.,  n°  7619. 

(3)  7ftirf.,no6014. 

(4)  Ibid.,  n»  3706. 

(5)  Ibid.,  n°  7621. 

(6)  Publié  par  L.  Scharpé,  dans  Leuvensche  Bijdragen. 

(7)  Version  de  Pomerius,  cap.  4  et  sqq. 


VIES   DE    SAINTS   EN   FLAMAND  371 

Papier,  aux  filigranes  de  la  lettre  Pfleuronnée,  de  l'écu  de  France;  203  feuillets; 
0™,14  X  O^jlO;  XlVe  siècle  (1352),  car  on  lit  f.  201  :  DU  boec  wacrt  begonnen  in 
der  vasten  doemen  las  van  Gods  gheboerle  MCCC  ende  twe  ende  vyflich.  Signa- 
tures Qz,  hi,  ai,  fini.  Reliure  du  XV^  siècle,  parchemin,  en  forme  de  portefeuille 
avec  le  fermoir  en  cuivre  au  milieu  du  premier  plat. 

3385.  (15141),  —  Légende  des  FI.  martelaers  sinte  Rombouts. 

1.  (F.  1-96).  Légende  des  H.  martelaers  sinte  Rombouts  (1). 

2.  (F.  96-122^).  Sommyge  mirakelen. 

Papier;  122  feuillets;  0™,15l  X  0^,095,  XVP  siècle  (1555),  car  on  lit  f.  ]22^-  : 
Scriptum  anno  Domini  M.  D.LV.  Een  Ave  Maria  voer  die  dit  heet  gcschreven  op  dat 
sy  eewelyck  met  God  magh  leven.  S.  Anna  van  Thienen.  Sur  le  premier  feuillet  de 
garde,  Ch.  van  Hulthem  a  noté  :  Ex  Bibliolheca  Anl.  Nueicens  Bruxellensis,  nunc 
C.  Van  Hulthem,  ISll.  L'ex-libris  de  G.  Van  Hulthem  se  trouve  sur  le  second  plat 
intérieur  (2). 

3386.  (15142).  —  Diversche  legexden  (3). 

L  (F.  1-4).  Sinte  Barbara  mertelersse  tôt  Nicomedien. 

2.  (F.  4-5).  Exempelen  (4). 

3.  (F.  5-5^).  De  légende  van  sinte  Nicolaes  int  corte. 

4.  (F.  5v-6v).  Exempelen. 

5.  (F.  7-7^).  Die  légende  van  sinte  Lucia  int  corte. 

6.  (F.  7^-9).  De  légende  van  sinte  Thomas  int  corte. 

7.  (F.  9-12),  Van  sinte  Anastasia,  van  sinte  Steven,  van  sint  Jan, 
van  sint  Thomas  van  Gantelberge,  van  sinte  Theophilus,  van 
S.  Valentyn,  van  sinte  Iuliana  mertelersse,  van  sinte  Mathias,  van 
Félicitas  ende  Perpétua. 

8.  (F.  12^-15^').  Légende  van  sinte  Geertruyt,  van  sint  Longinus, 
van  S.  Patricius,  van  S.  Hubrecht,  van  sint  Joris  légende,  van 
S.  Marcus  evangelist,  exempele  van  S.  Joris  (5). 

9.  (F.  16-18).  Van  S.  Philips,  van  S.  Jacob  de  Mindere,  van  theilich 
cruis  vindinge,  van  S.  Pancratius,  van  der  h.  martelaer  S.  Erasmus, 
van  S.  Bonifatius  martelaer,  van  S.  Feliciaen  ende  Primus,  van 
S.  Barnabas  apostele. 

10.  (F.  18^-20^).  De  légende  van  S.  Peeter  exorcista,  van  S.  Vitus 
ende  Modestus,  van  S.  Quiricus,  van  S.  Marina,  van  S.  Alexius,  van 
S.  Gervasius  ende  Prothasius,  de  légende  van  thien  dusent  marte- 
laren,  van  S.  Jan  ende  Pauwels  martelaren. 

11.  (F.  21-22).  Van  de  seven  slapers  légende. 


(1)  Traduction  de  fiffZ^.jn"  7381. 

(2)  liibliotheca  Hulthemiana,  t.  VI,  manuscrits,  p.  15-16,  n»  50. 

(3)  Gelrocken  wt  een  oudeverschuerde  Légende  bouck. 

(4)  BHL.,  nn"  933, 935, 937, 938, 941,  942  et  948. 

(5)  Victoire  des  Anversois  sur  les  gens  de  Flandre  en  1483. 


372  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

12.  (F.  22).  Een  onnatuerlyc  schepsel  geboren  ten  tyde  van  Paus 
Iulius  de  tweede. 

13.  (F.  22^).  Een  cluchtighe  historié  van  Heynken  de  Luyere  war- 
achtelyck  geschiet  binnen  de  stat  van  Antvverpen. 

Papier;  22  feuillets;  0'",285  X  0",2(fô;  XVI«  siècle  ;  quelques  grandes  lettrines 
assez  grossièrement  peintes.  Cartonnage  (1). 

3387.  (18223-24).  —  Vies  de  saints.  En  flamand. 

1.  (F.  1-34^').  [Passie  der  elf  dusent  mechden]  (2). 

2.  (F.  35-40^)  [Exempelen  van  de  H.  Ursula]. 
Le  feuillet  41  est  blanc. 

3.  (F.  41^-43^).  Van  sint  Tomaes  den  heilighen  aposlele  (3). 
Le  feuillet  44  est  blanc. 

4.  (F.  45-46)  Van  den  heilighen  dri  coninghen.  Inc.  Die  coninc  van 
den  denen  had  de  groole  devocie  totton  heilighen  dri  coninghen. 

5.  (F.'47-48v).  Passie  der  elf  dusent  mechden  (4). 

Papier,  aux  filigranes  de  la  cruche  et  de  l'écu  de  France;  48  feuillets; 
O^.lSl  X  0",126;  XV» siècle;  deux  colonnes.  Cartonnage. 

3388.  (18229-30).  —  Vies  de  saints.  En  flamand. 

1.  (F.  1-10).  [Leven  van  sinte  Bave]. 

2.  (F.  10-17*).  [Leven  van  sinte  Lievin]. 

Papier,  au  filigrane  de  la  lettre  P  gothique;  17  feuillftts;  O-'.ÎSl  X  0",205; 
XV»  siècle;  deux  colonnes.  Sur  le  premier  plat  intérieur,  le  h""  de  Reiffenberg  a 
inscrit  cette  note  :  Acheté  à  la  seconde  vente  de  feu  M.  Lammens,  à  Garni,  en  octo- 
bre Î839,  n"  25  du  Calai,  des  mss.,  prix  103,50  fr.  Cartonnage. 

3389.  (  10408-9).  —  Vies  de  saints.  En  flamand. 

1.  (F.  Iv).  Index. 

2.  (F.  2-20).  Dat  leven  sunle  Willems  des  doorluchtighen  prince 
hertoge  van  Aquilanien. 

3.  (F.  20^-26).  [Van  sunte  Radegundis  coninghinne  van  Vrancrijck]. 

4.  (F.  26-32V).  Die  hystorie  van  sunte  Brigitta  der  weduwe. 

5.  (F.  32^-46).  Dat  heilige  leven  ende  den  slryt  der  glorioser  ionc- 
frouwen  sunte  Amelborch  (5). 

6.  (F.  46-49^).  Van  der  heiliger  vrouwe  sunte  Blandina. 

7.  (F.  49^-50*).  Van  der  heiligher  maget  sunte  Matrona. 

8.  (F.  50-52^).  Van  der  doerne  croen  Ghristi  ende  hoe  die  tack  van 
der  doeren  croen  Ghristi  tamersvoer  quam. 


(1)  Bibliolheca  Hullhemiana,  t.  VI,  manuscrits,  p.  16,  n»  51. 

(2)  Version  flamande  de  liHL.,  n°  8428-8430. 

(3)  Gf.ibid.,n°8Hî). 

(4)  Traduction  de  BHL.,  n°  8433. 

(5)  Cf.  ibid.,  n«  303. 


VIES    DE    SAINTS    EN    FLAMAND  373 

9.  (F.  52^-53^').  Van  eenre  martelaerste  geheten  Maria. 

10.  (F.  ôS'^'-ôSv).  Van  den  heiligen  bisscop  sunt  Eutropius. 

11.  (F.  55^-59^).  Sunte  Lebeuinus  leven  des  heiligen  confessoers. 

12.  (F.  59^-64^).  Van  sunte  Radbodus  leven  bisscop  van  Utricht. 

13.  (F.  64^-68).  Van  sunte  Grisantus  en  Daria. 

14.  (F.  68-68^).  Van  sunte  Saturninus  martelar. 

15.  (F.  68^-73^).  Dat  leven  des  heiligen  bisscops  sunte  Loys. 

16.  (F.  73^-75^).  Die  passie  sunte  Anastasien. 

17.  (F.  75^-77^).  Leven  sunte  Aldegundis. 

18.  (F.  77^-78^').  Een  groot  mirakel  dat  sunt  Augustinus  vcrtellede 
van  sunt  Steven  den  heilighen  martelaer. 

19.  (F.  78^-84).  Die  passie  des  heiligen  apostels  sunte  Mathias. 

20.  (F.  84-90^).  Leven  des  heiligen  bisscop  sunte  Ludger. 

21.  (F.  90V-92).  Van  drien  susteren. 

22.  (F.  92-94).  Leven  des  heiligen  bisscop  sunte  Wyro. 

23.  (F.  94-96^).  Van  sunte  Plechelmus  bisscop  ende  confessoer. 

24.  (F.  96^-98^).  Sunte  Poncianus  passie. 

25.  (F,  98^-99^).  Sunte  Marcellus  des  paeus  passie. 

26.  (F.  99V-107V).  Sunte  Panthaleons  passie. 

27.  (F.  107^-110).  Bekeringe  ende  passie  sunte  Afra. 

28.  (F.  110-112).  Van  sunte  Lucia  wedue  ende  Geminiano. 

29.  (F.  112-122^).  Passie  des  heilighen  bisscops  sunte  Lamberts. 

30.  (F.  122^-123^').  Van  sunte  Severus  overwoeringhe. 

31.  (F.  123^-125^).  Van  sunte  Severyns  overwoeringhe. 

32.  (F.  125^-126^).  Die  passie  sunte  Theodorus  des  martelar. 

Papier,  aux  filigranes  de  l'écu  fleurdelisé  et  de  la  lettre  P;  126  feuillets; 
0",27  X  0"',203;  XV«  siècle;  deux  colonnes.  Ce  volume  doit  avoir  fait  partie  d'un 
autre  manuscrit,  car  il  y  a  la  pagination  GLIII-CLXXXII.  Ce  volume  a  été  acquis, 
en  septembre  1845, de  M.  le  V*'  Bernard  du  Bus  pour  20  fr.  Demi-reliure  moderne; 
au  dos,  le  titre  doré  :  Leven  Sinl  WiUems'van  Aquilanien,  1481  (1),  avec  le  mono- 
gramme couronné  de  Léopold  P'  et  l'inscription  Bibl.  royale. 

3390.  (21005-7).  —  Vies  de  saints.  En  flamand. 

1.  (F.  1-5^').  Kort  begrijp  van  het  leven  van  den  H.  Benedictus. 

2.  (F.  5v).  Waerschouwinge  (2). 
Le  feuillet  6  est  blanc. 

3.  (F.  6-14).  Kort  begrijp  van  het  leven  van  den  H.  Trudo. 

4.  (F.  15-16).  [De  S.  TrudoneJ  (3). 


(1)  Il  n'y  a  dans  le  volume  aucun  indice  pour  cette  date. 

(2)  Note  sur  le  culte  de  S.  Benoit  à  l'abbaye  de  Saint-Trond. 

(3)  Ex  libro  cui  lilulus  Flores  Ecclesiae  Leodiensis,  P.  Fisen,  ad  23  novembris 
cap.  1" ...  6°  ...9°;  ex  parte  prima  Historiae  Leodiensis  per  Fisen  ad  annum  1221, 
lib.  12,  n.  29  ; ...  ad  annum  1227,  lib.  13,  n.  40. 


374  MANUSCRITS   DE    LA    DIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Le  feuillet  17  est  blanc. 

5.  (F.  18-24).  Kort  begrijp  van  het  leven  van  den  H.  Eucherius. 

Papier;  24  feuillets;  0-",322  X  0",21  ;  XVIII»  siècle.  Cartonnage. 

3391.  (21009).  —  Vies  de  saints.  En  flamand. 

1.  (F.  1-4).  Voorrede  lot  den  ghewillighen  Leser. 

2.  (F.  4^-23).  Van  het  leven  van  onser  heylige  vader  S.  Trudo. 

3.  (F.  23^-47^).  Die  mirakelen  ...  van  S.  Trudo. 

4.  (F.  48-52).  Van  die  translalie  ...  onser  heyliger  Patroonen 
S.  Trudo  ende  S.  Eucherius. 

5.  (F.  52^-54^).  Het  leven  van  S.  Eucherius. 

6.  (F.  55-56).  Het  leven  van  S.  Libertus. 

Papier;  56  feuillets;  0",Î03  X  O-.lôS;  XVII»  siècle.  F.  1,  il  y  a  la  noie  :  Liber 
monaslerii  Sancti  Trudonù  Q.  6.  Reliure  moderne,  veau  racine. 

3392.  (21500).  —  Leven  van  den  heylighen  Stanislaus  Kostka.  En 
vers  flamands. 

Papier;  98  feuillets;  0",331  X  O»,201  ;  XVIII»  siècle.  Ce  volume  a  été  transmis  à 
la  Bibliothèque  royale  par  Tadminislralion  générale  des  Archives  du  Royaume,  le 
1"""  décembre  1856.  L'estampille  rouge  des  Archives  se  trouve  sur  bon  nombre  de 
feuillets.  Demi-reliure  moderne. 

3393.  (21501).  —  De  SS.  Aloysio  Gonzaga  et  Stanislao  Kostka. 
En  flamand. 

1.  (F.  1).  Titre. 

2.  (F.  2v,  3^,  4^').  Cort  begryp  van  het  Leven  van  den  H.  Aloysius 
uyt  de  priesterlycke  gelyden. 

3.  (F.  3, 4,  5).  Cort  begryp  van  het  leven  van  den  H,  Stanislaus  uyt 
de  priesterlycke  getyden. 

4.  (F.  5^).  Leven  van  den  H.  Aloysius  Gonzaga,  eersle  byvoeghsel 
uyt  den  H.  Bernardus. 

5.  (F.  6).  Leven  van  den  H.  Stanislaus  Kostka,  eerste  byvoeghsel 
uyt  den  H.  Ennodius. 

6.  (F.  13v).  In  canonizatione  SS.  Aloysii  et  Stanislai.  Sermon 
flamand. 

Papier;  13  feuillets,  plus  cinq  feuillets  blancs  en  tôte  et  onze  à  la  fin  du  volume; 
0",214  X  0™,165;  XVIII»  siècle.  Reliure  moderne,  vélin. 

3394.  (21875).  —  Vies  de  saints.  En  flamand. 

1.  (F.  1).  Note  d'Ao.  Matthieu  sur  ce  manuscrit. 
Les  feuillets  1^-2^  sont  blancs. 

2.  (F.  3-8).  [Leven  der  heylegher  AppoUonia]  (1). 


(1)  Version  de  BHL.,  n»  643. 


VIES   DE   SAINTS   EN   FLAMAND  375 

3.  (F.  8-8v).  Exempel  (1). 

4.  (F.-  9-12^).  Leven  der  heylegher  eerweerdigher  coninghinncn 
Helena  Gonstantinus  moeder  (2). 

5.  (F.  12^'-16).  Légende  van  der  weerdigher  maghet  ende  marte- 
lesse  sinte  Ontcommera. 

6.  (F.  16^-18).  Légende  van  die  heyiighe  maghet  Tecla. 

7.  (F.  18^'-46v).  Leven  van  die  heyiighe  maghet  sinte  Clara. 

8.  (F.  46^-58).  Leven  van  die  heyiighe  maghet  sinte  Amalber- 
ghen  (3). 

9.  (F.  58\'-63v).  Die  translacie  oft  verviringe  (4). 

10.  (F.  63^-81^).  De  légende  van  sinte  Monicha. 

11.  (F.  82-98^).  Sint  Augustinus  ons  heyiighe  vaders légende  (5). 

12.  (F.  98^-108).  [Mirakelen  van  den  H.  Augustinus]. 

13.  (F.  108-135).  Dat  leven  ende  passie  van  die  heyiighe  maghet 
ende  martelersse  sinte  Dimpne  (6). 

14.  (F.  135-136V).  Mirakel.  Exempel  [van  sinte  Dimpna]. 

15.  (F.  137-146^').  [Leven  der  heilige  Euphrosyna]  (7). 

16.  (F.  146V-148).  [Van  het  lijden]. 

17.  (F.  148).  [Van  Abundius  van  Villers]. 

Papier;  148  feuillets;  O'",llo  X  0"',139;  XV«  siècle.  Sur  le  second  plat  intérieur, 
on  lit  :  Cat.  G.  J.  de  Servais  n"  6010.  Ce  volume  a  été  acquis  par  la  Bibliothèque 
royale  à  la  vente  de  livres  de  Van  Alstein  à  Gand,  en  1863  pour  11  francs.  Demi- 
reliure  moderne. 

3395.  (II.  143).  —  Vjes  de  saints.  En  flamand. 

1.  (F.  1-10).  Sunte  Dorotheen  passie. 

2.  (F.  11).  Passio  béate  Katcrine.  En  flamand. 

Papier,  au.x  filigranes  de  la  lettre  P  et  de  la  montagne  à  trois  sommets; 
45  feuillets,  plus  quatre  de  garde  en  tête  et  six  à  la  fin;  O^jSO  X  0"',133;  XV«  siècle 
(147G)  ;  car  on  lit,  ï.  \o'.  Anno  Domini  dusent  verlhundert  ses  und  sevenlich.  Ce 
volume  a  appartenu  autrefois  à  l'abbé  AUard,  s'il  faut  en  croire  la  note  :  F.  A^^^, 
sur  le  deuxième  feuillet  de  garde  en  tête.  Il  a  été  acquis  en  novembre  1872  à 
la  vente  des  livres  de  Serrure  (8)  pour  fr.  58,85.  Reliure  du  XIX*  siècle,  veau 
violet,  filets  d'or;  au  dos,  le  titre  doré  :  Légende  des  saints.  Mss.  Germ.,  doré  sur 
tranche. 


(1)  Cf.  liHL.,  n»  645. 

(2)  Cf.  ibid.,  n»  3782. 

(3)  Cf.  ibid.,  n»  323. 

(4)  Ibid.,  no324. 

(5)  La  rubrique  continue  :  JSa  hel  inhoudt  ende  vervolch  van  hel  cleyn  geprint 
boexken. 

(6)  Cf.  BHL.,n'>^2m. 

(7)  Version  de  BHL.,  n"  2722. 

(8)  N»  3238  du  catalogue. 


376  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

3396.  (II.  147).  —  De  S.  Hieronymo.  En  flamand. 

1.  (F.  l-4v).  Een  wonderlic  visioen  dat  Cyril  bisscop  van  Alexan- 
dryo  sach  van  Iheronimus  (1). 

2.  (F.  4^-7).  Sommighe  auctorileyten  die  S.  Iheronimus  bescrevcn 
ende  ghesproken  hevet. 

3.  (F.  8-10).  [Mirakel  van  den  H.  Hieronymus].  Inc.  In  een  cloester 
was  een  nonne  die  utermate  schone  was. 

4.  (F.  10-15).  Een  exempel  en  (  mirakelen]  (2). 

5.  (F.  15-20).  Hoe  hem  S.  Iheronimus  haddc  tollen  sacramenle. 

6.  (F.  20-26^).  S.  EusEBius  woerden  (3).  Des.  mutil.  Dat  hi  so  ber- 
nenllike  begheerde.  Haden  he...  (4). 

7.  (F.  27-35^).  Die  epistole  die  sunle  Augustini...  sendede  Cyrillo(5). 

8.  (F.  35^-39).  Die  epistel  die  Cyrillus...  sendede  den  hoghenleraer 
Augustino  (6). 

9.  (F.  39-46).  Van  Eusebius  doot. 

10.  (F.  46-53V).  Een  mirakel  van  Silvano. 

11.  (F.  53'-55).  Een  mirakel. 

12.  (F.  55-57^').  Een  wonderlic  groot  mirakel. 

13.  (F.  57^-61).  Een  verveerlic  mirakel.  [Andere  mirakelen]. 

14.  (F.  61-65*).  Eusebius  woerden. 

15.  (F.  65^-69).  Een  sermoen  des  heilighen  gloriosen  Iheronimus. 

16.  (F.  69-71).  Van  den  leraers. 

17.  (F.  71-75*).  Van  der  armoeden,  der  oetmoedicheit,  der  eeren. 

18.  (F.  75*-78»).  Van  onderlieden  minnen,  van  loghenen  le  scuvven, 
van  sweren  te  scuwen. 

19.  (F.  76*-80).  Hoe  wi  sellen  sterven  en  weder  verrisen. 

20.  (F.  80-84V).  Hoe  S.  Iheronimus  den  dood  nodede. 

21.  (F.  84V-89*).  Iheronimus  lot  Eusebius. 

22.  (F.  89-99).  Van  der  slorcheit, van  dat  wi  kinder  moeten  werden, 
van  oncuuscheit,  van  liden,  van  ontfermherlicheit. 

23.  (F. 99-103).  Een  ander  mirakel  van  cnen  monnic. 

24.  (F.  103-105).  Een  mirakel.  Een  ander  mirakel. 

25.  (F.  105-109*).  Een  vueerlic  mirakel  (7). 

26.  (F.  109-111*).  Hoe  S.  Iheronimus  gepryst  wert  ende  beclaget 
van  sinen  iongheren. 


(1)  Version  flamande  du  BHL.,  n°  3868. 

(2)  Il  y  a  une  lacune  entre  les  feuillets  10  et  12. 

(3)  Version  flamande  de  BHL.,  n»  3866. 

(4)  La  fin  peut  être  suppléée  par  le  manuscrit  n"  284  de  la  Bibliothèque  royale 
de  Belgique. 

(5)  Cf.  BHL.,  n°  3867. 

(6)  Cf.  ibid.,  n°  3868. 

(7)  Il  y  a  une  lacune  entre  le  feuillet  106  et  le  feuillet  107. 


VIES    DE    SAINTS    EN    FLAMAND  377 

Parchemin;  111  feuillets,  O'",18o  X  0'",137;  XV"  siècle;  initiales  rouges  et  bleues. 
Ce  volume  a  été  acquis  en  1873,  à  la  vente  Serrure,  pour  fr.  44,05.  Demi-reliure 
moderne. 

3397.  (II.  1661).  —  De  S.  Servatio.  En  flamand. 

1.  (F.  1-64^).  Het  leven  van  den  Heyligen  Servatius. 

2.  (F.  64^).  Gatalogus  auctorum  qui  libris  his  continentur. 

3.  (F.  65-71).  Het  leven  van  St.  Servatius  patroen  der  stadt 
Maestricht  (1). 

Papier;  71  feuillets,  plus  quatre  de  garde  en  tête  et  deux  à  la  fin  du  volume; 
O^.SU  X  0'",197;  XVI"  siècle.  Au  verso  du  quatrième  feuillet  de  garde  du  cofn- 
mencement,  on  lit  :  PP.  Capucinorum  Traieclcnsium.  Ce  volume  a  été  acquis  le 
28  juillet  1896  à  une  vente  chez  Cordemans,  à  Bruxelles,  pour  28  francs  (2).  Demi- 
reliure  moderne,  véhn. 

3398.  (II.  1944).  —  Vies  de  saints.  En  flamand. 

1.  (F.  1-6^').  Des  heilighen  Paulus  leven  dat  sinte  Iheronimus  in 
latyn  bescreef  (3). 

2.  (F.  6V-20V).  Hilarions  leven  (4). 

3.  (F.  20^-33).  Abrahams  ende  Marien  synre  niften  leven  (5). 

4.  (F.  33-39).  Symeons  leven  (6). 

5.  (F.  39V-43).  Van  den  tien  dusent  martelaren  (7). 

6.  (F.  43^-44^').  Van  sinte  Lambertys. 

7.  (F.  44^-51).  Die  légende  van  den  heilighen  martelaer  sinte  Era- 
smus  (8). 

8.  (F.  51).  Tafel  van  den  inhoud  dezer  handschrift. 

9.  (F.  51v).  [Compte]. 

Papier,  aux  filigranes  de  la  lettre  P  gothique  et  de  la  tête  de  bœuf  à  cornes  bar- 
belées surmontée  d'une  croix  (9)  ;  O^Slô  X  0"',146;  XV"  siècle  ;  deux  colonnes.  Ce 
volume  a  été  acquis  en  juin  1897  à  une  vente  chez  M.  G.  Vyt,  à  Gand,  pour 
fr.  16,.50  (10).  Reliure  moderne,  vélin. 


(1)  La  note  suivante,  f.  71,  donne  l'explication  de  la  nature  de  ce  texte.  Dcse 
copie  is  geschreven  ende  gelranslaleerl  uuyt  eenen  hoogduylsen  folianl  synde  geinti- 
tuleert  als  volgl  :  Der  Heyligen  leven  nyef  gedruckt  tôt  loff'der  ondeilbare  Dryvul- 
digheit....  doerMartinum  Flach  tôt  Slrasborgh  ....  int  jaer  1521. 

(2)  N»  174  du  Catalogue. 

(3)  Cf.  BHL.,  n°6596. 

(4)  Ibid.,  n"  3879. 

(5)  Cf.  ibid.,  n»  12. 

(6)  Cf.  t6trf.,n<>7956. 

(7)  Cf.  ibid.,  n°  21. 

(8)  Voir  î6MZ.,n'' 2578. 

(9)  Cf.  S.  L.  SoTHEBY,  Principia  typographica.  The  Block-Book,  t.  III,  table  9c, 
n°61. 

(10)  N»  27  du  Catalogue. 


378  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

3399.  (II.  2334).  —  De  S.  Catharina  Senensi.  En  flamand. 

1.  (F.  1-133).  [Légende  der  heylighor  maght  Katherinen  van 
Senis]  (1).  Jnc.  mutil si  ghekerstent  was  starf  ende  voer  te  hemele. 

2.  (F.  133^').  Een  devoet  puntgen. 

3.  (F.  134-182).  Sommighe  gulden  woorde  ende  seer  slichlich  die 
Egidius  die  minrebroeder  sint  Franciscus  gheselle  gliesproken  hceft. 

Parchemin;  182  feuillets,  plus  un  de  garde  en  têle  et  deux  à  la  tin; 
0",174  X  O",!^;  XV"  siècle.  F.  1',  on  lit:  llem  dil  boec  heefl  hceft  (sic)  (jhescri'ven 
ende  ghegheven  haer  Pieler  n'tllams  onse  iMler  lot  een  eiviqhe  testament,  daerom 
bidl  voer  die  siel  oin  Gods  icillen,  et  en-dessous  :  DU  boec  hoerl  toi  Sinle  Maria 
Magdalena  Susleren  ironende  lot  edam.  F.  1  et  2,  il  y  a  Tex-libris  Sir  T.  P.  Middle 
mil  4022.  Ce  volume  a  été  acquis  en  juin  1899,  à  une  vente  à  Londres  chez 
Sotheby  pour  fr.  162,50  (2).  Reliure  du  XV"  siècle,  veau  sur  ais  de  bois;  restes  de 
fermoirs  en  cuivre. 

3400.  (If.  2628).  —  Vies  de  saints.  En  flamand. 

1.  (F.  1-7^).  Légende  van  die  heighe  niaghet  sinle  Dingna. 

2.  (F.  8-10^).  Een  suverlick  exempel  van  die  aposlolinne  Christi 
Ihesu  sint  Maria  Magdaleene  (3). 

3.  (F.  11-14).  Een  ander  van  Helia  der  prekerorden. 
Les  feuillets  14^  et  15^  sont  blancs. 

4.  (F.  15-23^).  Die  légende  van  den  heylighen  confessoor  sint  Ael- 
brecht  rustende  in  Egmont. 

5.  (F.  24-26").  Die  vyndinghe  des  heylighen  waerdighcn  Sacra- 
menls  het  welcke  rustende  is  binnen  der  stadt  van  Amstelredam  (4). 

6.  (F.  26^-34*).  Dye  wonderlycke  miraeckelen  dye  geschyet  syn 
dooi*  theylige  Sacrament  Tamsterdam  (5). 

Les  feuillets  35-37  sont  blancs. 

7.  (F.  38-38^).  [Fragment  d'un  traité  de  morale,  avec  commen- 
taire]. En  latin.  Inc.  Sed,  o  nephas,  illi ....  de  te  tanti  criminis  fidem 
capiunt. 

Papier,  au  filigrane  de  la  lettre  P  gothique;  38  feuillets;  0"',203  X  O^.ISS; 
X VI«  siècle  (1573),  car  on  lit  f.  34'  :  Nyel  sonder  Godl  geschreven  door  myn  Hroeder 
Aarnl  Janssoon  di/e  liaed  van  liommel  conventuael  in  Icloosler  van  den  Hem  buylcn 
Schoonhoven  int  iaer  ons  heeren  Duysenl  vyfhonderl  ende  drye  boven  Isevenlich  op 
den  8  dach  luly.  Sur  le  second  plat  intérieur,  il  y  a  la  note  :  6.5.  Mussenbr[oeck\ 
Sale  Leyden,  1826,  et  sur  le  premier  plat  intérieur  la  cote  au  crayon  11080 


(1)  Version  flamande  de  la  Vie  latine  de  Raimond  de  Capoue  ;  cf.  lilIL.,  n°  1702. 

(2)  Cf.  Bibliotheca  Phillippica,  p.  86,  n»  797. 

(3)  Cf.  BHL.,  n»  5506. 

(4)  Cf.  Amstelredams  eer  ende  opcomen  door  de  denckwaerdighe  miraklen  aldaer 
geschied  aen  ende  door  het  H.  Sacrament  des  allaers  anno  1345.  t'  Antwerpen  by 
Hendrick  Aertssens,  1639,  p.  57-62. 

(5)  Voir  ifttd.,  p.  64-90. 


YIES    DE    SAINTS    EN   ITALIEN  379 

Ph[illipps]  mss.  Ce  volume  a  été  acquis  par  la  Bibliothèque  royale  en  1900  de  la 
bibliothèque  de  Sir  Thomas  Philipps.  Couverture  en  parchomin. 

3401.  (IL  3290).  —  Franciscus  Giry.  Leven  van  de  H.  Elisabeth 
van  Hongarien. 

On  lit,  à  la  fin  :  Heeft  den  onderscreven  dit  Leven  vertaelt,  dai  noyt 
in  het  vlaemschs  in  druck  is  vytgeglieien  gheweest.  Fr.  Antonins 
Lefebvre,  10  iaeren  iidrilaris  van  Religie  en  3  van  Priesterschap  van 
het  order  der  Minlmen  tôt  Brussel,  anno  1743. 

Papier;  11  feuillets;  0",178  X  O",]*;  XVIIP  siècle  (1743).  F.  V,  il  y  a  la  note 
Voor  het  gaslhuys  van  Lier,  Ce  manuscrit  a  été  acquis  en  1904  de  M.  De  Becker,  à 
Bruxelles,  pour  7  francs. 


rî,    "Vies    die   ssiiiits    en.   italien,    en  £illema.n<l, 
en    a.ng-la,is    el:   en    ii*Ian(la.is. 

3402.  (2894).  —  Vje  de  S'^'  Catherine  de  Bologne.  En  italien. 
Inc.  mutil...  Jenlemente  era  tirata.  Des.  mutil.  era  vestita  de  una 

Testa  de  coloro  morelo  tuta  lavorata. 

Papier;  96  feuillets;  0",169  X  Om.llO  ;  XV*  siècle.  Demi-reliure  moderne,  dos  en 
maroquin  rouge,  avec  le  titre  doré  :  Vita  délia  beata  Calharina  da  liologna. 

3403.  (8847).  —  Vite  dei  santi  (1).  En  italien. 

1.  (F.  1).  Indice. 

2.  (F.  2-llv).  Vita  di  S.  Marco. 

3.  (F.  12-13).  Vilae  morte  di  S.  Passicrate  prottettoro  d'Atino. 

4.  (F.  13-16V).  Martirio  di  S.  Giuliano. 

5.  (F.  16V-17).  Vita  e  martirio  di  S.  Garo. 

6.  (F.  17-17^).  Vita  e  martirio  di  S.  Prudenzio. 

7.  (F.  17V-18).  Vitadel  B.  Fulgentio. 

8.  (F.  18-18^).  [Orationes    de  S.  Secundino  et  de  S.    Martino 
eremita]. 

Papier;  18  feuillets;  O-^jSOS  X  0'",\?jô  ;  XVIP  siècle.  Ce  volume  rrovient  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes.  Cartonnage. 

3404.  (8848).  —  Vite  di  santi.  En  italien. 

1.  (F.  1).  Indice. 

2.  (F.  2-3v).  Vita  di  S.  Severo  prête  e  di  S.  Martino  monaco. 

3.  (F.  3v-5).  Vita  di  S.  Vittorino. 

4.  (F.  5-8^).  Vita  di  S.  Peregrino. 


(1)  Ex  codice  ms.  Neapolitani  I.  U.  D.  Bartholomei  Chioccarelli  qui  huiusmodi 
sacris  libris  abundat. 


380  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

5.  (F.  8v).  Vita  del  B»  Timoteo  da  Montecchio. 

6.  (F.  9-13^).  Vita  del  B°  Padre  fra  Berardino  da  Fossa. 

7.  (F.  13V.14V).  Vita  del  B.  Mascio. 

8.  (F.  14V-16).  Vita  del  B.  Filippo  dell'  Aquila. 

9.  (F.  16-16V).  Vita  del  B.  Fratre  Apollonio  dell'  Aquila. 

10.  (F.  17-18).  Vila  del  B.  Padre  Fra  Vincenzo  dell'  Aquila. 

11.  (F.  18-19^').  Vita  délia  B'  Giacoma  et  B'*  Ludovica  dell'  Aquila. 

12.  (F.  19^-20').  Vita  délia  B^  Buonavontura  d'Autredoco. 

13.  (F.  20^-24).  Vita  délia  B^  Antonia  da  Firenze. 

Papier;  24  feuillets;  O^.lOa  X  0",13;  XVII' siècle.  Ce  manuscrit  provient  de  la 
bibliothèque  des  anciens  Bollaadistes.  Cartonnage. 

3405.  (10975).  —  BoNiNus  Mombritius.  Vita  S.  Gatliarinae.  En  vers 
italiens. 

1.  (F.  1^').  TTepl  xriç  aïKarepivriç.  Distique. 

2.  (F.  1^).  Ad  illustrissimam  et  excellentissimam  Blancam  Mariam 
Bo[ninus]  M[ombritiusJ. 

Inc.  Accipe  gymnasiis,  moa  dux,  tibi  condita  noslris. 
S.  (F.  2-3^).  Al  illustrissima  et  excellentissima  d.  d.  principissa 
donna  Bianca  Maria   vicecomite  di  Milano  ducissa  dignissiina  et 
g[enerosissima]  Bonino  Mombrigio  s.  d. 

4.  (F.  4-43).  [Vita  di  S.  GatarinaJ. 

5.  (F.  43).  [Épilogue!.  En  grec. 

Parchemin;  43  feuillets,  plus  trois  de  garde  en  lête  et  deux  h  la  fin  du  volume; 
O^SSS  X  0-',167;  XV"  siècle.  Le  feuillet  2  est  richement  décoré;  dans  le  haut, 
charmante  miniature  italienne  représentant  Blanche-Marie  Visconti  agenouillée 
devant  S'*  Catherine.  Ce  volume  a  appartenu  à  la  bibliothèque  de  Bourgogne,  car 
sur  le  premier  feuillet  de  garde,  il  y  a  l'indication  :  Le  vimi troisième,  et  sur  le 
premier  plat  intérieur,  il  y  a  le  grand  ex-libris  colorié  de  Marie  d'Autriche  (1). 
L'estampille  rouge  R.  F.  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris  se  voit  f.  2  et  f.  43. 
Reliure  du  XVI"  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de  vélin  rose  ;  au  dos,  le  titre  doré  : 
Vila  S.  Calhar  (2). 

3406.  (5032).  —  P.  I.  d'Orléans.  Vie  de  S.  Stanislas  Kostka.  En 
anglais. 

1.  (F.-4).  The  author's  dedicatory  Epistle  to  the  king  Gasimir  of 
Poland  and  of  Svveden. 
Les  feuillets  4^-5^  sont  blancs. 


(1)  Voir  au  sujet  de  cet  ex-libris  l'étude  de  M.  B.  Linnig,  dans  Archives  de  la 
Société  des  collectionneurs  d'ex-libris  et  de  reliures  hiUoriques,  t.  XII,  n"  5,  Mai  1905, 
p.  72-74.  L'ex-libris  y  est  reproduit  en  grandeur  et  avec  ses  couleurs, 

(2)  Cf.,  au  sujet  de  ce  volume,  J.  van  den  Gheyn,  Une  œuvre  inconnue  et  inédite 
de  Bonino  Mombrizio,  dans  Revue  des  Bibliothèques  et  des  Archives  de  Belgique, 
t.  III,  1905,  n«  4. 


VIES    DE    SAINTS    EN    ANGLAIS    ET    EN    ALLEMAND  381 

2.  (F.  6-9^).  The  author's  advertisement. 

3.  (F.  10-12V).  A  table  of  the  chapters. 

4.  (F.  13-149V).  The  life  of  B.  Stanislaus  Kostka  (1).  Des.  mutil.  But 
Kmielski  had  a  more  sure  relreat... 

Papier;  149  feuillets;  O^.lô  X  OMl;  XVIII»  siècle.  Sur  ]e  premier  feuillet  de 
garde,  il  y  a  la  noie  :  Pro  cub[iculo]  Praef.  Sodalilalis.  Reliure  veau  racine  ; 
tranche  rouge. 

3407.  (8507-9).  —  Vies  de  saints.  En  allemand. 

1.  (F.  1).  Index. 

2.  (F.  2-103).  Dat  buch  santa  karissima  und  seit  von  einer  seligen 
unn  heiligen  closter  frowen  Truta  gênant  sancten  Benedicton  ordens. 

3.  (F.  103-133^).  Von  den  leben  der  andren  swestren  des  selben 
closters. 

4.  (F.  134-240).  Von  den  heiligen  leben  der  seligen  frowen  gênant 
die  Bûckeldegen  ...  mit ...  eigen  namen  ...  Gerdrut. 

5.  (F.  241-364).  Eln  goischlicher  Rosengart  ...  von  der  heiligen 
jungfiowen  sancta  Katherinen  von  der  hohen  Senen  ...  gemacht ... 
der  erwûrdige  bruder  Raymundus. 

Papier,  aux  filigranes  de  la  lettre  P  gothique,  de  la  lête  de  bœuf;  364  feuillets, 
plus  trois  de  garde  à  la  fin;  O^.Slâ  X  0'",142;  XV«  siècle.  F.  364%  on  lit  :  Dis  buch 
gehôrl  in  dal  closter  zu  sancle  Mathcus  des  heiligen  apostelen  und  cwangelislen 
den  man  sprechel  zu  sancle  Nicolaus  in  undis  su  Slrossburg  brcdiger  ordens.  Plus 
tard,  ce  volume  a  fait  partie  de  la  bibliothèque  des  Bollandistes,  carf.  1,  il  y  a  la 
cote:  ^  MS.  90.  Demi-reliure  moderne;  au  dos  les  titres  dorés  des  différents 
traités,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  P""  ;  tranche  jaune. 

3408.  (4300).  —  ViTA  sanctae  Hedwigis.  En  allemand  (2). 

Papier;  108  feuillets,  plus  huit  blancs  à  la  fin  du  volume;  0",217  X  0"',15; 
XIV»  siècle  (1380),  car  on  lit  f.  108'  :  Anno  Domini  M".ccc'"<>.lxxx"'o  Iranslalum 
est  hoc  opus  cum  vita  el  miraculis  bealc  Hadwigis,  ad  honorem  omnipolentis  virgi- 
nisque  gloriose  ac  beale  Hadwigis,  ad  inslanciam  serenissimi  principis  ac  domni 
Alberliducis  Auslrie,  Slirie,  Karinlhie,  etc.,  per  Rudolphumdomnum  Winluawer 
anno  ul  supra  in  vigilia  Penlhecostis.  Dco  gralias  ad  finem  usque  complelum. 
Reliure  parchemin. 

3409.  (4190-200).  —  Vies  de  saints.  En  irlandais  et  en  latin  (3). 

1.  (F.  1^).  Index.  En  irlandais. 

2.  (F.  2-2 V).  Index  contentorura  in  hoc  libro.  En  latin. 
Les  feuillets  3-5  sont  blancs. 


(1)  Cf.  SoMMERvoGEr.,  BibHollièque  de  la  Compagnie  de  Jésus,  t.  IV,  col.  1938. 

(2)  Version  de  la  Vita  maior.  Cf.  liHL.,  n°  3766. 

(3)  Nous  devons  la  description  de  ce  volume  et  du  suivant  à  la  compétente  obli- 
geance de  M.  V.  Tourneur,  attaché  au  Cabinet  des  médailles  de  la  Bibliothèque 
royale  de  Belgique. 


382  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3.  (F.  6-31').  Vie  de  S*«  Brigitte.  Bladh  bhecc  do  bhethdiid  ocus  d 
(ertoibh  naemh  Brighde  sunn  (1).  Iqc.  Is  iad  so  an  lucht  lenaitt  an 
t-uan  tieimheillnidhle. 

4.  (F.  31-31^).  Dou  serin.  Adamnan  cecinit.  Inc.  Ba  hamhra  in  ti 
Adamnan  (2). 

5.  (F.  32-32').  [Dispute  entre  Adamnan  et  Mac  GonaingJ.  Inc. 
Fl[orenti]  ...  is  in  mbWsidua.  so,  dorala  eter  irgiilach  wiac  Q^onaing  ocus 
Adamnan. 

6.  (F.  32'-33').  [Adamnan.  De  Paschale].  Inc.  Fi[orente]  anno 
Domini  Dccclxxxxiii.  Sinbliddhua.  so  rofaemhsatt  fir  herend  (3). 

7.  (F.  34-38*).  Belha  Adamnain.  Inc.  Accinge  sicut  vir  lumbostuos. 
In  spimi  naem  an  spiorat  dorosce  cech  spioru  t. 

8.  (F.  3946).  Fis  Adamnain.  Inc.  Js  nasal  ocus  is  adamroXcchthi  in 
coimdiu  na  u-dula  (4). 

9.  (F.  46').  [Note  sur  le  Cain  Adamnain].  Inc.  Ata  cain  Adamnain 
ayant. 

Le  feuillet  47  est  blanc. 

10.  (F.  48-58').  Geinemain  Mollinec  ocus  a  Bhetae  (5).  Inc.  Bai 
bruechsixd  cetach  amra  irdairc  comhrach  (6). 

11.  (F.  59-68).  Quaedam  miracula  de  mirabilibus  sancti  Molli ng  . 
Inc.  De  australi  Laginiensium  plaga  quae  dicitur  Cinsralach. 

Les  feuillets  68'-70'  sont  blancs. 

12.  (F.  71-87').  Betha  Beraigh.lnc.  Ego  sitientidabo  de  fonte  aquae 
vitae  gratis.  1.  Auti  sanutaighes  in  fhirinne  do  bersa  (7). 

13.  (F.  88-91).  Betha  Ghreallain  (8).  Inc.  In  aimtir  Luccha\dhQ 
mac  Laegaire. 


(1)  D'après  une  note,  en  irlandais,  à  la  suite  du  titre,  la  première  partie  a  été 
transcrite  du  •  Livre  de  Bryen  Megnialgus  ,  et  la  deuxième  du  "  Livre  de 
Cianan.  ,  Voir  une  recension  de  la  Vie  de  S**  Brigide,  assez  différente  de  celle-ci, 
dans  W.  Stokes,  Lives  of  Saints  fron  Ihe  Book  of  Lismore,  Oxford,  1890,  p.  34-53. 

(2)  Une  note,  f.  31',  rappelle  que  ce  morceau  a  été  extrait  par  Michel  0'  Glery, 
d'un  vieux  manuscrit  en  parchemin  tout  noir. 

(3)  D'après  une  note,  f.  33',  ce  morceau  et  le  précédent  ont  été  transcrits  du 
vieux  livre  irlandais  de  Flann  Mac  Cairpre  mie  ^dhagain. 

(4)  Copie  du  Leabhar  na  hUidn  (pp.  27  à  31  du  fac-similé)  fait  à  Drobaois.  La 
Vision  d'Adamnan,  Fis  Adamnain,  a  été  publiée  par  W.  Stokes,  Fis  Adamnain, 
Simla,  1870,  et  E.  VVindisch,  Irische  Texte,  Leipzig,  1880,  p.  165-96, 

(5)  Copiée  à  Dublin  par  O'Glery  sur  le  *  Livre  de  TimoUing  ,. 

(6)  Au  sujet  des  Vies  de  S.  Mollinc,  cf.  O'Hanlo.n,  Lives  of  the  Irish  Saints,  t.  IV, 
p.  692. 

(7)  F.  87',  note  disant  que  cette  pièce  est  une  copie  faite  par  O'Clery  à  Drobaois 
d'après  un  vieux  parchemin  de  Clamm  Briain  oig  ui  Maolchonaire.  Cf.,  au  sujet 
des  Vies  de  S.  Berag,  O'Hanlon,  op.  cit.,  t.  II,  p.  535. 

(8)  Au  bas  du  f.  88,  une  note  rappelle  que  cette  pièce  est  une  copie  faite  à 
Drobaois  sur  le  livre  qu'écrivit  Brien  O'Corcrain  pour  le  Père  Douchard  Maguidir. 


VIES   DE    SAINTS    EN    IRLANDAIS  383 

14.  (F.  91^-94^).  Betha  Farannain  (1).  Inc.  Tiondxcantur  anuso 
betha  Farannain  iiasail. 

Le  feuillet  95  est  blanc. 

15.  (F.  96-116).  Betha  Molaissi  Inc.  Araiel  erlamh  uasal  (2). 

16.  (F.  117-128).  Betha  Laisre.  Inc.  Boi  ri  amhra  oireghtha  (3). 

17.  (F.  129-142).  Betha  NaUe{^).  Inc.  Eiro  gabh  ac  tairfraithes. 
Les  feuillets  142^-143^  sont  blancs. 

18.  (F.  144-153^').  Betha  Ciairain  saighre  anu  sa.  Inc.  Tar  eis  an 
scriptuir  diadha  do  legadh  (5). 

19.  (F.  154-170^).  Betha  Ciarain  Cluana.  Inc.  Omnia  quaecunque 
vultis  ut  faciant  homines  vobis  ita  et  facile  illis.  Gach  maith  arail  libh 
do  dhenamh  doibh  (6). 

20.  (F.  171-193).  Betha  Dédain.  Inc.  Beatissimus  episcopus  Decla- 
niis I.  an  t  espiscop  naemta  renabar  tur  Declan  (7). 

21.  (F.  193-203).  Betha  Ruadhain.  Inc.  Beatha  Buadain  do  siol 
duach  bund  (8). 

22.  (F.  203-210).  Betha  findein  à  Cluana  hiraird  (3). 

23.  (F.  210-219).  Betha  Beneoin,  deiscipul  Fatraic.  Inc.  Qui  perse- 
veraverii  ad  finem  salvus  erit.  In  tifeidhlighfes  ina  suailcibh. 

24.  (F.  219^-223).  AmERXJi  ind-eoena  cecinit{^). 


(1)  Copie  faite  à  Drobaois  par  O'Curry  sur  le  "  Livre  de  Maonay,  pelit-fils  de 
Slan  Carray,  successeur  de  Farannan  ,,  cf.  f.  91'.  Sur  les  Vies  de  S.  Farannan, 
voyez  O'Hanlon,  Lives  ofthe  Irish  Saints,  t.  II,  p.  552. 

(2)  Copie  faite  à  Drobaois  du  vieux  livre  de  Migigein  et  du  livre  de  Caisidh  ;  note 
du  f.  113. 

(3)  Copie  faite  par  O'Clery,  d'après  Chucoicoriche  mac  tuattbuidhe,  c'est-à-dire 
Dulgennain,  note  du  f.  125. 

(4)  Copie  faite  à  Drobaois  par  Michel  O'Clery  d'après  le  vieux  livre  de  Niel 
Meiryedh  macinhic  Sudhublaghuim,  note  du  f.  142. 

(5)  Copie  faite  à  Drobaois  sur  le  manuscrit  sur  parchemin  d'Eochaidh-hifernain , 
note  du  f.  150'.  Sur  les  Vies  irlandaises  de  S.  Ciaran,  voir  O'Hanlon,  op.  cit.,  t.  III, 
p.  116. 

(6)  Copie  faite  à  Athlone  sur  le  manuscrit  d'Aodh  og  lia  Dhalachain  de  Lios 
Cluaine  an  Meabh;  publié  par  Stokes,  Lives  of  Saints  from  the  Book  of  Lismore. 
p.  117-34. 

(7)  D'après  une  note  du  f.  193,  1.  5,  copie  faite  par  Michel  O'Clery  à  Cassel 
d'après  le  livre  d'Eochain  ûa  Ifernain,  écrit  en  1582.  Pour  les  Vies  de  S.  Declan,  voir 
O'Hanlon,  op.  cit.,  t.  VII,  p.  309,  en  particulier  n»  19. 

(8)  Copie  faite  par  Michel  O'Clery  du  livre  d'Eochaine  i  Shiagail,  au  couvent  des 
frères  d'Athlone,  voir  f.  202.  Pour  les  Vies  de  S.  Ruadan,  cf.  O'Hanlon,  op  cit., 
t.  IV,  p.  148. 

(9)  Publié  par  Whitley  Stokes  dans  les  Lives  of  Saints  from  the  Book  of  Lismore, 
p.  342-46;  dans  les  notes,  les  principales  variantes  de  ce  manuscrit. 

(10)  Trois  copies  des  vieux  papiers  de  Nicolas  O'Cathnach,  écrites  par  GioUa  Glas 
na  hUiginn  en  1471,  voir  f.  223. 


384  MANUSCIUTS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   HOYALE 

25.  (F.  224-263).  Beiha  Brénainn  Cluâna  ferta  (1). 
Le  feuillet  264  est  blanc. 

26.  (F.  265).  Index,  en  latin,  des  264  premiers  feuillets  du  volume. 

27.  (F.  266-271).  [Vie  de  S.  Mochuta].  Inc.  Mochutta  mac  Finaill,do 
chiaraigihh  Juachra  a  chéinén  (2). 

28.  (F.  270-272^).  Do  mhaccribh  na  Suanacli.  [Des  fils  de  Suanach]. 
Inc.  Fiachra  cettanus  mac  Eochaidh  Muidhmedoin. 

29.  (F.  273-279^).  [Miracles  deSenan].  Inc.  Btadh  bhecc  as  leahhar 
comarha  Senain  (3). 

Le  feuillet  280  est  blanc. 

30.  (F.  281).  [Notes  sur  le  Paradis  terrestre].  En  latin. 
Les  feuillets  282-286  sont  blancs. 

31.  (F.  285).  [Liste  des  noms  propres  qui  se  rencontrent  dans  la 
vie  de  S.  Brenan,  f.  218^-252]. 

32.  (F.  285v).  [De  balena].  Notes  en  lalin. 

Sur  le  plat  inlérieur  de  la  couverture,  renvoi  à  divers  passages  de 
la  vie  de  S.  Brenan  et  du  codex  Inisensis. 

Papier;  285  feuillets;  0",195  X  O^.lo;  XVII»  siècle  (1627-1634).  car  on  trouve  les 
dates  suivantes  de  copie  :  f.  268»,  le  24  janvier  1627;  f.  269',  le  28  mars  1627;  f.  200, 
le  30  [sic)  février  1628;  f.  38',  le  6  mai  1628;  f.  46.  le  10  mai  1628;  f.  58,  le 
15  juillet  1628;  f.  116,  le  24  j.invier  1629;  f.  91.  le  12  février  1629;  f.  153',  le 
14  février  1629;  f.  170,  le  18  février  1629;  f.  33',  le  20  février  1629;  f.  31»,  le 
27  février  1629;  f.  12'.  le  1"  avril  1629,  et  f.  277',  1<J34.  Ce  volume  a  été  en  grande 
partie  écrit  par  Michel  O'Clery.  Reliure  parchemin. 

3410.  (2324-40).  —  Vies  de  saints.  En  irlandais. 

1.  (F.  1).  Index,  on  latin,  des  folios  1-120. 

2.  (F.  2-8).  Liste  chronologique  de  la  fondation  de  monastères 
franciscains  en  Irlande  de  1224  à  1632. 

3.  (F.  8).  Nomina  patrum  qui  hanc  provinciam  Hyberniae  semel 
et  vicissim  laudabililor  rexerunt  a  principio  reformationis.  En  latin. 

Les  feuillets  9  et  10  sont  blancs. 

4.  (F.  10^-11).  Liste  des  Irlandais  célèbres  avec  date  de  leur  mort. 
Inc.  Drong  dona  daoinib  as  oirdrechu. 

5.  (F.  12).  Courtes  notices  diverses.  En  lalin. 
«)  Fragment  du  Fater. 


(1)  Copié  sur  un  manuscrit  de  1536,  par  Michel  O'Clery  et  publié  par  Whitley 
Stokes,  Lires  of  Saints  from  the  Book  of  Lismore,  p.  99-116.  Les  principales 
variantes  de  ce  manuscrit  sont  données  p.  349-54, 

(2)  Les  dix  premiers  chapitres  ont  été  copiés  sur  le  livre  de  Brien  Megnialgussa 
(voir  f.  270)  et  les  chapitres  11-13  sur  le  livre  de  Tadg  6  Cianain  (voir  f.  271').  Sur 
les  mauuscrits  des  Vies  de  S.  Mochudda,  voir  O'Hanlo.v,  Lives  of  (lie  Jrisli  Saints, 
t.  V,  p.  241,  où  la  note  10  est  inexacte. 

(3)  Transcrit  par  Michel  O'Clery  sur  le  livre  d'Inis  Cathaigh  (cf.  f.  279'). 


VIES   DE   SAINTS   EN   IRLANDAIS  '  385 

b)  Notice  nécrologique  de  Charles  Howard,  comte  de  Nottingham. 

c)  Découverte  en  1628  d'une  ramure  de  grand  cerf  d'Irlande. 

d)  Résumé  du  chapitre  191  de  la  vie  de  S.  Patrice  par  Jocelin. 

6.  (F.  12^).  Liste  de  neuf  vies  de  saints  dont  les  textes  latins  étaient 
conservés  avec  beaucoup  d'autres  non  énumérées,  chez  Simon 
Bearnanual,  dans  les  environs  de  Kells.  Inc.  Ata  ag  Siomon  Bearna- 
nual. 

7.  (F.  13-23).  Vie  de  S.  Patrice  (1). 

8.  (F.  23).  Vers  extraits  du  Felire  d'Oengus  (2). 

9.  (F.  23).  Indications  sur  les  Vies  de  S.  Patrice.  Inc.  Na  tuiccedh 
ocus  na  mesad  aon  duine,  etc. 

10.  (F.  23v).  Poème  à  l'intention  des  pèlerins  attribué  à  S.  Patrice, 
avec  introduction.  Inc.  Patricii  archetus  apostoli  Hiberniae  primatis 
adventus. 

1 1.  (F.  24-30^).  Vie  de  S^^  Brigitte  (3). 

12.  (F.  30v).  Hymne  de  S.  Ultan  en  l'honneur  de  S^^  Brigitte  (4). 
Les  feuillets  31-34  sont  blancs. 

13.  (F.  35-43).  Vie  de  S.  Finnchua  de  Brigown  (5).  Inc.  Betha 
Fionnclion  naoimh  anuso,  etc.  C.  1.  Ardbriicchaidh  amhra  rogeinedh 
i)i  Vltaibh,  etc. 

14.  (F.  44-45),  Litanies  en  vers  des  saints  de  l'Irlande  par 
Cqimin  Conneire.  Inc.  Guimin  Condoire  cecinit.  Garais  Pattraic  Pu/rt 
Mâcha,  etc. 

Le  feuillet  46  est  blanc. 

15.  (F.  47-53).  Vie  de  S.  Gummain-le-long  (6).  Jnc.  Betha  Goimin 
foda.  Baôi  rî  amhra  for  Chiarr^ame  Luachra  san  Mumhain,  etc. 

Le  feuillet  54  est  blanc. 

16.  (F.  55-57).  Histoire  de  l'assemblée  de  Dun  nan  Gedh,  de 
l'évêque  Ere  de  Slane,  et  du  roi  suprême  Domnall  mac  Aodha.  Inc. 
As  fleidh  Dûin  na  nGedh,  etc.  lar  ngabàil  airdricche  na  hErcnn,  etc. 


(1)  Cette  vie  tout  en  étant,  dans  ses  grandes  lignes,  conforme  à  celle  publiée  par 
M.  Wh.  Stokks,  Lives  of  Saints  from  Ihe  Book  of  Lismore,  Oxford,  1890,  pp.  1-19, 
s'en  écarte  parfois  senidblement.  Voir  aussi  O'Hanlon,  Lives  of  (lie  Irish  Saints, 
t.  III,  p.  405. 

(2)  Publiés  par  M.  Wh.  Stokes,  Calendar  of  Oengus,  Dublin,  1871,  pp.  xlviii  et 

XLIX. 

(3)  Une  Vie  de  S'»  Brigitte  coïncidant  en  partie  avec  celle-ci  a  été  publiée  par 
M  Wh.  Stokes,  Lives  of  Saints  from  Ihe  Book  of  Lismore,  pp.  34-53, 

(4)  Publié  par  J.  H.  Bernard  et  R.  Atki.nson,  The  irish  liber  hymnorum,  Londres, 
1898,  pp.  110-111. 

(5)  Une  autre  copie  du  même  texte  a  été  publiée  par  M.  Wn.  Stokes,  Lives  of 
Saints  from  the  Book  of  Lismore,  pp.  84-98.  Voyez  aussi  p.  3i7. 

(6)  Au  bas  du  f.  53,  une  note  avertit  que  cette  Vie  est  incomplète. 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T.  V.  25 


886.  MANUSCRITS   QP"  LA.  BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

17.  (F.  58-61).  Vie  de  S.  Ronan  (1),  avec  épisode  de  la  vie  de  S.  Mol- 
ling.  Inc.  Naomh  uasal  oixànidhe  i*o  baoi  sunn  a-tlir  n-  Eirenn,  etc. 

18.  (F.  61^).  Épisode  de  la  vie  de  S.  MoUing.  Inc.  Feacht  do  Moling 
ag  imteacht  a-slighedh. 

'   Les  feuillets  62-64  sont  blancs. 

->  19.  (F.  65).  De  verbis  Golmain  mac  Obonae,  de  virtutibus  laten- 

tibus  umbra  bononim  operuin.  Inc.  Is  diial  duit. 

20.  (F.  65).  S.  Molling  et  le  fils  de  Finntan.  Inc.  Caillech  dorad 
a-mac  do  Moling. 

:    21.  (F.  65^-66).  Lonca  Choluimcille  (3).  Inc.   Sciath  de  denim 
umum. 

22.  (F.  66).  Premières  paroles  de  Becc  Mac  De  immédiatement 
après  son  jugement.  Inc.  Ced  briathra  Bhicc  mac  De. 

23.  (F.  66).  Vers  sur  les  SS.  Mochuda,  Giaran  et  Aillu.  lue 
Mochuda  occ. 

24.  (F.  66).  Lorica  de  diabmait  de  l'île  de  Clolran.  Inc.  Beitt 
gomsnadhadh,  etc. 

25.  (F.  67-68).  Prières  pour  la  confession.  En  latin  et  en  irlandais. 
Inc.  De  confessione  sancte  Giarane.  Peccavi  et  multiplicata  sunl 
peccata  mea,  etc. 

26.  (F.  69-70).  Prière  pour  la  confession  par  Colgan  hUa  Duine- 
CHDHA  (4).  Inc.  Aumaighllii  Colgan  hUa  Duinecdha. 

27.  (F.  70^-72).  Poèmes,  avec  introduction  en  prose,  sur  les  douze 
grands  saints  de  l'Irlande  et  Judas  Iscaripte.  Inc.  Balor  da  apstal 
decc  na  hErenn. 

28.  (F.  72-73).  Miracles  de  Giaran,  de  Finden,  et  naissance  d'Abdh 
de  Slane  (5).  Inc.  Firt  amhra  ô  Ghiaran,  etc. 

Les  feuillets  73^-74  sont  blancs. 

29.  (F.  75-76).  Poème  sur  Gormac  mac  Gulenain,  avec  introduction 
en  prose,  attribué  à  Gegan.  Inc.  Tri  briathra  do  ratt  Gorpmacc  mac 
Guilennain. 

30.  (F.  76-80).  La  "  loi  d'Adamnam  „  (6).  Inc.  Gain  Adamnain. 
G.  1.  Goicc  aimsirae  ria  ngein  Ghriost. 

31.  (F.  81-82).  La  loi  d'Adamnam  (7).  Inc.  Is  edh  indso  forus  cana 
Adomnain. 


(1)  Cf.  G'  Haslon,  Lives  of  Ihe  Irish  Sainls,  t.  VIII,  p.  268. 

<2)  Extrait  de  "  vieux  livres  irlandais  ,,  dit  une  note  placée  en  tête. 

(3)  Extrait  du  "  Livre  des  Poèmes  „  f.  66. 

(4)  Cf.  ms.  4190-200,  f.  212. 

(5)  D'après  une  note  placée  au  bas  du  f.  73,  les  ff.  65-73  ont  été  copiés  par  Michel 
O'Clery  du  Livre  rouge  du  Munster  écrit  par  Michel  G'  Coinlis. 

(6)  Extrait  (cf.  f.  80')  du  "  Vieux  livre  de  Raphœ  (Tirconnel)  „. 

(7)  Extrait  des  feuillets  qu'écrivit  Gumuman  mac  Tuathail  (cf.  f.  82"). 


VIES    DE    SAINTS    EN   IRLANDAIS  387 

32.  (F.  83).  L'écrin  d'Adamnan  (1).  i/zc.  Sahamra  an  ti  Adam- 
nan,  etc. 

33.  (F.  83^').  Prière  à  Jésus  attribuée  à  S.  Giaran  (2).  Inc.  Ciaran 
cecinit.  An  rim  a  ri  an  richid  râin. 

Les  feuillets  84^-86  sont  blancs. 

34.  (F.  87-97V).  Vie  de  Mac  Creice  (3).  Inc.  Betha  Mac  Creice. 
Incipiunt  pauca  de  mirabilibus  mheic  Creichc,  i.  mac  Crèche  mie 
Pesslain. 

35.  (F.  97^^-98).  Poème  de  Thomas  Og  o  Docin  sur  sa  guérison 
miraculeuse  par  Mac  Creice  (4),  avec  introduction  en  prose.  Inc. 
Ro  bai  araile  fer  i  ttreabhlaid  môir,  etc. 

Le  feuillet  98^  est  blanc. 

36.  (F.  99-102).  Vie  d'Emin,  en  prose,  suivie  du  chant  de  la  «loche 
d'Emin,  en  vers  (5).  Inc.  Beatha  Eimhin.  G.  1 .  Do  lottar  flatha  Laighen. 

Les  feuillets  103-106  sont  blancs. 

37.  (F.  106^').  Index  en  latin  et  en  irlandais  1°  des  feuillets  précé- 
dents; 2°  de  ceuK  qui  suivent,  jusqu'au  P  257. 

38.  (F.  107-112).  ViedeMochuadeBalla(6).  .         . 

39.  (F.  112-113).  Vie  de  Baoithin  (7).  Inc.  Bladh  do  bheotha 
Baoithin.  1.  Baoithin  mac  Brénainn  mie  Fergusa. 

40.  (F.  113V-122).  Vie  de  Fionnchu  de  Brigown  (8). 

41.  (F.  122-128).  Vie  de  Bairre  de  Cork.  Inc.  e.  1.  Mobarri  dino  do 
Connachtaibh  (9).  ; 

42.  (F.  128V-129).  Vie  de  Cranatan(lO).  /wc.  Betha  Cranatan  ann 
so  sis.  G.  I.  Fechtus  do  deachaidh  Cairpre  Crom  mac  Criomtain,  etc. 

43.  (F.  130-134),  Vie  de  Molacca  mac  Duibhdligidh  (11).  Inc.  Betha 
Molacca  mac  Duibhdligidh.  C.  1.  Molacca  dino  dferaibh  muige  Feine 
a  chenél. 


(1)  Même  origine  que  le  n»  31  (cf.  f.  83),  cf.  ms.  4190-200,  f.  26. 

(2)  Extrait  du  vieux  livre  "  qui  vint  d'Ath  Chath  don  Droichel  (cf.  f.  84). 

(3)  Copie  faite  par  Michel  OGlery  d'après  le  livre  écrit  en  1528  par  Maoillech- 
lainn  0  Callannain  (voir  f.  97). 

(4)  Même  source  que  le  n"  34. 

(5)  Copie  faite  à  Donegal  par  Michel  O'Clery  (cf.f.  102"). 

(6)  Copie  faite  par  O'Clery  sur  le  livre  de  Megcarthaig  Riabhair  (voir  f.  113), 
publiée  par  Wh.  Stokks,  Lives  of  Saints  from  the  Book  of  Lismore,  p.  137-146.        " 

(7)  Même  provenance  que  le  n»  38. 

(8)  Copie  faite  probablement  par  Michel  O'Clery  sur  le  livre  de  Megcarthaig 
Riabhair  (cf.  f.  112).  Publiée  d'après  un  autre  ms.  par  M.  Wh.  Stokes,  Lives  of 
Saints  from  the  Book  of  Lismore,  pp.  84-98.  Cf.  p.  347. 

(9)  Copie  faite  par  O'Clery  sur  le  livre  de  Domhnall  ô  nduinnin  (voir  f.  128). 
Cf.  O'Hanlon,  Irish  Saints,  t.  IX,  p.  548. 

(10)  Même  provenance  que  n°  41. 

(11)  Cf.  O'Hanlon,  op.  cit.,  1. 1,  p.  336. 


388  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

44.  (F.  135-138).  Vie  incomplète  du  confesseur  Finan  (1).  Inc. 
Betha  Finain  confessoir.  Fînân  dino  do  chinedh  Corca  Duibhne. 

Le  feuillet  138^  est  blanc. 

45.  (F.  139-146).  Vie  d'Ailbhe  (2).  Inc.  Betha  Ailbhe.  Bai  ri  amra 
for  Ara  Gliach. 

46.  (F.  146''-150).  Vie  d'Aban  (3).  Inc.  Betha  Abàin  ann  so  sis. 
C.  1.  Rogabh  ri  oirdnighe  cennus  for  Laighnibh. 

47.  (F.  151-158).  Vie  de  Mochuda.  Inc.  Betha  Mochuda.  Carthagus 
dino  do  clannaibh  Fergusa. 

48.  (F.  158-160).  Vie  de  Fursy  (4).  Inc.  Betha  Fursa.  C.  1.  In  tan 
ro  bai  Sigbert  hi  righe  Saxan. 

49.  (F.  160^-161).  Deux  épisodes  de  la  vie  de  S.  Ruadan  (5).  Inc. 
C.  l.Fechtus  dia  ndeachaid  an  ti  naomh  Ruadan. 

50.  (F.  161*'-167).  Vie  et  martyre  de  l'évèque  Ceallan.  Inc.  Betha 
Ceallain  cpscop  ocus  a  mharlra  sonda. 

Le  feuillet  162»  est  blanc. 

51.  (F.  168-218»).  Vie  de  Madoc  de  Ferns  (6).  Inc.  Betha  Maedocc 
Ferna.  Do  boi  duinc  uasal,  saidbir  hi  Connachtuibh. 

52.  (F.  219-226).  Vie  de  Colman  de  Lann  Ello  (7).  Inc.  Betha 
Cholmain  Eala  annso.  Colman  Ela,  immorro  do  sliocht  Eiremhoin. 

53.  (F.  226»-241v).  Vie  de  Senan  d'Innis  Gattery  (8).  Inc.  Betha 
Senain  insi  Galhaigh.  Mirabilis  Deus  in  sanctis  suis.  In  spiorut  naomh 
rolesaigh  an  ecclas  cechtarla. 

54.  (F.  241»-257).  Miracles  de  Senan  après  sa  mort,  suivis  de 
poèmes  mettant  en  scène  Senan  et  diverses  autres  personnes  (9). 
Inc.  Sliocht  liubhair  elle  annso  siôs  ar  miorbuilibh. 

55.  (F.  257-260).  Poème  sur  la  Loi  d'Enda  d'Arran  (10).  Inc.  Bec 
càn  do  câin  Einde  Arann  annso. 


(1)  Cf.  O'Hanlon,  IrUh  SainU,  L IV,  p.  51. 
m  Cf,  ibid.,  t.  IX,  p.  278. 

(3)  Vie  incomplète.  Cf.  ibid.,  t.  III,  p.  394. 

(4)  Copie  faite  d'après  le  livre  du  monastère  de  Duinnin  (cf.  f.  160'). 

(5)  Cf.  OHanlon,  op.  cit.,  t.  IV,  p.  148. 

(6)  Copie  faite  à  Drobaois  par  Michel  O'Clery  sur  un  ms.  écrit  par  Fionntan 
O'Guirnin  (f.  218'),  Cf.  OHanlo»,  op.  cil.,  1. 1,  p.  521. 

(7)  Aujourd'hui  Lynally,  dans  le  comté  de  King.  Copie  du  livre  d'Eachaire  i 
Shiaghail.  Cf.  O'Hanlon,  op.  cit.,  t.  IX,  p.  593. 

(8)  Dans  le  comté  de  Clare.  Copie  faite  par  Michel  OCléry  sur  le  livre  écrit  par 
Mael  losa  mac  Adagain,  écrit  en  1515  (f.  241,  vol.  11  s.).  Cf.  O'Hanlon,  ibid.,  t.  III, 
p.  210. 

(9)  Copie  faite  à  Limerick  d'après  les  écrits  de  Conaire  Og  mac  Conaire  (voir 
f.  257). 

(10)  Pour  la  provenance  des  n"  55-59,  voir  n°  54. 


VIES   DE    SAINTS   EN   IRLANDAIS  389 

56.  (F.  260-260^).  Poèmes  sur  les  devoirs  des  petits-fils  de  Fiachra. 
hic.  Dligimsi  do  uibh  Fiachrach. 

57.  (F.  260^-261).  Poème  renfermant  une  invocation  d"Enda  aux 
vieux  saints  irlandais.  Inc.  Ailbhe  imlân  go  hamra. 

58.  (F.  261^-263^).  Trois  poèmes  attribués  à  Columcille. 
a)  Ar  breith  Einde  airne. 

h)  Ara  naomh  mairce  as  biodhba  di  Faraon. 
.c)  Mairce  milles  Arainn. 

59.  (F.  263^).  Glann  Taidg  mar  tiocfait  in  Araind  aird. 

GO.  (F.264-273V).  Vie  en  vers  de  Coemind'Inis  Caltra(l).  /«c.Betha 
Caimin  insi  Cealtra  in  dân.  Gaimin  do  dhechaidh  dar  muir. 

61.  (F.  274-277).  Vie  de  S.  Goemgen  (2).  Inc.  Betha  Gaoimhgin.  Ro 
boi  trai  a-bfioghair. 

62.  (F.  278-286),  Vie  de  S.  Goemgen  (3).  Inc.  Betha  Gaoimhgi- 
nannso.  Do  sir  Gaoimhghin  môran  deirinn. 

63.  (F.  287-302).  Vie  de  Mochaemoc  (4).  Inc.  Betha  Mochaemocc 
sunna.  G.  1.  Beatissimus  abbas  Mochaemoc. 

64.  (F.  303-356).  Vie  de  S.  Gaillin  contenant  des  poèmes  qui  lui 
sont  attribués  (5).  Inc.  Betha  Ghaillim.  G.  1.  Ego  sitienti  etc.  i.  anti 
sannslaighes  an  firinne. 

Le  feuillet  355  est  blanc. 

65.  (F.  356).  Index  des  feuillets  107-356. 

Papier;  356  feuillets;  O'-.ie  X  O-.IST;  XVII»  siècle  (1627-1635).  On  trouve  dans 
ce  manuscrit,  qui  provient  du  Collège  irlandais  de  Saint-Antoine  de  Padoue 
à  Louvain,  les  dates  suivantes  :  30  mars  1627  (f,  82");  11  mai  1635;  7  août  1631 

18  juin  1629;  20  juin  1629;  24  juin  1629;  30  juin  1629;  3  oct.  1629;  17  nov.  1629 

19  nov.  1629;  27  nov.  1629;  21  déc  1629;  1"  déc.  1629;  2  déc.  1629;  4  déc.  1629 
5  déc.  1629;  6  déc.  1629;  12  déc.  1629.  La  plus  grande  partie  du  volume  a  été  écrite 
par  Michel  O'CIery.  Reliure  parchemin. 


(1)  Dans  le  comté  de  Clare.  Copie  faite  sur  le  livre  écrit  par  le  P.  Muiredach 
(cf.  f.  273).  Cf.  O'Hanlon,  Irish  Saints,  t.  III,  p.  941. 

(2)  Copie  faite  par  O'Glery  sur  le  livre  du  prêtre  Roibne  Puirsel  (n"  62,  f.  279"). 
Cf.  O'Hanlon,  op.  cit.,  t.  VI,  p.  28. 

(3)  Copie  faite  par  O'Clery  sur  le  livre  de  Eiachra  na  Tuathail  et  sur  celui  de 
Domnall  mac  Donchadh  (cf.  f.  286"). 

(4)  Copie  du  livre  de  Thomas  mac  Emainn  faite  par  Michel  O'Clery  (cf.  f.  302"). 
Voir  O'Hanlon,  op.  cit.,  t.  III,  p.  339. 

(5)  Copie  faite  par  Michel  O'Clery  sur  le  livre  qu'écrivit  Muiges  mac  Paittin  en 
recopiant  le  vieux  livre  de  Caillin  de  Tadg  ô  Rodachain,  note  du  f.  254.  Une  Vie 
irlandaise  de  Caillin  a  été  publiée  par  Hennessy,  Book  of  Fenagh,  Dublin,  1875. 


390  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 


O.    ïteoueils   lia ^^iog-i'upltiq tics   :   X^é;;oiicle   âorép, 
Oollectauea  l>olltiiiclinu(t. 

3411.  (288).  —  Iacobus  de  Voragine.  Legenda  aurea. 

1.  (F.  1-2^).  Fragment  d'ahliphonaire  In  decollatione  Sandi  lohan- 
nis  baptiste. 

2.  (F.  3-4).  Tabula  legendarum. 

3.  (F.  5).  Note  de  Matthieu  sur  ce  volume. 

4.  (F.  6-315).  [Iacobus  de  Voragine.  Legenda  aurea]. 

Parchemin;  315  feuillels ; 0",356  X  O^.Séô;  XV'  siècle;  deux  colonnes;  initiales 
rouges  et  bleues;  litre  courant  en  rouge;  ancienne  pagination  i-cccx.  Ce  volume 
provient  peut-être  du  prieuré  de  Corsendonck.  dont  il  y  aurait  encore  f.  1"  l'an- 
cienne cote  ir.  /  (1).  L'estampille  rouge  H. F.  de  la  Bibliothèque  nationale  de 
Paris  se  voit  f.  6  et  f.  315.  Ancienne  reliure  restaurée  du  XV*  siècle,  veau  bi  un 
estampé  sur  ais  de  bois. 

3412.  (892).  —  Iacobus  de  Voragine.  Legenda  aurea. 

Inc.  wut'd.  ...  Christus  expectatus  venit.  Des.  inutil.  [De  sancto 
Pelagio]  et  epistolarum  Pauli  utiliter  compilavit.  Eo  tempore.... 

Papier,  aux  filigranes  de  la  lettre  )'fleuronnée  et  de  la  tète  de  bœuf  surmontée 
d'une  croix  ;  !267  feuillets  (2)  ;  0'",293  X  0'",207  ;  XV"  siècle  ;  deux  colonnes  ;  capitales 
rouges  et  bleues;  titre  courant  en  rouge.  Reliure  du  XVII*  siècle,  parchemin. 

3413.  (3406).  —  Iacobus  de  Voraglne.  Legenda  aurea. 
\.  (F.  1-260).  Historiarurn  liber  dictus  aurea  legenda. 

2.  (F.  260).  [Epigramma  de  Egidio  Appelman  curato  Leniaci  Sancti 
QuinliniJ. 

Papier,  aux  filigranes  du  pape  en  chaire,  de  la  licorne;  2()U  feuillets, plus  cinq  de 
garde  en  tête  et  deux  à  la  fin  du  volume;  0",30  X  0"",2(J5;  XV»  siècle(1462),  car  on 
lit  f.  260  :  Scriplus per  manum  EgiUii  Appelman presbileri,  finilus  vero  Anderlaci 
anno  a  nalivitafe  Domini  M'CCCC"  Ixii"  mensis  februarii  die  xiii.  Deo  gratia*. 
Deux  colonnes,  quelques  initiales  ornées.  F.  2',  on  lit  :  Perlinel  mifn  Egidio  Appel- 
man curato  ecclesie  parochialis  de  leniaco  Sancli  (Juintini  decanatus  de  Hal  Came- 
racensis  dyocesis.  lia  est.  Egidius  Appelman,  anno  1457,  1496,  et  f.  260  :  El 
adliuc  mihi  pertinet  hoc  anno  millesimo  quingenlesimo  primo  annum  etalis  mce 
sexagesimum  nonum  agenti.  Egidius  Appelman.  Demi-reliure  moderne;  dos  en 
maroquin  rouge;  titre  doré  :  Legenda  sanctorum  anno  1462,  avec  le  chiffre  doré 
de  Léopold  !•'. 

3414.  (3934).  —  Iacobus  de  Voragine.  Legenda  aurea. 
1.  (F.  1).  Salve  regina,  avec  musique. 


(1)  Cf.  Sanderus,  Bibl.  belg.  mss.,  part.  II,  p.  58. 

(2)  Le  feuillet  3  est  mal  placé,  il  doit  venir  entre  les  feuillets  9  et  10. 


'     .  LÉGENDE.  DOBÉE"  '  391 

■  2.  (F.  2-368).  Legenda  sanctorum  quam  compilavit  frafer  lÀcoéus 
natione  lanuensis. 

.  Parchemin;  368  feuillets;  0'",257  X  0'",166;  XIV«  siècle;  initiales  rouges  et 
bleues,  à  fond  d'or.  F.  1  et  f.  368%  il  y  a  l'estampille  rouge  de  la  Bibliothèque 
nationale  de  Paris.  Reliure  du  XV«  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de  peau  de  truie; 
traces  de  fermoirs. 

3415.  (8453).  —  Iacobus  de  Voragine.  Logenda  sanctorum. 

Parchemin;  362  feuillets;  0"',212  X  0'n,15;  XlIIe  siècle;  deux  colonnes;  initiales, 
en  toutes  couleurs,  rehaussées  d'or.  F.  1,  il  y  a  la  note  à  moitié  effacée  : 
Bibli[othecae]  Tongerl[oensis].  Reliure  du  XVII"  siècle,  veau  racine;  au  dos,  le  titre 
doré  '.Iacobus  de  Voragine;  tranche  jaspée. 

3416.  (19218).  —  Iacobus  de  Voragine.  Legenda  aurea, 

1.  (F.  1^).  [Note  de  Van  Meenen  sur  ce  manuscrit]. 

2.  (F.  2-2^  ).  Legenda  sanctorum.  Prologus  (1). 

3.  (F.  2^-4).  [Index]. 

4.  (F.  4-8^).  [De  advenlu]  (2). 

5.  (F.  8V-13V).  [De  S.  Andréa]  (3). 

6.  (F.  13V-17).  [De  S.  Nicholao]  (4). 
7..(F.  17-18V).  [DeS.  Lucia](5). 

8.  (F.  18^-22).  [De  S,  Thoma]  (6). 

9.  (F.  22-22V).  [De  nativitate  Christi]  (7). 

10.  (F.  23-34).  [Ghronicon]. 

11.  (F.  34-40).  [De  dedicatione  ecclesiae]  (8). 

Parchemin;  40  feuillets;  0%236  X  0°',168;  XIV"  siècle;  deux  colonnes.  Sur  le 
premier  plat  intérieur,  note  du  h*""  de  Reiffenberg  :  Acheté  à  M.  Van  Meenen,  pré- 
sident à  la  Cour  de  cassation,  en  juillet  1843,  fr.,100.  Demi-reliure  moderne. 

3417.  (21877).  —  Iacobus  de  Voragine.  Legenda  aurea. 

1.  (F.  1^-3).  Capitula  secunde  partis  super  legendas  sanctorum 
per  annum. 

2.  (F.  3-243).  Secunda  pars  super  legendas  sanctorum.  ■ 

3.  (F.  243-246).  Dotes  sive  beatitudines  in  corpore  glorificato. 

4.  (F.  246).  [De  iiliabus  Sathanj. 
Les  feuillets  246^-247  sont  blancs. 

5.  (F.  247^).  [Notae  pro  historia  Lovaniensi  ad  annos  1316-1319]. 


(1)  Voir  Legenda  Aurea,  éd.  Graesse,  p.  1-2. 

(2)  Ibid.,  cap.  1. 


(3)  Ibid.,  cap.  2, 

(4)  Ibid.,  cap,  3. 

(5)  Ibid.,  cap.  4. 

(6)  Ibid.,  cap.  5. 

(7)  Ibid.,  cap.  6. 
(S)  Ibid.,  cap.  182. 


392  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Parchemin;  247  feuillets;  0»,221  X  0»,14ô;  XIII»  siècle  (1284),  car  on  lit  f.  3  : 
Incipil  secunda  pars  super  legendas  sanctorum  quas  compilavU  mayisier  lacobux 
Raventis  de  ordine praedicatorum  quam scribi  fecit  fraler  lohannes  dklus  fMchman 
canonicus  Parchensis,  ad  honorem  Domini  nosiri  Ihesu  Chrisli  et  béate  Marie  vir- 
ginis  et  omnium  sanctorum,  anno  Ihmini  M"CC"  octogesimo  quarto.  (Juirunque 
librum  istum  de  cetera  habueril  vel  in  eo  legeril  orelpro  anima  predicti  fratris. 
Deux  colonnes  ;  initiales  rouges  et  bleues.  Sur  le  premier  plat  intérieur  :  7.  theca  X, 
et  f.  1  :  Hic  liber  ad  monasterium  Parcense  spectat.  Ce  volume  a  été  acquis  en  1803, 
à  la  vente  van  Alstein  à  Gand  pour  55  francs.  Reliure,  veau  fauve  ;  au  dos,  le  titre 
doré  :  De  Voragine  .  Legend  .  sanctorum  part  2^"  anni  1284.  Les  armes  de  l'abbaye 
de  Parc  ont  été  grattées  sur  les  deux  plats. 

3418.  (II.  1091).  —  Iacx)bus  de  Voragine.  Legenda  aurea. 

Parchemin;  338  feuillets;  O^jSfe  X  0",21  ;  XIV'  siècle;  deux  colonnes;  initiales 
et  titre  courant  en  rouge  et  en  bleu.  F.  338,  il  y  a  la  note  :  Itic  lif>er  est  Ucate  Marie 
De  Alna.  U  une  f  rater  Rogerus  de  Valencenis  eiutdem  monasterii  monachus  scripsit. 
Qui  eum  abslulerit,  anathema  sil.  Amen.  Amen.  Fiat.  Fiat.  Luderc  scriptor  eat.  {l). 
F.  1,  il  y  a  au  crayon  la  note  :  4672  Ph[illipps].  Ce  yolume  a  été  acquis  par  la 
Bibliothèque  royale  en  1888.  Demi-reliure  anglaise,  Bretherton  1850,  percaline 
bleue  et  cuir;  au  dos,  le  titre  doré  :  lacobi  lanueitsi*  legenda  sanctorum. 

3419.  (II.  3031).  —  Iacobus  de  Voragine.  Legenda  aurea.  Pars 
hiemalis. 

Sur  le  promior  plat  intérieur,  il  y  a  la  table. 

1.  (F.  1-143V).  [Legenda  aureaj  (2). 

2.  (F.  143v-145v)  vita  sancti  Ludgeri  episcopi  et  confessoris.  == 
BHL.,  n"  4957  (3). 

3.  (F.  146-150).  De  sancto  Servalio  episcopo  Tungrensi.  =  IbiU., 
nn»^  7617-7618. 

4.  (F.  150^-151').  De  sancta  Gertrude  virgine.  =  Ibid.,  n"  3494  (4). 

5.  (F.  152-155^).  Miracula  de  sancta  Barbara  virgine  et  martyre.  = 
Ibid.,  nn«'  936,  933,  937,  939,  940,  945,  942, 950,  947  et  949. 

Sur  le  second  plat  intérieur,  fragment  de  bréviaire,  XIII*"  siècle, 
avec  neumes. 

Papier,  au  filigrane  de  l'ange  porte-croix,  de  la  demi-figure  de  cerf,  de  la 
montagne  surmontée  de  la  croix,  de  la  cloche;  155  feuillets;  0'",283  X  0"',198; 
XV"  siècle  (1418),  car  on  lit,  f.  143'  :  Scriptum  et  completum  praesens  opus  per 
manus  Arnoldi  de  Hamme presbiteri  cappellani  in  ecclesia  béate  Marie  Tongrensis 
leodiensis  diocesis,  anno  Domini  millesimo  quadringentesimo  XVI II"  tnensis  scptem- 
bris  in  vigilia  beati  Matthei  apostoli  et  ewangeliste.  Oretis  pro  eo  propler  Dcum. 
Deux  colonnes;  ancienne  pagination  i-clv.  Sur  le  premier  plat  intérieur,  on  lit  : 
Liber  canonicorum  Regularium  domut  Sancti  Leonardi  prope  Leodium.   Plus 


(1)  Cf.  Sanderos,  Bibl.  belg.  mss.,  part.  II,  p.  258. 

(2)  Dans  ce  volume,  elle  se  termine  à  la  légende  de  S.  Pancrace. 

(3)  La  fin  seulement. 

(4)  Le  commencement  seul. 


LÉGENDE   DORÉE  393 

tard,  ce  volume  a  fait  partie  de  la  collection  du  chevalier  Xavier  de  Theux  de 
Montjardin  (1)  ;  il  a  été  acquis  par  la  Bibliothèque  royale  à  la  vente  faite  à  Gand, 
le  26  novembre  1903,  pour 44  francs.  Reliure  du  XVI*  siècle,  veau;  fers  à  froiJ. 

3420.  (9226).  —  Jacques  de  Voragine.  La  Légende  dorée,  version 
de  Jean  de  Vignay  (2). 

1.  (F.  1-1^).  Le  prologue. 

2.  (F.  2v-3).  [Table]. 

3.  (F.  3-312V).  La  légende  dorée. 

Parchemin  ;  312  feuillets,  plus  deux  de  garde  en  tête  et  un  à  la  fin  ;  0'",398  X  O^.SOO  ; 
XV*  .siècle;  deux  colonnes;  peu  de  rubriques;  jolies  lettrines  fleuronnées  sur 
champs  d'or;  crochets  alinéaires  en  or  avec  cadres  rouges  et  bleus;  réclames. F.  1, 
un  beau  fxontispice  représente  le  Christ  couronnant  sa  mère  en  présence  de 
l'assemblée  des  élus  ;  la  page  est  en  outre  ornée  d'élégantes  bordures,  avec  des 
médaillons  renfermant  des  grotesques;  dans  l'un  d'eux  ont  été  peintes  par  la  suite 
les  armes  de  Croy-Chimay,  entourées  du  collier  de  la  Toison  d'or.  Des  vignettes 
répandues  dans  tout  le  volume  ont  pour  sujet  :  f.  3,  le  Christ  au  jugement  dernier, 
avec  la  Vierge  et  S.  Jean-Baptiste;  f.  5,  le  crucifiement  de  S.  André;  f.  12'',  la  mort 
de  S.  Thomas;  f.  15%  la  nativité;  f.  19,  la  lapidation  de  S.  Etienne;  f.  21,  S.  Jean 
l'évangélisle  ;  f.  26',  le  meurtre  de  S.  Thomas  de  Cantorbéry;  f.  34,  l'adoration  des 
mages;  f.  38,  S.  Hilaire  ;  f.  40,  S.  Antoine  ;  f.  41%  le  martyre  de  S.  Sébastien  ;  f.  44, 
le  martyre  de  S»"  Agnès  ;  f.  48%  S.  Jean  l'aumônier  ;  f.  52,  S'«  Paule  ;  f.  59%  la  puri- 
fication; f.  67,  la  chaire  de  S.  Pierre:  f.  69,  la  décollation  de  S.  Mathias  ;  f.  80% 
l'annoncialion;  f.  83%  le  Christ  en  croix;  f.  87",  la  résurrection;  f.  96%  S.  Georges 
écrasant  le  dragon  ;  f.  99,  S.  Marc  ;  f.  104,  S.  Pierre  martyr  ;  f.  109%  S.  Philippe 
apôtre;  f.  110,  S.  Jacques;  f.  113%  l'invention  de  la  sainte  Croix  ;  f.  111%  S.  Jean 
dans  l'huile  bouillante;  f.  118%  l'ascension;  f.  121'',  la  descente  du  Saint-Esprit; 
f.  129,  S.  Barnabe  traîné  hors  des  murs  de  Salamine  ;  f.  131%  SS.  Gervais  et 
Prolais;  f.  132%  la  naissance  de  S.  Jean-B^ptisle ;  f.  137%  le  crucifiement  de 
S.  Pierre;  f.  141%  la  décollation  de  S.  Paul;  f.  147%  S'"  Théodore;  f.  149,  S'^  Mar- 
guerite; f.  152,  S'*  Marie-Madeleine;  f.  157%  S.  Jacques;  f.  160%  S.  Christophe; 
f.  162,  les  Sept  dormants;  f.  163%  S.  Nazaire  foulé  aux  pieds  et  S.  Celse  battu  de 
verges;  f.  167,  S.  Germain  l'Auxerrois;  f.  168%  S.  Eusèbe;  f.  169%  la  délivrance  de 
S.  Pierre;  f.  180%  le  martyre  de  S.  Laurent;  f.  186,  la  mort  de  la  Vierge;  f.  195",  le 
Christ  tendant  les  bras  à  S.  Bernard;  f.  200,  le  supplice  de  S.  Barthélemi;  f.  203, 
S.  Augustin  ;  f.  215,  S.  Gilles;  f.  216,  la  naissance  de  la  Vierge  ;  f.  221%  la  pendaison 
des  SS.  Gorgone  et  Dorothée;  f.  222,  la  décollation  des  SS.  Prote  et  Hyacinthe; 
f.  223,  Héraclius  rapportant  la  sainte  Croix  à  Jérusalem;  f.  225,  S.  Jean  Ghry- 
postome;  f.  229,  la  mort  de  S'"  Euphémie;  f.  230%  le  meurtre  de  S.  Mathieu  ;  f.  237, 
S.  Michel  terrassant  le  dragon  ;  f.  244%  S.  François  d'Assise  ;  f.  249%  S'"  Margue- 
rite se  présentant  à  l'abbé;  f.  251%  la  décollation  de  S.  Denis  l'Aréopagite;  f.  254% 
S.  Léonard  délivrant  son  serviteur  de  ses  chaînes;  f.  256,  S.  Luc;  f.  261%  SS.  Simon 
et  Jude;  f.  263%  les  fauves  enlevant  les  enfants  de  S.  Eustache;  f.  266,  l'assemblée 
des  saints;  f.  274,  S.  Martin  ;  f.  277%  S.  Brice  ;  f.  278,  S'"  Elisabeth  ;  f.  285,  S.  Clément 
jeté  à  la  mer;  f.  288%  le  martyre  de  S'*'  Catherine;  f.  292,  le  corps  de  S.  Jacques 
dépecé;  f.  294,  S.  Jean,  abbé;  f.  300,  S.  Pelage.  Au  revers  du  f.  312%  il  y  a  celte 


(1)  Voir  Catalogue,  Gand,  1903,  p.SI.n»  811. 

Voir  Groeber,  Grundriss  der  romanischen  Philologie,  t.  IP,  p.  990. 


894  MANUSCRITS   DE   LA"  BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

noie  autographe  :  C'est  le  livre  appelle  la  Leacnde  dorée,  Iraiclant  de  la  vie  de» 
sains,  ou  il  y  a  soixante  quinze  histoires,  lequel  est  à  monseigneur  Charles  de  Croij, 
comte  de  Chimay.  Charles.  Au  soramet  du  premier  feuillet  (Je  parde,  on  lit  :  />u 
premier  (plus  tard  qualriestne)  }>epitre,  le  Xl'<^.  Les  fl".  1,  312',  portent  le  tinil>re 
rouge,  aux  faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris.  Reliure  ancienne 
délabrée,  en  velours  bleu;  dos  restauré,  basane  rouge  avec  la  couronne  royale  e(. 
le  monogramme  de  Léopold  I*';  sur  le  plat  intérieur,  l'ex-libris  armorié  d'Albert 
et  Isabelle;  tranches  dorées,  aux  armes  de  Croy. 

3421.  (9227).  —  Jacques  de  Vorâgine.  La  Légende  dorée,  version 
de  Jean  de  Vignat  (I). 

1.  (F.  1).  [Prologue]. 

2.  (F.  1-3).  La  table  de  la  légende  des  sains,  qui  est  dicte  Légende 
dorée. 

[    3.  (F.  4-373V).  La  vie  des  sains. 

Parchemin  ;  373  feuillets,  plus  deux  de  garde;  0",370  X  0'»,270;  XV»  siècle;  deux 
colonnes  ;  rubriques  ;  lettrines  fleuronnées  sur  champs  dorés;  initiales  filigranées, 
alternativement  d'or  et  d'azur:  crochets  alinéaires  rouges  et  bleus;  ponctuation 
rouge;  les  feuillets  sont  numérotés  en  (grands  chiffres  romains  bleus  et  rouges; 
réclames.  F.  4,  au  frontispice,  un  Christ  bénissant,  dans  un  losange  bordé  aux  trois 
couleurs  de  France  et  posé  sur  une  rosace  quadrilobée,  dont  les  angles  contiennent 
les  symboles  des  quatre  évangélistes.  En  outre,  au  f.  19',  une  vignette  représen- 
tant la  nativité.  L'estampille  rouge  de  la  Bibliothèque  royale  de  Paris  a  été 
grattée  f.  1  et  f.  373'.  Reliure  maroquin  rouge  à  filets  d'or;  au  dop,  le  titre  doré  : 
Légende  dorée  ;  sur  les  plats,  les  armes  royales  de  Fiance. 

3422.  (9228).  —  Jacques  de  Vorâgine.  La  Légende  dorée,  version 
de  Jean  de  Vignay,  avec  supplément. 

1.  (F.  1).  [Prologue]. 

2.  (F.  1-3).  [Table]. 

Les  feuillets  4-6  sont  blancs. 

3.  (F.  7-338^).  La  vie  des  sains. 

4.  (F.  339-414^).  [Supplément]  (2).  Inc.  mutil stribuoit  aus 

povres,  aus  prisonniers  et  aux  malades  (3). 

Parchemin:  il4  feuillets,  plus  deux  de  garde,  et  un  en  papier  à  la  fin; 
O'^Mô  X  0'",29.ô;  XV»  siècle;  deux  colonnes;  rubriques;  initiales  et  crochets  de 
paragraphes  filigranes,  alternativement  bleus  et  rouges;  lettrines  en  or  et  azur, 
également  filigranées;  majuscules  rehaussées  de  jaune;  foliolalion  bleue,  com- 
mençant au  f.  7.  Le  volume  est  décoré  de  jolies  miniatures;  f.  7,  un  frontispice  à 
deux  compartiments  :  le  jugement  dernier  et  l'annonciation;  f.  11,  S.  André;  f.  14% 
S.  Nicolas;  f.  17,  S'*  Luce;  f.  18,  S.  Thomas  touchant  le  côté  de  Notre-Seigneur  ; 
f.  21,  la  nativité;  f.  24,  l'ange  visitant  S*»   Anastasie;  f.  25,  la  lapidation  de 


(1)  Voir  sur  ce  ms.,  Léopold  Delisle,  Mélanges  de  paléographie  et  de  bibliographie, 
Paris,  1880,  p.  229-30. 

(2)  Voir  ms.  3423  (9282-5),  ff.  320-383'. 

(3)  Cf.ibid.,  f.  321%  col.  a. 


LÉGENDE    DORÉE  3951 

3.  Étienneif.  27,  S.  Jean  à  Palhmos;  f.  29',  Hérode  ordonnant  le  massacre  des 
Innocents;  f.  31,  le  meurtre  de  S.  Thomas  de  Cantorbéry;  f.  32,  S.  Silvestre;  f.  35, 
la  circoncision;  f.  38%  l'adoration  des  mages  ;  f.  41,  S.  Paul  ermite;  f,  42,  le  baptême 
de  Glovis;  f.  42%  S.  Hilaire;  f.  43%  S.  Macaire;  f.  44,  S.  Félix  renversant  une  idole; 
f.  44%  S.  Marcel  ;  f.  45,  S.  Antoine;  f.  46".  la  décollation  de  S.  Fabien;  f.  46%  le  mar- 
tyre de  S.  Sébastien;  f.  48%  S'«  Agnès;  f.  50,  S.  Vincent;  f.  51%  S.  Basile;  f.: 53% 
l'apparition  de  la  Miséricorde  à  S.  Jean  Taumônier  ;  f.  56,  la  conversion  de  S.  Paul  ; 
f.  57,  S'«  Paule;  f.  59,  S.  Julien;  f.  61,  la  procession  de  la  Septuagésime;  f.  62, 
S.  Silvestre  établissant  la  Sexagésime;  f.  62%  la  visite  à  l'Agneau  pascal;  f.  63% 
la  confession;  f.  64,  l'établissement  des  Quatre-temps  par  S.  Calixte;  f.  65, 
S.  Ignace  recevant  la  réponse  de  la  Sainte  Vierge  à  sa  lettre;  f.  66,  la  purification; 
f.  69%  S.  Biaise  nourri  par  des  oiseaux  ;  f.  70%  les  anges  ensevelissant  S'*  Agathe; 
f.  72,  S.  Vaast  guérissant  un  pauvre  ;  f.  72",  S.  Amand  et  le  dragon  ;  f.  73,  la  décolla- 
tion de  S.  Valentin;  f.  73%  S'*  Julienne  tenant  le  diable  enchaîné;  f.  74,  S.  Pierre 
dans  sa  chaire ;f.  76,  S.  Mathias;  f.  78,  S.  Grégoire  le  Grand;  f.  83,  S.  Longin; 
f.  83^,  S.  Benoît;  f.  87,  S.  Patrice  traçant  l'ouverture  du  purgatoire;  f.  88,  l'anrion- 
ciation;  f.  91,  le  portement  de  la  croix;  f.  96,  la  résurrection;  f,  99%  la  décollation 
de  S.  Segond;  f.  109%  la  rencontre  de  Zosime  et  de  S*"  Marie  l'Égyptienne;  f,  102, 
S.  Ambroise  ;  f.  105%  S.  Georges  perçant  le  dragon  ;  f.  108,  S.  Marc  ;  f.  llU%la  décol- 
lation de  S.  Marcellin;  f,  111,  S,  Vital  enterré  vif;  f.  111,  la  vierge  d'Antioche; 
f.  113,  S.  Pierre  martyr;  I".  118%  S.  Philippe;  f.  119,  S.  Jacques  le  mineur;  f.  122% 
Selh  plantant  le  rameau  sur  le  tombeau  d'Adam;  f.  125%  S,  Jean  l'évangeliste  ; 
f.  126,  la  procession  de  S.  Marc;  f.  128,  l'ascension;  f.  131,  la  descente  du  Saint- 
Esprit;  f.  136,  la  décollation  de  S.  Gordien;  f.  136,  SS.  Achillée  et  Nérée;  f.  137,  la 
décollation  de  S.  Pancrace;  f.  137%  fidèles  se  rendant  en  pèlerinage;  f.  137% 
S.  Urbain;  f.  138,  S"  Pétronille;  f.  138%  S.  Pierre  diacre;  f.  139,  SS.  Prime  et 
Féhcien;f.  139%  S.Barnabé;f.  141,  la  mort  des  SS.  Vit  et  Modeste;  f.  141%  le  mar- 
tyre de  S.  Cyrice  et  de  sa  mère;  f.  142,  S'«  Marine;  f.  142%  SS.  Gervais  et 
Frotais;  f.  143%  la  naissance  de  S.  Jean-Baptiste;  f.  146%  SS.  Jean  et  Paul;  f.  148, 
la  Vierge  rapportant  la  main  à  S.  Léon;  f.  148%  S.  Pierre  en  adoration;  f.  153, 
S.  Paul  ;  f.  159,  S'"  Félicité;  f.  159',  S'"  Théodore;  f.  161,  S'»  Marguerite  maîtrisant 
le  dragon;  f.  162,  S.  Alexis;  f.  163%  S'«  Marie  Madeleine;  f.  167%  S.  Apollinaire; 
f.  168,  S'«  Christine;  f.  169%  S.  Jacques  le  majeur;  f.  172%  S.  Christophe;  f.  174, 
lesSeptdormanfs:f.  176,  S.  Nazaire;f.  177,  S.  Félix  pape;  f.  177% SS.  Simplicien  et 
Faustin;  f.  178,  S'"  Marthe  et  le  diagon;  f.  179,  SS.  Ahdon  et  Sennen;  f.  179% 
S.  Germain;  f.  181.  S.  Eusèbe;  f.  182,  un  père  de  l'Église;  f.  182%  la  délivrance  de 
S.  Pierre;  f.  184%  S.  Etienne  pape;  f.  185,  S.  Etienne  martyr;  f.  186%  la  décollation 
de  S.  Dominique;  f.  193,  la  décollation  de  S.  Sixte;  f.  193%  S.  Donat  exorcisant  le 
fils  du  prévôt;  f.  194%  S.  Cyriaque;  f.  195,  S.  Laurent;  f.  200,  le  martyre  de 
S.  Hippolyte;  f.  201%  l'assomption  ;  f.  2C6,  la  mort  de  la  Vierge;  f.  210%  S.Bernard  ; 
f.  214,  la  vision  de  S.  Timothée;  f.  215,  la  décollation  de  S.  Symphorien;  f.  215% 
S.  Barthélemi;  f.  219,  S.  Augustin;  f.  225%  la  décollation  de  S.Jean-Baptiste; 
f.  228,  le  martyre  des  SS.  Félix,  prêtres  ;  f.  229,  la  décollation  de  S.  Savinien;  f.  230% 
S.  Loup;  f.  231,  S.  Mamertin;  f.  231%  S.  Gilles  avec  sa  biche;  f.  232%  la  naissance 
de  la  Vierge;  f.236%  S.  Adrien;  f.  238%  les  SS.  Gorgone  et  Dorothée  amenés  devant 
l'empereur;  f.  239,  S.  Prote;  f.  240%  anges  adorant  la  sainte  Croix  ;  f.  243,  S.  Jean 
Chrysostome;  f.  246,  S.  Corneille  pape;  f.  247,  le  martyre  de  S'"  Euphémie;  f.  248, 
le  meurtre  de  S.  Lambert;  f.  248%  S.  Mathieu;  f.  250%  S.  Maurice;  f.  25^%  S^"  Jus- 
tine; f.  254,  SS.  Côme  et  Damien;  f.  255,  la  vision  de  S.  Fursy;  f.  256%  S.  Michel 
terrassant  le  démon;  f.  260%  S.  Jérôme  et  son  lion;  f.  262%  S.  ReltTl';  f.  263% 
S.  Léger;  f.  264%  S.  François;  f.  269,  S"*  Pélagie;  f.  270,  S»»  Marguerite  vierge; 
f.  270%  S**  Thaïs  ;  f.  272,  S.  Denis  l'aréopagite  ;  f.  274,  S.  Calixte  ;  f.  275,  S.  Léonard; 


396  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

f.  276»,  S.  Luc:  f.  279%  S.  Chrysanlhe;  f.  280,  S»«  Ursule;  f.  282,  S.  Simon;  f.  284, 
S.  Quentin;  f.  284",  les  bêtes  sauvages  emportant  les  enfants  de  S.  Euslache  ;  f.  287, 
l'assemblée  des  saints:  f.  291,  l'office  des  morts;  f.  295%  les  Quatre  Couronnés; 
f.  296.  S.  Théodore  mettant  le  feu  au  temple;  f.  296',  S.  Martin  partageant  son 
manteau;  f.  300',  S.  Brice;f.  301,  S*»  Elisabeth  de  Hongrie;  f.  30'),  S'«  Cécile; 
f.  307',  S.  Clément  pape;  f  311',  S.  Chrysogone;  f.  312,  S'«  Catherine;  f.  315', 
S.  Saturnin;  f.  316,  S.  Jacques  Tlntercis;  f.  317',  S.  Pasteur;  f.  318',  S.  Jean  abbé; 
f.  318%  S.  MoTj«e  ;  f.  319,  S.  Arsène;  f.  320,  S.  Apathon  abbé;  f  320',  S.  Balaam; 
f.  326,  S.  Pelage;  f.  334,  un  personnage  parlant  de  la  dédicace  des  églises;  f.  339', 
S.  Siméon;  f.  341%  la  conception  de  la  Vierge;  f.  343',  S.  Agnan  ;  f.  344',  S.  Maur  ; 
f.  346,  S.  Fuâcien  ;  f.  347,  S.  Polycarpe  :  f.  348,  S»»  Baudour  ;  f.  348',  S"  Scholastique  ; 
f.  349%  S»'  Euphémie;  f.  aôO',  S»«  Cécile;  f.  a51%  S.  Cyriaque;  f.  352',  S.  Sulpice; 
f.  354%S.  Rémi;  f.  353',  S.  Médard:  f  aVi',  S.  Sébastien;  f.  357%  S.  Guillaume; 
f.  358,  S.  Eutrope;  f  359',  S.  Ansbert:  f  360,  S.  Avit;  f.  360',  la  Celle  Saint  Avit  ; 
f.  361, S.  Germain  de  Paris;  f.  362,  S.  Nazaire;  f.36:V,  S3.  Cantiu",  Canlien  el  Can- 
tianille;  f.  363%  la  veuve  implorant  le  secours  de  S.  Paulin;  f.  1Î64',  S"  Pétronille; 
f.  365,  S.  Mathurin  exorcisant  la  fille  de  l'empereur;  ^365»,  le  baptême  de  Gordien 
par  S.  Janvier;  f.  366,  S.  Caius;  f.  367.  S.  Arnould  baptisant  les  lépreux;  f.  368% 
S.  Uonat;  f.  370,  S.  Turian;  f.  371.  S.  Fiacre;  f.  373,  S.  Justin;  f.  373%  S.  Victor; 
f.  374,  le  Christ;  f.  376',  S.  Demetrius  ;  f.  377,  S.  Rigobert  ;  f.  378,  S.  Landri  :  f.  378% 
S.  Mellon;  f.  379,  la  communion;  f.  381,  S.  Thomas  d'Aquin;  f.  383,  le  diacre, 
auteur  de  l'histoire  du  Saint  Voult:  f.  384,  Nicodème  abattant  l'arbre  dont  fut  fait 
le  saint  Voult;  f.  385,  l'ange  sculptant  la  figure  du  saint  Voult;  f.  386',  l'apparition 
de  l'ange  à  l'évêque  Galefroy;  f.  387,  Galefroy  se  rendant  à  la  maison  de  Selence; 
f.  388,  l'embarquement  du  saint  Voult;  f.  389,  Galefroy  et  sa  suite  installant  le 
saint  Voult  sur  le  navire;  f.  38t),  le  navire  voguant  seul  en  pleine  mer;  f.  391, 
l'apparition  de  l'ange  à  l'évêque  de  Lucques;  f.  392',  le  transport  du  saint  Voult  à 
Lucques;  f.  3<.>3',  la  réception  de  l'évêque;  f.  31>5,  le  saint  Voult;  f.  396,  S»«  Gene- 
viève; f.  405',  S.Yves  ;  f.  MïS\  S.  Louis,  roi  de  France  ;  f.  414,  S.  Louis  de  Toulouse. 
L'estampille  rouge  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris  a  été  grattée  IT.  7  et  414'. 
Reliure,  veau  racine  rehaussé  d'or;  au  dos,  le  litre  doré,  qui  se  voit  aussi  à  l'inté- 
rieur sur  un  fragment  de  maroquin  rouge  :  Légende  dorée;  plus  bas,  l'écusson 
belge  et  l'inscription  :  Bibl.  royale  (1). 

3423.  (9282-85).  —  Jacques  de  Voragine.  La  légende  dorée, 
version  de  Jean  de  Vignay,  avec  supplément. 

1.  (F.  1).  [Prologue] 

2.  (F.  1-2^).  La  première  table  de  ceste  légende  des  sains. 

3.  (F.  3-3 I9v).  La  légende  dorée. 

4.  (F.  320-32iv).  La  table  de  la  vie  des  sains  des  fesles  nouvelles 
nagueres  trouvées  et  translatées  de  latin  en  françois  de  la  [Lejgende 
dorée,  l'an  de  Nostre  Seigneur  mil  quatre  cens  et  i. 

5.  (F.  321-383^).  Les  hystoires  de  la  vie  des  sains  des  festrs 
nouvelles  nagueres  trouvées,  translatées  de  latin  en  francoys  de  la 
Légende  dorée,  l'an  de  Nostre  Seigneur  mil .  iiij'=  et  vij...,  et  ces 


(1)  Barrois,  Bibliothèque  protypographique,  pp.  124,  214,  242,  nn"  713, 1498, 
1693. 


LÉGENDE   DORÉE  397 

histoires  ont  este  translateez  par  ung  maistre  en  théologie  de  l'ordre 
de  Nostre  Dame  du  Carme. 

Parchemin  ;  383  feuillets,  plus  un  blanc  à  la  fin,  et  trois  de  garde  en  papier, 
dont  deux  au  commencement;  0™,375  X  0'°,'26\  ;  XV"  siècle;  deux  colonnes; 
rubriques;  initiales  dorées  sur  cadres  bleus  et  rouges  à  fils  blancs;  crochets  de 
paragraphes  alternativement  en  or  et  azur;  majuscules  rehaussées  de  points  jaunes. 
De  très  belles  peintures,  sur  pages  richement  encadrées,  représentent  :  f.  3,  les 
prophètes  s'entretenant  de  la  rédemption  des  justes  ;  f.  16,  la  nativité  ;  f.  29',  la 
circoncision  ;  f.  57',  la  purification  ;  f.  82,  le  calvaire  ;  f.  87,  la  résurrection  ;  f.  122, 
la  descente  du  Saint-Esprit  ;  f.  188',  la  mort  de  la  Vierge  ;  f.  194,  le  Christ  bénissant 
sa  mère;  f.  271',  l'assemblée  des  élus  adorant  la  Sainte  Trinité  ;  f.  324,  la  conception 
de  la  Vierge  ;  f.  350,  l'élévation.  Des  miniatures  de  plus  petites  dimensions,  dissé- 
minées dans  le  texte,  représentent  en  outre  :  f.  6',  le  crucifiement  de  S.  André  ; 
f.  13,  les  aumônes  de  S.  Thomas;  f.  19',  le  martyre  de  S.  Etienne  ;  f.  21",  S.  Jean  à 
Pathmos;f.  38,  S.  Antoine  assailli  parles  démons;  f.  39',le  martyre  de  S.  Sébastien; 
f.  48,  la  conversion  de  S.  Paul;  f.  61,  le  supplice  de  S.  Biaise  ;  ï.  65,  S.  Pierre  dans 
sa  chaire;  f.  66",  l'élection  de  S.  Mathias;  f.  79,  l'annonciation  ;  f.  98',  S.  Marc; 
f.  109,  S.  Philippe  au  temple  et  le  dragon  ;  f.  109',  la  mort  de  S.  Jacques  ;  f.  113, 
l'invention  de  la  sainte  Croix;  f.  116,  S.  Jean  dans  l'huile  bouHlante  ;  f.  118', 
l'ascension  ;  f.  133,  la  naissance  de  S.  Jean-Baptiste  ;  f.  138,  le  crucifiement  de 
S.  Pierre;  f.  142',  la  décollation  de  S.  Paul  ;  f.  150,  la  décollation  de  S**  Marguerite; 
f.  152',  S'"  Marie-Madeleine;  f.  158,  l'enchanteur  Hermogène  amené  à  S.  Jacques 
par  les  démons;  f.  161,  S.  Christophe  ;  f.  166,  S'«  Marthe  et  le  dragon;  f.  170',  la 
délivrance  de  S.  Pierre  ;  f.  172',  l'apparition  de  Gamaliel  à  Lucien  ;  f.  182', 
S.  Laurent  sur  le  gril  ;  f.  198,  S.  Bernard  écrasant  le  démon  ;  f.  202',  le  supplice  de 
S.  Barlhélemi  ;  f.  206,  S.  Augustin  ;  f.2l9%  la  naissancede  la  Vierge;  f.  226',  Heraolius 
portant  la  sainte  croix  arrêté  par  l'ange  aux  portes  de  Jérusalem  ;  f.  234,  S.  Mathieu 
et  les  enchanteurs  éthiopiens;  f.  239',  le  martyre  des  SS.  Côme  et  Damien  ;  f.  241', 
S.  Michel  précipitant  les  démons  dans  l'abîme  ;  f.  249',  S.  François  d'Assise  ;  f.  254', 
l'ensevelissement  de  S'"  Marguerite  ;  f.  256',  la  communion  de  S.  Denis  l'Aréo- 
pagite  ;  f.  260',  S.  Luc  écrivant  ;  f.  264',  le  vaisseau  des  onze  mille  vierges  envahi 
parles  Huns;  f.  266',  SS.  Simon  et  Jude  et  les  enchanteurs  de  Babylone;  f,  280, 
l'ange  apportant  des  manches  à  S.  Martin,  à  l'autel  ;  f.  284,  S"  Elisabeth  prenant 
la  cédule  au  nom  de  S.  Pierre;  f.  295,  le  martyre  de  S^®  Catherine;  f.  326'.  S.  Maur; 
f.  336',  le  départ  de  S.  Eulrope;  f.  343',  S,  Fiacre;  f.  353',  S*"  Geneviève  naviguant 
sur  la  Seine  ;  f.  375,  S.  Yves  à  l'autel  et  le  miracle  de  la  colombe;  f.  378,  S,  Louis, 
roi  de  France,  nourrissant  les  pauvres  à  sa  table.  Le  propriétaire  du  manuscrit  y 
a  apposé  sa  signature  à  la  fin  :  Phelippe  de  Cleves  ;  de  plus,  ses  armes,  ainsi  que 
ses  initiales,  P.  C,  figurent  fréquemment  dans  les  encadrements.  F.  1  et  f.  383',  on 
trouve  le  timbre  rouge,  aux  faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris. 
Reliure,  veau  racine  rehaussé  d'or  ;  au  dos,  le  titre  doré,  que  reproduit  une 
étiquette  de  maroquin  rouge  appliquée  à  la  garde  :  Légende  dorée;  plus  bas,  les 
armes  de  Belgique  et  l'inscription  :  Bibl.  royale;  tranches  dorées,  aux  armes  de 
Clèves. 

3424.  (9549).  —  Vies  de  saints  tirées  de  la  Légende  dorée  de 
Jacques  de  Voragine,  d'après  la  version  de  Jean  de  Vig.nay. 

1.  (F.  l-3v).  Les  rubriches. 

2.  (F.  4-278V).  Les  légendes  de  plusieurs  saincts  et  sainctes  martirs  : 
S.  André,  S^^  Luce,  S.  Thomas,  S^«  Anastasie,  S.  Etienne,  les 


â98  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Innocents,  S.  Thomas  de  Cantorbéry,  S.  Fabien,  S.  Sébastien, 
S'«  Agnès,  S.  Vincent.  S.  Ignace,  S.  Biaise,  S*"  Julienne,  S.  Mathias, 
S.  Georges,  S.  Marc,  S.  Pierre  martyr,  S.  Philippe,  S.  Jacques  le 
Mineur,  S.  Barnabe,  SS.  Gervais  et  Protais,  SS.  Jean  et  Paul, 
S.  Pierre,  S.  Paul,  S*«  Marguerite,  S'«  Christine,  S.  Jacques  le  Majeur, 
S.  Christophe,  S.  Laurent,  S.  Hippolyle,  S.  Barlhélemi,  S.  Jean- 
Baptiste,  S.  Mathieu,  S.  Maurice,  SS.  Côme  et  Damien,  S.  Denis, 
S.  Calixle,  les  onze  mille  vierges,  SS.  Simon  et  Jude,  S.  Quentin, 
S.  Eustache,  S»«  Cécile,  S««  Catherine. 

Papier,  sauf  les  Cf.  4  él  11,  qui  sont  en  parchemin;  278  feuillets,  plus  quatre 
blancs  en  tête  et  trois  à  la  fin;  O'»,308  X  Qn.^li;  XV*  siècle;  deux  colonnes;  titres 
rouges  et  bleus,  de  même  que  les  sijfnes  de  paragraphes;  initiales  filigrane  es, 
alternativement  d'or  et  d'azur;  majuscules  rehaussées  en  jaune.  Le  f.  4  est  orné 
d'un  bel  encadrement  et  d'un  frontispice  représentant  le  martyre  de  S.  Etienne  et 
de  S.  Pierre,  dominicain.  Le  timbre  rouge  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris  a 
été  effacé  IT.  1  et  278.  Reliure,  veau  racine  à  filets  d'or;  au  dos,  le  titre  doré,  reproduit 
sur  un  fragment  de  maroquin  rouge  appliqué  à  la  garde  :  Légende  des  saints;  plus 
bas,  les  armes  de  Belgique  et  la  cote  :  Itihl.  royale  ;  sur  le  premier  plat  intérieur, 
l'ex-libris  armorié  d'Albert  et  Isabelle. 

3425.  (388).  —  Iacobus  de  Voragine.  Legenda  aurea.  En  flamand. 

1.  (F.  1-2).  Tafele  van  der  guldender  legenden  vervolghende  van 
den  advente  tôt  sint  lansmesse. 

2.  (F.  2^-5).  Calendrier  en  flamand. 

3.  (F.  6-302).  [Gulden  légende]. 

4.  (F.  302-306V).  Dat  heylich  leven  van  sinte  Veronen(l). 

Parchemin;  306  feuillets,  plus  trois  de  garde  en  tête  et  trois  à  la  fin;  O^SO  X 
0",20;  XV*  siècle;  deux  colonnes;  initiales  rouges  et  bleues;  ancienne  pagination 
à  l'encre  rouge  et  en  chiffres  romains  i-ccxcvi;  litre  courant  en  rouge.  Sur  le 
troisième  feuillet  de  garde  en  tête  du  volume,  on  lit  :  Desen  Uoeck  hoorl  loe  de 
leeckenbroeders  van  Roo-cloosler.  L'estampille  rouge,  R.F.,  de  la  Bibliothèque 
nationale  de  Paris  se  trouve  f.  1  et  f.  306'.  Reliure  restaurée  du  XVII«  siècle,  veau 
brun  estampé. 

3426.  (1116).  —  Iacobus  de  Voragine.  Legenda  aurea.  En 
flamand. 

1.  (F.  1-1^).  Tafele  van  desen  boecke. 

2.  (F.  2-5^).  Van  sinte  lacob  die  meerre  (2). 

3.  (F.  5^-7v).  Van  sinte  Kerstoflfels  martelien  (3). 

4.  (F.  7'-13v).  Sinte  Nazarys  leven  ende  Celsus,  van  S*  Félix  leven, 
van  S.  Simplicius  légende,  sinte  Marlhen  leven,  van  sinte  Abdon 


(1)  Version  du  texte  lalin  BHL.,  n»  &548. 

(2)  Voir  Gulden  légende,  Anvers,  1505,  f.  xciii-xcvi. 

(3)  Ibid.,  f.  xcvi-xcviii. 


LÉGENDE   DORÉE  399 

ende  Sennes    légende,    sinte    Germyns    légende,    sinte    Eusebîus 
légende  (1).  . 

5.  (F.  13^-38^).  Van  den  machabeenscher,  sinte  Peters  leven  ad 
vincla,  van  sinte  Steven  dat  hi  vonden  was,  sinte  Dominicus  légende, 
sinte  Donatus  leven,  sinte  Gyriacus  leven,  sinte  Lauwerencius  légende, 
sinte  Ypolitus  des  merteleren  légende,  van  onser  vrouwen  ....  opvaert 
te  hemele  (2). 

6.  (F.  38^-46^).  Sinte  Bernardus  légende,  sinte  Thymotheuspassié, 
sinte  Symphorianus  légende,  sinte  Bartholomeus  légende  des  apos- 
tels<3). 

7.  (F.  46^-68^').  SinteAugustinus  des  hogenleeraers  ende  werdigen 
bisscops  légende,  van  sinte  loliannes  Baptistus  onthoefdingen,  van 
sinte  Félix  den  priesters,  sinte  Savinianus  légende,  sinte  Lupus 
légende,  sinte  Egidius  légende,  van  onser  liever  vrouwen.  d'Maget 
Marien  geborte,  sinte  Adriaens  légende,  sinte  Gergonius  ende 
Dorotheus  légende,  sinte  Prothus  ende  lacinctus  légende,  die  légende 
hoe  dat  heileghe  Cruce  verheve^n  waert  (4). 

8.  (F.  68^-72).  Van  sinte  lohannes  Guldemont  die  wise  leerare. 

9.  (F.  72-86^).  Sinte  Cornélius  ende  Cypriaens  légende,  sinte 
Eufemie  d'maget  leven,  sinte  Lambrechts  légende  des  heilegen 
bisscops,  sinte  Matheus  des  apostels  ende  evangelista  légende,  sinte 
Mauricius  ende  synn  gesellen  légende,  sinte  lustinen  légende,  sinte 
Cosmas  ende  Dainianus  leven,  sinte  Forseus  des  bisscops  leven, 
sinte  Michaels  des  ertschen  ingels  légende,  sinte  leronimus  des 
priesters  ende  des  heilegen  leeraers  légende  (5). 

10.  (F.  66^-96^).  Van  sint  Remigius  overooeringe,  sinte  Leode- 
garius  légende,  sinte  Franciscus  légende  di  heilige  vader,  van  sinte 
Pelagia,  van  Margrieten  der  maecht,  sinte  Tays  légende,  van  sinte 
Dyonisius  der  groeten  leeraer,  sinte  Galixtus  passie  des  paens  (6). 

1.1.  (F.  96V-98).  Sinte  Leonardus  levene  (7). 
■    12.  (F.  98-101^).  Sinte  Lucas  defe  ewangelisten  légende.  Des.  mutil. 
dan  sie  ewangelisten  haer  van  ....  (8). 

13.  (F.  102-103).  [Van  s*"  Grisante,  van  den  elf  M  meechden].  Inc. 
mutil. ...  die  meechden.  Ende  die  mannen  quamen  van  aile  sins  (9). 


(1)  Voir  Gulden  légende,  Anvers,  1505,  f.  xcvm-cini. 

(2)  Ibid.,  f,  ciiii-cxxix". 

(3)  76td.,  f.  cxxxiv^-cxh", 

(4)  Ibid.,  f.  cxlii-clxv. 

(5)  iôid.,  f.  clxv-clxxIX^  . 

(6)  Ibid.,  f.  clxx-cxc. 

(7)  Ibid.,  f.  cxcvii'-cxcix. 

(8)  Ibid.,  f.  cxc^-cxciii.  Le  feuillet  101  est  presque  entièrement  arraché. 

(9)  Ibid. ,  f.  cxciif  -cxcv". 


400  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

14.  (F.  103-105).  Sinte  Symon  ende  ludas  denwerdeger  apostelen 
légende,  sinte  Quinlinus  die  marlelaer  (1). 

15.  (F.  105-113).  Van  aire  heiligen  daghe,  van  aire  zielen  gedinc- 
kenisse  (2), 

IG.  (F.  113-148).  S'  Eustacius  légende,  van  nu  gecroenden  marle- 
laors,  van  sinte  Theodorus,  sinte  Martinus  légende,  sinte  Briclius 
légende,  sinte  Elisabelhs  légende,  van  sinte  Cecilia,  van  sinte  Clément 
dcn  paeus,  van  sinte  Grisogono,  die  légende  der  hoileger  magot  sinte 
Katherina,  van  sinte  Salurnum,  van  sinte  Jacob  den  martelaer,  van 
Pastor  den  abt,  van  Jan  den  abdt,  van  Moyses  den  abdt,  van  sinte 
Arsenius,  van  Agaton  den  abdt,  van  Barlaam  on  Josaphat  (3). 

17.  (F.  148-152'').  Van  sinte  Pelagius. 

18.  (F.  152^-157).  Van  der  kerken  wijnghe  (4). 

19.  (F.  157-159).  Sermoen  van  der  heiliger  maget  sinte  Kathe- 
rinen  (5). 

20.  (F.  159-165^).  Tobias  deerste  capitel  (6). 

21.  (F.  165-166).  Sermoen  [van  sint  Michael]. 

22.  (F.  166^).  Van  den  heiligen  apostel  sint  Barlholomeus. 

23.  (F.  166^-168).  Die  gcboerte  des  heilighen  gloriosen  apostols 
sinte  Bertholomous. 

24.  (F.  169-170).  Van  die  vu  ghebrooders. 

25.  (F.  171-172).  Die  légende  der  hcyleghor  mertelaren  sinte 
Crispinus  ende  Crispinianus  (7). 

Papier,  .aux  filigranes  de  la  têle  de  bœuf  surnionlée  d'une  croix,  de  la  licorne  et 
de  la  lettre  /*  fleuronnée;  les  cahiers  sont  entourés  de  feuillets  en  parchemin; 
nû  feuillets:  0»,299  X  0-,2l2;  XV'  siècle  (1449),  car  on  lit,  f.  165'  :  DU  hoec  waerl 
voUcreven  int  iaer  ont  heren  MCCCC .  xIjc  .  des  anderen  daechs  nader  glorioser 
princen  ende  aposlelen  Sinl  Peler$  ende  Sint  Pauicels  dach.  L'écriture  est  d'une 
main  de  femme,  car  on  lit  aussi  f.  165'  :  W'Ut  oiis  Gode  alden  lieven  heileqen  roor 
haer  bidden  diet  hecfl  yhescreven  dat  haer  Ood  nn  deser  corler  lijt  doer  syn  heilege 
verdienste geven  icil dal  eœeghe  leven.  Amen,  amen.  Deux  colonnes;  initiales  rouges, 
bleues  et  vertes;  deux  ou  trois  grandes  lettrines  rehaussées  d'or;  ancienne  pagi- 
nation i-clvu.  F.  1,  il  y  a  la  noie  :  Bibliotlieca  canonicorum  regularium  sancli 
Martini  Lovan{f,  et  f.  2  :  S.  Martini  Lovanij  can.  H.  L'estampille  rouge,  R.F.,  de 
la  Bibliothèque  nationale  de  Paris  se  trouve  f.  2  etf.  172'.  Demi-reliure  moderne; 
au  dos,  en  maroquin  rouge,  le  titre  doré  :  Diversche  legenden,  XV siècle,  et  le  chiffre 
couronné  de  Léopold  I". 


(1)  Voir  Gulden  légende,  Anvers,  15(S,  f.  cxcV-cxcvii,  cxcix-cxcix', 

(2)  Tœinterstuck  van  den  passionacl,  f.  i-x. 

(3)  Ibid.,  f.  xim'-xlvur. 

(4)  Ibid.,  f.  hiu  Ivi,  Ivu-lx.  Il  manque  la  pièce  intitulée  Van  machumelfis  visi- 
ringhe. 

(5)  Ibid.,  f,  XW!!!»-!!!!!. 

(6)  Il  y  a  le  livre  de  Tobie  tout  entier. 

(7)  Tsomcrstuc  van  den  passionacl,  f.  cc-cci. 


LÉGENDE   DORÉE  401 

3427.  (3402-3).  —  Legenda  aurea.  En  flamand. 

1.  (F.  1-1^).  Taefel  van  desen  boeck. 

2.  (F.  2-6^).  Van  der  verrisenis  ons  heren  (1). 

3.  (F.  7-8).  Van  sinte  Secundus  martelaer. 

4.  (F.  8-20).  Van  sinte  Marie  van  Egipten,  van  sinte  Ambrosius, 
van  sint  Joris  den  heilegen  martelaer,  sinte  Marcus  ewangeliste 
légende  (2). 

5.  (F.  20-29).  Van  sinte  Marcellyns  passie,  sinte  Vitalis  légende, 
die  légende  van  sinte  Peter  den  nuw^en  martelaer. 

6.  (F.  29-56^).  Sinte  Phillips  des  apostels  légende,  sinte  lacobs  des 
apostels  légende,  van  den  heilighen  crucis  hoet  glievonden  wort,  van 
sinte  lohan  ewangeliste  voer  die  latynsche  poert,  van  der  letanien, 
van  der  opvaert  ons  heren  Ihesu  Christi,  van  den  hoechtyt  van 
pinxteren  (3). 

7.  (F.  57).  Van  sunte  Gordiaen  ende  Epymachus  leven  (4). 

8.  (F.  57-115^).  Van  sunte  Nereus  ende  Achilleus  leven,  van 
Pancraas,  van  Urbanus,  van  Petronille,  van  Petrus  den  exorciste,  van 
Primas  ende  Feliciaen,  van  Barnabas,  van  Vitus  ende  Modestus,  van 
Quintus,  van  Marine,  van  Gervasius  ende  Protasius,  van  sint  Jan 
Baptiste,  van  lohan  ende  Paulus,  van  die  Seven  Slapers,  van  Léo, 
van  sinte  Peter,  van  sinte  Pouwels,  van  Fides,  Spes,  Garitas,  van 
seven  broederen,  van  Theodora,  van  Margareten,  van  Alexius,  van 
Praxedis,  van  Maria  Magdalcna,  van  Appollinaris,  van  Gristina  (5). 

9.  (F.  116-118).  Van  sinte  Glaer,  die  heilighe  maghet  nonne,  haer 
légende  (6). 

10.  (F.  118-139V).  Passie  der  XI'"  maechden. 

11.  (F.  140-141).  Der  heiligher  ioncfrouwen  Reginen  légende. 

12.  (F.  141-143).  Van  sinte  Libaria  der  heiligher  maghet. 

13.  (F.  143-145^).  Die  légende  van  den  heiligen  X®"  martelaren. 

14.  (F.  145 V- 146 V).  Van  sinte  leroen  den  heiligen  martelaer  (7). 

15.  (F.  146^-150).  Van  den  heilighen  biscop  sinte  Servacius  syn 
légende  (8). 

16.  (F.  150-152),  Sinte  Bonifacius  des  heiligen  martelaars  légende  (9). 


(1)  Guldenlegende.  Tsomerstuc  van  den  passionael,  f.  i-v. 

(2)  76trf.,f.v-xiiii. 

(3)  Ibid.,  f.  xiiii-xxviii. 

(4)  Ibid.,  f.  Ixxxvi". 

(5)  Ibid.,  f,  xxxii-xcii. 

(6)  Ibid.,  f.  cciiii. 

(7)  Ibid.,  f.ccvi. 

(8)  Ibid.,  f.  xxxiii. 

(9)  Ibid.,  f.xLii. 

CATAL.   BIBL.   ROYALE,   T.   V.  26 


402  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

17.  (F.  152-154^).  Van  den  heilighen  confessoer  sinte  Odulfus  syn 
légende  (1). 

18.  (F.  154^-157).  Van  sinte  Willibroert  den  heilighen  biscop  (2). 

19.  (F.  157-158).  Van  sinte  Crispin  en  sinte  Crispiniaen  (3). 

20.  (F.  158-197).  Dat  levcn...  der  alreheilichster  maghet  endc 
martelaerster  sinte  Katherinen. 

Papier,  au  filigrane  de  la  têle  de  bœuf  surmontée  de  la  croix,  de-ci  de-là  quelques 
feuillets  en  parchemin;  197  feuillets;  O^.SO  X  O^.^l  ;  XV*  siècle;  deux  colonnes; 
initiales  rouges  et  bleues.  F.  1',  on  lit  :  DU  boec  hocri  loe  den  besloten  susteren 
regulierUten  loi  sinte  Marien  poel  bulen  leyden  ;  puis  f.  1  :  Bibliolhecae  (J.  mino- 
rum  Wavriensium;  f.  2:  Itibliolhecae  frairum  minorum  Wavriensium  anno  1665; 
sur  le  premier  plat  intérieur  et  f.  1"  :  Hecollets  de  Wavre  1705  ;  puis  f.  2,  f.  30'  et 
f.  31  :  RecoUels  de  Wavre,  Minder  broeders  van  Waver.  Reliure  du  XVIII«  siècle, 
ais  de  bois  recouverts  de  vélin. 

3428.  (4299).  —  Legenda  aurea.  En  flamand. 

Papier,  au  filigrane  de  la  tôle  de  bœuf  surmontée  de  la  croix  ;  quelques  feuillets 
en  parchemin;  1(16  feuillets;  O^.îl  X  0",136;  XV'  siècle.  Reliure  du  même  temps 
restaurée,  ais  de  bois  recouverts  de  veau  brun  estampé. 

3429.  (8027).  —  Gulden  légende.  En  flamand. 

1.  (F.  1^-2).  Die  tafel  van  den  somer  stucke. 

2.  (F.  3-380V).  [Gulden  légende.  SomerstuckJ. 

3.  (F.  381-386).  Die  légende  van  den  heylighen  V  minderbroederen 
martelaren. 

4.  (F.  386-388).  Die  corte  légende  van  sinte  Bonaventura. 

5.  (F.  388-389).  Die  légende  van  sinte  Bonifacius. 
Les  feuillets  389^-390  sont  blancs. 

6.  (F.  390^-392).  Légende  van  die  heilighe  maget  ende  mertelersse 
sinte  Regina. 

Les  feuillets  392^-393  sont  blancs. 

7.  (F.  393-394).  Notes  diverses,  vers  flamands. 

Papier,  au  filigrane  de  la  lettre  P  fleuronnée;  394  feuillets;  O-'.SSy  X  O-^.SO; 
XV'  siècle,  sauf  les  feuillets  393-394  écrits  en  1622.  Ce  volume  provient  de  la  biblio- 
thèque des  anciens  BoUandisles,  car  f.  1,  il  y  a  l'ex-libris  de  leur  bibliothèque  : 
0  ms.,  15,  et  la  note  :  Emplus  14  iulii  1649.  Reliure  restaurée  du  XV«  siècle,  ais 
de  bois  recouverts  de  veau  brun  estampé. 

3430.  (11729-30).  —  Gulden  lege.nde. 

1.  (F.  Iv).  [Fragment  d'un  règlement  pour  les  brasseurs, 
XIV*  siècle].  En  flamand. 


(1)  Gulden  légende.  Tsomerstuc  van  den  passionael,  f.  xlvii. 

(2)  Ibid.  Twinlersluc,  f.  x. 

(3)  Ibid.  Tsomersluc,  f.  ce. 


LÉGENDE    DORÉE  403 

2.  (F.  2^-3^).  Die  tafel  vanden  boeke. 

3.  (F.  4-224v).  [Gulden  légende].  Des.  mutil.  van  siinte  Pélagie... 
ende  sloente  syn  aensich... 

4.  (F.  225-239).  Tboec  van  den  boemgaerde. 

5.  (F.  240-241^).  [Fragment  de  la  Bible].  En  hébreu. 

Papier,  au  filigrane  de  la  tête  de  bœuf,  sauf  les  feuillets  1, 240  et  241,  qui  sont  en 
parchemin;  241  feuillets;  0™,lo  X  O^ll  ;  XV"  siècle,  et  pour  les  feuillets  1,240 
et  241,  XIV«;  ancienne  pagination  i-ccxvi,  lxii-lxxvi.  F.  240,  on  lit  :  DU  boec  hoert 
toe  broedcr  Petre  de  Muentere,  et  f.  1  :  Bibliothece  rubeevallis.  Reliure  restaurée  du 
XV«  siècle,,  veau  brun  estampé. 

3431.  (15140).  —  Gulden  légende. 

1.  (F.  1-2^).  [Vitae  Patrum.  Fragment]. 

2.  (F.  3-407).  Een  boec  heet  Aurea  legenda  dats  gulden  légende. 

Parchemin:  408  feuillets •,0'°,24  X  O^jloS;  XI V«  siècle;  les  deux  premiers  feuillets 
sont  en  semi-onciale  du  IX^  siècle.  F.  408,  Gh.  van  Hulthem  a  inscrit  la  note  : 
Acheté  à  Bruxelles  dam  la  vente  de  Collaert,  le  9  9'"'"  1812.  Gh.  van  Hulthem  (1). 
Reliure  restaurée  du  XV*  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de  veau  brun  estampé. 

3432.  (1955t).  —  Iagobus  de  Voraglne.  Legenda  aurea.  En  flamand. 

1.  (F.  1).  Index. 

2.  (F.  2-124^).  Passionael  dat  heet  die  gulden  légende  der  heyli- 
ghen  (2). 

3.  (F.  125-138^).  Gloriose  hystorie  der  alreheylichster  bruut  Christi 
Barbara  (3). 

4.  (F.  138^-139).  Een  exempel. 

5.  (F.  139-142).  Die  translacie  der  maghet  ende  maertelaerster 
Christi  (4). 

6.  (F.  142-151^),  Uut  ontellike  veel  zommighe  myraculen  van  der 
maghet  sinte  Barbara  (5). 

7.  (F.  151^-152^).  Van  sinte  Loy  confesser  syn  légende. 

8.  (F.  152^-153).  Van  sinte  Theogenus  de  heylige  maertelaer. 

9.  (F.  153- 153^).  Van  sinte  Ponciaen  den  heylighen  maertelaer. 

10.  (F.  153V-154).  Van  sinte  Brigida. 

11.  (F.  154).  Van  sinte  Appollonia  die  heyligher  maecht  haer 
légende, 

12.  (F.  154-155).  Van  sinte  Scolastica  ...  haer  légende. 

13.  (F.  155-160).  Van  sinte  Effrosina  der  heyligher  maghet  haer 
légende. 


(1)  Cf.  Bibliotheca  Hullhemiana,  t.  VI,  manuscrits,  p.  15,  n»  49. 

(2)  Il  n'y  a  que  la  pars  hiemalis  de  la  version  flamande  de  la  Légende  dorée. 

(3)  Version  du  BHL.,  n"  420. 

(4)  Cf.  ibid.,  n»  926. 

(5)  i6id.,nn"  932-950. 


404  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

14.  (F.  160-163).  Die  légende  van  die  heylighe  maecht  sinte 
Gheertruut. 

15.  (F.  163-164.  Die  légende  van  sinte  Ponciaen. 

16.  (F.  164-164^).  Van  sint  Nycasius  besscop. 

17.  (F.  164^-165).  Van  den  vier  ghecroende  marlelaers. 

18.  (F.  165-166^).  Die  légende  ende  leven  des  heyligen  confessoers 
sinte  Willem. 

19.  (F.  166^-167^).  Van  soniighe  niiraculen  die  geschieden  nader 
doot  des  heyligens  mans  sinte  Willem. 

Papier,  au  filigrane  de  la  tête  de  bœuf;  167  feuillels;  0",284  X  {^".aO;  XV»  siècle  ; 
deux  colonnes;  initiales  rouges  et  bleues:  ancienne  pagination  i-clxini.  Demi- 
reliure  moderne  ;  au  dos,  le  titre  doré  :  Guide  legenden  der  heylighen.  MS.  1470  (1). 

3433.  (9700-4).  —  Iacobus  de  Voragine.  Mariale. 

1.  {V.  1).  [Notae.  De  patre  S.  Bernardi.  De  diabolo]. 

2.  (F.  2-3).  De  indulgenciis  concessis  existentibus  in  ecclesiis  in 
laudibus  virginis. 

[Litterae  Silvestri  episcopi  Clugiensis,  1482,  Ludovici  de  Bourbon, 
1482]. 

3.  (F.  3-3^).  [De  animabus  purgatorii.  Orationes;  lillerae  Pu  II, 
1482]. 

4.  (F.  4).  Privilegium  sancli  Laurenlii  super  animabus  liberandis 
de  purgatorii  pénis. 

5.  (F.  4^-5).  De  indulgentiis  concessis  omnibus  hoc  monasterium 
sancli  Laurentii  visitantibus. 

6.  (F.  5).  Copia  littcre  indulgenciarum  capelle  sancti  Laurentii  in 
Glons  quas  impctravit  frater  Adrianus  de  veteri  Busco  (2). 

Les  feuillets  5^-8^  sont  blancs. 

7.  (F.  9-131).  Liber  qui  dicitur  Mariale  ...  compilatus  per  venera- 
bilem  fratrem  Iacobum  de  Voragine  (3). 

8.  (F.  131^-134'').  Rosarium  gloriose  virginis  Marie  Dei  genitricis. 

9.  (F.  134^-136).  Hore  perbreves  de  Assumptione  virginis  glo- 
riose [cum  cantico  Te  celi  rec/hiam  laudamus  et  notis  musicis]. 

10.  (F.  136v).  [Te  Deum  Mariale]. 

11.  (F.  137-163),  Humilis  peccatoris  (4)  per  beatam  Virginem 
misericordiam  consecuti  de  laudibus  eiusdem  perpétue  Virginis  quale- 
cumque  opusculum. 


(1)  Le  manuscrit  ne  porte  aucun  indice  de  cette  date  précise. 

(2)  Ces  cinq  premiers  feuillets  sont  de  l'écriture  d'Adrien  d'Oudenbosch.  Voir 
Daris,  Notice  sur  les  églises  de  Liège,  t.  XI,  p.  144,  cf.  supra,  p.  213. 

(3)  Cf.  QuÉTiF-EcHARD,  Scripl.  ord.  praed.,  1. 1,  p.  457. 

(4)  Plus  bas,  f.  163,  on  attribue  cet  opuscule  à,  un  Dominicain,  edilum  a  quodam 
fralre  ordinis  praedicatorum. 


LÉGENDE   DORÉE  405 

12.  (F.  163^-166^).  [Miracula  B.  Mariae  virginis].  Inc.  Maria  dignis- 
sima  mater. 

13.  (F.  167-173^).  Exempla  de  beata  virgine  Maria  (1).  Inc.  Virgo 
Dei  genitrix  Maria  muUas  gracias  dat  humano  generi. 

14.  (F.  174-174^0-  [Al*^  exempla  de  B.  Virgine  Maria].  Inc.  Aima 
virgo  virginum,  Maria  Dei  genitrix  beatissima. 

Papier,  aux  filigranes  du  pape  en  chaire,  de  la  tête  de  bœuf  surmontée  de  la 
croix,  d'un  écusson  inscrit  dans  un  cercle,  de  la  lettre  P  gothique;  174  feuillets ;^ 
0'",284  X  0™,20;  XV»  siècle  (1449),  car  on  lit  f.  163  :  Anno  verbi  incarnati 
M"CCC"xxxl''  in  craslino  sacramenti  fuit  consummatum  opus  istud  cuius  titulus 
Cil  de  laudibus  perpétue  virginis  Marie  editum  a  quodam  fratre  ordinis  praedica- 
iorum,  orate  pro  eo.  Excopiatum  a  quodam  fratre  ordinis  sancti  Benedicti  in 
monaslerio  sancti  Laurentii  extra  muros  Icodienses,  anno  Domini  M'>cccc''xlix°  in 
profesto  sancti  Augustini;  deux  colonnes,  sauf  les  cinq  premiers  feuillets.  F.  1,  on 
lit  :  L-L,  2-5.  Liber  monasterii  sancti  Laurentii  propc  Leodium.  L'estampille 
rouge,  aux  faisceaux,  de  la  Bibliothèque  nationale  de  Paris,  se  trouve  f.  1  et  f.  174'. 
Reliure  moderne,  veau  racine  ;  au  dos,  l'étiquette  reproduite  sur  le  premier 
feuillet  de  garde  :  lac.  de  Voragine.  Mariale. 

3434.  (15069).  —  Mariale.  En  flamand. 

Papier,  aux  filigranes  de  la  tête  de  bœuf  et  de  la  lettre  P  fleuronnée  ;  192  feuil- 
lets; 0'»,285  X  0™,212  ;  X  V«  siècle  (1471-1489),  car  on  lit  f.  192"  :  Aen  dit  boeck  heeft 
ghescreven  Suster  Lysbeth  Wylens  cnde  suster  Magrict  Raes,  ende  na  dat  over 
XVIU  iaer  was  begonnen  te  scriven  soe  hevet  suster  Kathlinen  van  Molenbeke  vol- 
screven  ende  gheint  op  onser  liever  vrouwen  dach.  XV.  Irappen  op  S*  Cecielien 
avent.  Int  iaer  ans  heeren  MCCC  cnde  Ixxxix.  doen  iras  sy  out  ontrinl  l.  iaer.  Wilt 
om  Gode  eenen  Ave  Marie  hertelyc  lesen  voer  hen  drien  op  dat  hen  God  voer  haren 
arbeyl  wil  gheven  glorie  inder  eioicheit.  Deux  colonnes,  ancienne  pagination 
i-CLXxxni.  F.  1,  on  lit  :  Datboec  hoert  toe  den  clocslcr  der  roosen  gheplant  inJherico 
binnen  Bruesel  by  Sinte  Kathlinen  ;  sur  le  même  feuillet,  Ch.  van  Hulthem  a 
inscrit  la  note  :  Exlibrls  Ant.  Nueioeas  lîruxellensis,  et  il  y  a  l'ex-libris  de  C.  van 
Hulthem  (2).  Reliure  parchemin,  en  forme  de  portefeuille. 

3435.  (1405).  —  Der  Vaderboug.  En  flamand  (3). 
1.  (F.  1-1^).  Tafel  op  der  vaderbouc. 

±  (F.  lv.313).  [Vaderbouc]. 

Papier,  au  filigrane  de  la  licorne;  0™,28l  X  0'",201  ;  XV"  siècle;  deux  colonnes; 
initiales  rouges  et  bleues  ;  titre  courant  en  rubrique.  F.  1,  il  y  a  la  note  :  Societaiis 
Icsu  Brugis  MU.  Reliure  du  XVII''  siècle,  veau  brun  estampé,  jolis  fers. 

3436.  (11173-77).  —  Vaderboek. 

1.  (F.  Iv).  Die  tafel  des  boecks. 

2.  (F.  2-219).  Vader  boeck. 


(1)  A  la  fin,  f.  173",  on  lit  :  Ex  libro  qui  vocalur  Scala  celi. 

(2)  Bibliotheca  Hulthemiana,  t.  VI,  manuscrits,  p.  4,  n.  15. 

(3)  Version  flamande  de  YHistoria  Monachorum  de  Rufin.  Cf.  BEL.,  n°  6524. 


406  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Papier,  au  filigrane  du  lis  couronné  et  de  l'initiale  /,  mais  tous  les  cahiers  sont 
entourés  de  parchemin  :  219  feuillets  ;0-,283  X  0'",205:  XV  siècle  (14<'>8),  car  on  lit 
f,  219  :  DU  boec  was  ghescreven  anno  MCCCC  Ixi-iii  opten  xxiii  dach  van  mey  ;  deux 
colonnes,  initiales  rouges  et  bleues,  ancienne  pagination  i-ccxviti,  signatures  a-r. 
F.  V,  on  lit:  DU  boeck  hoerl  toe  den  regularissen  le  berghen  op  len  zoem  inl  heslolen 
cloesler  Isinle  Margrieten  intdal  van  Jozaphal,  et  sur  le  second  plat  intérieur,  il  y  a 
le  nom  propre  Suster  Gheertruyl  Vaslerlx.  L'estampille  rouge,  aux  faisceaux,  de  la 
Bibliothèque  nationale  de  Paris  se  voit  f.  2  et  f.  'âP.».  Reliure  du  XV'  siècle,  ais  de 
bois  recouverts  de  veau  brun  estampé;  restes  de  fermoirs  en  cuivre. 

3437.  (15134).  —  Vader  boek  (1). 

Sur  le  premier  plat  intérieur,  notice  sur  ce  manuscrit  par  Ch.  van 

HULTHEM. 

Parchemin;  166  feuillets ;()■" ,31  X  0»,225;  XV*  siècle  (1461),  car  on  lit  f.  166"  :  DU 
boec  heeft  doen  tcriven  brueder  n'Ulem  van  Sundert  van  lierghen  op  (en  Zoem  len 
love  ende  1er  eeren  Godg  ende  allen  heylighen  voer  den  donalen  ende  familiaren 
brueders  reefler  des  GiMlshugs  van  (iruenendale  in  Zoni/en  gheleghen  inden  trelcken 
die  selve  brueder  WUlem  brueder  was,  inl  jaer  onx  heeren  M.ŒC  ende  Ixi.  Will 
daer  omine  voer  hem  bidden  om  (îods  wUlen.  Deux  colonnes;  initiales  rouges  et 
bleues.  F.  166,  il  y  a  la  note  :  H'i7/  ont  Gods  trille  biiUlen  voer  die  arme  scriversse 
Suster  Marie  doeghens,  et  f.  166'  :  DU  boec  behoerl  loe  den  cloesler  van  Gruenendale 
in  Zonyen  ghelegen  xi  mylen  van  Hruysel.  Sur  le  premier  plut  intérieur,  VEx  bihlio- 
theca  C.  van  llullhem  (2).  et  sur  le  second  plat,  il  y  a  cette  autre  note  :  Acheléà 
Bruxelles  à  la  venlede  Collaerl,  le  9  9'"  1812,  Ch.  van  llullhem.  Reliure  restaurée 
du  XV»  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de  veau  brun  estampé;  tranche  jaune. 

3438.  (5236).  —  Apophtegmata  Patrum.  En  flamand. 

1.  (F.  1-99»).  [Apophtegmata  Patrum]. 

2.  (F.  100-103).  Notes  diverses. 

Papier,  au  filigrane  de  la  lettre  /*;ia3  feuillets;  (>",217  X  0",148;  XV«  siècle.  Sur 
les  deux  premiers  feuillets  de  garde  en  tète,  il  y  a  les  notes  suivantes  relatives  aux 
anciens  possesseurs  du  volume  :  Floris  Willemsen  hoorl  dil  boeck  loe  ;  Florin 
Willemsen  hoerl  dit  boec  toe  wonende  toi  Wyll  inder  prooslslrale  ;  Dit  boec  hoert 
Henric  Bossche  Goessen  soen  woenende  lot  A  mersfoerde  ;  Ityswyck,  1588,  Gerit 
Ryswyck;  f.  100,  Gerardus  Ryswyck,  1558;  f.  1  :  Societalis  lesu  Hallis  A.  10. 
Reliure  du  XV*  siècle,  ais  de  bois  recouverts  de  veau  brun  estampé;  restes  de  fer- 
moirs en  cuivre. 

3439.  (3196-203).  —Collectanea  Bollandiana. 

1.  (F.  1-lv).  Index(3). 

2.  (F.  2-3v).  Interfeclio  Abel  iusti(4). 


(1)  Version  de  VHisloria  Monachorum  de  Rufin.  Cf.  BFIL.,  n"  6524.  Le  texte  de 
notre  manuscrit  s'écarte  assez  sensiblement  des  éditions  citées  par  Campbell, 
Annales  de  la  typographie  néerlandaise  au  XV«  siècle,  p.  259-60,  on»'  937-939. 

(2)  Bibliotheca  llullhemiana,  t.  VI,  manuscrits,  p.  12,  n"  43. 

(3)  Écrit  par  Daniel  Papebroch. 

(4)  En  marge  :  Ex  manuscriplo  lllraiectino  S.  Salvatoris. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  407 

3.  (F.  4-10^).  Vita  S.  Abrahami  eremilae  in  Syria.  =   BEL., 
n«  12  (1). 

Le  feuillet  11  est  blanc. 

4.  (F.  12-13^).  Vita  S.  Acacii  episcopi.  =  i^it/.,  n°25  (2). 

5.  (F.  14-1 8^),  Rcsponsimi  ad  dubia  circa  vitam  B.  Agnetis  Bohe- 
mae  P.  Tobiae  Hlawigii  Societatis  lesu. 

6.  (F.  19-30).  De  beato  Amadeo  duce  Sabaudiae.  Acla  visitationis 
sacelli  ac  reliquiarum. 

7.  (F.  31-32).  Vita  S,  Anselrai  Lucensis  episcopi  (3). 

8.  (F.  33-34V).  Vita  sancti  Athali  abbatis  (4).  =  BHL.,  n°  742. 

9.  (F.  35-48).  Vita  S.  Benedicti  (5). 

10.  (F.  48-50).   Visio   cuiusdam    novitii  ordinis  Cistertiensis  ex 
Speculi  historialis  lib.  XXX,  cap.  20. 

11.  (F.  51-53).  Illatio  S.  Benedicti  abbatis.  =  BEL.,  n°  1122(6). 

12.  (F.  54-67).  Miracula  S.  Benedicti.  =  Ibid.,  n»  1123  (7). 

13.  (F.  68-69^).  De  S.  Bcnvenuto  episcopo  Auximano,  quaesila, 
responsa  et  monumenta  submissa  a  cardinal i  Antonio  Righio. 

14.  (F.  70-73).  Do  SS.   Bertholdo,  Brocardo,   Gyrillo,  prioribus 
generalibus  Ordinis  B.  M.  V.  de  Monte  Carmelo. 

15.  (F.  74-79).  Apparatus  ad  vitam  S.  Bertholdi  confessons. 

16.  (F.  80-93V).  Vita  Caroli  comitis  Flandriae.  =  BEL.,  n«  1573. 

17.  (F.  94-100).  Vita  S.  Guthberti  episcopi  (8).  Inc.  Beatus  Cuthber- 
tus,  dum  adhuc  puer  in  campo  cum  pueris  luderet. 

18.  (F.  101-1  llv).  Vita  S.  Cyrilli  doctoris  Garmelitarum  (9). 

19.  (F.  112-117).  Vita  sancti  David  episcopi  (10).  =  BEL.,  n°  2107. 

20.  (F.  118-119V).  Vita  Eduardi  régis  Anglorum  etmartyris  (11). 

21.  (F.  120-130).  Vita  S.  Endei  abbatis  de  Aram  (12).  =  5iïL, 
n°  2543. 

22.  (F.  131-140).  Vita  S.  Eufrasiae  virginis  (13).  =  Ibid,,  n"  2718. 


(1)  Ex  manuscriplo  S.  MariaeSuession.  studio  D.  Nicolai  Belforlii. 

(2)  Ex  manuscriplo  UUraieclino  S.  Salvatoris. 

(3)  Ex  manuscriplo  UUraieclino  S.  Salvaloris.  Résumé,  cf.  UHL.,  n"  536. 
(4-)  Ex  manuscriplo  sancli  Maximini  Treveris. 

(5)  Ex  manuscriplo  UUraieclino  S.  Salvaloris.  Résumé,  cf.  BHL.,  n"  1102. 

(6)  Ex  Bodecensis  coenobii  ord.  regul.  S.  Auguslini  diocesis  Paderbonensis  pas- 
sionali pergameno  ms.  insigni. 

(7)  Ex  manuscriplo  Marchianensi  membranaceo. 

(8)  Ex  manuscriplo  UUraieclino  S.  Salvaloris. 

(9)  Ex  manuscriplo  UUraieclino  S.  Salvaloris.  Cf.  Acla  Sanclorum,  Marlii  t,  I, 
p.  498,  n»  5. 

(10)  Ex  manuscriplo  R.  P.  Hugonis  Vardei  minoritae  Hiberniensis. 

(11)  Ex  manuscriplo  UUraieclino  S.  Marlini.  Résumé,  cf.  BHL.,  n°  2418. 

(12)  Ex  manuscriplo  Berliniano  veluslissimo. 

(13)  Ex  manuscriplo  insulae  omnium  sanclorum  in  Hibernia. 


408  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

23.  (F.  141^144').  Vita  S.  Eustachii  abbalis  Luxoviensis  (1).  Inc. 
Sub  Mauritio  et  Segaso  imperatoribus. 

Le  feuillet  145  est  blanc. 

Suit  un    exemplaire  imprimé  de  la   bulle  de  canonisation  de 
S^*  Françoise  Romaine  par  le  pape  Paul,  1608. 

24.  (F.  146-168V).  Vila  S.  Fridolini  abbatis  a  R.  P.  Pelro  Canisio 
Societatis  lesu  vulgata  germanice  nunc  latine  versa  (2). 

25.  (F.   169-203).    Verissima    historia    vite    celeberrimi    abbalis 
S.  Fridolini  (3). 

Le  feuillet  204  est  blanc. 

26.  (F.  205-216).  De  S.  Gertrude  (4).  =-  BHL.,  n«  3403,  lib.  IL 

27.  (F.  217-222).  Vita  S.  Gerlrudis.  =  Ibid.,  n"  3490. 
Le  feuillet  223  est  blanc. 

28.  (F.  224-230^).  Sermo  de  laude  Gerlrudis  virginis  (5). 

29.  (F.  231-232).  Fundatio  monasterii  Neusladt  ord.  S.  B^ncdicti 
anno  794.  [Diplomata  Caroli,  anno  794  et  813]  (6). 

30.  (F.  233-238).  Scriplum  domni  Grodegangi  (7).  Charla  Godefridi 
ducis  magni  et  barbati  (8). 

31.  (F.  239-241).  Ex  legenda  sanctarum  virginum  [Herlindis  et 
Relindis]  (9). 

32.  (F.  242-247V).  Vita  S.  Ermelandi  abbatis  primi  Antrensis.  = 
BEL.,  n»  3851. 

33.  (F.  248-249»).  Vita  S.  Ermelandi  abbatis  (10). 

34.  (F.  250-251).  Marlyrium  Hilarii  episcopi  Aquilcgiensis  et  socio- 
rum  (11).  =  BHL.,  n'  3861,  sans  le  prologue. 

35.  (F.  252-253).    Vita    S.    Bonifacii   Kiritini   papae   et   confes- 
sons (12).  =  2bid.,n<'  1396. 


(1)  Ex  manuscripto  Ullraieclinn  S.  Salvaloris. 

(2)  Cf.  C.  SoMMERvooEL,  BibUolhèque  de  la  Compagnie  de  Jésus,  t.  II,  col.  679.  f^a 
version  latine  est  du  P.  Herman  Crombach. 

(3)  Ex  manuscripto  IL  P.  Hug.  Vardei. 

(4)  E.  216,  il  y  a  celle  note  :  Conluli  cum  exemplari  Gerlrudiano  Lovanii 
anno  1580  aprilis  25  in  fcslo  S.  Marci  auxilianle  confratre  meo  D.  Antonio 
Kerchovio. 

(5)  Ex  manuscripto  Rubee  Vallis,  ex  1"  parte  Ilagiologii  firabantinorum.  Cf. 
Hagiographi  Bollandiani,  De  codicibus  loliannis  Gielemans,  p.  43,  n^"  6, 

(6)  Ces  faux  diplômes  sont  publiés  dans  les  Acla  Sanctorum,  3»  éd.,  Marfii  t.  II, 
pp.  601  et  602. 

(7)  A.  d'Herbomez,  Carlulaire  de  l'abbaye  de  Gorze,  pp.  1-4,  7-9,  9-13,  13-15. 

(8)  Ibid.,  p.  240-44. 

(9)  Ex  manuscripto  Eyckensi. 

(10)  Ex  manuscripto  UltraiectinoS.  Salvatoris. 

(11)  Item. 

(12)  Item. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  409 

36.  (F.  254-262^).  Vila  S.  Humberli  episcopi  et  confessons  fimda- 
loris  Maricolensis  (1).  =  BHL.,  n°  4036. 

37.  (F.  263-264V).    Vita   S.   Humberti  presbyteri   (2).    =    Ibid., 
n^  404^. 

38.  (F.  265-268V).  [Vila]  S.  lohannis  ereniitae  (3).  =  IhicL,  n"  4329. 

39.  (F.  269-282^').  Legenda  sancti  loseph  virginei  sponsi  virginis 
matris  omissis  apocriphis  ex  dictis  sanctorum  collecta. 

40.  (F.  283-284).  Vita  Kelani.  Inc.  Bcatissimus  Kelanius  cum  natus 
esset. 

41.  (F.  285-292V).  Vita  sanclac  Kimegundis  regine  (5).  =  BHL., 
n»  2002. 

42.  (F.  293-296).  Relatio  innocentiae  S.  Cunegundis  (6). 

43.  (F.  297-301^).   De  vita,  translatione,  adventu   ac  elevatione 
Sancti  Landoaldi  romane  ecclesie  archipresbiteri. 

44.  (F.  302-308).  Translatio  S.  Landradae  e  Bellsia  Wintresho- 
vium  (7).  =  BHL.,  nn^^  4704-4707. 

45.  (F.  309-330).  Vita  S.  Ludgeri  (8).  =  Ibid.,  nn°^  4939-4942. 

46.  (F.  331-342).  Vita  metrica  (9).  =  Ibid.,  n°  4945. 

47.  (F.  343-345^).  Miracala  B.  Virginis  annuntiatae  (10). 

48.  (F.  346-346^).  S.  Mathildis  reginae  vita  abbreviata  lectu  dignis- 
sima.  =  BHL.,  n»  5685. 

49.  (F.  347-354).  Vita  S.  PatriciiHiberniaeaposloli  (11).  =  Ibid., 
n°  6504. 

50.  (F.  355-363V).  Vita  et  actus  S.  Patritii  (12).  =  Ibid.,  n°  6507. 

51.  (F.  364-367).  Historia  de  purgatorio  S.  Patricii  (13). 

52.  (F.  368-374).  Vita  S.  Patricii  episcopi.  — -  BHL.,  n^  6504. 


(1)  Ex  manuscripto  Maricolensi. 

(2)  Ex  manuscripto  UUraiectino  S.  Salvaloris. 

(3)  Ex  liodecensis  coenobii  ord.  regul.  S.  Auguslini  dioecesis  Paderborn.  Passio- 
nalipergamenoms.  insigni. 

(4)  Ex  manuscripto  Henrici  Fitsimon. 

(5)  Ex.  ms.  Rebdorffensi. 

(6)  Ex  ms.  codice  bibliothecae  Patrum  Carmelilarum  Bambcrgae.   Copie   du 
P.  Papebroch. 

(7)  Ex  manuscripto  ecclesie  S.  Bavonis  vetustissimo. 

(8)  Ex  ms.  Bern.  Roltendorfii. 

(9)  Ex  ms.  Bodecensi. 

(10)  Ex  Bodecensis  coenobii  ord.  regul.  S.  Auguslini  dioecesis  Paderborn.  passio- 
nalipergameno. 

(11)  Erula  ex  antiquo  ms.  a  Petro  Vito  Societatis  lesu.  Copie  du  P.  Papebroch. 

(12)  Ex    Bodecensis  monasterii  diocesis  Paderbornensis  passionali  pergameno. 
manuscripto. 

(13)  Ex  manuscripto  minorilarum  Hibernorum  Lovanii.  Résumé,  cf.  BHL.,. 
n»  6510. 


410  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

53.  (F.   375-377).    Vita   S.    Palricii    episcopi    et   confessons    in 
Scothia  (1). 

Le  feuillet  378  est  blanc. 

54.  (F.  379-387).  De  Purgatorio  quod  dicitur  Sancti  Palricii  (2).  = 
^^L.,n«6511. 

55.  (F.  388-389).  Vita  S.  Pauli  episcopi  Narbonensis  (3). 

56.  (F.  388-394).  Vita  S.  Pauli  Leonensis  episcopi  (4).  =  BHL,, 
n»  6586. 

57.  (F.  394-396).  Passio  Philemonis,  Caraulae  et  Arriani  prae- 
sidis.  =  Ibid.,  n"  6803. 

Les  feuillets  396^-397'  sont  blancs. 

58.  (F.  398-398V).  [Vita]  S.  Pigmenii  (5).  Inc.  Sub  Constantino 
Augusto  et  Gallicane. 

59.  (F.  399-410).  Vita  S.  Pulcherii  (6).  =»  BHL.,  n»  5975. 

60.  (F.411-412V).  Vita  S.  Reguli  episcopi  Silvanectensis(7). 

61.  (F.412V-413V).  Vita  S.  Ruperti  (8).  -  BHL.,  n»  7391. 
Le  feuillet  414  est  blanc. 

62.  (F.  415-430).  Vita  sancti  Senani  (9).  =  Jbid.,  n"  7573. 

63.  (F.  431).  Hymnus  de  S.  Senano.  Inc.  Christe,  quem  semper 
credimus. 

64.  (F.  432-473V).  [Vita  sancti  Thome  de  AquinoJ.  =  BHL., 
nn«»  8152  et  8153. 

65.  (F.  474-476*).  Passio  sanctarum  Felicitatis  et  Perpetuae  (10).= 
iô/rf.,  n»6634 

Le  feuillet  477  est  blanc. 

66.  (F.  478-522).  Notationes  in  vitam  S.  Switberli  per  Fr.  W^ille- 
BRORDUM  BosscHAERTs  Rcligiosum  Tongerlocnsem  (11). 

67.  (F.  523-525V).  Vita  S.  Winwaloei  (12). 


(1)  Ex  manutcripto  UUraiectino  S.  Salvaloris. 

(2)  Ex  manuscripto  Sancti  Maximini  Treveris. 

(3)  Ex  manuscripto  S.  Salvatoris.  Résumé,  cf.  BHL.,  no5689. 

(4)  Ex  ms.  Senatoris  Rotomag.  misit  P.  Fridericus  Flovelus. 

(5)  Ex  Bodecensis  coenobii  ord.  regul.  S.  August.  dioecesis  Paderborn.  passionali 
pergameno. 

(6)  Exms.  R.  P.  Hug.  Vardaei. 

(7)  Ex  manuscripto  UUraiectino  S.  Salvaloris.  Résumé,  cf.  BHL.,  n°  7016. 

(8)  Ex  ms.  Bodecensi. 

(9)  Ex  ms.  Hibernico  Seminarii  Salmanticensis  Socielalis  lesu  collalo  cum  ms. 
R.  P.  Vardaei.  Cf.  plus  liauf,  p.  146-47. 

(10)  Ex  manuscripto  S.  Martini  Treviris,  collalum  cum  manuscripto  S'*  Maxi- 
mini Treveris. 

(11)  Sur  W.  Bosschaerls,  cf.  l'article  de  Reosens  dans  Biographie  nationale,  t.  II, 
col.  753-56.  Ces  notes  sont  inédites. 

(12)  Ex  manuscripto  UUraiectino  S.  Salvaloris.  Résumé  ;  cf.  BHL.,  nno'89ô9  sqq. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  411 

68.  (F.  526-527).  Vita  S.  Wulfranni  Senonensis  episcopi  in  Fontis- 
nellae  monasterio  (1). 

69.  (F.  528-530).  Miracula  S.  Wulfranni  Senonensis  archiepi- 
scopi  (2).  Inc.  Erat  quidam  Rodulphus  nomine. 

Papier  ;  530  feuillets  ;  0'°,334  X  O^jSl  ;  XVII«  siècle.  Demi-reliure;  au  dos,  les 
titres  dorés  de  quelques-unes  des  vies  de  saints,  et  le  monogramme  couronné  de 
Léopold  1". 

3440.  (7569).  —  AcTA  sanctorum  Ianuarii. 

1.  (F.  1-lv).  Index  (3). 

2.  (F.  2-3).  Translatio  praeputii  Domini  nostri  lesu  Ghristi  Hiero- 
solymis  Antwerpiam  (4).  =  BHL.,  W  4161. 

3.  (F.  4-5).  Instrumenta  de  circumeisione  D.  I.  G.  Antverpiae  (5). 

4.  (F.  6-11).  De  soJemnitate  Epiphaniae  et  magorum  regum  adora- 
tione  tractatus  latine  redditus  a  P.  Bollando,  auctore  Petro  Riba- 
DENEiRA  societatis  lesu  (6). 

5.  (F.  12-13V).  De  S.  Agnete  sermo  (7).  =  BHL.,  n»  158. 

6.  (F.  14-16^).  Martyrium  sanctae  Agnetis  virginis  (8).  =  Ibid., 
n«  164 

Le  feuillet  17  est  blanc. 

7.  (F.  18-34V).  Vita  Edani  episcopi  et  confessons  (9).  =  Ibid.,  n°  186. 
Le  feuillet  35  est  blanc. 

8.  (F.  36-40).  Vita  sancti  Alardi  abbatis  et  confessons  (10). 

9.  (F.  41).  Vita  S.  Adalhardi...  édita  a  Radberto  Paschasio  (11).  = 
BHL.,  n°  58,  le  prologue  seul. 

10.  (F.  41-42^).  Egloga  duarum  sanctimonialium.  =  Ibid.,  n°59. 

11.  (F.  42^).  Hymnus  devotus  de  eodem  (Adalhardo). 

Inc.  locunda  festi  gaudia. 

12.  (F.  43-46).  [Variantes  lectiones  vitae  S.  Adalhardi]. 


(1)  Ex  manuscriplo  UUraiectino  S.  Salvatoris.  Résumé,  cf.  n"  8738. 

(2)  Ex  manuscriplo  Abbatisvillae. 

(3)  De  la  main  de  Daniel  Papebroch. 

(4)  En  maige  :  Ex  capsa  rerum  extraordinariarum,  n"  36  in  capitulo  Antwer- 
piensi. 

(5)  Publié  Ad.  SS.,  lan.  1. 1,  pp.  7  et  6. 

(6)  Cf.  G.  SoMMERvoGEL,  BibUolhèque  de  la  Compagnie  de  Jésus,  1. 1,  col.  1627. 

(7)  En  marge  :  Ex  ms.  S.  Mariae  de  Ripaloria. 

(8)  En  marge:  Ex  manuscriplo  Branensi,  codicequarlo. 

(9)  En  marge  :  Ex  ms.  hibernici  Seminarii  Hibernorum  Salmanlicae.  Cf.  le  ms. 
de  Bruxelles,  n"  3179  (7672-74)  ;  voir  plus  haut,  p.  146-47. 

(10)  En  marge  :  Ex  manuscriplo  liubeae  VaUis  ex  prima  parte  Hagiologii  Bra- 
banlinorum.  Voir,  en  effet,  Bollandiani,  De  codicibus  hagiographids  lohannis 
Gielemans,  p.  51,  n°  74. 

(11)  En  marge  :Ex  ms.  Passionali  Bodecensi  mensis  Februarii,  fol.  192. 


412  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

13.  (F.  47).  [Epistola  Auberti  Miraei  ad  P.  Heribertum  Rosweyde]. 

14.  (F.  48-55V).  Vita  sanctae  Aldegundis  virginis  (1).  =  BHL., 
n«  247. 

15.  (F.  56-56^).  [Prologus  vitae  sanctae  Aldegundis]  (2).  =  Ibid., 
n°245. 

16.  (F.  57-58^).  Vita  S.  Aldegundis   Malbodiensis  (3).  =  Ibid., 
n°  247,  le  prologue  manque. 

Le  feuillet  59  est  blanc. 

17.  (F.  60-61^).  Vita  Aldegundis  virginis  (4).   Inc.    Teinporibus 
Dagoberti  régis  Francorum. 

18.  (F.  62-62^).  André  Triquet.  Les  lieux  où  S''  Aldegonde  est 
honorée. 

19.  (F.  t>3-64).  [Officium  sanctae  Aldegundis]. 

20.  (F.  65).  [Epistola  Fmancisgi  Helpin.  Ex  Alto  monte  (Haulmont)]. 

21.  (F.  65^-66).  [Vita  sanctae  Aldegundis].  Inc.  Inlerea  beatissimi 
virgo. 

22.  (F.  67-76^).  Passio  sancti  Anastasii  (5).  =  BHL.,  n"  408. 

23.  (F.  77-1 07v).  Vita  S.  Àndreae  Corsini ...  a  R.  P.  Zegero  Paullo. 

24.  (F.  108-109).  Tabula  chronologica  ad  vitas  SS.  Pelri  Thomae 
patriarchae  Conslantinopolis  et  Andreae  Corsini. 

25.  (F.  110-140).  Translatio  sancti  Anton  ii  (6). 

26.  (F.  141-143).  Clarissimi  principis  Ioan.vis  Fiiangisci  Pici  MirajN- 
DULAE  ...  ad  Divum  Antonium  Carmen  heroicum. 

27.  (F.  143-144^).  [I.  Gamans.  Varia  de  sanclo  Antonio]. 

28.  (F.  145-146^).  [Litterae  Domlvici  ZiRiLLiabbatis  et  monachorum 
Sancti  Salvatoris  Messanae,  28  lanuarii  1651]. 

29.  (F.   147-148V).    Passio   Balduini  levitae   et   martyris  (7).  = 
BHL.,  n°  902. 

30.  (F.  148v).  Vita  sanctae  Gudilae  virginis  (8). 

31.  (F.  149-156').  Vita  Caroli   magni  auctore  Turpjno  Remensi 
archiepiscopo  (9). 


(1)  Ex  manuscripto  Laetiensi. 

(2)  Ex  eodem  manuscripto  Laeliensi  [collalo  cum  codice  Àudomarenti]. 

(3)  Exarchivis  Malbodiensibus. 

(4)  Ex  ms.  UltraiecUno  S.  Salvaloris. 

(5)  Ex  ms.  S.  Maximini  Treviris. 

(6)  Ex  compendio  Antonianae  Historiae  Fralris  Aymari  Falconis  Praeceploris 
domus  S.  Ànfonii  Barriducis  impresso  Lugduni  GaUiarum  A .  1534  communicato  ah 
Adm.  R.  Domino  Rutgero  Velen  generali  praeceptore  Domus  S.  Anlonii  Coloniae. 

(7)  En  marge  :  Ex Sanclilogio  Guilielmilarum  Brugensium. 

(8)  Début  du  Commentarius  praevius  des  Acta  Sanclorum,  lanuarii  1. 1,  p.  513, 

(9)  Cf.  BHL.,  n"  1588,  stilo  diverso.  En  marge,  il  y  a  cette  note  :  Ex  parte  2<* 
legendae  impressae  Lovanii. 


COLLEGTANEA    BOLLANDIANA  413 

Le  feuillet  157  est  blanc. 

32-  (F.  158-169V).  Vita  ...  Caroli ...  magni  (1).  =  BHL.,  n°  1618. 

33.  (F.  170-175).  Vita  Caroli  Francorum  régis  (2).  Inc.  Carolus 
Pipini  filius. 

34.  (F.  176-183).  Vita  S.  Deicoli  abbatis  (3).  =  BHL.,  n°  2120 
(sans  les  prologues). 

35.  (F.  184-190^).  Vita  et  passio  sancti  Ephysi  martyris.  =  Ibid., 
ï)P  2567  (4). 

36.  (F.  190V.191).  [Notae  in  vitam  S.  Ephysii]. 

37.  (F.  192-196).   Passio  sancti  Felicis  in  Pincis  (5).  =  BEL., 
n»  2885,  (En  double  exemplaire.) 

38.  (F.  197-202V).  De  sancto  Fintano.  =  Ihid.,  n°  2995. 

39.  (F.  203-204V).  S.  Geminiani  episcopi  (6).  =  Ihid.,  n"  3299. 

40.  (F.  205-2 16v).  Vita  S.  Genovefae  (7).  =  Ibid.,  n°  3338. 

41.  (F.  217-223^).   Vita   sancti   Genulphi   episcopi  (8).  =   Ibid., 
n"  3357. 

Le  feuillet  224  est  blanc. 

42.  (F.  225-232).  Vil  a  eiusdem  S.  Genulphi  (9).  =  Ibid.,  n"  3357. 

43.  (F.  232v).  De  S.  Achilleo.  De  glorioso  imperatore  Theodosio 
senior e  (10). 

44.  (F.  233-234V).  Het  leven  van  S.  Gerlacus. 

45.  (F.  235-237V).  Vita  brevior  venerabilis    Ghertrudis  van  der 
Oosten  virginis(ll). 

Le  feuillet  238  est  blanc. 

46.  (F.  239-240^).  Vita  sancti  Gildasii  confessons  atque  abbatis.  = 
BHL.,  n»  3544. 


(1)  Note  marginale  :  Ex  manuscriplo  Rubeae  Vallis  ex  l"  parte  Hagiologii  Bra- 
banlinorum.  Cf.  Anecdota  ex  codicibus  lohannis  Gielemans,  p.  48,  n»  47. 

(2)  En  marge  :  Ex  manuscriplo  UUraicclino  S.  Salvatoris. 

(3)  En  marge  :  Ex  Belfcriio,  c'est-à-dire  d'après  un  manuscrit   de   Nicolas 
Belfort. 

(4)  C'est  la  Vila  mutata  publiée  dans  les  Ad.  SS.,lan.  1. 1,  p.  998-1004, 

(5)  Ex  manuscriplo  sancli  Marlini  l'reviris. 

(6)  Ex  Bodecensis  cenobii  ord.  Regular.  S.  Auguslini  diocesis  Padcrborn.  Passio- 
nalipergameno,  ms.  insigni  mensis  februarii,  fol.  VIll,p.  A. 

(7)  En  marge  :  Ex  manuscriplo  CoUegiipannifidum  exercenliumvulgode  volders 
ambachten  Bruxellis  salis  anliquo  sed  incorrecto. 

(8)  Note  marginale  du  P.  BoUandus  :  Hanc  vilam  accqri  Rotomago  a  R.  P.  Fre- 
derico  Flovelo  ex  veleri  manuscriplo  normannico. 

(9)  En  marge  :  Ex  manuscriplo  Longponlico  sludio  D.  Nicolai  Belforlii. 

(10)  Notes    pour   le   Commenlarius  praevius   des   Acla   SS.    Cf.   17    ian.    et 
18  maii. 

(11)  Ex   manuscriplo   Rubaee   Vallis    ex  i»""  jyarle   Novalis   sanclorum.   Cf. 
Anecdola  ex  codicibus  lohannis  Gielemans,  p.  63,  n°  13, 


414  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

47.  (F.  241-243V).  Vita  Godefridi  comitis  de  Kappenberg.  =  BHL., 
n»  3578. 

48.  (F.  244-247).  Vita  S.  Gregorii  episcopi  (1).  =  Ibid.,  \v>  3666. 

49.  (F.  248-256^).  Vita  sanctae  Gudilac  virginis.  =  Ibid.,  n°  3686. 
Le  feuillet  257  est  blanc. 

50.  (F.  258-258^).  De  devota  sorore  Haseka  (2).  =  Ibkl,  n"  3760. 

51.  (F.  259-260V).  [Daniel  Fieldner  S.  I.J.  Vita  et  miracula  B.  Habe- 
rillae  abbatissae  ordinis  S.  Benedicti.  Inc.  Beata  Haberilla  seu 
Habrilia. 

52.  (F.  26 1-26  Iv).  Sermo  in  fesli vitale  S.  Hilarii  (3).  Inc.  Dilectis- 
simi,  sanctorum  feslivitates  digna  memoria  celebrare. 

53.  (F.  261v.262^).  De  concilio  Romae  habito.  =  BHL.,  n<»  3893. 
54  (F.  263-270).  [Vita  sanctae  ItaeJ.  =  Ibid.,  n«  4497. 

55.  (F.  271-271»).  [Epistola  R.  P.  Iacobi  Cateri,  de  reliquiis  sanctae 
Iulianae  in  Sabulone.  Bruxellis,  28  octobris  1655]. 

56.  (F.  272-286).  MartyriumSS.Iuliani  et  Basilissae  coniugumC4).= 
BHL.,  n«  4529. 

57.  (F.  287-304).  Passio  S.  Iuliani  et  Basilissae  virginum  (5).  = 
Ibid.,  n"  4529,  sans  le  prologue. 

58.  (F.  304v).  SS.  Iuliani  et  Basilissae  mm.  (6).  =  Ibid.,  n"  4530, 
le  commencement  seul. 

59.  (F.  305-31 7 V).  Passio  sancti  Iuliani  (7).  =  Ibid.,  n°453l. 

60.  (F.  318-323).  Vita  sancti  Iuliani  episcopi  et  confessoris  (8).  = 
Ibid.,  n"  4514,  sans  le  prologue. 

61.  (F.  324-331).  Vita  sancti  Mauri  abbatis.  =  Inc.  S.  Maurus  pâtre 
Eutychio. 

62.  (F.  332-332V).  [Daniel  Feldner  S.  I.].  Vita  S.  Notburgae. 

Suit  un  exemplaire  imprimé  Utini,  1635,  de  De  B.  Odorico  a  Portu 
Naonis...  loannis  Baptistae  Gabelli...  hymnus. 

63.  (F.  335-337).  Passio  sancti  Pétri  qui  et  Balsami  (9).  =  BHL., 
n°  6702.  Deux  copies. 

64.  (F.  338-348^).  De  vitis  Patrum  et  magistrorum  generalium 


(1)  En  marge  :  Ex  manuscriplo  $ancU  Maxinini  TrevirU.  CoUalum  cum  manu- 
scripto  Boni  Fontis. 
(%  Ex  manuscriplo  Bodecensi ...  passionali  pergameno  insigni  mensis  marlii. 

(3)  Ex  manuscriplo  sancti  Maximini  Treviris. 

(4)  Ex  manuscriplo  M.  Velserivetuslissimo. 

(5)  Ex  manuscriplo  S.  Maximini  Treviris. 

(6)  Ex  Bodecensis  coenobii...  passionali pergameno  ms.  insigni  mensis  ianuarii, 
fol.  XXVII,  pag.  B. 

(7)  Ex  manuscriplo  Bibliolhecae  ecclesiae  Sancli  Audomari. 

(8)  Exveleriel  fide  digno  ms.  P.  lac.  Sirmondi  16i9. 

(9)  Ex  manuscriplo  sancli  Maximini  Treviris. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  415 

ordinis  Redemptorum  Bcatae  Mariae  de  Mercede  brevis    Histo- 
ria  (1). 

65.  (F.  349-352).  Vita  B.  Pétri  Thomae  patriarchae  Gonstantino- 
politani  (2). 

66.  (F.  353-356^).  Vita  sancti  Potiti.  Inc.  Strenuus  Ghristi  miles. 

67.  (F.  357-361).  Martyrium  S.  Potiti  (3).  Inc.  Sanclus  Potitus  cum 
esset  in  infanlia  sua. 

68.  (F.  362-363^).  De  S.  Reinoldo  martyre  et  monacho  in  Golo- 
nia(4).  =  J5//L.,  n«7110. 

69.  (F.  364-367).  Vita  sancti  Reynoldi  rythmice.  =  Ibid.,  n"-  7112. 

70.  (F.  368-374).  Vita  sancti  Ricmiri.  =  Ibid.,  n°  7246.  En  deux 
exemplaires  (5). 

71.  (F.  375-378).  Vita  sancti  Rigoberti(6).  =  i6/c/.,n''  7253  (résumé), 

72.  (F.  379-380).  Passio  sancti  Saviniani  martyris.  =  Ibid.,  n°  7438. 

73.  (F.  380^).  Vita  S.  loannis  Penariensis.  =  Ibid.,  n°  4420. 

74.  (F.  381-414V).  Passio  sancti  Sebastiani  (7).  =  Ibid.,  n"  7543. 
Les  feuillets  415  et  416  sont  blancs. 

75.  (F.  417-423V).  Vita  S.Symeonis  confessoris  (8).  =  Ibid.,n<'  7959. 

76.  (F.  424-424V).  Martyrium  S.  Theogenis  martyris  (9). 

77.  (F.  425).  Passio  sancti  Valerii  episcopi  Gaesaraugustani.  = 
Ibid.,  n»  8494. 

78.  (F.  426).  Translatio  S.  Valerii  (10). 

79.  (F.  427).  Vita  Valerii  confessoris  pontificis  (11). 

80.  (F.  428-429V).  Vita  Valerii  episcopi  Trevirensis  (12).  =  BUL., 
n°  2658  (résumé). 


(1)  Note  marginale  :  Excustis  anno  1580  a  Cornelio  Bonardo  Salmanlicae  post 
régulas  ordinis  B.  Mariae  de  Mercede. 

(2)  Ex  1""^  parle  Novalis  sanclorum  monaUerii  Rubeae  vallis.  Cf.  Anecdola  ex 
codicibus  lohannis  Gielemans,  p.  63,  n°  14. 

(3)  Ex  manuscripto  UUraieclino  Sancti  Salvaloris. 

(4)  On  lit,  f.  363''  :  Hanc  hisloriam  propria  manu  scripsil  v.  P.  loannes  Vlimmcrius 
anliquarius  apud  Marlinenses  in  Lovanio.  Preces  legentium  ac  ulenlium  ex  charilale 
poslulans. 

(5)  Au  sujet  du  second  exemplaire,  il  y  a  celle  note  de  Papebroch  ;  A  P.  Chijflelo 
missa  de  manuscripto  Ripatorii. 

(6)  Ex  manuscripto  Ultraiectino  S.  Salvaloris. 

(7)  Ex  codice  Bibliothecae  Valicanae  n^  5696,  exscripsit  Flor.  Mart.  misil 
Rome,  1650,  P.  Philippus  Alegambe. 

(8)  Ex  manuscripto  S.  Maximini  Treviris. 

(9)  Ex  manuscripto  Ultraieclcnsi.  Cf.  BHL.,  nn»»  8106-8108. 

(10)  En  marge  :  Ex  brcviario  Caesaraugustano.  Edidit  Fcrdinandus  ab  Aragonia 
archiep.  Caesaraug.  anno  1575, 

(11)  Même  note  que  la  précédente. 

(12)  Ex  manuscripto  Ultraiectino  S.  Salvaloris. 


416  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

81.  (F.  429^-433^).  Passio  Vincentii  martyris  (1).=  BHL.,  nn"»  8628 
et  8630. 

82.  (F.  434-435V).  Sermo  de  sanclo  Vincontio.  =  PL.,  t.  XXXVIII, 
col.  1255-57. 

83.  (F.  436-440*).  Passio  S.  Vincentii  martyris.  =  BHL.,  nn°«  8628 
et  8630. 

Le  feuillet  441  est  blanc. 

84.  (F.  441-444^).  Passio  S.  Vincentii  levitae  (2).  =  Ibid.,  n°  8631. 
Inc.  mutil...  praesagus  spiritus  quod  videbat  intcr  supplicia. 

85.  (F.  445-452).  Alia  Acla  Vincentii  martyris  (3).  Inc.  Sub 
Diocletiano  et  Maximiano  imperatoribus. 

86.  (F.  453-454).  Responsoria,  antiphonae,  hymni  in  natali  S.  Vin- 
centii pro  ecclesia  Metensi  (4). 

87.  (F.  454''-455).  Sermo  S.  Augustini  in  solemnitate...  martyris 
Vincentii  (5).  =  PL.,  t.  XXXVIII,  col.  1255-57. 

88.  (F.  455^-456).  [GoUatio  praecedentis  sermonis  ex  variis  codi- 
cibusj. 

•   89.  (F.  456-457).  [Hymni  de  sanclo  VincentioJ. 

a)  Inc.  Gaudc,  caelum,  gaude  terra. 

b)  Inc.  Rex  caelitum  tua  mundum  qui  régis  potenlia. 

c)  Inc.  Domino  creatori  poli. 

Papier;  457  feuillets;  0",328  X  0",214;  XVII"  siècle.  Ce  volume  provient  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandisles.  Reliure  veau  brun  estampé,  très  usée  ; 
fermoirs  en  corde  de  chanvre  (6). 

3441.  (7586,  7587,  7751).  —  Matthaeus  Raderus.  Observaliones 
ad  hisloriam  sacram  e  graeco  translatam  quibus  sanctorum  vilae 
vel  aucloritatibus  veterum  confirmantur,  vel  castigantur,  vel  inter  se 
vel  cum  aliis  comparantur.  En  trois  volumes  (7). 

Tome  premier  (n°  7586). 

1.  (F.  1-2).  [Titre]. 

2.  (F.  3-556^).  [ïIaderus.  Observaliones  pro  sanclis  mensis 
lanuarii  ad  30  luniij. 


(1)  Ex  manuscripto  S.  Audomari  vetustUsimo. 

(2)  Ex  manuscripto  M.  Velseri  vetustUsimo. 

(3)  Ex  ms.  Ultraiectino  S.  Salvatoris. 

(4)  Ex  manuscripto  Metensi  missoa  P.  Sirmondo. 

(5)  Ex  manuscripto  Marchianensi  vetusto  in  magno  quarto,  coUatum  cum  manu- 
scripto Metensi. 

(6)  Sur  ce  manuscrit,  voir  Van  Hasselt,  dans  Annuaire  de  la  Bibliothèque  royale, 
1851,  p.  245. 

(7)  Cf.  SoMMERvoGEL,  Bibliothèque  de  la  Compagnie  de  Jésus,  t.  VI,  col.  1381. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  417 

Tome  deuxième  (n°  7587). 
Ad  Quintilem  sive  Iulium...   ad   31    Octobris  observationes   et 
illustrationes. 

Tome  troisième  (n°  7751). 
Observationes  ad  Novembrem  et  Deeembrem. 

Papier  ;  556, 495  et  241  feuillets  ;  O-.SST  X  O-^.SOa  ;  XVII"  siècle  (1631),  car  dans  le 
premier  volume,  f.  2,  on  lit  :  Anno  P.  C.  N.  M.D.CXXXI  Monachi  Boiorum.  Ces 
volumes  autographes  de  Mathieu  Rader  proviennent  de  l'ancienne  bibliothèque 
des  Bollandistes.  La  reliure,  en  parchemin,  contient  des  fragments  de  missel  du 
XV»  siècle. 

3442.  (7752-58).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1-20).  Miracula  S.  Pétri  martiris  ordinis  Praedicatorum.  i?«c. 
Anno  Domini  millesimo  ducentesimo  quinquagesimo  secundo,  sab- 
bato  in  albis,  Frater  Petrus,  Prior  Fratrum  praedicatorum  Gumis  (1). 

Les  feuillets  20^-2 1^  sont  blancs. 

2.  (F.  22-64).  Vita  Fratris  Guidonis  Regiolani  viri  praestantissimi 
ordinis  Fratrum  Praedicatorum,  auctore  Iohanne  Garolo  (2). 

Les  feuillets  64^-65^  sont  blancs. 

3.  (F.  66-202).  Vita  S.  Catharinae  Senensis  auctore  Thoma 
Caffarino  (3). 

Les  feuillets  202v.206v  sont  blancs. 

4.  (F.  207-227^).  Raccolta  di  miracoli  fatti  nella  citta  di  Gubbio  da 
S.  Gaterina  de  Ricci  (4). 

5.  (F.  228-229^).  Lettera  del  signor  Anton  Frangesgo  Marmi  scritta 
al  clarissimo  signor  senatore,  cavalière  e  auditore  Présidente  Ricci. 

6.  (F.  230-245V).  Vita  Hypoliti  Galantini.  En  italien. 

7.  (F.  246-246^).  [Gollectae]  do  beato  Miniate. 

8.  (F.  247-248^).  Notizie  del  Beato  Barduccio  Barducci  laico  fioren- 
tino.  Fran.  Gronaggi. 

9.  (F.  249-255^).  Fr.  Gronaggi.  Translatio  S.  Humilianae  de 
Gerchi(5).  En  italien. 

Les  feuillets  256  et  257  sont  blancs. 

10.  (F.  258-266^).  [Translatio  S.  Rainieri  Pisas,  1688J.  En  italien. 


(1)  En  marge,  la  note  ;  Ex  eadem  Bibliolheca  S.  Mariae  novae  [Florenliae]  codice 
membraneo. 

(2)  Item  en  marge  :  Ex  bibl.  S.  Mariae  novae  ord.  Praed.  codice  membraneo. 
Voir,  au  sujet  de  Jean  Caroli,  Quétif-Échard,  Script,  ord.  praed.,  t.  I,  p.  898.  Tou- 
tefois, ce  texte  n'est  pas  cité. 

(3)  Voir  Quétif-Échard,  op.  cit.,  1. 1,  p.  781. 

(4)  Ex  eadem  bibliolheca  Hlagliabechiana  cod.  D.  43.  ■ 

(5)  En  marge  ;  Ex  eadem  Bibliolheca  cod.  D.  Magliabech[iano]. 

CATAL.   BIBL.   ROYALE,   T.    V.  27 


418  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

11.  (F.  267-279).  Sermo  qualiter  B.  lacobi  apostoli  manus  revelata 
et  ad  monasterium  S.  lacobi  de  Podio  Pisarae  dioeceseos  ducta  fuit. 

12.  (F.  279-287^).  Miracula  que  per  manuin  beatissimi  lacobi 
Alphei  fratris  Domini  nostri  lesu  Christi  operata  est  magnificentia 
Redemptoris. 

13.  (F.  288-357).  Vilasancte  Bonae  virginisdecivitatePisana.  i/jc. 
Gaudebit  sponsa  super  sponsum. 

Papier;  357  feuillets;  0™,316  X  0",215;  XVIII«  siècle.  Ce  volume  provient  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandisles,  car  f.  1,  il  y  a  la  cote  »î<  MS.  207  c. 
Reliure  parchemin. 

3443.  (7763).  —  Acta  sanctorum  Februarii. 

1.  (F.  1-1^).  Index  (1). 

2.  (F.  2-5^).  Passio  sanctae  Agathae  virginis  (2).  Inc.  Agatha  dici- 
tur  ab  a  quod  est  sine  et  geos  terra. 

3.  (F.  6-13).  Passio  Agathae  virginis  et  martyris  (3).  Inc.  In  diebus 
illis  sub  Decio  imperatore. 

4.  (F.  14-14^).  [Epistola  Ioannis  Baptistae  de  Grossis  ad  Bollan- 
dum  (?).  Catanae,  9  aprilis  1651]. 

5.  (F.  15-23^).  Diplomata  duo  Alexandri  Papae  III,  alterum  anni 
1168,  alterum  anno  1171,  quibus  asseritur  B.  Agatliam  Catanae 
ortam  et  passam  fuisse. 

6.  (F.  23^-24).  Incendium  Aethnaeum  anni  1658  (4).  —  Carte  en 
couleurs. 

7.  (F.  25-25^).  [Epistola  P.  Francisci  Blanditii  ad  BoUandum. 
Catanae,  i  niaii  165 IJ. 

8.  (F.  26-28).  Vita  Aleydis  virginis  et  abbatissae  (5). 

9.  (F.  29-55).  Vita  sancti  Amandi.  =  BHL.,  n«  334. 

10.  (F.  55^-64^).  Miracula  sancti  Amandi.  =  Ibid.,  nn°s  345  et  346. 

11.  (F.  65-69).  Sermo  de  elevatione  sancti  Amandi.  =  Ibid.^ 
n"  343. 

12.  (F.  70-79^).  Vita  sancti  Amandi  episcopi  Traiectensis  (6). 

13.  (F.  80-82^).  Vita  S.  Amandi  episcopi  Traiectensis  (7).  Inc. 
Amandus  dicitur  quasi  amore  dignus. 


(1)  De  l'écriture  du  P.  Papebroch. 

(2)  Ex  manuscriplo  UUraieclino  S.  SalvalorU. 

(3)  Ex  cod.  Rebdorffensi. 

(4)  Note  marginale  du  P.  Papebroch  :  Quod  describilur  in  Aclis  Sanclorum  lom, 
1  Febr.  pag.  65  missum  P.  loanni  Uollando  ex  SicUia. 

(5)  Ex  manuscriplo  UUraieclino  S.  Salvaloris.  Cf.  BHL.,  n"*  67  (stilo  diverso). 

(6)  Ex  manuscriplo    Rubee  Vallis,  ex   2"^  parte  Hagiologii  Brabanlinorum. 
Cf.  BoLLANDiAxi,  Anecdolo  ex  codicibus  lohannis  Gielemans,  p.  55,  n°  16. 

(7)  Ex  manuscriplo  UUraieclino  S.  Salvaloris. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  419 

14.  (F.  83-84^).  Passio  sanctorum  Ananiae  et  Pétri  (1).  =  BHL., 
n°  399. 

15.  (F.  85).  Passio  Ananiae  et  Pétri  cum  septem  aliis  (2).  Inc. 
Ananias  presbyter  omni  virtute  plenus. 

16.  (F.  86-101^).  La  vie  de  Monseigneur  Sainct  Aventin. 

17.  (102-102^).  [Lettre  de  Roger,  copiste  du  précédent  document 
au  R.  P.  Jarde  S.  J.  Casteaudun,  16  août  1640]. 

18.  (F.  103-108).  Vita  S.  Austrebertae  virginis  (3).  =  BHL., 
u«  832. 

19.  (F.  109-110).  Vita  S.  Rarlati  seu  Barbari  Beneventani  epi- 
scopi  (4).  Inc.  Quo  tempore  Romualdus  Longobardorum  regni  guber- 
nabat  habenas  (5). 

20.  (F.  111-lllv).  Vita  S.  Bertulphi  (6). 

21.  (F.  112-112V).  Qualiter  reliquias  S.  Bertulfi  extulerit  angélus 
Domini  de  medio  ignis  (7). 

22.  (F.  113-134V).  Vita  sanctissimae  virginis  Brigidae  (8).  =  i?I^L.^ 
n°  1455. 

23.  (F.  135-138V).  Vita  S.  Cuona  (9).  =  Ihid.,  n^  1996. 

24.  (F.  137-140V).  s.  Gutmen(lO).  =  Ibid.,n°  2035. 

25.  (F.  141-144^').  Passio  S.  Donati  (11).  Inc.  Si  manifesta  persecu- 
tionum  gesta  non  ociose  conscripta  sunt. 

26.  (F.  145-147).  Passio  S.  Dorotheae  virginis  (12). 

27.  (F.  148-148^).  Vita  S.  Eucharii  episcopi  Aurelianensis  (13). 


(1)  Ex  Bodecensis  coenobii  Regular.  S.  Auguslini  dioecesîs  Paderborn.  passionali 
pergameno  MS.  insigni  mensis  Martii  fol.  CXIX,  pag.  A . 

(2)  Ex  manuscriplo  UUraieclino  S.  Salvaloris. 

(3)  Ex  manuscriplo  Longiponlico  sludio  Nicolai  Belforlii. 

(4)  Ex  manuscriplo  Glesini  Suession.  sludio  D.  JSicolai  Belforlii. 

(5)  En  marge  Bolland  a  mis  celte  observation  :  Puto  Belforlium  slylum 
muUisse. 

(6)  Ex  manuscriplo  UUraieclino  S.  Salvaloris.  Cf.  BHL.,  n»  1316. 

(7)  En  marge  :  Exlractum  ex  libro  Ecclesiae  Hatiebecensis  anliquo  qui  inlitulalur 
liber  virginum,  in  quo  conlinentur  inler  cèlera  vila  B.  Berlulfi,  in  quo  libro 
folio  CXC"  habentur  sequenlia,  et  à  la  fin  :  Collalionatum  cum  libro  anliquo  indulo 
asseribus  inlilulalo  Liber  virginum  el  invenlum  esl  concordare  per  nos  revissorem 
J.  Wiegers. 

(8)  Ex  veluslissimo  codice  coenobii  S.  Magni  adpedem  Pontis  Ratisbonae. 

(9)  Ex  ms.  seminarii  Hibernici  Salmantici.  Cf.  Acla  sanclorum  Hiberniae  ex 
codice  salmanlicensi,  f,  391. 

(10)  En  marge  :  Haec  vila  mihi  missa  Rolomago  a  R.  P.  Fildeno  Flovelo  13  maii 
1633  ex  cod.  Fiscannensibus  nisi  fallor. 

(11)  En  marge  :  Ex  manuscriplo  Trevirensi  S.  Maximini. 

(12)  Ex  manuscriplo  UUraieclino  S.  Salvaloris.  Cf.  BHL.,  n"  2324  (stilo 
diverse). 

(13)  Même  note  marginale  que  la  précédente.  Cf.  BHL.,  n»  2660  (résumé). 


420  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

28.  (F.  149-149^').  Quomodo  sanclus  Eucharius  Aurelianensis  epi- 
scopus  in  extasi  positus  vidit  Karolum  Martellum  (1). 

Le  feuillet  150  est.  blanc. 

29.  (F.  151-156^).  De  sancto  Eleutherio  auctore  P.  Ioanne  Buzelino. 

30.  (F.  157-160^).  In  vitam  S.Eleutherii  per  Guibertum  conscriptam 
annotationes. 

31.  (F.  161-163V).  vita  S.  Eleulherii  (2).  =  BHL.,  n°  2455. 

32.  (F.  164-164V).  [Notae  in  vitam  S.  Eleutherii]. 

33.  (F.  165-176).  Miracula  S.  Eleutherii  (3).  =  BHL.,  n°  2466. 

34.  (F.  177-177^.  Martyrium  S.  Eleutherii  episcopi(4). 

35.  (F.  178-190').  Vita  metrica  S.  Euphrosynae  virginis  (5).  = 
BHL.,  n»  2726. 

36.  (F.  191-200).  Vita  beati  Fintani  Cluana  Eduart  (6).  =  Ihid., 
DP  2994. 

37.  (F.  201-202).  Vita  sancti  Falconi,  episcopi  et  confessoris  (7). 

38.  (F.  203-209V).  Do  sancto  Fulrado. 

39.  (F.  210-210*).  De  eo  versus  Theodulphi  episcopi  Aurelianensis 
et  Alcuini. 

40.  (F.  211-212).  Martyrium  S.  Gobinii  presbyteri  (8).  Inc.  Tempo- 
ribus  Diocletiani  et  Maximini  Augustorum  fuit  quidam  presbyter 
nomine  Gobinus. 

41.  (F.  213-216V).  [Officium  beati  Guillermi  heremitae]  (9). 

42.  (F.  217-217^).  Versus.  Inlerprelatio  nominis  Wilhelmi.  De 
fundatione  ordinis  Wilhelmitarum.  Oratio  ad  S.  Wilhelmum. 

43.  (F.  218-220).  [Epistolae  duae  F.  Hermanni  Pruvoost  prioris 
Guilhelmitarum  Burgis]. 

44.  (F.  221-237).  Vita  S.  Guilielmi  eremitae.  =  BHL.,  n'>  8928 
(Deux  copies). 

45.  (F.  238-239).  Vita  S.  Hadelini  patroni  in  Viceto  diocaesis 
Leodiensis  (10). 


(1)  Voir  Hugo  Floriacensis,  De  gestis  Francorum,  lib.  I,  cap.  65. 

(2)  Ea;  lib.  ins.  Tornacensi. 

(3)  Ex  vclusto  et  ms.  cod.  JMonaslerii  S.  Martini  Tornacensis. 

(4)  Ex  manuscripto  Ultraiectino  S.  Salvatoris. 

(5)  Ex  manuscripto  monasterii  S.  Maximini  Treviris. 

(6)  Ex  manuscripto  Hibernico  Seminarii  Salmanlicensis  Uibernorum  Soc.  I. 
et  collatum....  cum  ms.  Kilkemiensi  ul  puto  H.  P.  Hugonit  Vardei.  Note  de 
Bolland. 

(7)  Cf.  liHL.,  n"  3207. 

(8)  Ex  manuscripto  Ultraiectino  S.  Salvatoris. 

((9)  Transcrit  par  Jean  Polet  en  1653,  curé  de  Hellesheim  (diocèse  de  Cologne)  ex 
Breviario  quodam  ordinis  Cisterciensis  Parisiis  impresso  anno  MCCCCCVIII. 
(10)  Ex. manuscripto  Ultraiectino  S.  Salvatoris.  Cf.  BHL.,  n»  3733. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  421 

46.  (F.  24^-241^).  Quaedam  monumenta  ad  vitam  B.  loannis 
Gorziensis  citata. 

47.  (F.  242-258^).  Vita  B.  lordani  magislri  ordinis  Praedica- 
torum  (1). 

48.  (F.  259).  [Epistola  R.  P.  Iacobi  Kritzradt.  Coloniae,  4  deceni- 
bris  1654]. 

49.  (F.  260-260V).  [Bollandus.  Notae  ad  vitam  B.  lordani]. 

50.  (F.  261-261^').  [Officium  sanctae  Iulianae]  (2). 

51.  (F.  262-262V).  [Epistola  R.  P.  I.  B.  Veragis  ad  Bollandum. 
Mediolani,  17  septembris  1746]. 

52.  (F.  263-267).  Vita  B.  Licinii  Andegavensis  episcopi  (3).  = 
BHL.,  n»  4917. 

53.  (F.  267^).  Vita  sancti  Magnobodi  episcopi  et  confessons.  = 
Ibid.,  n°  5151.  Il  n'y  a  que  le  début. 

54.  (F.  268-269^).  Régula  chrisliferae  Mariae  virginis  a  S.  Ignatio 
conscripta  (4). 

55.  (F.  270-270^').  [De  sanclo  Alexandro  patriarcha  Alexan- 
drino].  Inc.  Hoc  die  requievit  P.  sanctus  Alexander  patriarcha 
Alexandrinus  (5). 

56.  (F.  271-280^).  Passio  sanctorum  Ebbekestorp  quiescentium  (6). 
=  BHL.,  n°  8056. 

57.  (F.  281-282^).  Vita  di  S.  Massimo,  vescovo  di  Nola,  cavata  dalla 
vita  di  S.  Felice  in  Pincis,  scritta  in  italiano  da  P.  Andréa  Ferrati  (7). 

58.  (F.  283).  Martyrium  S.  Onesimi  (8).  Inc.  De  B.  Onesimo  Paulus 
apostolus  Philemoni  familiares  litteras  mittit. 

59.  (F.  284-284V).  Vita  S.  Oswaldi  episcopi  Eboracensis  (9). 
Le  feuillet  285  est  blanc. 

60.  (F.  286-288^).  [Litterae  Gasparis  Nenii  episcopi  Antverpien- 
sis  de  approbatione  reliquiarum  S.  Paschalis  et  S.  Cypriani, 
12  febr.  1650]. 

61.  (F.  289-292).  BB.  Pauli  Michi,  Iacobi  Ghisai,  loannis  Gotho  e 
Societate  lesu  illustre  martyrium  (10). 


(1)  Ex manuscriplo  UUraieclino  S.  Salvatoris.  Cf.  BHL.,  n»  445. 

(2)  Ex  breviarioperanliquo  abbaliae  S.  Salvatoris. 

(3)  Ex  manuscriplo  anliquo  el  fide  digno  P.  lac.  Sirmondi.  Paris.  1629. 

(4)  LiGHTFOoT,  The  Aposlolic  Falhers,  t.  II,  p.  653-54. 

(5)  Cf.  BHL.,  n"  272. 

(6)  Ex  manuscriplo  membranaceo  CoUegii  Paderbornensis. 

(7)  En  marge,  note  de  Bolland  :  Accepimus  a  P.  Anl[onio]  Berlillo Neapoli  1638. 

(8)  Ex  manuscriplo  UUraieclino  S.  Salvaloris. 

(9)  Même  note.  Cf.  BHL.,  n»  6380. 

(10)  Ex   ilalico  liomae  excuso,    gallice  el  flandrice   recuso   Lovanii,    latine 
verlil  A.  A.  S. 


422  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

62.  (F.  293-296).  Epistola  secunda  [Marbodi  episcopi  Redonensis], 
epistola  quinta.  =  PL.,  t.  CLXXI,  col.  1472-73,  1475-80. 

Les  feuillets  296'-297v  sont  blancs. 

63.  (F.  298-298V).  S.  Saturnin!  presbyteri  (1). 

64.  (F.  299-300).  Vita  S.  Silvini  Tarvernensis  episcopi  (2). 

65.  (F.  301-304^).  Theodorus  Gornelii,  Ultraiectinus,  pastor  Dor- 
drecenus.  Gort  veihael  van  de  Kercken,  Reliquien,  Cloosteren,  Gast- 
huijsen,  ende  Processien  der  sladt  Dordrecht. 

66.  (F.  305).  Passio  sancti  Synieonis  episcopi  et  martyris  (3).  = 
i^/fL.,n»7951. 

67.  (F.  306-306^).  [Attestation  d'AoRiEN  de  la  Torre,  gouverneur 
de  Grémone,  au  sujet  d'une  relique  de  S.  Syméon,  12  janvier  1603J. 

68.  (F.  307-307^).  Exemplar  litteranim  Rcverendi  Domini  Ioannis 
abbatis  in  Leishorn,  4  nov.  1603  [de  reliquiis  datis  D"  loanni  Con- 
treras de  Gamarra]. 

69.  (F.  308-309V).  Vita  SS.  Syri  et  Yventii  (4). 

70.  (F.  310-311).  Passio  Valenlini  presbyteri  (5). 

71.  (F.  312-213V).  Vita  S.  Vedasti  episcopi  Atrebatensis  (6). 

72.  (F.  314-314V).  Acta  S.  Victoris  Mosonensis  (7). 

Papier;  314  feuillets;  0",325  X  0»,21;  XVII*  siècle.  Ce  volume  provient  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes,  Reliure  du  XVII"  siècle,  veau  brun 
estampé  ;  cordons  pour  fermoirs. 

3444.  (7773).  —  Acta  sanctorum  Aprilis. 

1.  (F.  1-2).  Acta  sanctorum  Aprilis  post  impressionem  reliqua  (8). 

2.  (F.  3-5).  [Vita  S.  Adalberli]  (9). 

3.  (F.  5).  [Hymnus  de  S.  Adalberto].  =  RH.,  n"  7948. 

4.  (F.  6-16^).  Sancti  Patris  nostri  Adalberti  episcopi  Pragensis  ... 
vitae ...  brevis  commemoratio  (10). 

5.  (F.  17-20*).  Sancti  Adalberti  vita.  =  BHL.,  n°  47. 

6.  (F.  21-26V).  Legenda  de  S.  Adalberto.  =  Ibid.,  n"  46. 


(1)  Ex  Itodccensis  coenobii . . . .  passionali  pergameneo  Ms.   ...  mensis  lanuarii 
fol.  LXXXIX,  pag.  B.  Cf.  BHL.,  n"  7492. 

(2)  Ex  manuscripto  L'Uraiectino  S.  Salvaloris.  Cf.  BHL.,  n»  7747. 

(3)  Ex  manuscripto  membranaceo  CoUegii  Paderbornensis. 

(4)  Ex  manuscripto  Ultraieclino  S.  Salvatoris.  Cfr.  BHL,,  n"  7976. 

(5)  Ex  manuscripto  Cltraieclino  S.  Salvatoris.  Cf.  BHL.,  n°  8463. 

(6)  Ex  manuscripto  Ultraieclino  S.  Salvatoris.  C'est  le  résumé  de  la  Légende 
dorée. 

(7)  Ex  manuscripto  Ultraieclino  S.  Salvatoris.  Cf.  Ad.  SS.,  Febr,  t.  II,  p.  340. 

(8)  Index  de  l'écriture  du  P.  Papebroch  . 

(9)  Cf.  BHL.,  nn»»  37-40. 

(10)  Ex  tns.    Pragensi  a  P.  Gamans  designato  describi  curante  P.  lo.  van 
Hollandt,  misit  2  Aug.  M'  Schollz  1642. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  423 

7.  (F.  27-29).  Passio  S.  Adalberli  episcopi  (1).  Inc.  Anno  Oltonis 
tertii  quarto. 

Les  feuillets  29^-30^  sont  blancs. 

8.  (F.  31-34V).  [Epistolae  P.  Boleslai  Balbini  S.  I.  ad  Papebrochium. 
Chlumacii,  1  octobr.  1669  et  Pragae,  18  iulii  1669J. 

9.  (F.  35-36V),  [Vita  B.  Pusinnae]  (2).  =  BEL.,  n°  6994. 

10.  (F.  37-37^).  B.  Audeberti  [vita]  (3).  Inc.  Circa  annum  Domini 
septingenlesimum  octuagesimuni  tempore  Caroli  magni. 

11.  (F.  38-45).  Vita  S.  Aiberti  presbyteri  (4).  =  BUL.,  n°  180,  sans 
le  prologue. 

12.  (F.  45).  [Epitaphium  S.  Aiberti]. 

13.  (F.  46-52V).  Vita  S.  Barsanuphii  eremitae  (5).  Inc.  Ad  virtutis 
commendationem. 

14.  (F.  53-62^').  Vita  S.  Barsonorii  (6).  =  BEL.,  n»  998. 

15.  (F.  65-69).  Quaedam  alla  praeclare  gesta  et  miracula  eiusdem 
sancti  Bernardi.  l?ic.  De  glorioso  Christi  confessore  Bernardo  aliquid 
vobis  scribere  cupientes  (7). 

16.  (F.  69^-71^).  Ofïicium  quod  cantatur  in  ecclesia  Sancti  Bertini 
ipso  die  Bernardi  paenitentis. 

17.  (F.  72-77).  Vita  S.  Gatherinae  de  Senis  (8). 
Les  feuillets  77^-78^  sont  blancs. 

18.  (F.  79-79^).  [Epistola  Frangisgi  Mariae  Coffrinii,  Pisis,  vi  idus 
iulii  1569]. 

19.  (F.  80-93).  [Vita  da  Beata  Ghiara,  priore  ...  del  monasterio  di 
san  Dominico  in  Pisa].  En  italien. 

20.  (F.  94-94^^').  Passio  sancti  Gomitii  martyris  (9).  Inc.  In  diebus 
illis  in  Gatinensium  civitate,  provincia. 

21.  (F.  95-98).  Memoria  coronae  Domini  (10). 

22.  (F.  99-99V).  Vita  S.  Didymi  confessoris  (il). 
Le  feuillet  100  est  blanc. 

23.  (F.  101-104V).  Passio  sancti  Eleutherii  episcopi  (12).  =  BHL., 
n''2451. 


(1)  Ex  manuscripto  UUraieclino  S.  Salvaloris. 

(2)  Ex  Antonio  Libero  Susatensi,  misil  Colonia  P.  lohannes  Grothans  S.  L 

(3)  Ex  mensis  lanuarii  ms.  Passionali  coenobii  Uodecensis,  fol.  CCXCIV,  p.  b. 

(4)  Ex  ms.  Rubeae  Vallis. 

(5)  Ex  ms.  liodecensi  erula  a  loanne  Gamansio  S.  I.  Copie  de  Papebroch. 

(6)  Dono  D.  Lucae  Dacerii  Ord.  Benedicl.  ad  S.  Germanum  de  Pratis. 

(7)  Cf.  BHL.,  n°  1203. 

(8)  Ex  manuscripto  Ultraiectino  S.  Salvatoris.  Cf.  BUL.,  n"  40172. 

(9)  Ex  Legendario  ecdesiae  cathedralis  S.  Martini  Luccae.  Copie  de  Papebroch. 

(10)  Ex  ms.  Ultraiectino  S.  Salvatoris.  Cf.  1587. 

(11)  Ex  manuscripto  Ultraiectino  S.  Salvaloris.  Cf.  8072. 

(12)  Ex  manuscripto  S.  Maximini  Trevins. 


424  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

24.  (F.   105-106).   Passio  SS.   martyrum  Eleulherii   et  Anlhiae 
matris  eius  (1).  Inc.  Cum  pater  Eleulherii  qui  primus  erat  venatorum. 

25.  (F.  107-111^).  Passio  S.  Elphegi  Cantuariensis  episcopi  et  mar- 
tyris  (2). 

26.  (F.  112-116^).  Vila  S.  Erminonis  episcopi  et  confessons  (3).  =- 
BEL.,  no  2614. 

27.  (F.  Wl-W^è").  Vita  S.  Ermini  episcopi  et  confessons  (4).  =» 
Ihid.,  n»  2614. 

Le  feuillet  120  est  blanc. 

28.  (F.  121-123^).  De  Domno  Eskilo  Lugdunensi,  archiepiscopo 
metropolitano  in  Dania  (5). 

Le  feuillet  124  est  blanc. 

29.  (F.  125-127^).  Vita  S.  Eutropii  Xanclonensis  episcopi  et  mar- 
lyris  (6).  =  BHL.,  n»  2784. 

30.  (F.  128-128^).  Vita  S.  Eutropii  episcopi  (7). 

31.  (F.  129-130V).  De  S.  Eutropio  discipulo  Christi  et  martyre  (8). 

32.  (F.  131-131V).  [Nolae  de  S.  Eutropio]. 

33.  (F.  132-132V).  Translatio  S.  Eutropii  episcopi  (9). 
34  (F.  133-135V).  [De  S.  Eutropio J  (10). 

35.  (F.  136-137^   139-140).  Gracie  ottenutc  da  S**  Franca.  En 
italien. 

36.  (F.  138).  [Epistola  P.  Camilli  Hegtorei  ad  Bollandum,  Placen- 
tiae,  11  septembris  1673J. 

37.  (F.  141-143).  Vita  sancti  Frontonii  (11).  =  BHL.,  n°  3192. 

38.  (F.  144-145^).  Depositio   sancti  Guldini  episcopi  et  confes- 
sons (12).  =  Ibid.,  n»  3232. 

39.  (F.  146-151^).  Vita  beati  Galterii  abbatis  (13).  =-  Jbid.,  n°  8798. 


(1)  E^  manuscriplo  Ullraieclino  S.  SalvatorU. 

(2)  Fx  ms.  Ullraieclino  S.  SalvatorU.  Cf.  BHL.,  n"  2518. 

(3)  Ex  manuscriplo  Ullraieclino  S.  Salvaloris. 

(4)  Ex  manuscriplo  Berliniano  veluslissimo. 

(5)  Note  marginale  :  Accepimus  a  P.  loan.  Gamans  Colonia  1638.  Ex  ms. 
Carthus.  Gàmundensis.  Cf.  BHL.,  n»2619. 

(6)  Ex  ms.  Nicolai  Belforlii. 

(7)  Ex  manuscriplo  Ullraieclino  S.  Marlini.  (Résumé). 

(8)  Ex  ms.  Carlhus.  UUraiecl. 

(9)  Ex  manuscriplo  Ullraieclino  S.  Salvaloris. 

(10)  En  marge,  il  y  a  la  note  :  Vincenlius  in  Epilome  hislor.  lih.  10,  cap.  18, 
cap.  19,  cap.  20,  cap.  21, 

(11)  Ex  ms.  Amplissimi  Domini  Isaci  Vossii  in  quo  continenlur  vilae  PP.  in 
membranea. 

(12)  Ex praegrandi  pergameneo  Blaburensis  ...  coenobii  Passionali  SS.  dccimo 
circa  annum  1480  eleganlissime  per  Fr.  Barlholomeum  Kraffl  ms.  fol.  65. 

(13)  Ex  manuscriplo  D.  Andreae  du  Chesne  cosmographi  régis  christianissimi. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  425 

40.  (F.  152).  Vita  S.  Godebertae  virginis  Ambianensis  (1). 

41.  (F.  153).  De  saiicta  Godeberta  [notae]. 

42.  (F.  154-166V).  [Miracula  S.  Willelmi].  =  BHL.,  n°  8908  (2). 

43.  (F.  167-171V).  Notae  ad  vitam  S^^  Guillelmi. 

44.  (F.  172-176^).  Vita  S.  Guthlaci  anachoritae.  Inc.  mutil...  comi- 
tesque  adolescentiae  suae. 

45.  (F.   177-188^).   Relatio  processus   inquisitionis   super   fama 
sanctitatis  beati  Hermanni  losephi  (3). 

46.  (F.  189-190^).  Epitaphium  B.  Hermanni  dicli  loseph.  Anagra- 
matismus,  sequentia.  =  RH.,  n°  6770.  Encomium. 

47.  (F.  191-194).  Testimonia  de  B.  Hermanno  (4). 

48.  (F.  195).  Vita  Ermenegildis  régis  ac  martyris  (5). 

49.  (F.  196-209V).  Passio  sancti  Georgii  (6).  ==  BHL.,  n"  3393,  sans 
le  prologue. 

50.  (F.  210-215^).  Passio  S.  Georgii  martyris  (7).  =  Ihid.,  n''  3390. 

51.  (F.  216-217^).  Narratio  quomodo  reliquiae  eiusdem  martyris 
Georgii  ad  nos  Aquicinctenses  pervenerunt.  =  Ibid.,  n"  3400. 

52.  (F.  218-226V).  Martyrium  gloriosi  militis  Georgii  (8).  =  Ibid., 
n«  3397.  Des.  mutil...  At  si  tantum  quantum  et... 

53.  (F.  227-228V).  S.  Georgii  martyris  (9).  =  Ibid.,  n''  3386. 

54.  (F.  229-232V).  Passio  S.  Georgii  (10).  =  Ibid.,  w  3372. 

55.  (F.  233-234).  De  sancto  Georgio  martyre  (11).  iwc.  mM^^7...  et 
cum  a  militibus  duceretur,  psallebat. 

56.  (F.  235-239V).  Passio  S.  Georgii  (12).  =  BEL.,  n"  3379. 

57.  (F.  240-242V).  Passio  S.  Georgii  (13).  =  Ibid.,  n-^  3370. 
Le  feuillet  243  est  blanc. 

58.  (F.  244-249).  Vita  sancti  Gerardi  episcopi  et  confessons.  = 
Ibid.,  n"  3431,  les  prologues  manquent. 


(1)  Ex  manuscripto  UUraiectino  S.  Salvatoris.  Cf.  BHL.,  n°  3572. 

(2)  Il  y  a  seulement  les  nn"'  58-91  de  l'édition  des  Acla  Sanciorum,  Aprilis  1. 1, 
p.  133-40. 

(3)  Publié  dans  Acta  SS.,  Aprilis  1. 1,  p.  711  sqq. 

(4)  Cf.  ibid.,  p.  716-17. 

(5)  Ex  manuscripto  UUraiectino  S.  Salvatoris.  Cf.  BHL.,  no3850, 

(6)  Ex  codice  Rebdorfensi. 

(7)  Ex  manuscripto  Aquicinctino. 

(8)  Ex  codice  manuscripto  Reginae  Sueciae  qui  fuerat  Pauli  Rhamnusii  et 
amicorum. 

(9)  Ex  codice  Bodecensi...passionali...  Aprilis,  fol.  CCXXXIIL 

(10)  Ex  manuscripto  Marci  Velseri  velustissimo. 

(11)  Ex  cod.  81  Reginae  Sueciae. 

(12)  Ex  manuscripto  S.  Martini  Treviris.  • 

(13)  Ex  manuscripto  Ultraiectino  S.  Salvatoris. 


426  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

59.  (F.  250-255V).  vita  S.  Gumberti  (1). 

60.  (F.  256-258V).  vita  S.  Gumberti  (2).  =  BHL.,  n°  3692. 

61.  (F.  259-259^).  De  sanclo  Gumberlo.  lue.  Sanclus  Gumberlus 
vir  illustris  atque  ditissimus. 

62.  (F.  260-264V).  De  S.  Hermenilgis  nupliis,  obilu  (3). 
Le  feuillet  265  est  blanc. 

63.  (F.  266-266^).  Legenda  sanctae  Hildegundis  virginis.  =  BHL., 
n°3939. 

64.  (F.  267-268).  [Litterae  Gasparis  Nenii  episcopi  Antverpiensis, 
21  iulii  1636.  Recognilio  reliquiarum  in  domo  professa  Socictatis  lesu 
Antverpiae]. 

65.  (F.  269-276^).  Vita  S.  Hugonis  archiepiscopi  Rotomagensis  (4). 
Le  feuillet  277  est  blanc. 

66.  (F.  278-285).  Vita  S.  Hugonis  archiepiscopi  Rotomagensis  (5). 

67.  (F.  286-288).  De  translatione  sanctorum  Hugonis  archiepiscopi 
et  Ricardi  abbatis  (6). 

Les  feuillets  288v-289v  sont  blancs. 

68.  (F.  290-291^).  De  translatione  sanctorum  Hugonis  archiepiscopi 
et  Ricardi  abbalis(7). 

69.  (F.  292-293V).  [Notae  de  variis  sanclis]. 

70.  (F.  294).  Quaedam  miracula  sancti  Vedasli  episcopi  Atreba- 
tensis  (court  extrait). 

71.  (F.  294-306V).  Vita  sancti  Hugonis  Cluniacensis  (8).  =  BHL., 
n°4008. 

72.  (F.  307-309).  Vita  sanctae  Idae  comitissae  Boloniensis  (9).  = 
Jbid.,  n°  4142. 

73.  (F.  310-315).  Apologia  pro  cullu  S.  Iulianae  Corneliensis. 

74  (F.  316-320V).  In  festo  sancti  Landrici  legenda  {\0).  =  BHL, 
n°  4718  (deux  copies). 

75.  (F.  320-320^).  [Aubertus  Miraeus.  Nota  de  S.  Landrico  non 
Mettensi,  sed  Meldensi  episcopo]. 

76.  (F.  321-335V).  De  sancto  Leone  papa  nono.  =  BHL.,  n°  4818. 


(1)  Ex  manuscripto  Belforlii.  Cf.  BHL.,  n°3692(slilo  mutalo). 

(2)  Ejc  o/pcio  Aveniacensi. 

(3)  Ex  traclalu  P.  Flederde  Brunehilde. 

(4)  Ex  matiuscripto  Vedaslino.  Descripsil  D.  Thomas  Luytens  supprior  Lae- 
tiensis. 

(5)  Noie  marginale  :  Guisius,  lib.  XIII,  cap.  13. 

(6)  Ex  (omo  2^  Annalium  lacobi  Guisii,  cap.  6. 

(7)  Même  document  que  le  précédent. 

(8)  Ex  bibliotheca  Socielalis  lesu  Duacensi. 

(9)  Ex  manuscripto  UUraieclino  S.  Salvaloris. 

(10)  Ex  manuscripto  Sonegiensi. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  427 

77.  (F.  337-349^).  Vita  S.  Lidwinae  virginis  Sciedamensis  (1).  Inc. 
Cum  dux  Bavariae  Albertus  in  Hollandia  et  Zelandia  cornes  esset. 

78.  (F.  350^'-357).  [Vita  S.  Macarii]  (2).  Inc.  Gloriosus  puer 
Macarius. 

79.  (F.  358-361).  Miracula  [S.  Macarii]  (3).  =  BUL.,i\°  5101. 

80.  (F.  362-363^)  Vita  S.  Marci  evangelistae  (4).  =  Ibid.,  n»  5276. 

81.  (F.  364-364V).  [Baronius.  Nota  de  translatione  S.  Marci]  (5). 

82.  (F.  365-365V).  [De  sancto  Marco].  =  BHL.,  n"  5276.  Inc.  mutil. 
....  oblationem  divinae  maiestati  sacratissimam. 

83.  (F.  365V-373V).  De  eodem  sancto  Marco.  =  Ibid.,  n°  5281. 

84.  (F.  374-375V).  Maria  lacobi  et  Salome  (6).  =  Ibid.,  n°  5431. 

85.  (F.  376).  [Bioç  toû  dyiou  'Ovoucppiou].  =  BIIG. 

86.  (F.  376^-384).  Bîoç  Tfjç  c^mc,  Mapiaç  Tfjç  AiYUTTTÎaç  Tfjç  ctTrô 
aÎTepîbujv  otYÎujç  dcTKricràariç...  o'uYïpaçeîç  napà  toû  èv  àYioiç 
Ziju(ppovîou.  =  BHG. 

87.  (F.  385-388V).  Vita  S.  Mariae  Aegyptiacae  (7). 

88.  (F.  389-389V).  Vita  S.  Mariani  confessons  (8).  =  BHL., 
n°  5523. 

Le  feuillet  390  est  blanc. 

89.  (F.  390-390^').  Martyrium  lacobi  diaconi  et  Mariani  lecto- 
ris(9).  =  i6ï(^.,n<'  132. 

90.  (F.  391-393^).  S.  Materniani  episcopi  (10).  =  Ibid.,  n»  5677. 

91.  (F.  394).  Annotata  D[anielis]  P[apebroghii]. 

92.  (F.  395-395V).  Martyrium  S.  Maximi  (12).  =  BHL.,  n°5829. 

93.  (F.  396-396V).  Passio  sancti  Maximi  martyris  (13).  =  Ibid., 
n°  5829. 

94.  (F.  397-400V).  Vil  a  Molass  Letylini  (14).  =  Ibid.,  n°  4726. 
Les  feuillets  401  et  402  sont  blancs. 


(1)  Copie  de  D.  Papebroch. 

(2)  Ex  ms.  Gandensi  Sancti  Bavonis.  Cf.  BHL.,  n^ôlOO. 

(3)  Ex  Passionali  secundo  ...  MS.  monasterii  Abdinckhovensis  Paderbornae. 

(4)  Ex  manuscriplo  Ultraiectino  S.  Martini. 

(5)  In  nolis  ad  martyrologium. 

(6)  Ex  manuscripto  Ultraiectino  S.  Salvatoris. 

(7)  Ex  Lectionario  membraneo  ecclesiae  Audomarensis.  Cf.  BHL.,  n°  5415. 

(8)  Ex  manuscripto  Reginae  Sueciae. 

(9)  Ex  manuscripto  Ultraiectino  S.  Salvatoris. 

(10)  Ex  Bodecensis  coenobii ...  passionali  pergameneo ...  mensis  decembris  fol.  X, 
pag.  A. 

(11)  Cf.  Acta  SS.,  April.  t.  III,  p.  759. 

(12)  Ex  manuscripto  M.  Velseri. 

(13)  Ex  manuscripto  S.  Maximini  Treviris. 

(14)  Ex  manuscripto  Hibernico  Seminarii  Salmantic.  Soc.  Icsu.  Cf.  ms.  n°  3179 
(7672-74)  supra,  p.  146. 


428  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

95.  (F.  403-404).  Girca  vitam  B.  Odae  duo  observanda. 
%.  (F.  4O5-405V).  Vita  S.  Paterni.  =  BHL.,  n°  6477  (la  lettre 
seule). 

97.  (F.  406-407V).  Vita  sancti  Paterni  (1).  =  Ihid.,  n°  6477  (sans 
la  lettre). 

98.  (F.  408).  De  S.  Paterno  episcopo  Venetensi  (notae  Bollandi). 

99.  (F.  409-409^).  Gesta  venerabilis  Odae  femino  religiose  apud 
villam  Thorenbays  nuper  degentis  (2).  Inc.  Fuit  olim  in  Brabantiae 
partibus  villa. 

100.  (F.  410-412^).  Vita  S.  Paterni  episcopi  et  confessoris  (3).  — 
BHL.,n°  6477,  sans  l'épître  dédicatoire. 

Le  feuillet  413  est  blanc. 

101.  (F.  414-419^).  Passio  sancti  Pétri  predicatoris  novi  (4).  = 
Ibid.,  n°  6724,  le  prologue  manque. 

102.  (F.  420-424).  [De  S.  Petro  Bracarensi  notae]. 

103.  (F.  425-426»).  Vita  S.  Pasinnae  virginis.  =  Ibid.,  n"  6994. 

104.  (F.  427-427V).  Vita  S.  Richardi  episcopi  Gicestrensis  et  confes- 
sons (5). 

105.  (F.  428-428V).  De  S.  Richardo  episcopo  Gicestrensi.  Inc.  Exul- 
tât angelica  turba  caeloruni. 

106.  (F.  429-437).  Vita  S.  Richarii  abbatis  Gentulensis  (6).  — 
BEL.,  nn»»  7223,  7224. 

107.  (F.  437-439).  De  translatione  eiusdem.  ==  Ibid.,  n°  7234. 
Les  feuillets  439^-440^  sont  blancs. 

108.  (F.  441-452^).  Vita  sancti  Richarii.  ==  Ibid.,  n°  7240,  sans  le 
prologue. 

109.  (F.  452*).  Miracula  quaedam  S.  Richarii.  =  Ibid., n-"  7241 ,  il  n'y 
a  que  le  commencement. 

110.  (F.  453-457).  Vita  beati  Roberti  primi  abbatis  Molismen- 
sis  (7).  =  Ibid.,  n°  7265. 

111.  (F.  458-462^).  Vita  S.  Roberti  abbatis  Molismensis  (8).  = 
Ibid.,  n"  7266. 


(1)  Ex  Bodecensis  coenobii ...  passionali pergameneo  MS.  insigni  mensis  aprilis 
fol.  XXXII,  pag.  a. 

(2)  Ex  manuscriplo  Rubeae  Vallis  folio  pergam[eneo]  ex  Imparte  Novalis  sancto- 
rum.  Cf.  Anecdota  ex  codicibus  lohannis  Gielemans,  p.  67,  n»  37. 

(3)  Ex  manuscriplo  S.  Maximini  Treviris. 

(4)  Ex  manuscriplo  Ullraieclino  S.  Salvaloris. 

(5)  Ex  manuscriplo  Ullraieclino  S.  Salvaloris.  Cf.  BHL.,  n"  7208. 

(6)  Ex  manuscriplo  Rubeae  Vallis. 

(7)  Ex  Bodecensis  coenobii. . .  passionali  pergameneo  mensis  aprilis,  fol.CLXXVIII, 
pag.B. 

(8)  Ex  manuscriplo  Ullraieclino  S.  Salvaloris. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  429 

112.  (F.  463-464V).  Vita  S.  Roberti  primi  Cisterciensis  abbatis  (1). 

113.  (F.  465-465^).  Passio  Symeonis  episcopi  et  aliorum  (2). 

114.  (F.  466-474V).  Vita  S.  Finani  (3).  =  BHL.,  n"  2979. 

115.  (F.  475-476V).  [Epistola  Hebmanni  Crombach  ad  Bollandum, 
Coloniae,  24  octobr.  1663,  de  SS.  Willerico  et  Suiberto]. 

116.  (F.  477-478).  [Epistola  Nicolai  Schaten  ad  Bollandum,  de 
S.  Suiberto,  Monasterii,  1663,  4  novembris]. 

117.  (F.  479-480).  Copia  fundationis  ecclesiae  Verdensis.  Diploma 
Caroli  magni,  anno  DCGLXXVI  (4). 

118.  (F.  481-490).  Passio  S.  Theodosiae  virginis  (5).  =  BHL., 
n«  8090. 

119.  (F.  491-492^).  Vita  et  martyrium  S.  Trutperti  apostoli  Brisgo- 
viae  (6). 

120.  (F.  493-493V).  De  S.  Vassio  martyre  (7). 

121.  (F.  494v).  Lectiones  sancti  Vasii  martyris. 

122.  (F.  495-495^).  Passio  sancti  Vassii  (8). 
Le  feuillet  496  est  blanc. 

123.  (F.  497-498).  Passio  S.  Vitalis  (9).  =  BEL.,  n"  8702. 

124.  (F.  499-499^).  Passio  sanctorum  Vitalis  et  uxoris  eius  Vale- 
riae(lO).  =i6/d,n''8703. 

125.  (F.  500-500^).  Passio  S.  Vitalis  martyris  (11).  =  Ihid.,  n"  8701. 
Le  feuillet  501  est  blanc. 

126.  (F.  502-517).  Vita  beatissimi  Patris  nostri  S.  Ursmari  pon- 
tificis  et  abbatis  Lobbiensis  monasterii  authore  Herigeko  abbate 
eiusdem  monasterii  (12).  =  BHL.,  n°  8419. 


(1)  Ex  lib.  1  Hisloriae  Selectae  Cisterciensis  ordinis  quae  MS.  habelur  Embricae 
in  Collegio  Soc.  lesu.  Ce  texte  est  envoyé  par  le  P,  Jean  Grothuys  qui  donne  encore 
d'autres  notes  sur  le  même  sujet,  Cologne,  3  janvier  1638. 

(2)  Ex  manuscriplo  UUraiectino  S.  Salvatoris.  Cf.  BHL.,  n"  7955. 

(3)  Ex  manuscriplo  Hibernico  Seminarii  Salmanlicensis  Soc.  lesu.  Cf.  Acta 
Sanctorum  Hiberniae,  p.  305-18. 

(4)  Browkbus,  Annales  Trevir.,  t.  Il,  p.  559-60. 

(5)  Ex  manuscriplo  monasterii  S.  Bernardi  iuxta  Antverpiam. 

(6)  Ex  chronico  aulographo  lacobi  KcrasUsli  ivesbijteri  Aeroniani.  Accepi 
a  P.  Daniele  Fcldner  Conslanlia,  1647.  Cf.  BHL.,  n»  8328  sqq. 

(7)  Ex  ms.  UUraiectino  Carthusiae.  Cf.  BHL.,  n°  8500. 

(8)  Ex  Bodecensis  coenobii...  Passionali  pergameno  MS.  insigni  mensis  aprilis 
fol.  CXLIX,  pag.  B. 

(9)  Ex  manuscriplo  Claudii  Puteani  vetustissimo. 

(10)  Ex  Bodecensis  coenobii...  passionali  pergameno  M  S.  insigni  mensis  aprilis, 
fol.  LVlfPag.  A. 

(11)  A  la  suite  de  ce  texte,  le  P,  Papebroch  a  inséré  cette  note  :  Videtur  esse 
characler  Domini  Sylvestri  Ayossa  Capuani. 

(12)  Ex  antiquissimo  ms.  codice  ecclesie  gemblacensis  transumpta,  et  en  marge  : 
Ex  ms.  Everardi  supprioris  Lobiensis,  postea  canonici  Binchiensis. 


430  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

127.  (F.  518-527).  Vita  [S.  Ursulinae],  auctore  Simone  Zanarghi 
priore  carthusiano,  ex  inlerpretatione  italica  anni  1615  rursum 
latinitati  reddita  (1). 

128.  (F.  528-531V).  Vita  S.  Waldetrudis  virginis  (2).  =  BHL., 
no  8777. 

129.  (F.  532-533).  Genealogia  S.  Waldetrudis  (3). 
Les  feuillets  533^-534^  sont  blancs. 

130.  (F.  535-539V).  Vita  S.  Walarici  (4).  =-  BHL.,  n°  8762. 

131.  (F.  540).  fNotae  de  vita  S.  Walarici]. 

132.  (F.  541-542).  Vita  S.  Abrae  virginis  (5). 

133.  (F.  542-544').  Vita  S.  Walteri  abbalis  (6).  =  BIIL,  n«  8799. 

134.  (F.  545-549').  Vita  S.  Wolbodonis  episcopi  de  multis  antiquo- 
rum scriptis  in  unum  coUala  (7).  =  Md.,  n°  8986. 

135.  (F.  550-551').  Vita  S.  Ybari  seu  Yvori  (8).  Inc.  Quodam  tem- 
père Lugna  eius  uxore. 

136.  (F.  552-552').  [Epistola  Fr.  Thomae  Sirini,  Lovanii,  10  April. 
1671,  de  sancto  Ybaro]. 

137.  (F.  553-554').  Vita  sancti  Zenonis  confessoris  (9). 

138.  (F.  555).  De  S.  Zenone  episcopo  Veronensi  (10).  Inc.  In  pro- 
vincia  Tuscie,  civitate  Verona,  S.  Zenon  natus  est. 

139.  (F.  555').  [Notae  de  S.  Zenone]. 

140.  (F.  556).  De  translatione  Zenonis  et  ministri  eius  [Ragno- 
berti](ll). 

141.  (F.  556').  De  S.  Maxentia  nobilissima  matre  S.  Vigilii.  = 
BHL.,  n»  5801. 

142.  (F.  557-558').  Vita  S.  Zenonis  Veronensis  episcopi  et  martyris 
ex  libro  de  SS.  episcopis  Veronensibus  illustrissimi  Augustini  Valen 
cardinalis  et  episcopi  Veronensis. 

143.  (F.  558'-559).  Ex  Dialogis  S.  Gregorii  lib.III,  cap.  19.  =  PL., 
t.  LXXVII,  col.  268-69. 


(1)  Copie,  et  peut-être  traduction  de  D.  Papebroch.  Cf.  BHL.,  n"  8452, 

(2)  Exmanuscriplo  S.  Audomariveluslissimo. 

(3)  Ex  manuscripto  Hubaee  Vallis,  ex  i«  parle   Hagiologii   Brabantinorum. 
Cf.  Anecdola  ex  codicibus  loannU  Gielemans,  p.  45,  n»  24. 

(4)  Ex  manuscripto  Berliniano  velustissimo. 

(5)  Ex  manuscripto  Canonic.  reg.  Tangris.  Extrait  de  la  vie  de  S.  Hilaire. 

(6)  Ex  manuscripto  Canon,  reg.  Tangris. 

(7)  Note  de  Papebroch  :  In  ms.  codice  S.  Laurentii  Leodii  ante  annos  fere  200  in 
principio  codicis  continenlis  lotum  novum  Testamentum  in  membrano. 

(8)  Ex.  ms.  P.  Fitzimon. 

(9)  Ex  manuscripto  S.  Maximini  Treviris.  Cf.  BHL.,  n"  9001  sqq. 

(10)  Ex  manuscripto  Carthus.  UUraiect. 

(11)  Cf.  BHL.,  n"  7063. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  431 

144.  (F.  559-559).  S.  Zenonis  hymniis  antiquus  ad  Laudes  (1).  === 
RH.,  n»  15392. 

145.-  (F.  560).  [De  reliquiis  S.  Zenonis  in  Germaniam  allatis]  (2). 

146.  (F.  561-633).  [D.  Papebrogh].  De  B.  Alberto,  ex  canonico 
regulari  episcopo  Vereellensi. 

147.  (F.  634).  [Imprimatur  (J'Aubert  van  den  Eede,  vicaire  général, 
censeur  des  livres  pour  les  trois  tomes  d'Avril,  16  février  1675]. 

Papier;  634  feuillets;  O-^.SSa  X  0-",203;  XVIP  siècle;  de  l'ancienne  bibliothèque 
des  Bollandistes.  Il  y  a  dans  ce  volume  quelques  gravures,  f.  63,  une  grande  planche 
représentant  la  vie  de  S.  Benezet,  Avignon  1603,  et  f.  64,  gravure  du  tombeau  de 
S.  Benezet;  f.  336,  S.  Ltjdlwina  virgo  Schiedamcnsis  par  Jérôme  VVierix  (4)  et  f.  631, 
un  dessin  à  la  plume  représentant  S.  Albert,  évêque  de  Verceil.  Demi-reliure 
moderne  en  maroquin  rouge;  au  dos,  le  titre  doré  :  Âcla  Sanclorum  Aprilis  post 
impressionem  reliqua,  avec  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I"''. 

3445.  (7782).  —  Vitae  sangtorum. 

1.  (F.  1-2).  Gesta  et  certamina  S.  Firmini  marlyris  atque  ponti- 
ficis.  =  BHL.,  no  3002. 

2.  (F.  2-6).  Vita  S.  Adonis.  =  Ibid.,  n°  750. 

3.  (F.  6-9).  Inventio  S.  Firmini  episcopi  et  confessoris.  =  Ibid., 
ir  3009. 

4.  (F.  9^-12).  Vita  Tiieudarii  abbatis  et  confessoris  Ghristi.  = 
J6/d,n°8130. 

5.  (F.  12-14).  Passio  S.  Vigilii  episcopi.  =  Ibid.,  n°  8602. 

6.  (F.  14-15).  Passio  beati  Gastoli.  =  Ibid.,  n»  1648. 

7.  (F.  15-20).  Passio  sanctae  Blandinae  cum  aliis  multis.  =  Inc. 
Anno  septimo  decimo  imperii  Antonini  veri  per  multas  romani  orbis 
provincias. 

Les  feuillets  20-22  sont  blancs. 

8.  (F.  23-25'').  Passio  sanctarum  virginum  Vincentiae  et  Marga- 
ritae.  =  BHL.,  n"  8616. 

9.  (F.  25^-32).  Passio  sancti  ac  beatissimi  martyris  Dei  Salvii 
episcopi.  =  Ibid.,  n°  7472. 

10.  (F.  32^-34^).  Passio  S.  Mauritii  cum  sociis  suis.  =  Ibid.,  n"  5738. 

11.  (F.  35-39V).  Passio  sancti  Eustachii  martyris.  =  Ibid.,  n°  2760. 

12.  (F.  40-42).  Passio  S.  ac  beatissimae  Agnae  virginis.  =  Ibid., 
n"  156,  sans  le  prologue. 


(1)  Ex  duobus  vetuslis  manuscripUs  Breviariis  monialiumS.  Luciae  Veronae. 

(2)  Ex  Hermanni  Gontracti  Chronico  ad  annum  1052, 

(3)  Cf.  Acla  SS.  Aprilis  1. 1,  p.  764.  Ce  commentaire  n'est  pas  celui  qui  a  été 
imprimé. 

(4)  Cf.  L.  Alvin,  Catalogue  raisonné  de  l'œuvre  des  frères  Wierix,  p.  189. 


432  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

13.  (F.  42^-46).  Liber  B.  Methodii  episcopi  (1). 

14.  (F.  47-51).  Passio  decem  milliuni  martyrum.  =  BHL.fW  20, 
sans  l'épître  dédicatoire. 

Les  feuillets  51^-52'^  sont  blancs. 

15.  (F.  53-57^).  Vita  et  transitas  S.  Innocentii  episcopi  et  inventio 
corporis  S.  Martini  martyris.  Inc.  prol.  Hortatu  tuo  compulisti  me 
venerabilis  Pater  loseph.  Inc.  Vita  tempore  quo  mundus  iste. 

16.  (F.  58-1  IQv).  Vita  sancti  ac  beatissimi  Viviani,  Niceae  civitatis 
episcopi.  ==  BHL.,  n°  1324. 

17.  (F.  1 10^-113^).  Vita  S.  Lonochilii  sacerdolis.  =  Ibid.,  n»  4966. 

18.  (F.  114-119^).  Pauca  de  multis  aclibus  sancti  Pirminii  abba- 
lis.  =  Ibid.,  n"  6855. 

Papier;  119  feuillets;  0»,325  X  0-215;  XVIII»  siècle  (1752),  car  on  lit  sur  le 
premier  feuillet  de  garde  :  Ejc  cwticibus  S.  Galli  in  Ilelvclia  misil  1752  V.  Mauri- 
lius  Chardon.  Au  verso  du  môuie  feuillet,  il  y  a  la  cote  :  ^  Ms.  166  a  de  l'ancienne 
bibliothèque  des  Bollandistes.  Reliure  parchemin. 

3446.  (7783,  7784.  7785-86,  7787-88,  7789,  7790, 7791,  7792, 7793, 
7794, 7795-96).  —  Indices  Actorum  sanctorum.  En  onze  volumes. 

Tome  premier  (n»  7783). 

1.  (F.  1-2).  [Daniel  Papebroch  S.  I.].  Sancti  mensis  lanuarii  quorum 
nomina  sequentibus  mensibus  inter  praetcrmissos  relata. 

2.  (F.  3-35^).  [BoLLANDus.  Index  sanctorum  lanuarii]. 

3.  (F.  36).  Reliquiae  Malbodii  in  collegio  Societatis  lesu. 

4.  (^F.  36^).  Sancti  lanuarii  olim  incognili. 

Tome  deuxième  (n°  7784). 

1.  (F.  1-2).  [Daniel  Papebroch  S.  I.].  Sancti  remissi  ad  Februarium. 
Les  feuillets  2^-3^'  sont  blancs. 

2.  (F.  4-4^).  [Daniel  PapebrochJ.  Sancti  mensis  Februarii  quorum 
nomina  sequentibus  mensibus  inter  praetermissos  relata. 

Le  feuillet  5  est  blanc. 

3.  (F.  6-33^).  [Bollandus.  Index  sanctorum  Februarii]. 

Tome  troisième  (n°  7785-86). 

1.  (F.  1-lv).  [Epistola  R.  P.  Caroli  de  Notelle  ad  Papebrochium, 
Romae,  19  martii  1672]. 

Le  feuillet  2  est  blancs. 

2.  (F.  3).  [Papebroch.  Index  sanctorum  Martii]. 

3.  (F.  4).  [Papebroch.  Reiecti  adMartium]. 

4.  (F.  4^').  [Papebroch.  Sancti  Martii  inter  praetermissos  relati]. 


(1)  Voir,  au  sujet  des  prophéties  apocryphes  de  S.  Méthode,  E.  Sackur,  Sybilli- 
nische  Texte  und  Forschungen,  p.  59-96. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  433 

5.  (F.  5-14,  16-36).  [Bollandus.  Index  sanctorum  Martii]. 

6.  (F.  15).  [Iacobus  Meursius.  Declaratio  de  felici  successu  vendi- 
tionis  Actorum  Sanctorum.  Antverpiae,  25  febr.  1671]. 

Entre  les  feuillets  33  et  34  est  insérée  une  note  sur  le  prix  de  la 
pension  à  Rome,  à  Paris  et  à  Anvers. 

Tome  quatrième  (n°  7787-88). 

1.  (F.  1-4).  [Papebroch].  Errata  typographica  in  Aprili  [Actorum 
Sanctorum]. 

2.  (F.  5-6^).  [Papebroch].  Reiecti  ad  Aprilem. 

3.  (F.  7-38).  [Bollandus.  Index  sanctorum  Aprilis]. 

Tome  clvquième  (n''  7789). 

1.  (F.  1-12^).  [Bollandus.  Excerpta  martyrologiorum  pro  mense 
Maio]. 

2.  (F.  13-44V).  [Bollandus.  Index  sanctorum  Mail]. 

Tome  sixième  (n»  7790). 

1.  (F.  1-11).  [Bollandus.  Excerpta  e  martyrologiis  pro  mense  lunio]. 
Les  feuillets  11^-12  sont  blancs. 

2.  (F.  12v-44v).  [Bollandus.  Index  sanctorum  lunii]. 

3.  (F.  45-45 V).  Notes  diverses. 

Tome  septième  (n"  7791). 
[Bollandus.  Index  sanctorum  lulii]. 

Tome  huitième  (n"  7792). 
[Bollandus.  Index  sanctorum  Augusti]. 

Tome  neuvième  (n^  7793). 
[Bollandus.  Index  sanctorum  Septembris]. 

Tome  dixième  (n»  7794). 

1.  (F.  l-4v).  [Daniel  Papebroch].  Reiecti  in  Octobrem,  ad  Septem- 
brem. 

2.  (F,  5-6^).  Liste  de  198  calendriers  imprimés  et  manuscrits. 

3.  (F.  7-8v),  Excerpta  e  Fastis  sive  natalibus  prolixioribus  sancto- 
rum Belgii. 

4.  (F.  9-10^).  Abréviations  désignant   les   martyrologes   et   les 
calendriers. 

Le  feuillet  11  est  blanc. 

5.  (F.  12-42V).  [Bollandus.  Index  sanctorum  Octobris]. 

Tome  onzième  (n°  7795-96). 

1.  (F.  1-4^).  [Daniel  Papebroch.  Reiecti  ad  Octobrem...  ad  Novem- 
brem]. 
Le  feuillet  5  est  blanc. 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T,   V.  28 


434  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

2.  (F.  6-35^).  [BoLLAXDus.  Index  sanctorum  Novembris]. 

3.  (F.  36-37^).  [Daniel  Papebrochius.  Reiecti  ad  Decembrem]. 

4.  (F.  38-69).  [BoLLANDus.  Index  sanctorum  Decembris]. 

5.  (F.  69v).  Notes. 

Papier;  36,  33,  36,  38,  44,  45,  31,  31,  30,  42  et  69  feuillets;  0™,313  X  0",27; 
XVIP  siècle.  Ces  volumes  proviennent  de  Tancienne  bibliothèque  des  Bollandistes. 
Cartonnage. 

3447.  (7807).  —  Papebrochius.  Reservata  pro  Actis  Sanctorum. 

1.  (F.  1-125).  [D.  Papebrochius].  Reservata  aut  post  editionem 
cuiusque  mensis  inventa  et  allata  in  supplemento  post  omnium  men- 
sium  edilionem  faciendo  ad  usum  et  instructionem  posterorum. 

2.  (F.  126).  Libri  comparati  post  impressum  fereaprilem. 
Les  feuillets  126-127  sont  blancs. 

3.  (F.  127*-131v).  [Notae  de  sanctis,  ordine  alphabetico  S-Z]. 

4.  (F.  132-168^).  [Index  sanctorum  per  menses]. 
Les  feuillets  169-172  sont  blancs. 

5.  (F.  173-188).  [Index  sanctorum  ahemerorum,  ordine  alphabe- 
tico A-R]. 

Papier;  188  feuillets;  0" ,315  X  0M9  ;  XVII'  siècle  (1667),  car  on  lit  f.  1  :  lyolari 
coepla  anno  1667.  Reliure  moderne,  vélin. 

3448.  (7812).  — Acta  Sanctorum  Marth  etAprilis. 

1.  (F.  1-1 V).  Index  (1). 

2.  (F.  2-4v).  Passio  SS.  Appollonii  et  Philemonis  martyrum  (2). 

3.  (F.  5-25V).  Miracula  Palris  Benedicti  (3).  --=  DHL.,  nn°«  1130- 
1134. 

4.  (F.  26-27).  La  vita  e  miracoli  dcl  B.  Preto  Benedetto  di  Com- 
pito  (4). 

5.  (F.  28-40).  Vita  sancti  Bertholdi  primi  prioris  generalis  latini 
ordinis  fratrum  gloriosissimae  Dei  genitricis  virginis  Mariae  de  Monte 
Carmelo  (5). 

a)  Elogia  in  S.  Bertholdum  (f.  29-30^). 

h)  [Segerus  Padli].  Vita  S.  Berlholdi  (f.  31-40). 


(1)  Écrit  par  D.  f'apebroch. 

(2)  Ex  manuscriplo  Carthusiae  UUraiecline.  Cf.  UUL.,  n°  6803. 

(3)  Ex  codice  manuscriplo  reginae  Sueciae  qui  fuerat  Petavii  senaloris  Pari- 
siensis. 

(4)  Ex  cod.  ms.  Francisci  Mariae  Florenlini ...  fol.  232.  Copie  du  P.  Papebroch. 

(5)  En  marge,  note  de  Bollandus  :  Misil  nobis  hanc  vilam  R.  P.  Daniel  a  vir- 
gine  Maria,  31  ianuarii  1659,  prior  Carmeli  Mechliniensis  el  anlea  Provincialis. 
Ipse  elogia  collegit,  vilam  composuil  olim  P.  Segerus  Pauli  Coloniensis. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  435 

6.  (F.  41-42^).  [Epislola  Danielis  Papebrochii  ad  R.  P.  Danielem  a 
Virgine  Maria  Carmelitarum.  Antverpiae,  25  iunii  1659  (?)]. 

7.  (F.  43-43^).  De  B.  Carolo  Bono.  [Recognitio  reliquiarum  (I)]. 

8.  (F.  44-55 V).  Ghronicon  Dunelmense  (2). 

9.  (F.  56-70),  Vita  S.  Cyrilli  tertii  prioris  generalis  ordinis  fra- 
trum  ...  de  Monte  Garmelo  (3). 

a)  Elogia  in  S.  Cyrillum  (f.  57-58v). 

h)  [Segerus  Pauli].  Vita  S.  Cyrilli  Constantinopolitani  (f.  59-70). 

10.  (F.  71-73^).  Vita  S.  Donati  episcopi  Euraeae  in  Epiro  (4).  = 
BEL.,  n°  2304. 

11.  (F.  74-80).  Vita  sanctae  Eusebiae  virginis  Hanaticensis.  == 
Jhid,,  n"  2736. 

12.  (F.  81-84).  Vita  S.  Euslasii  abbatis.  =  Ibid.,  n°  2773  (5). 

13.  (F.  85-90).  Vita  S.  Geraldi  abbatis  (6).  =  Ibid.,  n°  3416. 

14.  (F.  91-98^).  Vita  sanctae  Gertnidis  virginis.  =  Ibid.,  n"  3490. 

15.  (F.  99-108).  Vita  sanctae  Gertrudis  virginis (7).  =  76«c^.,n°  3494. 

16.  (F.  109-114).  Vita  sancti  Gregorii  papae(8).  =  Ibid.,  if  3639. 

17.  (F.  115-117).  [Epistola  Crispini  Mah,  29  augusti  1668]. 

18.  (F.  118-121).  Apologia  per  il  Beato  Guglielmo  Buccheri  e 
Coffitelli. 

Suit  un  exemplaire  imprimé  de  la   Missa  S.  Guilelmi  eremitae, 
Panormi,  1636. 

19.  (F.  124-125V).  [Hymnus  ad  SS.  Herlindem  et  Reineldem].  Inc. 
In  altis  mirabilem, 

20.  (F.  125-126^).  [Officium  earumdem  virginum]. 

21.  (F.  127-131^  134-134V).  De  sancta  Hyldegarda  regina  uxore 
Karoli  magni  (9).  =  BHL.,  n»  3934. 

22.  (F.  132-133^).  Vita  Leonis  papae  primi  (10).  Inc.  Temporibus 
imperatoris  magni  Theodosii  erat  quidam  senator. 


(1)  Ex  regislro  aclorum  capilularium. 

(2)  Voir  U.  Ghevaijer,  Répertoire  historique  des  sources  du  moyen  âge.  Topo- 
bibliographie, 1. 1,  p.  938. 

(3)  Note  de  Bolland  :  Vita  haec  scripta  est  a  R.  P.  Segero  Pauli  Coloniensi  : 
Elogia  collecta  a  R.  P.  Daniele  a  virgine  Maria  priore  Mechliniensi  olim  Bruxel- 
lensi,  qui  haec  utraque  misil  31  ianuar,  1659. 

(4)  Exmanuscripto  Fuldensi. 

(5)  F.  84",  on  lit  celte  note  du  P.  Papebroch  :  Scripsil  sua  manu  et  misit 
ann.  1666.  Fr.  A.  Muldrac  Senior  Longipont.  ex  ms.  sui  monaslerii. 

(6)  Ex  ms.  R.  P.  Hugonis  Vardaei. 

(7)  Ex  ms.  codiee  Reginae  Sueciae  in  4">. 

(8)  Ex  manuscripto  Audomari  vetustissimo. 

(9)  Ex praegrandipergameno  Blaburensis  coenobii...  Passionali...  fol.  106. 

(10)  Ex  Bodecensis  coenobii...  Passionali  pergameno  ms.  insigni  mensis  aprilis, 
fol.  LX,  p.  B. 


436  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

23.  (F.  135-158).  Ex  processu  pro  canonizalione  D.  Mariae  de 
Mailliaco  (1). 

24.  (F.  159-160V).  vila  sancli  Pauli  Leonensis.  =  2?i/L.,  n°  6586, 
sans  le  prologue. 

25.  (F.  161-162^).  Passio  sanclarum  martyrum  Perpetuae  et  Feli- 
citatis.  =  Ibid.,  n°  6634. 

26.  (F.  163-163^).  Passio  S.  Pigmenii  presbyteri  et  martyris  (2).  = 
Ibid.,  n«  6849. 

27.  (F.  164-165).  Passio  SS.  Saluri,  Saturnini,  Revocali,  Felicilatis, 
Perpetuae  (3).  =  Ibid.,  n»  6634. 

28.  (F.  166-167).  De  beatae  memoriae  Reinaldo  monacho  quondam 
S.  Amandi  in  Pabula  (4). 

29.  (F.  168-175»).  Sancli  Reguli  miracula  (5).  Inc.  Quia  in  praece- 
dentis  narralione  sermonis. 

30.  (F.  176-181V).  Passio  SS.  quadraginta  martyrum  (6).  =  BEL., 
n°  7537. 

31.  (F.  182-200^).  Vida,  hechos  y  milagros  de  sanct  Rossendo 
obispo  de  Dumio  y  Compostella.  En  espagnol. 

32.  (F.  201-202).  Historia  inventionis  corporis  sancti  Secundi.  = 
BEL.,  n°  7567. 

33.  (F.  203-205).  Extraict  de  certaine  chronique  manuscript  tou- 
chant la  vie  de  saint  Vindician  evesque  d'Arras,  patron  de  l'abbaye 
des  chanoines  réguliers  de  S*  Augustin  au  mont  S^  Eloy. 

34.  (F.  205^-206).  Ex  picturis  nostri  refectorii  [montis  sancti  Eligii 
de  S.  Vindiciano]. 

35.  (F.  207-210).  Vita  S.  Wulfranni  Senonensis  episcopi  (7). 

Inc.  Audite  pantes  monachi. 
Exempla  andros  fervidi, 

36.  (F.  211-212^).  Crudelitates  ludaeorum  circa  christianos  pueros. 

37.  (F.  213-214).  Extractum  ex  capitulo  quarto  libri  undecimi 
partis  secundae  authore  Gilberto  Guisio. 

38.  (F.  215-220).  CoUectanea  de  S.  Aya.  En  français. 

39.  (F.  221-221V).  [De  Amando  comité  Ghiselbae]. 


(1)  Note  de  Papebroch  :  Missum  a  D.  Wions  d'Herouval. 
Ci)  Ex  manuscripto  Rubrae  Vallis. 

(3)  Ex  manuscripto  S.  Audoman  veluslissimo. 

(4)  Ex  ms.  quodam  auguslissimo  codice  abbaliae  de  Flines  cui  isle  lilulus  praeno' 
talur  :  narralio  de  initio  Cisterdensis  ordinis  M.  Richardi  de  sanclo  Ramelio 
paenilentiarii  Rothomagensis.  Ce  récit  est  publié  par  Chrysostome  Henbiquez, 
Menologium. 

(5)  Ex  codice  sancti  Germant  463,  pag.  249  V. 

(6)  Ex  manuscripto  S"  Maximini  Treviris. 

(7)  Ex  manuscripto  Bertiniano  vetustissimo.  Hymne  inédite. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  437 

40.  (F.  222-222V).  [Epistola  Donati  Galuni  Bergomensis  Augusti- 
niani,  februario  1669]. 

41.  (F.  223-228^).  Vita  S.  Bernardi  cognomento  paenitentis  (1).  = 
BHL.,  n°  1203. 

42.  (F.  229-251^).  Divae  Catharinae  Senensis  vita  per  Nigolaum 

BURGENSIUM  (2). 

43.  (F.  252-253^).  Oratio  Pu  secundi...  habita  Rome...  pro  canoni- 
zatione  béate  Katerine  Senensis.  =  BHL.,  n"  1708  (3). 

44.  (F.  254-254^).  [Epistola  Ioannis  Baptistae  Menoghii.  Mediolani, 
6  decembris  1679]. 

45.  (F.  255).  [Petrus  Paulus  Zoppi.  De  cul  tu  S.  Conrardi]. 

46.  (F.  256-265V).  Vita  sancti  Deodati.  =  BHL.,  n°  2129  (4). 

47.  (F.  266-267V).  Vita  sancti  Ereniberti  episcopi  Tholosani  (5).  = 
Ibid.,  n"  2587. 

48.  (F.  268-273).  Vita  S.  Geraldi  ex  monacho  Gorbeiensi  abbatis 
Silvae  maioris.  =  Ibid.,  n°  3418. 

49.  (F.  274-274^).  Gatalogus  manuscriptorum  qui  asservantur  in 
monasterio  Beatae  Mariae  Sylvae  maioris. 

50.  (F.  274^-275).  Bulla  canonizationis  sancti  Geraldi. 

51.  (F.  276-344^).  Processus  de  vita,  miraculis  et  fama  B.  Guilielmi 
eremitae  Xiclensis. 

Le  feuillet  345  est  blanc. 

52.  (F.  346-346^).  [Epistola  DD.  Iagobi  Fiaghella,  Didagi  Arellia, 
Pétri  Garthe  et  Garoli  de  Angelo  ad  Papebrochium,  Sicle, 
23  aprilis  1670]. 

53.  (F.  347).  [Epistola  Grispini  Maii  S.  I.  ad  Papebrochium,  Sicle, 
25  aprilis  1670]. 

Puis  un  exemplaire  imprimé  de  la  Missa  S.  Guilelmi  eremitae 
Panormi,  1636. 

54.  (F.  350-351^).  [De  cultu  S.  Guilielmi.  Declaratio  Ioannis  Anton» 
Plassides]. 

55.  (F.  352-352V).  [Litterae  Pauli  PP.  III,  27  iulii  1537]. 
Le  feuillet  353  est  blanc. 


(1)  Ex  quodam  manuscripto  codice  monasterii  S.  Berlini  transcripto  anno  1581. 

(2)  On  lit  f.  251^  :  Impressum  Veneliis  pro  loanne  de  Tudino  alias  Thecuinum 
anno  M.D.  51°  die  16  Aprilis. 

(3)  On  lit  f.  203'  :  Codex  Ms.  ex  quo  hec  excripsi  et  erui  scriplus  est  anno 
Domini  1475a  Domno  Mallhia  vel  Matlheo  (utroque  enim  modo  ibi  legilur)  Grenet 
Bethuniensi  monasterii  sancti  Martini  ordinis  S"  Benedicti  tertio,  ut  vocant,  priore. 

(4)  F.  265%  il  y  a  la  note  :  Je  soussigné  certifie  que  la  présente  copie  a  été  tirée 
sur  un  manuscript  fort  ancien  qui  se  trouve  au  thresor  de  l'église  de  Sainct  Dié. . . 
le  24  jour  de  juillet  l'an  1643.  F.  Patrice  de  Sainct  Dié  prestre  capucin. 

(5)  Ex  manuscripto  D.  Andraeae  du  Chesne  cosmographi  régis  christianissimi. 


438  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

56.  (F.  354-354^).  [Epistola  R.  P.  Crispini  Maii  ad  Papebrochium, 
10  septembris  1669]. 

57.  (F.  355-358^).  Beatificatio  Guilielmi  eremilae  Xiclensis. 
Le  feuillet  359  est  blanc. 

58.  (F.  360-360^).  Passio  sanctorum  Mariani  et  lacobi  (1).  Inc. 
Sanctorum  martirum  Mariani  et  lacobi  gloriosa  natalicia. 

59.  (F.  361-362).  Passio  SS.  Mariani  et  lacobi  (2).  ==  BIIL.,n"  131. 

60.  (F.  363-364V).  Vita  del  B.  Martino  eremita(3).  En  italien. 

61.  (F.  365-366).  Passio  sancti  Maximi  martyrls  (4).  =  BHL., 
n»  5829. 

62.  (F.  367-373).  AÔTOç  laTopiKÔç  TpriTopiou  toû  AeKaTToXÎTOu 
TTavoqpéXiiiOç  Kai  ^XuRÛiaToç  Kaià  TroXXà  TT€pi  ôrrraffiaç  f^v  tiç  lappa- 
Ktivôç  TTOTe  i&ùjv  Kai  èTxi'aTeucTev  ^apTupr|aaç  6ià  tôv  KÙpiov  i^iaiJùv 
Mnaoûv  Xpiarôv.  =  PG.,  t.  C,  col.  1201-12. 

63.  (F.  374-375).  S.  Pamphili  episcopi  et  confessons  (5).  =  BHL., 
n"  6418. 

64.  (F.  376).  De  S.  Pamphilo  episcopo  Corfinii.  Inc.  Qui  diebus  ac 
noctibus  Dei  laudibus  inlenlus. 

65.  (F.  377).  In  legendani  B.  Pelri  martyris...  compilalam  per  von. 
P.  F.  Thomam  de  Lentlno...  alius  prologus.  =  Ui/L.,  n°  6723.  (Pro/o^ws. 
Quis  est  iste  qui  venit  de  Edom). 

66.  (F.  378),  Vita  beati  Pétri  martyris...  noviter  composita  per 
Franciscum  presbyterum  Castilionensem.  Prologus  (6).  =  Ibid., 
n°  6726. 

Puis  un  exemplaire  imprimé  de  Raccolta  délie  gratte  et  miracoli, 
che...  ha  operato  Iddio  per...  glorioso  San  Pietro  Martire.  Milano 
M.DC.LL 

67.  (F.  383-386V).  Vita  sancti  Richarii  presbyteri  et  confes- 
soris  (7).  =  BHL.,  n»  7224. 

68.  (F.  387-388).  Vita  S.  Richarii  confessons  (8).  =  Ibid.,  n°  7237. 


(1)  Ex  Bodecensis  coenobii...  passionali  ms.  insigni  mensis  aprilis,  fol.  LIX, 
pag.  B. 

(2)  Ex  ms.  Passionali  S.  Lamberti  Leod.  olim  S.   Vicloris  ParisiensU  anle 
annos  600  scripta.  Note  (le  Papebroch. 

(3)  Copie  de  Papebroch,  ex  ms.  mon.  S.  Benigni  Genueni. 

(4)  Ex  codice  sancti  Germani  n"  463,  pag.  52. 

(5)  Ex  Bodecensis  coenobii...  Passionali  pcrgameno  MS.  insigni  mensis  aprilis, 
fol.  LUI,  pag.  B. 

(6)  Ex  ms.  convenlus  S.  Mariae  Florenliae,  f.  2.  Cette  pièce  et  la  précédente  ont 
été  copiées  par  Papebroch. 

(7)  Note  de  Papebroch,  f.  386'  :  Scripsil  sua  manu  1668  Fr.  A.  Muldrac  senior 
Longipontani  monasterii  prope  Suessionas  ex  ms.  Legendario  monaslerii. 

(8)  Ex  Bodecensis  coenobii...  Passionali  pergameno  MS.  insigni  mensis  aprilis, 
fol.  1,  pag.  B. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  439 

69.  (F.  389-420).  De  B.  Simone  Tudertino  ord.  Erem.  S.  Augustini. 
[Processus  beatifîeationis]. 

70.  (F.  421-424V).  S.  Roberti  abbatis  Casae  Dei  (1).  =  BUL., 
no  7261. 

71.  (F.  425-425^).  [Epistola  Engelberti  Maghe  religiosi  Bonae 
Spei,  4  novembris  1663]. 

72.  (F.  426-427).  Translatio  S.  Thomae  Aquinatis  (2). 

73.  (F.  428-429^).  Vita  S.  Vincenlii  confessons  de  ordine  Praedica- 
torum  édita  a  ven.  viro  D.  Francisco  presbytero  Gastilionensi  (3).  = 
BEL.,  n»  8664. 

74.  (F.  430-430V).  Passio  SS.  IV  fratrum  Minorum  {^).=lhid., 
n»  8625. 

75.  (F.  432-433^).  Vita  beati  Vincentii  confessoris  de  ordine  Prae- 
dicatorum  (5).  =  Ihid.,  n"  8657,  sans  le  prologue. 

76.  (F.  436-437).  [Epistolae  duae  Pauli  Spinolae  ad  Papebrochiuin. 
Vi'ennae,  9  martii  et  30  novembris  1673J. 

77.  (F.  438).  [Epistola  Ioannis  Stephani  Flisci.  Genue,  21  ianua- 
rii  1673]. 

78.  (F.  439-454).  Miracula  S.  Zitae  (6).  -  BHL.,  n»  9021. 

79.  (F.  455-459^).  [G.  M.  Éloge  de  Madame  de  Berlaymont].  En 
français. 

80.  (F.  460-461).  [Epistola  Guiliemi  Boelmans  S.  I.  ad  Bollandum. 
Lovanii,  17  maii  1631]. 

81.  (F.  462-474).  Een  spel  van  zinnen  van  der  moedere  ende  kin- 
deren  Zebedei  vertoocht  binnen  deser  stede  om  de  fonteynisten  up 
trinitatis  dach  xv''  vierenveerticli. 

82.  (F.  475^-481^).  Een  spel  met  scoone  figueren  vertooght  up 
doctave  van  den  heleghen  sacramente  xv'  xliii  inde  meerre.  Facteur 
Jan  Valcke. 

83.  (F.  482-483^).  [Spel  van  zinnen.  Den  îerstichen  maynsche]. 
Suit  un  exemplaire  imprimé  de  Appellatio  a  decreto  Sacrae  Congre- 

gationis  de  indice  evulgato  die  vigesima  octava  mensis  septembris  anni 
millesimi  sexcentesimi  trigesimi  secundi...  interposita  a  Doctore 
D.  loanne  de  Vriha  et  Yarza. 

84.  (F.  492).  De  loanna  Papissa. 


(1)  Excod.  S.  Victoris  877.  Copie  de  Papebroch. 

(2)  Copie  de  Papebroch  in  tom  1"  Ambrosij  Taegij  de  insigniis  Ord.   Prac- 
dicat.  253. 

(3)  Ex  ms.  Conv.  S.  Marci  [Florenliae],  f.  33. 

(4)  Ex  Bodecensis  coenobii...  ms.  insigni  mensis  aprilis,  fol.  ccxxxv,  pag.  A. 

(5)  Ex  Bodecensis  coenobii...  imssionalipergameno  ms.  insigni  fol.  ccxx,  pag.  A. 

(6)  Ex  ms.  codice  perillustris  familiae  de  Falinellis  Lucae.  Copie  de  Papebroch. 


440  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Papier;  492  feuillets;  O-.SIS  X  0»,213;  XVII*  siècle.  F.  434  et  f.  455,  gravures 
représentant  la  Vie  du  B.  Ugolinus  de  Cortone  des  Ermites  de  S.  Augustin;  ces 
gravures  sont  signées  :  Augustinus  de  Romanis  Cortonensis,  Ce  volume  provient  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  BoUandistes.  Reliure  moderne,  veau  estampé  ;  au  dos 
le  titre  doré  :  Acla  Sanctorum  rnaiiii  et  aprilis  reiecta  et  reservata. 

3449.  (7823-24).  —  Indices  hagiographigi. 

1.  (F.  1-47^).  [Index  alphabeticus  sanctorum]. 
Le  feuillet  48  est  blanc. 

2.  (F.  49-85V).  Index  kalendariorum. 
Les  feuillets  86-89  sont  blancs. 

3.  (F,  90-141V).  [Index  aller  kalendariorum]. 

Papier;  Hl  feuillets;  0»,319  X  0»,i>l;  XVII»  siècle.  Ce  volume  provient  de  la 
bibliothèque  des  anciens  BoUandistes.  Demi-reliure  vélin. 

3450.  (7883).  —  Raderus.  Vitae  sanctorum  (1). 

1.  (F.  1-368^).  [Vitae  sanctorum  mensis  iulii  ad  finem  octobris]. 
Le  feuillet  369  est  blanc. 

2.  (F.  370-383).  Toû  h  àxioiç  îraipôç  fimJùv  'luuâvvou  dpxi€m(TKÔ- 
TTOU  KujvcJTavTivouTrôXeiJuç  toû  XpuaccrTÔpou  ô)iiiX(a  eiç  Tfjv  KaTrixri<7iv 
(avec  la  traduction  latine  de  Raderus). 

Papier;  383  feuillets  ;  0™,3-28  X  O'-.aOS;  XVII'  siècle.  Demi-reliure  moderne;  au 
dos,  le  titre  doré  :  Raderi  observationet  in  menaea  gracca,  Iulius,  Oclobris  ;  et  le 
chiffre  couronné  de  Léopold  I". 

3451.  (7916).  —  Indices  hagiographigi. 

1.  (F.  1-92).  [Index  sanctorum  in  Actis]. 

2.  (F.  93-166^).  [Index  alphabeticus  historicus  et  geographicus  in 
Acta  sanctorum]. 

Le  feuillet  167  est  blanc. 

3.  (F.  168-247).  [Index  alphabeticus  monasteriorum]. 

Papier;  247  feuillets;  O^.Sâô  X  0'",22  ;  XVII»  siècle.  Ce  volume  a  appartenu  à  la 
bibliothèque  des  anciens  BoUandistes.  Demi-reliure  du  X1X9  siècle. 

3452.  (8004-17).  —  Collectanea  Bollandiana, 

1.  (F.  1).  Index. 

2.  (F.  2-14^).  Gesta  sanctorum  et  sanctarum  Karolidarum  qui 
circa  hoc  tempus  floruerunt  (2). 

3.  (F.  15).  Index. 


(1)  C'estle deuxième  volume  de  cet  ouvrage;  au  sujet  duquel  voir  G.  Sommer- 
YOGEL,  Bibliothèque  de  la  Compagnie  de  Jésus,  t.  VI,  col.  1381  et  plus  haut,  p.  416-17. 

(2)  Note  marginale  :  Ex  manuscripto  Rubee  Vallis  ex  i»  parte  Hagiologii  Bra- 
bantinorum.  Cf.  Bollandiani,  Anecdota  ex  codicibus  lohannis  Gielemans,  p.  52-53, 
nn"  83-92, 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  441 

4.  (F.  16-29^).  [Vitae  brèves  SS.  Benigni,  Chrisiinae,  Praeiecti, 
lohannis  Reomaeensis,  Germani  Autisiodorensis]. 

5.  (F.  29-54).  Vila  et  passio  S.  Bertharii  martyris  et  abbatis  xiv 
sacri  monasterii  Cassinensis  a  P.  D.  Ignatio  Pragensi  eiusdem 
monasterii  Cassinensis  ven.  priore  composita.  =  BEL.,  n°  1271  (1). 

6.  (F.  54^-58).  Animadversiones  in  vitam  S.  Bertharii  a  praedicto 
Reverendissimo  paire  Domino  Constantino  Gaietano  abbale  dili- 
genter  et  erudite  concinnatae. 

7.  (F.  59-64).  Elogium  sancli  Bertharii  14  abbatis  Cassinensis  a 
R.  V.  D.  Marco  Antonio  Scipione  eiusdem  congregationis  monaclio  (2). 

8.  (F.  65-76v).  [Vitae  brèves  SS.  Germani  Parisiensis,  Claudii, 
Maximini,  Simplicis,  Theobaldi,  Quintini,  Rhelicii,  Cassiani,Mametis, 
Syagrii]. 

9.  (F.  77v).  Index  (3). 

10.  (F.  78-87).  Vita  S.  Severi  archiepiscopi.  =  BEL.,  n°  7683. 

11.  (F.  87^-91).  Fragmentum  vite  sancti  Attonis  gentis  Valliao 
et  Pistoriensis  episcopi  ex  antiquis  eiusdem  ecclesiae  monumentis. 
Inc.  Postquam  illud  totius  huiusce  religionis  nostrae  micante  spé- 
culum. 

12.  (F.  91-91V).  Sancti  Opilii  confessons. 

13.  (F.  91^-93).  Vita  et  obitus  sanctae  Scolasticae. 

14.  (F.  93-93^').  Sancti  Caloceri  archiepiscopi  et  confessoris. 

15.  (F.  93^-96^).  De  sancto  Rufino  episcopo  cuius  corpus  in  cathe- 
drali  civitatis  Pistoriensis  requiescit,  ex  antiquis  eiusdem  ecclesiae 
monumentis.  =  BEL.,  n*'  7360. 

16.  (F.  96v).  De  sancto  Gaudentio  Veronae  episcopo. 

17.  (F.  96^-97^).  Fuscae  virginis  et  martiris  et  Maurae  martiris  (4). 

18.  (F.  97^-101^).  Vita  S.  Terentiani  episcopi  Tudertini.  ==  BHL., 
n°  8002. 

19.  (F.  102-107).  Vita  S.  Cassiani  episcopi  Tudertini.  =  Ihid., 
no  1637. 

20.  (F.  107-1  lOv).  De  S.  Fortunato  episcopo  Tudertino  exDialogis 
S.  Gregorii.  =  Ibid.,  n°  3088. 


(1)  F.  54,  il  y  a  cette  note  :  Haec  vita  principis  Bertharii  exstat  ms.  Romae  in 
Bibliotheca  Aniciana  reverendissimi  patris  Domini  Conslantini  Caietani  abbatis 
S.  Baronti  praesidenlis  1.  ac  fundatoris  Romani  collegii  Gregoriani  cuius  Benefieio 
anno  Domini  millesimo  sexcenlesimo  quadragesimo  Romae  descripsimus.  1640. 
Ludovicus  lacob  a  S'°  Carolo  carmelita  Cabilonensis  Burgundus. 

(2)  In  suis  elogiis  Cassinensibus pagina  51,  52,  53,  54  et  55  impressum. 

(3)  Écrit  par  Henschen  avec  la  note  suivante  :  Vitae  SS.  quae  ex  mss.  PP.  Ora- 
lorii  Romae  describi  curavit  P.  Laurentius  Koler  anno  164S,  oblenta  per 
Card^""  Carafam  facultate,  adiuvante  P.  Oderico  Rinaldo. 

(4)  Ex  Petro  Eglino  in  Catalogo  lib.  3,  cap.  4-19. 


442  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

21.  (F.  110^-115^).  Vita  S.  Illuminatae  virginis(l).  Inc.  Igilur  bca- 
tissima  sancta  Illuminata  virgo  Domini  lesu  Ghristi  in  partibus  pro- 
vinciae  Ravennae  nala. 

22.  (F.  115V-117V).  Vita  S.  Romanae  virginis.  =  BHL.,  n»  72%. 

23.  (F.  117'-119^).  Vita  S.  Martini  I  papae  et  martyris.  =  Ibid., 
n"  5595. 

24.  (F.  119^-120^).  Vita  S.  Vaientini  episcopi.  Inc.  Athenienses 
nobiles. 

25.  (F.  120V-121).  Passio  S.Valentinipresbyteri.=  5i/L.,n»8463(2). 

26.  (F.  121-125').  De  sancto  Flaviano  episcopo  Gonslantinopolitano 
et  martyre  (3). 

27.  (F.  126-126V).  Himnus  in  feslo  sancti  Barbati  (3). 

Inc.  Aula  beati  praesnlis  Barbati 
Resonet  tota  plèbe  cum  devota. 

28.  (F.  127-129^).  Passio  SS. Victoris  et  Coronae.=  BHL.,  n°  8561. 

29.  (F.  130-130^).  S.  Maximiani  archiepiscopi  et  confessoris.  Inc. 
Maximilianus  Polae  ortus  quae  est  urbs  Istriae. 

30.  (F.  130^-135»).  Vita  S.  Agathae  (4).  Inc.  S.  Agatha  passa  est 
in  civitate  Cathinensium. 

Le  feuillet  136  est  blanc. 

31.  (F.  137-159).  [Fragment  d'un  bréviaire,  à  l'usage  de  la  col- 
légiale de  S.  Wulfran  à  AbbevilleJ. 

32.  (F.  160v).  [Fragment  de  l'office  de  S.  Éloi]. 

33.  (F.  161).  Index  submissorum  a  P.  Terrinea  Franciscano. 

34.  (F.  161^).  [Epistola  I.  A.  de  Via,  abbatis  sanctae  Gatharinae,  ad 
Papebrochium,  Bruxellis,  6  decembris  1687]. 

35.  (F.  162).  [Epistola  P.  Terrineae  ad  Papebrochium,  Florentiae, 
24  septembris  1686J. 

36.  (F.  163-174').  [Mariano.  Opéra  del  lerzo  ordine  di  S.  Francisco. 
Extraits.  Del  Beato  Roberto  signore  di  Rimini.  Di  santo  Enrico  Re 
di  Suevia,  Novergia  et  Dania.  De  santi  Martiri  Piero  da  Roma  et 
Giovanni  di  India.  La  vita  délia  Beata  Ghristiana  da  santa  Grocie. 
Del  B.  Gherardo  de  VillamagnaJ  (4). 


(1)  Cf.  BHL.,  n°  4276. 

(2)  Il  n'y  a  qu'un  fragment  de  celte  Vie  parce  qu'après  le  feuillet  120,  deux 
autres  feuillets  ont  été  enlevés. 

(3)  Ejc  vetusto  Valicano  codice  Gelasii  tempore  scriplo  ab  Evagrio  et  Nicephoro  et 
aliis.  Porro  quae  ex  Vatkano  codice  desump la  sunl  lomop°  epislolarum  decrelalium 
summorum  Pontificum  ultimae  edilionis  impressa  legunlur  anno  Domini  1591. 

(4)  Ex  codice  Longobardorum  in  cathedrali  Benevenlana. 

(5)  Ex  libro  manuscripto  ecclesiae  S.  Mariae  maioris,  fol.  170. 

(6)  Ms.  originale  nella  Libbraria  del  Convenlo  d'  Ognisanli  in  Firenze  B.  15, 
grad.  8. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  443 

37.  (F.  175-176^).  [De  miraculis  sancti  Bernardini]. 

38.  (F.  177-180^).  Ex  chronico  episcoporum  Neapolitanorum  con- 
scripto  a  Iohanne  Diacono  Neapolitano  circa  annum  Domini  850  (1). 

39.  (F.  181-189).  De  sanctis  Camerinensis  urbis  et  dioceseos.  De 
SS.  Galliensibus.  De  sanctis  ecclesiae  Asculanae.  De  SS.  Arimi- 
nensibus.  [Quaestiones  Henschenii  et  responsiones  variorum]. 

40.  (F.  190-190^).  [Epistola  Iohannis  Sallaerts  ad  Bollandum, 
Romae,  3  septembris  16MJ. 

41.  (F.  191).  Officium  S.  Columbae  virginis  et  martiris. 

42.  (F.  192).  [Notae  Henschenii  de  sanctis  Livoniae  et  Lithuaniae]. 

43.  (F.  193-194).  Historia  de  imagine  miraculosa  Korsunensi 
B.  V.  M.  et  de  S.  Mercurio  martyre. 

44.  (F.  194-196).  Historia  B.  Meinardi  primi  Livoniae  apostoli. 

45.  (F.  196-197^).  Vita  B.  P.  Sergii. 

46.  (F.  197^-199).  Martyrium  sanctorum  martyrum  loannis,  Antonii 
et  Eustachii  qui  lituanice  dicli  sunt  Kuchleo,  Michlec  et  Nizylo. 

47.  (F.  199-203).  Vita  SS.  martyrum  Romani  et  Davidis  vulgo 
Glebo  et  Borissi  principum  Russiae.  =  BEL.,  n°  7321. 

48.  (F.  203-204^).  Martyrium  SS.  Michaelis  principis  Gzernicho- 
riensis  et  Theodori  eius  famuli. 

49.  (F.  204^-205).  Vita  B.  Patris  Alexii  metropolilae  Kioviensis. 

50.  (F.  205-208^).  Historia  quarumdam  beatarum  virginum  ordinis 
sancti  Benedicti  in  Livonia,  civitate  Rigensi  (2). 

Les  feuillets  209-216  sont  blancs. 

51.  (F.  217-218).  De  SS.  Remensibus. 

52.  (F.  219-220).  Excerpta  ex  libro  pergameno  monasterii  Illicetani 
S.  Salvatoris  prope  Senas.  [De  fralribus  huius  monasterii]. 

53.  (F.  221-222).  B.  Fr.  lovanni  Gucci  alias  del  incontro.  En 
italien  (3). 

54.  (F.  223-224^).  [Epistola  P.  Ioannis  Dominigi  Gougarelli  ad 
Papebrochium,  ex  Iliceto  21  decembris  1661]. 

55.  (F.  225-238^).  Prosecutio  catalogi  episcoporum  Eustettensium 
P.  lacobi  Gretseri  S.  I.  (4). 

56.  (F.  239-262V).  Vitae  breviores  SS.  Amandi,  Ausberti,  Alpiniani, 


(1)  Quod  servalur  Romae  in  Bibliotheca  Vaticana.  Voir  cette  chronique  imprimée 
dans  MuRATORi,  Scriplores  Ilaliae,  1. 1,  part.  2. 

(2)  A  la  fin,  on  lit  l'approbation  :  Haec  ex  Archivis  fide  dignis  et  manuscriplis 
anliquissimis  Moschovilicis,  Rulhenicis,  Livonicis  fideliler  transcripta  et  typo  ac 
cognilione  fidelium  digna  lypis  excudi permit lo  Vilnae  6  Maiiannil62i.  Georgius 
episcopus  Mell  administralor  el  suffraganeus  episcopi  Vilnensis. 

(3)  Copie  de  Papebroch. 

(4)  En  marge  :  Scripsil  el  collegil  hune  appendicem  R.  P.  Maurilius  Chardon  S.  1. 
Reclor  Eustetlensis  sive  Eustadiensis. 


444  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Eutropii,  Genii,  Gypriani  (translatio),  Martialis,  Iuliani,  Antonini, 
Salvii,  Ferreoli,  Exuperii,  Leodegarii,  Fidis,  Geraldi,  Gaprasii,  Froii- 
tonis,  Lauteni,  Flori,  Amanlii,  Desiderii,  Saturnini,  Gypriani  abbatis, 
Genulphi,  Ambrosii  episcopi  Cadurcensis,  Namphasii,  Desiderii  (1). 

57.  (F.  264-266^).  Beati  quidam  moiiasterii  sancti  Galli  ex  necro- 
logio  eius  monasterii.  En  allemand. 

58.  (F.  267-267'').  [Epistola  P.  Modesti  SpQss  ad  P.  Feldner.  Ex 
S.  Galli,4augusti  1640J. 

59.  (F.  268).  [Nota  de  sanctis  Cavensibus]. 

60.  (F.  269-294^).  Ex  chronico  ms.Gavensis  monasterii  sanctissimae 
Trinitatis  ab  anonymo  Venusini  monasterii  monaco  olim  confecto  et 
postea  ab  Alexandro  Rudulpho  Preposilo  Sublacensi  aucto  (2). 

61.  (F.  295-299^).  Hymni  cum  antiphonis...  pro  sollemnilatibus 
feslorum  sanctorum  Palrum  Gavensium  Alferii,  Leonis,  Pétri  atque 
Gonstabilis,  auctore  R.  P.  D.  Angelo  Sangrino,  abbate  Gasinensi. 

62.  (F.  300).  [Do  monasterio  GavensiJ.  Fragment. 

63.  (F.  300^-301).  Gavensis  monasterii  fundatio. 

64.  (F.  30h'-301^).  Historia  dedicationis  ecclesiae  Gavensis.  Des. 
mutil.  Glericorum  multitudino  copiosa  ut  Ponti... 

Le  feuillet  302  est  blanc. 

65.  (F.  303-357^).  Libri  très  de  sancla  cruce  quomodo...  ab  Antio- 
chia  allata  sit  in  Broniense  coenobium  (3).  =  BHL.,  n°  4195. 

66.  (F.  357^-362).  Sermo  in  die  quo  sancta  crux  lata  de  Antiochia 
Yenit  Bronium.  =  Ibid.,  n"  4196. 

67.  (F.  362-362^).  In  laudem  sanctae  crucis.  Garmen. 

68.  (F.  363).  [Aliud  carmen  inscriplum  figurae  crucis]. 

69.  (F.  364).  Breviarii  abbatisvillani  pars  de  sanctis  (4). 

70.  (F.  365-365^).  [Epistola  Augustini  Garlrni.  Ameliae,  2  octo- 
bris  1649]. 

71.  (F.  366-367).  Memoria  dalli  corpi  delli  Beati...  nella  chiesa  del 
convento  di  santa  lUuminata...  notata...  da  me  fra  Felige  Agnilo 
d'Alviano. 

72.  (F.  368-368^).  [Epistola  Adgustini  Garlenl  Ameliae,  30  maii 
1650]. 

73.  (F.  369-370^).  Memoria  delli  corpi  delli  beati...  nella  chiesa  del 
convento  di  santa  Illuminata...  da  me  fra  Felige  Agoilo  d'Alviano. 

Les  feuillets  371  et  372  sont  blancs. 


(1)  Note  d'Henschen  :  Àccepi  Tolosa  anno  1643  a  P.  Petro  Possino  ex  ms. 
Moysacensi. 

(2)  Cf.  Paul  Guillaume,  Essai  historique  sur  l'abbaye  de  Cava,  1877,  p.  338-39, 

(3)  Ex  manuscriplo  abbatie  Broniensis. 

(4)  Table  du  n»  31,  f.  137-159. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  445 

Suit  un  exemplaire  imprimé  des  Missae  propriae  sanctorum 
ordinis  S.  Benedicti...  Monachii  ex  typograghia  (sic)  Hertsroyana, 
M.D.C.XXVIL 

Papier;  380  feuillets;  0",345  X  On',21;  XVIP  siècle;  les  feuillets  137-159  sont  du 
XV°  siècle  (1464),  car  on  lit,  f.  156"  :  Explicit  liber  breviarius  secundum  usum  nostre 
malris  ecdesie  Ambianensis  circumscriptus  ab  liomine  in  talibus  habilualo  Hugone 
de  Bosco  presbitero  diocesis  praefate  ecdesie  in  artibus  licentiato  sub  exemplari 
venerabilis  necnon  farnosi  viri  domni  Pelri  Alou  presbileri  curati  sancti  Eligii  in 
abbalisvilla  anno  ab  incarnatione  noslri  conditoris  Domini  Ihesu  Chrisli  millesimo 
quadringenledmo  sexagesimo  quarto  sexta  die  novembris  hora  secunda  post  pran- 
dium.  De  Bosco.  En  dessous,  il  y  a  la  note  suivante  :  De  bibliotheca  loannis  de 
Bouenois  Abbavillaiii,  ecclesiae  coUegialae  divo  Wlfranno  sacrae  canonici,  et  apud 
Abbavillanos  Gymnasiarcha.  F.  1,  et  à  plusieurs  autres  endroits  du  volume,  on 
voit  la  cote  ^  Ms.  160  de  la  bibliothèque  des  anciens  Bollandistes.  Demi-reliure 
moderne;  au  dos,  en  maroquin  rouge,  le  titre  doré  :  Vitae  sanctorum,  et  le  chiffre 
couronné  de  Léopold  I". 

3453.  (8030-32).  —  De  sanctis  Poloniae. 

1.  (F.  1).  Titre. 

Les  feuillets  1^-2^  sont  blancs. 

2.  (F.  3-4v),  Sancti  Poloni  ex  Lihello  Chrisiophori  Varsevicn  C.  C. 
edito  Bomae  apud  typographos  camerales,  1600  (1). 

3.  (F.  5-6^).  Cathalogus  sanctorum  ac  Beatorum  utriusque  sexus 
martyrum  ...  de  numéro  Patronorum  regni  Poloniae. 

Suit  un  exemplaire  imprimé  des  Officia  propria  patronorum  regni 
Poloniae  per  B.  Stanislaum  Socolovium.  Antverpiae  ex  officina  Planti- 
niana,  1643. 

4.  (F.  37).  Sancti  tutelares  Poloniae  (liste). 

Puis  un  exemplaire  imprimé  de  Divi  tutelares  dioecesis  Cracovien. 
[a  sodalibus  Congregationis  Assumptionis  Deiparae  in  collegio  Craco- 
viensi  S.  i.].  Cracoviae  1617. 

5.  (F.  68-75v).  Polonicarum  dioecesium  varietas  in  calendariis 
comissa. 

6.  (F.  77-96^).  [BoLLANDUs.  Notae  de  sanctis  Poloniae]. 
Le  feuillet  97  est  blanc. 

7.  (F.  98-98^).  [Epistola  Alberti  Tylkowski.  Vratislaviae,  17  nov. 
1660. 

8.  (F.  99-100).  Epistola  Nigolai  Gighovii  ad  Bollandum.  Ostrogy, 
15  iunii,  1647. 

9.  (F.  101-102^).  [Epistola  Friderigi  Sghembeg,  Cracoviae,  27  febr. 
1616J. 

10.  (F.  103).  [Notae  de  variis  sanctis]. 


(1)  En  ma.rge  :  Descripsil  P.  Francise.  Molitor  Procurator  Assist.  Germanicae 
anno  1723. 


446  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Suit   un  fragment    de   la  vie   imprimée  de    S.  Bogomile   par 
Et.  Damalerisius,  Rome,  1662. 

11.  (F.  131).  [BoLLANDUs.  Notae  de  sanclis]. 

12.  (F.  132-132V).  [Epistola  Alberti  Koialorsicz  S.  I.  ad  Papebro- 
chium,  Varsoviae,  10  aug.  1672]. 

13.  (F.  133-133V).  [Epistola  Iacobi  Cerbam]. 

14.  (F.  134-135^).  [Epistola  Dominici  Samboni.  Mutinae,  20  octob. 
1681]. 

15.  (F.  136).  [Epistola  Oratii  Bont/oli,  8  septembris  1687]. 

16.  (F.  137-137V).  [Epistola  Casimiri  Bielski  S.  I.  ad  Palrem  Igna- 
tium  Diertins,  27  iulii  1694]. 

17.  (F.  138).  [Epistola  R.  P.  Henrici  Veeren  S.  I.  ad  P.  du  Soliier, 
Hamburgi,  27  iulii  1723]. 

18.  (F.  139).  [Epistola  Antonii  Kyrma  S.  I.  Varsoviae,  12  iulii  1723]. 

19.  (F.  140).  [Nolaede  sanctis  Poloniae]. 

Papier;  140  feuillets  ;  O^SIS  X  0™,21  (les  plus  grandes  dimensions);  X  VU»  siècle. 
Ce  volume  a  appartenu  aux  anciens  Bollandistes,  voir  f.  1  et  f.  2  Tex-libris 
^  lus.  145  de  leur  bibliothèque.  Demi-reliure,  maroquin  rouge;  au  dos,  le 
titre  doré  Ant.  Szyrma.  De  sanctis  Poloniae;  plus  bas,  les  chiffres  couronnés  de 
Léopold  I»'. 

3454.  (8170-77).  —  De  Beat  a  Virgine. 

1.  (F.  1).  Index  (1). 

2.  (F.  Iv).  [Fragment  de  lettre]. 

3.  (F.  2-36).  Liber  miraculorum  Dei  Genitricis  Mariae.  =^  BHL., 
5373. 

4.  (F.  36-37»).  Miraculum  Beatae  Mariae  ex  opusculis  Gregorii 
Turonici  episcopi  (2). 

5.  (F.  37^'-4h).  Sermo  de  sancta  Maria  semper  virgine  (3). 

6.  (F.  41V-55V).  Publica  Theophili  paenitentia.  =  BHL.,  n«  8121. 
Les  feuillets  56  et  57  sont  blancs. 

7.  (F.  58-60).  Insigne  miraculum  de  Beata  Dei  genilrice  Maria  (4). 

8.  (F.  60-60^).  Aliud  miraculum  de  eadem  (5). 

9.  (F.  61-63^).  Sermo  legcndus  in  octava  Beatae  Mariae  de  Nati- 
vitate  (6). 

10.  (F.  63V-65).  [Alius  sermo].  =  PL.,  t.  XGVI,  col.  267. 


(1)  Écrit  par  Papebroch. 

(2)  Cf.  A.  PoNCELET,  Index  miraculorum  B.  M.  F.,  n»  925. 

(3)  Ibid.,  n°  1666. 

(4)  Ex  manuscriplo  Marchianensi  veluslo.  Cf.  Poxcelet,  Index  miraculorum, 
n»  458. 

(5)  Ibid.,  n°  1655. 

(6)  Ex  manuscriplo  sancli  Audomari. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  447 

11.  (F.  65-66^).  In  eadem  solemnitate  sermo.  =  Ihid.,  t.  XXXIV, 
col.  2104. 

12.  (F.  66^-68).  Alius  sermo  de  eadem  virgine  (1). 

13.  (F.  68-69^).  [Alius  sermo  de  eadem].  Des.  mutil.  Evangelista 
sic  ait  :  missus  est...  (2). 

Le  feuillet  70  est  blanc. 

14.  (F.  71-72).  Litera  Domini  Alexandri  legati  super  interpolata 
frequentatione  Rosarii  ter  in  hebdomada  édita  1476°  (3). 

15.  (F.  73-77^).  Lilerae  Domini  Lucae  legati  super  diurna  seu 
quolidiana  frequentatione  Rosarii  Beatae  Mariae  editae  anno  Domini 
M°.GGGG.lxxvij^ 

Le  feuillet  78  est  blanc. 

Suivent  des  extraits  de  la  Bïbliotheca  Patrum  (3«  éd.)  savoir 
pp.  18-31  {Sancti  Patris  N.  Epiphanii ...  de  laudibus  sanctae  Mariae 
Deipara  et  pp.  781-784  Arnoldi  Carnotensis  ahbatis  Bonaevallis, 

16.  (F.  87-88).  [Notae  variae  de  B.  Virgine,  entre  autres  Gyrilli 
archiepiscopi  Aloxandriae  encomium  in  Sanctam  Mariam  Deiparam. 

Suit  un  extrait  imprimé,  les  pp.  565-568,  661-668,  de  la  Bïbliotheca 
Patrum. 

Papier;  88  feuillets;  0™,328  X  0™,208;  XVIII»  siècle.  Ce  volume  provient  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandisles,  car  f.  1  et  f.  2,  il  y  a  la  cote  ^  MS.  161, 
et  f.  61,  f.  79  et  f.  85,  la  cote  ^  MS.  172  de  ce  dépôt.  Demi-reliure  moderne. 

3455.  (8182-90).  —  Gollegtanea  Bollandiana. 

1.  (F.  1-20).  [Divers  catalogues  de  saints]. 

2.  (F.  21-2 1^).  [Epistola  Angelini  Gazaei  ad  Heribertum  Kosweyde, 
Valencenis,  19  aprilis  1623]. 

3.  (F.  22-23).  Sancti  patroni  certorum  opificiorum  (4). 

4.  (F.  24).  [De  missa].  Versus. 

Inc.  Audivi  quosdam  ludendo  dicere  verum  (5). 
Les  feuillets  24^-25^'  sont  blancs. 

5.  (F.  26-28).  Imagines  eremitarum  per  Sadeler  et  Vos. 

6.  (F.  29).  Sylva  anachoretica  figuris  aeneis  et  brevibus  vitarum 
fclogiis  expressa  (6). 


(1)  Sermon  de  Pierre  Ghrysologue,  voir  Opéra,  Venetiis,  1742,  fol.,  p.  167. 

(2)  76id.,p.l69. 

(3)  Ex  manuscriplo  Rubeae  vallis,  ex  3"  parle  Novalis  sanctorum  seu  Historia 
Hicrosolimilana.  Cf.  Bollanduni,  Anecdota  loannis  Gielemans,  p.  84,  no  33. 

(4)  Extrait  de  Charles  Drelincourt,  Jubilé  des  églises  réformées,  Gharenton,  1627, 
tract.  2,  cap.  II,  p.  225. 

(5)  Ex  manuscriplo  AUimontensi. 

(6)  C'est  la  table  de  cet  ouvrage. 


448  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

7.  (F.  30-43).  [Extraits  de  vita  eremitica]. 
Le  feuillet  44  est  blanc. 

8.  (F.  45-46^).  Sanctus  Guntherus  ereniita  (1),    avec  traduction 
flamande. 

9.  (F.  47-48*').  B.  Guilhelmus  peregrinus  et  eremita  (2).  En  latin  et 
en  flamand. 

10.  (F.  49-50*).  Genovefa  Palatina  ducis  Brabantiae  filia  (3).  En 
latin  et  en  flamand. 

11.  (F.  51-52*').  De  sancta  Hermolinde.  En  latin  et  en  flamand  (4). 

12.  (F.  53-54*^).  B.  Engelmarus  (5).  En  latin  et  en  flamand. 

13.  (F.  55).  Catalogus  eremitarum  Italiae. 
Le  feuillet  56  est  blanc. 

14.  (F.  57).  Sancti  nomine  Fortunati. 

15.  (F.  58-72).  Varia  exempla  eorum  qui  provocarunt  ad  iudicium 
divinum  eff'ectu  secuto. 

16.  (F.  73-73^).  Innocentius  I  a  calumnia  vindicatus. 
Le  feuillet  74  est  blanc. 

17.  (F.  75-75*).  Gregorius  I  defensus  de  Phocae  parricidio. 
Le  feuillet  76  est  blanc. 

18.  (F.  78-79).  Wiclefi  blasphemia  :  Deus  débet  obedire  diabolo. 
Les  feuillets  79*-80*'  sont  blancs. 

19.  (F.  81-82*).  [Epistola  Andreae  Lazari  ad  Bollandum.  Ferrara, 
21  novembris  1660]. 

20.  (F.  83-83^).  [Epistola  PAPEBROcmi  ad  Abraham  Bonae  Spei]. 

21.  (F.  84^94*).  [Notae  Henschexii  de  sanctis  ItaliaeJ. 

22.  (F.  95-96*).  [Epistola  Godefridi  Henschenii  ad.  P.  loannem 
lacobum  Turinetum.  Antverpiae,  13  februarii  1654]. 

23.  (F.  97-98*).  [Epistola  lo.  Iacobi  Turineti  ad  Henschenium, 
12  septembris  1659J. 

24.  (F.  99-100*).  [Litterae  Matthaei  Gherardelli  ad  Bollandum. 
Roma,  1651]. 

25.  (F.  101-104*).  [De  sanctis  Interamnensibus].  En  italien. 

26.  (F.  105-108*).   [Epistola  Ludovici  Iacobilli    ad   Bollandum. 
Foligno,  20  februarii  1646]. 

27.  (F.  109-115*').  [LuDovicus  Iacobilli.  Notae]  de  sanctis  Fulgina- 
tibus  et  Umbris. 

Le  feuillet  1 16  est  blanc. 


(1)  Ex  Bavaria  sancla  Raderi. 

(2)  Ex  Bavaria  sancla  Raderi. 

(3)  Ex  nalalibus  sanctorum  Belgii  per  Molanum. 

(4)  Ex  natalibus  sanctorum  Belgii  per  Molanum. 

(5)  Ex  Bavaria  sancla  Raderi. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  449 

28.  (F.  117-118^).  [Epistola  Fratris  Sebastiani  da  Cingoli  ad  Bollan- 
dum,  16  maii  1617]. 

29.  (F.  119-119V).  [Epistola  Frangisgi  Baraffi]. 

30.  (F.  120-121).  [Notae  Hensghenh]  de  SS.  Ariminensibus. 

31.  (F.  122-123V).  De  natione  del  Piemonte. 

32.  (F.  124-127^).  Catalogo  délie  vite  de  santi ...  délia  provincia 
délia  Marca. 

33.  (F.  128-129V).  [Notae  Hensghenh  de  SS.  Fanensibus,  de  sanctis 
urbis  etdioeceseos  Formanae]. 

Le  feuillet  130  est  blanc. 

34.  (F.  131-136^).  [Epistola  Ioannis  Ludovjgi  Sghonleben,  Labaci, 
3  febr.  1677]. 

35.  (F.  137).  [Notes  diverses]. 
Le  feuillet  138  est  blanc. 

36.  (F.  139-140^).  [Henschenius.  Quaesita  et  responsa  circa  sanctos 
Ambianenses]. 

37.  (F.  141).  [Epistola  F.  M.  du  Pré  ad  BoUandum.  Flehelliae, 
pridie  idus  aprilis  1645]. 

38.  (F.  142).  [Index  veteris  manuscripti  Le  Boutieus]. 

39.  (F.  143-155'^').  [Epistolae  Fratris  Ioannis  a  Sangto  Martino  ad 
Bollandum.  Ambiani,  1632-1642]. 

40.  (F.  156-156V).  De  sanctis  Lemovicensibus.  [Notae  Hensghenh]. 

41.  (F.  157-161).  [Litterae  Hollin  canonici  San  luniacensis]. 

42.  (F.  162-168).  [Notae  Hensghenh]. 

43.  (F.   169-184^).  [Epistolae  Pétri  Le  Verrier,  Autisiodorensis 
paenitentiarii,  1658-1659]. 

44.  (F.  185-191V).  [Notae  Hensghenh].  De  SS.  Meldensibus.  Sancti 
diocesis  Pictaviensis.  Ebreduni  quaerenda. 

45.  (F.  192-192^).  [Papebroghius].  Ebredunenses  [sancti]. 

46.  (F.  193-194V).  [Epistola  Glaudii  Peny  ad  Bollandum.  Divione, 
5  novembris  1653]. 

47.  (F.    195-196^).  [Lettre  do   Fr.  Caignet,  prieur  à   Senlis   au 
R.  P.  Boulart.  Senlis,  24  février  1654]. 

48.  (F.  197).  Index  vitarum  quae  sunt  apud  R.  Abr.  Ugoltruni. 
Les  feuillets  197^-198^  sont  blancs. 

49.  (F.  199-199^).  [Epistola  Andreae  Lazari.  Ferrarie,  22  apri- 
lis 1661]. 

50.  (F.  200).  [Notae  Hensghenh].  De  quibusdam  Galliae  episcopis 
et  SS. 

51.  (F.  201).  [Epistola  Antonii  de  Plagedo  ad  Bollandum.  Romae, 
25  februarii  1662]. 

52.  (F.  202-202V).  [De  S.  Clémente  papa]. 

53.  (F.  203-205^').  Goniuges  virgines  tum  sancti,  tum  alii. 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T.  V.  29 


450  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

54.  (F.  206-206^).  [Epistola  Andreae  de  Boeye  ad  Rosweydum. 
Gandavi,  29  augusti  1622]. 

55.  (F.  207-210).  Gasticoniuges. 

56.  (F.  211-212).  [Calendrier  des  vierges]. 

57.  (F.  213-214^).  Spieghel  der  heylige  maegden  getrocken  uut  de 
générale  Légende  der  heylighen  uulgegheven  van  den  E.  P.  Heriber- 
tus  Rosweyden. 

58.  (F.  215-216V).  [Notes  diverses]. 

Papier;  216  feuillets;  0",329  X  0°,2-2;  XVII*  siècle.  Ce  volume  provient  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  BoUandistes;  la  cote  de  leur  bibliothèque  >î(  MS. 
186  b  se  trouve  f.  80;  f.  138,  il  y  a  cette  autre  >ï<  MS.  186  c,  et  f.  203,  l'ex-libris 
ilff  JUS.  186.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  lilre  doré  Acla  Sanclorum  et  le 
chiffre  couronné  de  Léopold  I*^ 

3456.  (8194-99).  —  Collectanea  Bollandiana. 

1.  (F.  1-64*).  Visitatio  et  recognitio  reliquiarum  [sanctorum  Vola- 
terranorum]  (1). 

Les  feuillets  65-67  sont  blancs. 

2.  (F.  68-71\\  [Duae  epistolae  Bernardini  Fayni  ad  Henscheniuni, 
Brixiae,  6  et  12  septenibris  1668]. 

3.  (F.  72-72»).  [De  sanctis  Brixianis]. 

4.  (F.  73-78V).  Appertura  dcU'  arca  di  SS.  Faustino  et  lovita  di 
Brescia,  1620  et  1623. 

Le  feuillet  79  est  blanc. 

5.  (F.  80-80^).  De  sanclo  Herculano  (2). 

6.  (F.  81-87^).  [Très  epistolae  Leonardi  Cominelli  ad  Papebro- 
chium,  Salodii,  17  septembris  1687,  sexto  idus  novembris  1687  et 
18  aprilis  1688]. 

7.  (F.  88-88*).  Vita  di  S.  Ercolano  in  compendio.  En  italien. 

8.  (F.  89-90*).  [Epistola  Leo.nardi  Cominelli,  Salodii,  7  ianuarii 
1693]. 

9.  (F.  91-92*).  [De  sancto  Herculiano]  (3). 
Le  feuillet  93  est  blanc. 

10.  (F.  94-99).  Vita  S.  Herculiani  episcopi  Brixiae  a  Bartholomeo 
ViTAu  L  U.  D.  et  équité  Veronensi  conscripla  (4). 


(1)  La  première  partie  de  ce  document  a  été  publiée  dans  les  Ad.  SS.,  lunii  1. 1, 
p.  447-51. 

(2)  Ex  Calalogo  sanctorum  Ilaliae  Philippi  FEnnARii  Ordinis  Servorum  et  ex 
Catalogo  Ms.  Ioannis  de  Florentinis  Presbyleri  Brixiensis. 

(3)  Extraits  de  VHistoria  Ms.  délia  cilla  di  Brescia  di  Giovanni  Battista  \azario, 
de  VHisloria  Brixiana  Hkliae  Capreoli,  de  VHisloria  délia  Riviera  Benecense  di 
BoxGiovAN.M  Gratacolo,  d'uu  Ms.  del  Convento  di  S.  Giovanni  di  Brescia  ;  des 
RaccoUe  hisloriche  di  Giov.  Franc.  Fiorestini  et  di  Ottavio  Rossi. 

(4)  Cette  vie  a  été  imprimée  à  Vérone  en  1584. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  451 

.    11.  (F.  99^),  De  divo  Herculiano  Federici  Coruti  carmen. 

12.  (F.  100-106^).  [Epistolae  Bernardini  Fayni  ad  Henschenium 
et  Papebrochium,  Brixiae,  16  novembris  1668,  2  et  3  ianuarii  et 
25  februarii  1669]. 

Suit  un  feuillet  imprimé,  Catalogo  de  santi  i  corpi  6  reliquie  de' 
quali  si  retrovano  nella  devotissima  chiesa  di  S.  Affra. 

13.  (F.  108-137).  [De  sanctis  Brixianis]. 

14.  (F.  138-147).  Vite  delli  santi  Faustino  et  Giovita  ...  con  quella 
di  san  Giosefatto  Chirrola  scritte  del  molto  reverendo  D.  Bernardino 
Faino. 

15.  (F.  147-150).  Inventione  e  translatione  delli  santi  martiri 
Faustino  et  Giovita. 

16.  (F.  151-154^).  Perquisitio,  inventio  et  elevatio  corporum  duo- 
rum  hominum  sanctorum  in  ecclesia  divorum  Faustini  et  lovitae. 

Le  feuillet  155  est  blanc. 

17.  (F.  156-164^).  Di  santo  Petronaco  Petronii  Bresciano  Monaco  VI 
abbate  e  ristoratore  del  convento  di  Monte  Gassino  raccolta  dal 
sign"^  D.  Bernardino  Faino. 

18.  (F.  165-166).  Vita  di  san  Latino  vescovo  di  Brescia  (1). 

19.  (F.  166^-169^).  De  eodem  sancto  [ex  variis  auctoribus]. 
Le  feuillet  1 70  est  blanc. 

20.  (F.  171-172^).  Vita  di  S.  Secondo  martire  (2). 

21.  (F.  173-173^).  De  eodem  sancto  Secundo  martyre  ex  Petro  de 
Natalibus. 

Le  feuillet  174  est  blanc. 

22.  (F.  175-178^).  Passio  beati  Caloceri  martyris.  =  5^L.,  n°  1529. 

23.  (F.  179-180^).  Vita  et  Passione  di  S.Oliva  vergine  e  martire  (3). 

24.  (F.  181-181^).  In  translatione  sanctorum  martyrum  Faustini  et 
lovitae  [lectiones]  (4). 

25.  (F.  181^-182^).  Translatione  de  santi  martiri  Faustino  et  Gio- 
vita ...  fatta  neir  anno  806  (5). 

26.  (F.  182v-183v).  Translatione  cavata  dall'  Historia  de  gloriosis- 
simi  martiri  Faustino  et  Giovita  (6). 

27.  (F.  183^-188).  [De  sanctis  Brixianis  notae  variae]. 


(1)  Rilrovala  nelle  scrilture  del  q.  signore  Alessandro  Ludrago  di  beata  memoria. 

(2)  Traita  dalle  sua  vita  stampala  in  Brescia  par  Gio.  Batla  Borolla  l'an.  1588. 

(3)  Copiata  dal  Ms.  del  Convento  di  San  Giovanni,  continente  le  raccolte  faite  del 
it.  P.  Floriano  Canale. 

(4)  Ex  ms.  monasterii  S.  loannis. 

(5)  Eslratta   dalla    loro   vita   stampala   in  Brescia  per  Gio.   Batta    Borolla 
ianno  1588. 

(6)  Scritta  da  Ottavio  Rossi,  stampala  in  Brescia  1624. 


452  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

28.  (F.  188-191).  Vita  S.  episcopi  Apollonii  cum  translatione  (1). 
Inc.  Cum  per  universum  mundum  in  supplilium  chrislianorum. 

29.  (F.  191-191^).  Translatio  sancti  Apollonii  episcopi.  Inc.  Beati 
Apollonii  vitam  succincte  enarravimus. 

30.  (F.  191^-196^).  [De  S.  ApoUonio,  ex  variis  auctoribus]. 

31.  (F.  197-197V).  [OfficiumS.  Apollonii]  (2\ 

32.  (F.  198-205^).  [De  vita,  miraculis  et  martirio  sanctorum  Nicho- 
lai  et  Hieronymi,  auctore  Fabio  Decio]. 

33.  (F.  206-209).  De  S.  Optatiano  episcopo  Brixiensi  [ex  variis 
auctoribus]. 

34.  (F.  210-2 14v).  [De  sanctis  Brixianis]. 
Le  feuillet  215  est  blanc. 

35.  (F.  216-221).  Ex  cronico  antique  sacri  monasterii  Cassinensis 
a  Leone  cardinali  ...  conscriptum  et  a  Domino  abbate  S.  Salvatoris 
de  Cartellis  D.  Mattheo  Lauheto  Hispano  recognitum  (3). 

36.  (F.  222-267^).  [De  sanctis  Brixianis,  S.  Alexandre  martyre, 
S.  Arealdo  martyre,  B.  Archangela  virgine  et  martyre,  S.  Vigilio 
episcopo  Brixiensi,  S.  Silvino  episcopo  Brixiensi,  SS.  Valerio,  Felice 
et  Alexandre,  S.  Gaudentio,  S.  Antigio,  S.  Evario,  S.  Galliano, 
S.  Ursicino,  S.  Obicio,  S.  Dcodato,  S.  Viatore,  S,  Silvia  virgine, 
B.  Flaminia,  S.  Dominico  episcopo  Brixiensi].  En  italien  et  en  latin. 

37.  (F.  268-286).  Monumenta  SS.  quatuor  Brixiae  episcoporum 
Cypriani,  Honorii,  Theophili,  Pauli  primi  [collecta  a  Bernardino 
Fatno]. 

38.  (F.  287-290^.  Mémoires  sur  la  vie  de  S.  Benezet  et  d'autres 
saints.  [SS.  Jean  et  Paul,  S^«  Marthe,  S.  VerOn,  S.  Pierre  Célestin, 
S.  Didier,  la  S^«  Croix  à  Avignon,  la  fondation  des  Pénitents  gris  à 
Avignon,  miracle  du  Saint-Sacrement  dans  leur  église]. 

39.  (F.  291-292^).  Catalogus  sanctorum  dioecesium  Avenionensis 
Carpenteractensis,  Cavallicensis  et  Vasconensis. 

40.  (F.  293-296).  De  B.  Caesare  de  Bus. 

41.  (F.  297-300^.  [Lettre  de  Charles  Faber  au  P.  Papebrech]. 

42.  (F.  301-301\  306).  De  sancto  Gentio  confessore. 

43.  (F.  302-305^).  [Lettres  de  Veyron,  vicaire  à  Monteux,  au 
R.  P.  Florent  S.  L,  24  février  1674,  et  à  M.  de  FarguesJ. 

44.  (F.  307-311).  De  B.  Petro  de  Luxemburgo. 

En  deux  exemplaires,  hymne  et  oraison  imprimées  en  l'honneur 
de  S.  Pierre  de  Luxembourg. 


(1)  Ex  antiquo  membrano  ms.  in  folio  eccl.  cathedralis  asservalo  in  archiva 
R.  P.  canonicorum. 

(2)  Exofficio  antiquo  impresso  apud  moniales  S.  Calharine  ordinis  Dominicani. 

(3)  Neapoli  impresso  anno  1616. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  4oJ 

45.  (F.  312-322).  De  venerabili  matre  B.  Maria  de  Claromonte  vir- 
gine,  abbatissa  et  reformatrice  monasterii  S.  Clarae  Avenionensis. 

Puis  un  exemplaire  imprimé  des  indulgences  concédées  à  l'église 
d'Avignon. 

46.  (F.  323).  De  sancto  Donato  episcopo  Avenionensi  et  confessore, 
ex  antiquo  tabulario  episcoporum  Avenionensium. 

47.  (F.  324).  De  sancto  Magno  episcopo  Avenionensi  et  confessore, 
ex  antiquo  tabulario  ecclesiae  Avenionensis. 

48.  (F.  325).  De  dedicatione  ecclesiae  S.  Mariae  de  Donis  cathe- 
dralis  Avenionensis. 

49.  (F.  326).  De  beato  ...  Roberto  Avenionensi  ordinis  Praedicato- 
rum. 

50.  (F.  327-330).  De  sancto  Verano  episcopo  Gabellionensi  (1). 

51.  (F.  331).  De  sancto  Rufo  episcopo  et  confessore. 

52.  (F.  332).  De  sancto  lusto  episcopo  Avenionensi. 

53.  (F.  333).  De  sancto  Maximo  episcopo  Avenionensi. 

54.  (F.  334-339^).  De  sancto  Siffredo  episcopo  Venascensi. 

55.  (F.  340-340^).  De  sancta  Caesaria  virgine. 

Papier;  340  feuillets  ;0™,318  X  0"»,215;  XVIP  siècle.  Ce  volume  contient  un  cer- 
tain nombre  de  gravures,  f.  298;  f.  299,  une  image  de  S.  Benezet,  en  double  exem- 
plaire; f.  308,  gravure  représentant  la  vie  de  S.  Pierre  de  Luxembourg;  f.  320,  la 
châsse  de  S.  Agricole  par  P.  Sarret;  f.  321,  les"  Saincts  tutelaires  et  protecteurs 
de  l'ancienne  cité  d'Avignon  „,  et  f.  337,  gravure  de  S.  Siffredus.  Ce  manuscrit  pro- 
vient des  anciens  Bollandistes,  la  cote  >î<  Ms.  164  de  leur  bibliothèque  se  voit  f.  1, 
f.l08,  f.  156,  f.  287,  f.  297,  f.  323  et  f.  331.  Demi-reliure  moderne  ;  au  dos,  en  maro- 
quin rouge,  le  titre  doré  :  De  Sanctis  llaliae  etc.  ;  en  dessous,  le  chiffre  couronné 
de  Léopold  I•^ 

3457.  (8200-1).  —  Gollegtanea  Bollandiana. 

1.  (F.  1-4).  Index. 

2.  (F.  5-6^).  [Epistola  Anïonu  [Bighi]  episcopi  Auximani  ad  Bollan- 
dum.  Auximi,  26  iunii  1659]. 

3.  (F.  7).  [De  sanctis  Auximanis]. 

4.  (F.  8-8v).  [Hymni  de  S.  Leopardo]. 
La  première  inédite. 

Inc.  lubilet  chorus  Auximon  letetur. 
La  seconde  =  RK,  n°  10289. 
Le  feuillet  9  est  blanc. 

5.  (F.  10-11).  [Offîcium  S.  Leopardi]. 

6.  (F.  llv-12^')-  [De  sanctis  Auximanis]. 

7.  (F.  13-16V).  Assertio  quod  S.  Rosalia  orta  Panormi ...  ab  Auximo 
fuerit  oriunda. 


(1)  Ex  Breviario  ecclesiae  Cabellionensis. 


454  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

■  8.  (F.  17-17^).  [De  sanctis  Auximanis.  Notaepro  cultu]  (1). 

9.  (F.  18-19^).  [Notae  de  sanctis  Auximanis]. 
Le  feuillet  20  est  blanc. 

10.  (F.  21-22^).  [Bulla  Eugenii.  Romae,  1423,  septimo  idus  septem- 
bris]. 

11.  (F.  23-24^).  [Bulla  Innocentii  octavi.  Romae,  1488,  septimo 
calendas  marlii]. 

12.  (F.  25).  Sancii  Toscanellenses.  [Notae  Papebrochii]. 

13.  (F.  26-36).  Memoria  délia  citta  di  Toscanella. 

14.  (F.  37-46^).  Sancti,  Beati  i  cui  corpi  han  havuto  il  loro  deposito 
in  varie  chiese  di  Gubbio. 

15.  (F.  47-55^).  Santi  di  Gubbio  che  si  Irovano  col  titole  di  Santi  e 
di  Beati. 

16.  (F.   56-60^).    [Duac    epistolae    Vincentu    Armanni.   Gubbio, 
1 1  novembris  1608]. 

Papier;  60  feuillets;  0",28  X  O",203;  XVII»  siècle.  Ancien  volume  de  la  biblio- 
thèque des  BoUandistes,  où  il  portait  la  cote  jfff  MS.  164  (voir  ff.  1-4,  25  et  37). 
Demi-reliure  moderne. 

3468.  (8208-9).  —  De  S.  Hedwioe. 

1.  (F.  1-8).  Fragmentum  ex  sermone  de  tribus  regibus. 

2.  (F.  9-78^).  [Vita  S.  HedwigisJ.  Inc.  mutil.  ...  quod  pro  Dei  dile- 
ctione  iam  dudum  inchoaverat.  =  BHL.,  n"  3766. 

3.  (F.  79-79V).  [Oratio  ad  S.  HedwigemJ. 

4.  (F.  80-88).  Bulla  de  vita  béate  Hedwigis  quam  venerabilis  epi- 
scopus  Clemens  papa  quartus ...  composuit. 

5.  (F.  88^-93).  Sermo  venerabilis  Clementis  pape  quarti  de  cano- 
nizatione  Béate  Hedwigis. 

6.  (F.  93^-95»).  [Epistola  Domni  Nicolai  de  Posenaw]. 

Papier;  95  feuillets;  0",38  X  0",23;  XVIII»  siècle.  Ce  volume  provient  de  la 
bibliothèque  des  anciens  BoUandistes.  Demi-reliure,  maroquin  rouge. 

3459.  (8228).  —  Collegtanea  bollandiana. 

1.  (F.  1-lv).  Index  (2). 

2.  (F.  2-3^').  De  sancto  Artema  puero  Puteolano  martyre  (3).  ^ 
BHL.,  n»  717. 

3.  (F.  4-5v).  Vita  di  S.  Catello.  En  italien. 

4.  (F.  6-6v).  Vita  S.  Constantii  (4).  =  BHL.,  n»  1939. 


(1)  Ex  antiquissimo  cathedralis  Auximane  manuscripto  fidelUer  descripto. 

(2)  Dressé  par  Papebroch. 

(3)  Ex  veluslissimo  ecclesie  Puleolane  libro.  Copie  de  Silvestre  Aiossa. 

(4)  Ex  ms.  Perusino. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  455 

5.  (F.  7-7^).  [Epistola  Iacobi  van  Quaille  ad  Heribertum  Roswey- 
dum]. 

6.  (F.  9-14^).  Vita  sanctorum  confessorum  et  episcoporum  Eucharii, 
Valerii  alque  Materni  (1).  =  BHL.,  n"  2655. 

7.  (F.  14-15^).  Vita  S.Lupi  Gabilonensis  episcopi(2).=  ièîc^.,n°5081. 

8.  (F.  16-19^).  Acta  S.  Polycarpi  Smyrnensis  episcopi.  =  Ibid., 
n°  6870. 

Les  feuillets  20^-21^  sont  blancs. 

9.  (F.  22-29V).  Vita  S.  Synieonis.  =  Ibid.,  n°  7960. 

10.  (F.  29^-31^).  Vita  beati  Gregorii  episcopi  Lingonensis.  =  Ibid.i 
n°  3665.  Des.  mutil.  et  ad  sepulcrum  beati  Gregorii  antistis  {sic)  in 
cius  virtu... 

11.  (F.  32-49).  Sancti  Hadelini  ecclesiae  Gellensis  patroni  vita  in 
versus  redacta  per  Hadelinum  Bietlot  presbiterum  Gellensem,  anno 
a  Christo  nalo  millesimo  quingentesimo  octuagesimo  nono. 

Les  feuillets  49^-50^  sont  blancs. 

12.  (F.  51).  [Epistola  Iosephi  Capagci  ad  lohannem  Bollandum. 
Calania,  31  martis  1649]. 

13.  (F.  52).  [Epistola  senatus  Gatanensis  ad  Bollandum.  Gatania, 
31  martis  1649]. 

Les  feuillets  52^-55^*'  sont  blancs. 

Suit  un  exemplaire  imprimé  du  Triomphe  de  S.  Hippolyte  martyr. 
A  Camhray  de  l'imprimerie  Laurent,  1651. 

14.  (F.  57-58).  De  Dom  Jean  troisiesme  abbé  de  S*^  Arnoux 
à  Metz  (3). 

15.  (F.  59-59^).  [Epistola  Alexandri  Wiltheim  S.  L  ad  Hensche- 
nium.  Luxemburgi,  17  marti  1657]. 

16.  (F.  60-6 Iv).  [Litterae  Honorati  Riqueti  ad  Bollandum.  Flexia, 
28  aprilis  1657J. 

17.  (F.  62-63^).  MicHAEL  Gosnier  Fcntebraldensis  parochiac 
R.  P.  Bolando. 

18.  (F.  64-71).  [Honoratus  Ricquetus  S.  l.  relatio  ad  sacram 
congregationem  Rituum  de  B.  Roberto  fundatoris  ordinis  Fontis 
Ebraldensis]. 

19.  (F.  72-81^).  Vita  sancti  Albini  episcopi  Andegavensis  (4).  = 
BHL.,  n°  234,  le  prologue  est  omis. 


(1)  Fol.  IS'',  il  y  a  celte  note  :  Ex  originali  membraneo  codice  manuscripto 
coUigebal  Fr.  loannes  laquelinus  Accincli  coenebii  Religiosus  Ordinis  Cislerciensis. 

(2)  Hanc  ex  veleri  Legendario  ecclesiae  Cabilonensis  descripsit  Claudius  Pierius 
e  Soeietate  lesu. 

(3)  D'un  ancien  manuscrit  de  la  chancellerie  de  Vie. 

(4)  Ex  ms.  Vallis  Lucenlis  ord.  Cisl.  dioec.  Senon.  el  ex  alio  ms.  Accincli  mona- 
slerii. 


456  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

20.  (F.  82-83^).  [Litterae  Danielis  Papebrochii  ad  Priorem  Conven- 
tus  sancti  Dominici  in  Campo  regio  Siennae,  cum  responsionibus  in 
margine], 

21.  (F.  84-88).  Aclus  Viltranensis  beati  Anselmi  abbatis.  =  BHL., 
n°  541. 

Les  feuillets  88^-89^  sont  blancs. 

22.  (F.  90-91^).  Responsa  ad  quaesita  de  S.  Anselmo. 

23.  (F.  92-93*).  VitaS.  Ansorini  episcopi  Camerinensis  (1). 

24.  (F.  94-105^).  Opusculum  Domini  Giraldi  Floriacensis  nionachi 
de  translatione  corporis  Beati  Benedicti  et  Scolasticae  sororis 
eius(2).=  fif^L.,noll20. 

25.  (F.  106-108*).  [Duae  epistolae  cardinalis  Bighi,  Auximi,  xiikal. 
maii  1666  et  Pisauri,  vu  id.  maii  1666,  ad  PapcbrochiumJ. 

Le  feuillet  109  est  blanc. 

26.  (F.  110-112V).  [Bullae  Callisti  papae  III,  1»  iulii  1455  et 
13  kal.  iulii  1455J. 

Le  feuillet  113  est  blanc. 

27.  (F.  114-120).  [BullaGREGORii  papae,  1384]. 
Les  feuillets  120»-121*  sont  blancs. 

28.  (F.  122-123).  [De  sancto  Benvenuto]  (3). 

29.  (F.  124-127).  [Litterae  Innocenth  VIII,  7  kal.  maii  14«8  et 
27iunii  1491J. 

30.  (F.  128-129*).  [Litterae  Urbani  III  idus  martii|. 

31.  (F.  130-131).  De  sancto  Bernulfo  episcopo  Astensi. 

32.  (F.  132-135).  De  S.  Bertha  Cauriliensi. 

33.  (F.  136-138V).  Translaiio  S.  Gandidi  niartyris  Cinguli. 
Le  feuillet  139  est  blanc. 

34.  (F.  140-143).  [GhartaS.  Drausinij. 

35.  (F.  144-145^).  [Epistola  Pétri  Possini  ad  Hcnschenium,  vi  kal. 
octobris  1662]. 

Suivent  deux  imprimés  : 

a)  Relatio  fada  in  consistorîo  ...  a  Dominico  episcopo  Ostiensi 
S.  E.  E.  Card.  Pinello,  die  aprilis  M.DC.  V 111  super  vita,  sanditate 
...  Franciscae  Romanae. 

b)  Synopsis  cultus  ...  Gertrudis  ...  a  losepho  Geldolpho  Bychelio  ... 
coucinnata. 

36.  (F.  169-169V).  Vita  sancti  Gregorii  papae  (4).  =  DHL.,  n°  3645. 


(1)  Haec  est  copia  devila  S.  Ansorini  scriplaper  loannein  Folinm  Canonicum  ex 
libris  antiquis  in  membranU  carlis  dcscriplis  ecdesiac  Camerinensis. 

(2)  Ex  anliquo  codice  Reginae  Sueciae  769. 

(3)  Extraits  de  Gaspar  Zechius,  Calalogus  episcaporum  Auximi  et  de  Cletus 
Calcagno,  Arbor  religion is  Minorum  in  Piceno. 

(4)  Ex  codice  bibliolhecae  Valicanae  n°  6073. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  457 

37.  (F.  170-180).  [Vila  sancli  Guingaloei].  =  BHL.,  n°  8957. 

38.  (F.  181-182).  In  octavasaneti  Wingualoei  [lectiones]. 

39.  (F.  182-184V).  De  sancto  Winvvaloeo. 

40.  (F.  185-186).  [Officium  sancti  Winwaloei]. 
Les  feuillets  186^-187^  sont  blancs. 

41.  (F.  188-193).  [Epistola  Bernardini  de  Gampello.  Spoleti,  14kal. 
martias  1662]. 

42.  (F.   194-194^).  Res    gesta    a    S.  Heriberto  Goloniensi    epi- 
scopo  (1).  =  BHL.,  n°  5156. 

43.  (F.  195-196^).  Vita  loannis  monachi  (2). 

44.  (F.  179-200).  Vita  S.  Leandri  Hypolensis.  (Deux  copies).  Lie, 
Leander  beatissimus  Severiano  pâtre  genitus. 

45.  (F.  201-202^).  Vita  S.  Longini  martyris  (3).  =  BHL.,  n«  4965. 

46.  (F.  203-203 V).  [Hymni  de  S.  Longino]. 

47.  (F.  204-205^).  [Epistola  F.  Van  der  Veken  ad  BoUanduni  Golo- 
niae  17  ianuarii  1659J. 

48.  (F.  206-210^).  Vita  S.  Lupicini  abbatis.  =  BHL.,  n°  5073. 

49.  (F.  210v).  Vita  S.  Augendi  abbatis.  =  Ibid.,  n"  2665.  Le  com- 
mencement seul. 

50.  (F.  211-212^).  Acta  sancti  Marciani  Derthonensis  episcopi  et 
martyris. /wc.Derthonensium  ci vitatemsimulcumianuensi  etAstensi. 

51.  (F.  212^-2  I3v).  Notationes  in  Acta  S.  Marciani. 

Suit  un  exemplaire  imprimé  du  Brève  compendio  délia  vita  di  santa 
Matrona  vergine.  NapoU,  nella  stampa  di  Roberto  Mollo,  1637. 

52.  (F.  217-222V).  De  S.  Matrona.  En  italien. 

53.  (F.  223-228V).  Legenda  sancti  Othonis  (4).  =BHL.,  n°  6390. 

54.  (F.  229-229^).  Passio  sanctarum  martirum  Perpétue  et  Feli- 
cilatis  (5).  Inc.  Apud  Aphricam/civitateMauritana  Tiburanorum. 

55.  (F.  230-242).  Vita    sancti  Pétri  episcopi   Policastrensis.   = 
BHL.,n^61&l. 

-  56.  (F.  243-255^).  De  S.  Petro  tertio  abbate  et  episcopo  Polica- 
strensi.  =  Ibid.,  n°  6768. 

57.  (F.  256-257V).  Passio  S.  Pymenii.  =  Ibid.,  n°  6849. 

58.  (F.  258-262^).  [Passio  sanctorum  quadraginta  martyrum].  = 
Ibid.,  n«  7540  (6). 


(1)  Exms.  S.  Benigni  Divionensis.  Copie  de  Chifflet. 

(2)  Ex  graecoper  Sirlelum  codice  Valicano  6187.  Copie  de  Papebroch. 

(3)  Ex  cod.  ms.  bihl.  Valicanae  n"  5334. 

(4)  Exschedis  Conslanlini  Caielani. 

(5)  Ex  perveluslo  breviario  romano. 

(6)  On  lit  f.  261'  :  Ego  D.  Franciscus  Anlonius  Âgassa  S.  T.  P.  canonkus  prcs- 
byter  Capuanus...  exaravi  hanc  vilam  ex  codice  longobardo  monaslerii  S.  loannis 
Monialium  1645. 


458  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Le  feuillet  263  est  blanc. 

59.  (F.  264-266).  De  quadraginta  martyribus  qui  passi  sunt  apud 
Sebastiam. 

60.  (F.  267-272^).  Acta  S.  Secundi  martyris  (1).  =  BHL.,  n°  7566. 

61.  (F.  273-275).  Notationes  in  praemissa  acta  S.  Secundi. 

.   62.  (F.  275-276^).  Séries  manifestationis  reliquiarum  sancti  Secundi 
martyris. 

63.  (F.  277-279).  Passio  beatissimi  Secundi  martyris  (2).  =  BHL., 
n"  7562. 

64.  (F.  279).  Hymnus  sancti  Secundi. 

65.  (F.  280-286V).  De  noiula  S.  Thomae  Aquinatis. 

66.  (F.  287-289V).  [Lilterae  Iulii  Reggio,  5  maii  1650  ;  Hyacinthi 
DA  Latrello,  Salernae,  7  maii  1650;Silvestri  Stiossa,  20  martii  1660J. 

67.  (F.  290-291V).  [Michèle  RoccoJ.  Dal  campanello  di  S.  Tomaso 
d'Aquino. 

68.  (F.  292-295^).  [Epislola  Caraccioli  ad  Bollandum.  Neapoli, 
18  februarii  1645). 

69.  (F.  296-300).  Notationes  pro  vita  S.  Thomae  de  Aquino. 
Les  feuillets  300^-301^  sont  blancs. 

Suit  un  exemplaire  imprimé  de  la  plaquette  de  Iuan  de  Quinones 
sur  la  cloche  de  Vililla. 

70.  (F.  308).  [Epistola  cardinalis  Bichi.  Urbini,  13  iulii  1666J. 

71.  (F.  309-311).  [Actus  translationis  B.  Thomae  de  Costacciaro]. 
Le  feuillet  312  est  blanc. 

72.  (F.  313-327V).  [Miracula  beati  Thomae  de  Costacciaro].  = 
BHL.,  nn»»  8269-72. 

Le  feuillet  328  est  blanc. 

73.  (F.  329-334).  Vita  sancli  Vulfranni  (3).  =  Ibid.,  n"  8738. 

74.  (F.  335-336).  [Brevis  Innocentii  X  ad  capitules  Mechliniensem, 
Gandavensem  et  Bruxellensem  sanctae  Gudulae  28  iunii  1653]. 

Puis  un  exemplaire  imprimé  de  Processus  et  finis  causae  angelo- 
politanae,  Romae,  1653. 

Papier;  336  feuillets;  O-.SS  X  O-Sl  ;  XVII"  siècle,  sauf  les  feuillets  22-31  qui  sont 
du  XV».  Ce  volume  provient  de  la  bibliothèque  des  anciens  Bollandistes.  Reliure 
du  XVII*  siècle,  veau  estampé. 

3460.  (8235-39).  —  Acta  S.  Ianuarii. 

1.  (F.  1-2^).  [GiAciNTO  Frate.  Attestations  d'authenticité  pour  les 
documents  contenus  dans  le  volume.  Naples,  9  septembre  1754]. 


(1)  E  pervetusiis  manuscriplU  Astensis  ecclesiae  exscripta. 

(2)  Ex  Vaticano  5771. 

(3)  Ex  manuscripto  Accincli  monaslerii. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  459 

Les  feuillets  3  et  4  sont  blancs. 

2.  (F.  5-18^).  Recensio  Actorum  S.  lanuarii  episcopi  et  martiris. 
Les  feuillets  19  et  20  sont  blancs. 

3.  (F.  21-164).  De  rébus  gestis  SS.  lanuarii  Beneventanae  civitatis 
episcopi  et  martiris  et  sociorum  eius  martyrum...  ex  compluribus 
manuscriptis  ac  germanis  codicibus  Longobardis  lilteris  in  perga- 
meno  exaratis  e  Bibliothecis,  lum  Vaticana,  tum  quoque  Cassinensis 
coenobii  ac  maioris  Beneventanae  ecclesiae,  ac  pluribus  consimilibus 
codicibus  Neapolitanae  civitatis,  et  e  scriptoribus  omnibus  in  eorum 
libris  editis...  studio  ac  opéra  Barthglomaei  Chioccarelli. 

Les  feuillets  165  et  166  sont  blancs. 

4.  (F.  167-185).  Ex  libello  SS.  Patronorum  Neap.  anno  Domini 
MDXXV  Neapoli  impresso  offîcium  S.  lanuarii  coUalum  cum  codice, 
qui  MSS.  in  Archivio  capituli  ecclesiae  Neap.  servatur. 

Le  feuillet  186  est  blanc. 

5.  (F.  187-188).  [Attestation  du  chanoine  Giuseppe  Maria  Page, 
curé  de  Saint-Janvier,  à  Naples,  7  mars  1754,  au  sujet  de  la  liqué- 
faction du  sang  de  S.  Janvier]. 

6.  (F.  189-189').  Ex  Actis  visitationis  cappellae  Thesauri  sancli 
lanuarii  factae  ab  Eminentissimo  Ascanio  cardinali  Philomarino. 

Le  feuillet  190  est  blanc. 

7.  (F.  191-194).  Ritus  quo  reliquiae  capitis  et  cruoris  D.  lanuarii  e 
capsulis  educuntur. 

8.  (F.  195-195V).  Altestato  di  D.  Giacinlo  Frate  Segretario  dell' 
Ecc™*  Deputazione  di  S.  Gennaro. 

Les  feuillets  196  et  197  sont  blancs. 

9.  (F.  198-268).  Diario  de'  successivi  prodigi  del  nostro  protettore 
S.  Gennaro. 

10.  (F.  269-270).  Index  Actorum  D.  lanuarii  episcopi  et  martiris. 

11.  (F.  271-279).  Attestato  délia  maniera  con  cui  si  conserva  il 
sagro  sangue  [di  S.  Genuaro]  e  corne  si  espone. 

Papier;  279  feuillets;  0'",'21&  X  0™,192;  XVIII»  siècle.  Ce  volume  provient  de  la 
bibliothèque  des  anciens  Bollandistes.  Reliure  vélin;  au  dos,  le  titre  doré  :  Acla 
S.  lanuar.  episcop.  et  martyr. 

3461.  (8240,  8241).  —  Relationes  auditorum  sacrae  Rotae 
R  OMANAE  IN  cAusis  SERVORUM  Dei.  Eu  deux  volumes. 

Tome  premier  (n"  8240). 

1.  (F.  1).  Index. 

Les  feuillets  1^-2^  sont  blancs. 

2.  (F.  3-48).  De  sanctitate  vitae  et  miraculis  servi  Dei  Andreae 
Avellini  clerici  regularis  ad  sanctissimum  Dominum  Nostrum 
Urbanum  VIII.  Relatio  Ioannis  Baptistae  Cogcini  Rotae  Decani, 


460  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Alphonsi  Manzanedi  de  QuinoNES,  patriarchae  Hierosolymitani  et 
Rotae  locum  tenentis,  Iacobi  Gavalrru  Rotae  auditoris. 
Les  feuillets  49  et  50  sont  blancs. 

3.  (F.  51-98).  Sanctissimo  Domino  Nostro  Urbano  Papae  VIII,  de 
sanctilate  vitae,  virtutibus,  et  miraculis  Servi  Dei  Gaietani  Thienaei, 
Religionis  Clericorum  Regularium  Theatinorum  nuncupatoruni 
fundatoris,reIatio  Ioannis  Baptistae  CocGiNi,decani,  Philippi  Pirovani, 
et  Clementis  Merlini,  Rotae  audilorum,  ex  processibus  super  illius 
canonizatione  formatis  exlracta. 

4.  (F.  99-208).  Sanctissimo  D.  Nostro  Paulo  Papae  V.  Mediola- 
nensis  canonizationis  bon.  mem.  Caroli  Borromaei,  S.  R.  E.  praesby- 
teri  cardinalis,  et  archiepiscopi  Mediolanensis,  relatio  Trium  Rotae 
auditorum  in  causa  a  sancta  sede  apostolica  depulatorum  :  Fra.ncisgi 
Peniae,  decani,  Alexandhi  Iusti,  et  Horatii  Langellotti,  in  qua 
processuum  acta  et  probationes  expenduntur,  et  iudicium  super 
canonizatione  facienda  interponitur  ad  praescriptum  sacrorum  ritua- 
liuni  S.  R.  E,,  pro  illa  inslanlibus,  et  supplicanlibus  Philippo  tertio 
Hispaniarum  rege  catholico,  Sigismundo  et  Gonstantia,  Poloniao 
regibus,  ducibus  Sabaudiae  et  Parmae,  magistratibus  Elvetiorum 
pagorum  calholicorum,  commiinilate  et  civitate  Mediolani,  capitulo 
et  clero  universae  ecclesiae  Mediolanensis,  capitulo  ven.  fabricae 
ecclesiae  metropol.  Mediolani,  et  congregatione  Oblalorum  eiusdem 
ecclesiae. 

■  5.  (F.  209-263).  Sanctissimo  Domino  Nostro  Sixlo  V,  pont,  optimo 
maximo,Toletana  canonizationis  beali  fratris  Didaci  a  saiicto  Nicolao. 
Praefatio  Ioannis  Baptistae  de  Rubeis,  decani,  et  Christophori 
RoBusTERii  DE  Samant,  Totae  auditorum,  processuum  et  omnium 
actorum,  supplicante  Garolo,  Hispaniarum  ac  Indiarum  rege,  et 
Garolo  principe  ipsius  nato,  aliisque  quamplurimis,  factus  pro  cano- 
nizatione beati  fratris  Didaci  de  S.  Nicolao,  ordinis  sancti  Francisci 
de  Observantia,  professi  in  monasterio  sanctac  Mariae  de  lesu 
Gompluti  dioecesis  Toletanae,  defuncli  ibidem  Xll.  Novcmbris 
M.GGGG.LXIII. 
Le  feuillet  264  est  blanc. 

6.  (F.  265-307^).  De  sanctitate  vitae  et  miraculis  B.  Elisabettae, 
roginae  Portugalliae,  ad  sanctissimum  Dominum  Nostrum  Urba- 
num  VIII.  Relatio  Ioannis  Baptistae  Gogginf,  Rotae  decani,  Alphonsi 
Manzanedo  de  Guinônez,  patriarchae  hierosolymitani,  Rotae  îocumte- 
nentis,  Iagobi  Gavalerii,  Rotae  auditoris. 

Le  feuillet  308  est  blanc. 

7.  (F.  309-336^).  De  sanctitate  vitae  et  miraculis  servi  Dei  fratris 
Felicis  de  Gantalïcio,  laici  ordinis  Gappuccinorum,  ad  sanctissimum 
D.  N.  Urbanum  Vlll.  Relatio  Ioannis  Baptistae  Goggini,  Rotae  decani. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  461 

Alphonsi  Manzanedi  de  QuiNÔNEs,  palriarchae  hierosolymitani,  Rotae 
locumtenenlis,  Iagobi  Cavalerii,  rotae  auditoris. 

8.  (F.  337-361^).  De  sanctitate  vitae  et  miraculis  venerabilis  servi 
Dei  Francisci  Borgiae,  olim  ducis  Gandiae,  et  démuni  III.  Generalis 
Societatis  lesu,  ad  Sanctissimum  Dominum  Nostrum  Urbanum  VlII. 
Relatio  Ioannis  Baptistae  Cocgini,  Rotae  decani,  Alphonsi  Manzanedi 
DE  QuiNÔNEz,  palriarchae  hierosolymitani,  et  Rotae  locumtenentis, 
Iagobi  Cavalerii,  Rotae  auditoris. 

Le  feuillet  362  est  blanc. 

9.  (F.  363-459^).  Relatio  Francisci  Sacrati,  archiepiscopi  Dama- 
sceni,  Ioannis  Baptistae  Cocgini,  decani,  Ioannis  Baptistae  PAMPmLii, 
Rotae  auditorum,  facta  Sanctissimo  Domino  Nostro  Paulo  Papac  V 
super  sanctitate  et  miraculis  Patris  Francisci  Xaverii,  Societatis  lesu, 
ex  processibus  super  illius  canonizatione  formatis  extracta. 

Les  feuillets  460-462  sont  blancs. 

10.  (F.  463-511).  Sanctissimo  Domino  Nostro  Clementi  VIII,  ponti- 

fici  maximo,  Cracovien[sis]  canonizationis  B.  Hyacinthi  Poloni,  Ord. 

Praedic,  relatio  trium  Rotae  auditorum,  Seraphini  Olivarii  Razzalii, 

Laurentii  Blanghetti,  et  Frangisgi  Peniae,  in  qua  processus  acla 

expenduntur,  et  iudicium  de  canonizatione  facienda  interponitur  ad 

praescriptum  sacrorum  ritualium  romanae  ecclesiae,  pro  illa  instante 

et  humiliter  supplicante  serenissimo  D.  Sigismundo,  eius  nominis 

tertio  Poloniae  rege. 

Tome  second  (n°  8241). 

1.  (F.  1-49).  Ad  sanctissimum  Dominum  Nostrum  Gregorium  XV. 
De  sanctitate  vitae  et  miraculis  B.  lacobi  de  Marchia,  Ordinis  Mino- 
rum  Regularis  Observantiae,  relatio  Ioannis  Baptistae  Coggini,  Rotae 
decani,  Alphonsi  Manzanedi  de  Guinônes,  et  Iagobi  Cavalerii,  eiusdem 
Rotae  auditorum. 

Le  feuillet  50  est  blanc. 

2.  (F.  51-107).  Relatio  Frangisgi  Sagrati,  archiepiscopi  Damasceni, 
Alphonsi  Manzanedi  de  Guinônes,  Ioannis  Baptistae  Pamphilu,  Rotae 
auditorum,  facta  sanctissimo  D.  Nostro  Paulo  Papae  V,  super  vita  et 
miraculis  B.  Patris  Ignatii,  Societatis  lesu  fundatoris,  super  illius 
canonizatione  formatis  extracta. 

Le  feuillet  108  est  blanc. 

3.  (F.  109-140).  Sanctissimo  Domino  Nostro  Urbano  VIII,  P.  opt. 
max.,  Toletanae  canonizationis  servae  Dei  et  virginis  Bealae  loannae 
de  Gruce,  ordinis  Seraphici  P.  S.  Francisci  de  Observantia,  relatio 
Ioannis  Baptistae  Coggini,  decani,  Philippi  Pirovani  et  Clementis 
Merlini,  Rotae  auditorum. 

4.  (F.  141-173^).  De  sanctitate  vitae,  heroicis  virtutibus,  et  mira- 
culis, quibus  in  vita  et  post  mortem  claruit  Dei  servus  loannes  Dei; 


462  MANUSCRITS    DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

fandator  religionis  fratrum  Fattebenfratelli  nuricupatoriim,  ad  san- 
ctissimum  Dominum  Nostrum  Urbanum  VIH,  pont.  opt.  max.,  relatio 
foANNis  Baptistae  Gocgini,  decani,  Philippi  Pirovani  el  Glementis 
MERLiNf,  Rotae  auditorum. 
Le  feuillet  174  est  blanc. 

5.  (F.  175-230^).  Sanctissimo  Domino  Nostro  Paulo  PP.  V.  Hispa- 
niarum  Ganonizationis  Servi  Dei  Isidori  Agricolae,  Oppidi  de 
Madrid,  Relatio  per  très  Rotae  Auditores  ab  eadem  S.  Vestra  depu- 
tatos,  nempe  Franciscum  Sacratum,  archiepiscopum  Damascenum, 
loANNEH  Baptistam  GocGiNUM,  Decannum  eiusdem  Rotae,  Alphonsum 
Manzanedo  de  Guinônez,  in  qua  processuum  acta  et  probationis 
expenduntur  et  iudicium  super  canonizatione  facienda  interponitur 
ad  prescriptum  Sacrorum  Ritualium  S.  R.  E. 

Le  feuillet  231  est  blanc. 

6.  (F.  232-251).  Sanctissimo  Urbano  VIII,  P.  0.  M.,  Toletana  Gano- 
nizationis B.  Iuliani  a  Sancto  Augustino  Relatio  Ioannis  Baptistae 
Gocgini,  Decani,  Alphonsi  Manzanedi  Patriarchae  Hierosolymitani, 
Philippi  Pirovani,  Rotae  Auditoris. 

7.  (F.  252-298).  Ad  Sanctissimum  Dominum  Nostrum  Grego- 
rium  XV.  De  sanctitate  vitae  et  miraculis  Beati  Ludovici  Bertrand!, 
Ordinis  Praedicatorum,  Relatio  Trium  Rotae  Auditorum,  Ioannis 
Baptistae  Gocgini,  Rotae  Decani,  Alphonsi  Manzanedi  de  Quinônes,  et 
Iacobi  Gavalerii,  Rotae  Auditorum. 

Le  feuillet  299  est  blanc. 

8.  (F.  300-364).  De  sanctitate  et  miraculis  quibus  in  vita  et  post 
obitum  claruit  Ancilla  Dei  et  Virgo  Soror  Maria  Magdalena  de  Pazzis, 
Ordinis  Garmelitarum  Observantium  Religiosa,  ad  SS.  D.  N.  Urba- 
num VIII,  P.  O.  M.,  Relatio  Ioannis  Baptistae  Gocgini,  Rotae  Decan  i, 
Alphonsi  Manzanedo  de  Guinônes,  Patriarchae  Hierosolymitani,  Rotae 
Locumtenentis,  et  Philippi  Pirovani,  eiusdem  Rotae  Auditoris. 

Le  feuillet  365  est  blanc. 

9.  (F.  366-407).  De  sanctitate  vitae  et  miraculis  servi  Dei 
Fr.  Paschalis  Baylon,  laici  professi  Ordinis  Minorum  Discalceatoruin 
Regularis  Observantiae,  Ad  Sanctissimum  Dominum  N.  Paulum  V, 
P.  0.  M.,  Relatio  Frangisci  Sagrati,  Archiepiscopi  Damasceni,  Ioannis 
Baptistae  Gocgini,  Rotae  Decani,  Alphonsi  Manzanedi  de  Quinônez, 
Rotae  Auditoris. 

10.  (F.  408-467),  Sanctissimo  Domino  Nostro  GregorioPapae  decimo 
quinto  Hispaniarum  canonizationis  servi  Dei  Fr.  Pétri  de  Alcantara, 
Ordinis  Minorum  Strictions  Observantiae  Sancti  Francisci,  Reforma- 
toris  Provinciae  S.  Gabrielis,  et  Fundatoris  Provinciae  S.  losephi, 
Relatio  Trium  Rotae  Auditorum  ab  hac  Sancla  Sede  deputatorum, 
Ioannis  Baptistae  Gocgini,  Decani,  Alphonsi  Manzanedo  de  Guinônes, 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  463 

Iagobi  Cavalerii,  Auditorum,  in  qua  processuum  acta  et  probationes 
expenduntur  et  iudicium  super  Canonizatione  facienda  interponitiir 
ad  praescriptum  Sacrorum  Rituum  S.  R.  E. 

11.  (F.  468-508).  Relatio  Ioannis  Baptistae  Goggini,  Decani,  Philippi 
PiRovANi,  et  Clementis  MERLiNf,  S.  Rotae  Auditorum,  facta  Sanctis- 
simo  Domino  Nostro  Urbano  VIII,  P.  O.  M.,  super  sanctitate  vitae, 
heroicis  virtutibus  et  miraculis  B.  Philippi  Benitii  Fiorentini,  Ordinis 
Servorum  B.  Mariae.  i. 

Le  feuillet  509  est  blanc. 

12.  (F.  510-575).  Sanctissimo  Domino  Nostro  Paulo  Papae  V.  Relatio 
R.  P.  D.  Alexandri  Ludovisii,  Auditoris  Rotae  Locumtenentis,  et 
Archiepiscopi  Bononiensis,  super  sanctitate  vitae  et  miraculis  servi 
Dei  Philippi  Merii,  ad  effectum  ut  dum  illius  causa  canonizationis  ad 
exitum  féliciter  perducitur,  dignetur  Sanctitas  Sua  concedere  ut  de 
ipso  tamquam  de  Beato  ecclesiasticum  officium  celebrari  possit, 
iuxta  probata  in  processibus  tam  in  Curia  quam  extra  vigorc  Litte- 
rarum  Remissorialium  fabricatis  a  RR.  PP.  Frangisgo  Penia,  Decano, 
HoRATio  Langellotto  et  DioNYSio  Simone  de  Marquemont,  et  deinde 
a  praedicto  Alexandro  Ludovisio  in  locum  dicti  Lancellotti  ad  Gardi- 
nalatus  dignitatem  assumpti  subrogato,  Rotae  auditoribus,  et  in 
dicta  causa  canonizationis  ludicibus  Gommissariis  a  Sanctitate  Sua 
specialiter  deputatis. 

Papier;  511  et  575  feuillets;  0™262  X  0™,19l;  XVIIP  siècle.  Reliure  vélin,  aux 
armes  du  pape  Benoit  XIV;  titre  doré  :  Relaliones  auditorum  sac.  rot.  rom., 
part.  I,  part,  II;  tranche  jaspée. 

3462.  (8291-98).  —  Gollegtanea  bollandiana. 

1.  (F.  1-19).  Chronicon  Lutrandi  ad  Tractemundum  (1). 

2.  (F.  20-44).  De  Scotia  et  Scotorum  nomine. 
Le  feuillet  45  est  blanc. 

3.  (F.  46-53).  Mauritii  Gatanensis  episcopi  de  relatione  reliquiarum 
sanctorum  beatissimae  virginis  et  martiris  Agathae  Gatanensis.  = 
BHL.,  n°  139. 

4.  (F.  54-75^).  Brevis  expositio  rationum  quibus  illustrissimis  ac 
reverendissimis  Gardinalibus  ostenditur  B,  Agatham  et  ortam  et 
passam  Gatanae  fuisse. 

Les  feuillets  76-77  sont  blancs. 

5.  (F.  78-114).  Summularia  expositio  demonstrativarum  rationum 
necnon  auctoritatum  auctorumque  confitentium  Beatam  Agatham  et 
orlam  et  Gatanae  passam  fuisse. 


(1)  Extraits  de  la  Chronique  de  Luitprand. 


464  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Les  feuillets  114^-117^  sont  blancs. 

6.  (F.  118-179),  M.  Antonii  Marsilh  Columnae  arehiepiscopi  Saler- 
nitani  de  vita  ac  gestis  beali  Matthaei  aposloli. 

Les  feuillets  1 79^-1 83^  sont  blancs. 

7.  (F.  184-186V).  [De  S.  Agatha]  (1). 

8.  (F.  186V-188).  In  festo  S.  Alhanasii  Calanensis  (S>). 

9.  (F.  188-189V).  In  festo  S.  Agathae...  sermo  S.  Alduelmi...  lib.  de 
Virgin,  cap.  21.  =  PL.,  t.  LXXXIX,  col.  142-43. 

10.  (F.  189^-190).  Infra  octavam  sanctae  Agathae,  sermo  S.  Eulo- 
Gii.  =  Jbid.,  t.  CXV,  col.  805. 

11.  (F.  190-190v).SermoS.THOMAE  Aquinatis. 

12.  (F.  190^-195*').  Infra  octavam  sanctae  Agathae  sermo 
S.  Methodii. 

13.  (F.  196-198).  De  S.  Leone  thaumalurgo  episcopo  Catanensium. 

14.  (F.  198*).  In  festo  S.  Berylli  primi  episcopi  Catanensis. 

15.  (F.  199- 199^^).  In  festo  S.  lacobi  episcopi  et  martyiis  Cata- 
nensis. 

16.  (F.  200-201V).  In  festo  S.  Cataldi  episcopi  (3). 

17.  (F.  201V.202V).  In  festo  S.  Philippi  Agyrini. 

18.  (F.  203-203^).  [Notae  de  festis  sanctorum  Catanensium]. 

19.  (F.  203V.205V).  In  festo  S.  Euplii. 

20.  (F.  205^-207).  In  festo  translationis  sanctae  Agathae. 

21.  (F.  207-208).  In  festo  S.  Sabini. 

22.  (F.  208-209*').  In  festo  sancli  loannis  archidiaconi  Catalensis. 

23.  (F.  210-211).  Desancto  Felice. 

24.  (F.  21 1-21  Iv).  In  festo  S.  Everii. 

25.  (F.  211^-213).  In  festo  translationis  sanctae  Agrippinae. 

26.  (F.  213*-214v).  In  festo  sanctae  Agrippinae. 

27.  (F.  215-218).  Nomina  sanctorum  et  beatorum  civium  et  incola- 
rum  civitatis  Urbini. 

Papier;  218  feuillets  ;  0'",'286  X  0'°,201  ;  XVIII*  siècle.  F.  1,  il  y  a  la  note  :  Musei 
SS.  Socielalis  lesu  Anlverpiae.  Allatus  liber  est  annn  1700  Itoma  per  C.  I  (4)  cum 
reliquiis  scriplorum  et  coUectaneorum  Palris  Inrkhofjer.  Sur  le  môme  feuillet,  il  y  a 
l'ex-libris  )J<  MS.  143  de  la  bibliothèque  des  anciens  Bollandistes.  Demi-reliure 
moderne;  au  dos,  les  titres  dorés  des  diverses  pièces  et  le  chiffre  couronné  de 
Léopold  I*'. 

3463.  (8299-300).  —  Vitae  sanctorum  Umbriae. 
1.  (F.  1-lv).  Index. 


(1)  Ex  labulis  Ecclesie  Calanensis. 

(2)  Ex  Petro  Argivorum  episcopo. 

(3)  Cf.  BHL.,  n"  1652. 

(4)  Conradum  lanningum. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  465 

2.  (F.  2-14V).  Vita  et  obitus  sancti  Amici  (1).  =  BHL.,  n°  388. 

3.  (F^  14^-19^).  Passio  S.  loannis  archiepiscopi  Spoletani  (2).  = 
Ibid.,  nnos  4437  et  4438. 

4.  (F.  20-21^).  Sancti  Laurentii  confessons  illuminatoris  episcopi 
Spoletani  (3). 

5.  (F.  21^-22^).  Vita  vel  transitas  sancti  lohannis  Paranensis  (4).  = 
BEL.,  n°  4420. 

6.  (F.  23-31V).  Vita  di  F.  Geccarello  da    Gubbio,  fondatore  dcl 
convento  di  S.  Ambrogio. 

7.  (F.  32-38V).  Vita  del  beato  Arcangelo  da  Bologna. 

8.  (F.  39-42).  Vita  S.  Erculani  episcopi  Perusie  (5).  Inc.  Undecim 
fratribus  qui  de  partibus  Syrie  venerunt. 

9.  (F.  42^-44^").  Vita  beati  Leviani  Fulginatis  (6). 

10.  (F.  44v-46>').  Vita  S.  Euticii  abbatis  (7). 

11.  (F.  46V.47V).  Vita  S.  Barritalis. 

12.  (F.  47^-49).  Vita  sanctorum  Garpophori  presbiteri  et  Abundii 
diaconi  (8), 

Les  feuillets  49^-52^  sont  blancs. 

13.  (F.  53-55V).  In  festo  S.  Herculani  (9). 

14.  (F.  56-58V).  Vita  S.  Victorini  (10).  -=  BEL.,  n°  8597. 

15.  (F.  58^-65v),  Vita  S.  Grispolii  (1 1). 

16.  (F.  66-70^').  ActaS.  Sextiae  presbyteri  et  confessoris(l2). 

17.  (F.  71-78^).    Lectiones   de  S.  Felicissimo,  confessore   Nuce- 
rino(13). 

18.  (F.  78^-84).  De  vita  B.  Glarae  virginis  Montisfalconis  (14). 


(1)  Ex  archivio  episcopalus  in  cathedrali  Spoleli  in  tribus  libris  Lectionarii  pcr- 
magnis  anliquis,  ex  archivio  per  D.  liartliolomeum  Tiberium  Spolelanum  exarala 
...  tomop'"",  pag.  162. 

(2)  Ad  pag.  110  dicli  Leclionari  Spoleli. 

(3)  In  lomo  11  ad  pag.  147.  Cf.  Acla  SS.,  Eebr.  1. 1,  p.  364  sqq. 

(4)  Ul  in  1°  20  Passionarii  Spoletani  ad  pag.  182. 

(5)  Ut  in  Passionario  Spoleli,  lo.  2,  pag.  173. 

(6)  Extrada  e  perveteri  Ureviario  manoscritto  asservato  in  ecclesia  cathedrali 
S.  Laurentii  Perusiae. 

(7)  Ex  tomo  2"  Passionarii  cathedralis  Spoletipag.  226  et  in  to.  3" pag.  93. 

(8)  Extrada  ab  Archivio  communis  Spoleti  in  libro  perveteri  et  in  libro  ms. 
ccclesie  S.  Salvatoris  Spoleti ...  pag.  45. 

(9)  Ex  ledionario  antiquo  ms.  ann.  1212  asservato  in  archivio  cathedralis 
Assisii  ad  fol.  49. 

(10)  Ex supradido  Ledionario  ...  in  cathedr.  Assisiiadfol.  77. 

(11)  In  ledionario  antiquo  cathedralis  Assisii  ad  paginam  235. 

(12)  Desumpta  ex  vctuslissimo  tomo  2"  ms.  perusino  Passionario  seu  lectionario 
pag.  228  ecclesiae  cathedralis  Spoletinae. 

(13)  Ex  antiquo  ms.  codice  Nuceriae. 

(14)  Ex  Annal.  Bezoviiaddit.  ad  Annales  Baronii  sub  anno  Domini  1308. 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T.  V.  30 


466  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

19.  (F.  84-85).  Vita  B.  Clarae  Montefalco  (1). 

20.  (F.  85V-88).  Vita  S.  Medici  martyris  (2).  =  BHL.,  n°  5877. 

21.  (F.  88-89^).  In  sanctorum  martirum  Victoris  et  Coronae  (3).  = 
Ibid.,  n"  8559. 

22.  (F.  90-91).  Vita  S.  Fulgentii  martiris  (4). 

23.  (F.  91V-98).  Passio  S.  Aemiliani  (5).  =  BHL.,  n°  107. 

24.  (F.  98^^-101).  Acta  sanctorum  martyrum  Victoris,  loannis  et 
Stephani  (6).  Inc.  Tempore  Antonini  pii. 

25.  (F.  lOlv-108).  Vita  S.  Ruphini  episcopi  martiris  et  S.  Cassidii 
sacerdotis  (7).  =  BHL.,  n°  7361. 

26.  (F.  108^-111).  ActaSS.  Rufini  et  Cesidii  martyris  (8).  =  Ihid., 
n"  7360. 

27.  (F.  lllv-112).  [Acta  eorumdem]  (9). 

28.  (F.  112V-118V).  Vita  S.  Ruphini  episcopi  Marsorum  (10).  = 
BHL.,  n»  7362. 

29.  (F.  119-123V).  VilaS.  Lazari  monachi.  Inc.  Temporibus  itaque 
fuit  Gonradi  invictissimi  régis  Romanorum. 

30.  (F.  124-128^.  Passio  S.  luvenalis  martyris.  =  BHL.,  n°  4614. 

31.  (F.  129-131).  De  translatione  corporis  S.  luvenalis  (11).  = 
Ibid.,  n»  4615. 

32.  (F.  131V-133).  Vita  S.  Secundi  martyris  (12).  =  Ibid.,  n«  7559. 

33.  (F.  134-137V).  De  S.  Gemino  confessore  (13). 

34.  (F.  137^.142).  [De  S.  Gemino]  (14). 


(1)  Ex  Waddingo,  annal,  minor.,  tnm.  .?,  pag.  Oô  mb  anno  ChrUli  1308. 

(2)  Ex  anliqun  Ureviario  ms.  membraneo  circa  ann.  1350,  ad  usum  fralrurn 
minorum  lerrae  OtricuU. 

(3)  Exeodembreviario. 

(i)  Ex  breviario  antiquo  manuscriplo  pergameno  in  ecclesia  Sancle  Marie  Terre 
OtricuU. 

(5)  Proul  legilur  in  veleri  nu.  tomo  2pag.  138  archivii  catliedralis  Spoleli. 

(6)  Ex  anliquo  codice  exislenle  in  Collegiala  ecclesia  S.  loannis  apostoli 
Celani. 

(7)  Ex  duobus  anliquis  codicibus  existenlibus  in  Collegiala  ecclesiae  SS.  Ruphini 
et  Cassidie  Transaquis  Terrae  Marsorum. 

(8)  Ex  leclionario  antiquo  scripto  in  pergameno  in  Calhedrali  ecclesie  Pisto- 
riensis. 

(9)  Ex  codice  manuscripto  pergamenae  paginae  asservato  in  monasterio  monia- 
lium  ordinis  S.  Henedicli  in  dicta  civitate  [Pistoriensi].  C'est  la  fin  des  Actes 
précédents  qui  manque  dans  l'édition. 

(10)  Ex  leclionario  manuscripto  a  Maurino  siveanno  1215  existente  in  Collegiala^ 
S.  Laurenlii  Hispali. 

(11)  Ex  antiquissimo  breviario  ms.  membraneo  in  calhedrali  yarniae. 

(12)  Ex  leclionario  pervetaslo  in  Collegiala  ecclesie  S.  Laurenlii  Hispalli. 

(13)  Ex  libro  Proposilionum  consistorialium  tom.  2,  fol.  561. 

(U)  Ex  codice  anliquo  ms.  in  ecclesia  terrae  sancli  Gemini  in  Breviario parvo. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  467 

35.  (F.  143-146).  Vita  et  martyrium  SS.  Vincentii  episcopi  Meve- 
natis  et  Benigni  diaconi  eiiis  germani  (1).  ==  BHL.,  n°  8676, 

36.  (F.  147-150^).  In  festo  S.  Savini  episcopi  et  martyris  (2).  = 
Ihid.,  no  7451. 

37.  (F.  151-158').  Copia  legendae  seu  historiae  beati  Angeli  (3).  == 
Ihid.,  n»  463. 

38.  (F.  159-159^).  Hymnus  in  laudem  B.  Angeli  Gualdensis. 

39.  (F.  159'-160v).  Narratio  gestorum  et  sanctae  vitae  et  felicis 
obitus  sancti  vivi  Angeli  Lontarii  (4).  =  BHL.,  n°  462. 

Papier;  160  feuillets,  plus  trois  de  garde;  O^.SyS  X  O^SOa;  XVIIe  siècle.  Ce 
volume  provient  des  anciens  Boliandistes;  f.  1,  il  y  a  la  cote  -fff.  MS.  161.  B.  14  ; 
B.  15  de  leur  bibliothèque.  Sur  le  deuxième  feuillet  de  garde,  on  lit  cette  note 
écrite  par  le  P.  Janning  :  Vilarum  a  lacobillo  donalarum  pars  i»  et  pars  2": 
Demi-reliure  moderne  ;  au  dos,  le  titre  doré  :  lacobilU.  Vilae  sanclorum  Umbriae, 
et  en  dessous,  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I". 

3464.  (8306-17).  —  Gollegtanea  bollandiana. 

1.  (F.  Iv).  Index  (5). 

2.  (F.  2-6).  S.  P.  N.  loANNis  monachi  et  presbyteri  Damasceni 
historia,  narratio  in  diem  natalem  Domini  et  Dei  et  servatoris  nostri 
lesu  Ghristi  (6). 

Les  feuillets  6^-7^'  sont  blancs. 

3.  (F.  8-9).  Historia  vitae  S.  Parascaviae  seu  Praxedis  Ruthenae 
virginis,  ducissae  Poloniae  (7). 

4.  (F.  9-9*).  Vita  SS.  martyrum  Romani  et  Davidis  vulgo  Glebi  et 
Borissi  principum  Russiae  (8). 

5.  (F.  10-10').  Martyrium  SS.  loannis,  Antonii  et  Eustachii,  litua- 
nice  dictorum  Kruhlec,  Mihlec  et  Nigito. 

6.  (F.  10'-15').  Historia  de  imagine  Korsunensibeatissimae  virginis 
Mariae. 

7.  (F.  ll'-12).  Historia  SS.  martyrum  Musaelis  Gzendariensis, 
principis  et  Theodori  famuli. 


(1)  Exarala  ex  quodam  libro  peranliquo  manuscripto  in  pergameno  existenle 
apud  Paires  S.  Dominici  de  Mevarria. 

(2)  Ex  codice  antiquo  ms.  in  cathedrali  Assisii  fol.  230. 

(3)  Quae  reperilur  in  ecclesia  S.  Benedicli  de  Gueldo  ...  in  vetuslo  codice  ms. 
membraneo  in  capsa  deposili  eiusdem  beali. 

(4)  Ex  anliquo  ms.  membraneo  ...  in  conventuS.  Francisa  Gualadi. 

(5)  Écrit  par  le  P.  Conrad  Janning,  bollandiste. 

(6)  Ex  interprelalione  Leonis  Allalii. 

(7)  Note,  p.  9:  Auclore  Marlino  Baronio  laroslaviense  clerico  excuiusmanu- 
scriplis  haec  habui. 

(8)  Cf.  BHL.,  n»  734. 


468  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

8.  (F.  12-13^).  Hisf  oria  vitae  B.  Isidori  natione  Rulheni. 

9.  (F.  13V-14V).  Vil  a  beati  Sergii. 

10.  (F.  14^-15).  Vila  beati  Patris  Alexii  Viriosolensis  melropolitae. 
Les  feuillets  15-17^'  sont  blancs. 

11.  (F.  18).  Vaticinium  XXV.  En  latin  et  en  italien. 

12.  (F.  19-23V).  Vita  S.  Parasceves  virginis  (1). 
Les  feuillets  24-26  sont  blancs. 

13.  (27-20).  Annotationes  aliquot  pro  sanclitale  B.  loannis  Mauro- 
ceno. 

14.  (F.  29-30).  [Do  S.  Gerardo  Sagrado]. 

15.  (F.  31-31V).  [De  S.  Basilio]. 

16.  (F.  32-32^).  Vita  brevis  venerabilis  loannis  Mazzae  Cartusiani 
prope  Neapolim. 

17.  (F.  SS-Sô'').  Canones  Hebraeorum  pro  fcriarum  translationc. 

18.  (F.  37-38").  [De  vila  B.  Mariae  virginis]. 

19.  (F.  39-76).  Kalendariuin  sanctorum  a  ianuario  usque  ad  diem 
V  augu.sti. 

20.  (F.  77-88).  Brevis  conciliorum  historica  synopsis. 

21.  (F.  89-90»).  Dubio  sopra  la  rcvcllatione  dell'  ordine  délia 
Sma  Trinita  fatta  da  Innocenlio  III. 

22.  (F.  91-92^).  [Epistola  Georgii  Flexii.  Sebenici,  6  maii  1635.  De 
imagine  B.  M.  Virginis  que  lacrimata  est  Sebenici]. 

23.  (F.  93).  R.  P.  Paulini  Klodauski  ...  pro  lypo  Romae  a  magistro 
sacri  palatii  non  ...  approbala. 

Suit  un  exemplaire  imprime  des  »_ai.sw  >i.=a.n  iOctxml»,  lîomae 
ex  typog raphia  linguaram  externarum  MDCVllL 

24.  (F.  98-101).  [Epistola  Benedicti  Salvage  ad  P.  Melchiorem 
Inchofer.  Messanae,  23  februarii  1630].  En  italien. 

25.  (F.  102-103).  [Duae  epistolae  HermaiNni  Crumbach  ad  P.  Mel- 
chiorem Inchofer.  Goloniae,  10  novembris  1640  et  23  febr.  1641 J. 

26.  (F.  104-105V).  [De  Rosario  B.  Mariae  virginis]  (2). 

27.  (F.  106-106V).  [De  cruce  Ghristi.  Notae]. 
Le  feuillet  107  est  blanc. 

28.  (F.  108-111).  [De  epistola  B.  Mariae  virginis  ad  Messanenses]. 

29.  (F.  112-113).  [Epistola  P.  Francisci  de  Bivaz  ad  Melchiorem 
Inchofer.  Vallisoleti,  8  aprilis  1630]. 

Papier;  113  feuillets;  O-.STS  X  O^.SOt;  XVII*  siècle.  F.  18,  dessin  à  la  plume 
représentant  un  château  menacé  par  six  mains.  Ce  volume  provient  de  la  biblio- 
thèque des  Boliandistes.  Demi-reliure  moderne,  maroquin. 


(1)  Ex  Horologio  Slavonico  sub  anno  1547  Veneliis  impresso  in  lalinum  dans-' 
laloper  P.  fralrem  Raphaelem  Levacovics  Croalam. 

(2)  Traduction  italienne  de  l'opuscule  de  Louis  de  Blois. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  4G9 

3465.  (8348-64).  —  Analecta  Bollandiana. 

1.  (F.  1).  Analecta  hoc  tomo  simul  compacta.  [Index]. 

2.  (F.  2-43).  [NiGAsius  Baxius  Antverpianus].  Classis  ereniitornm 
S.  Augustini  Hispanorum  scriptorum.  —  Itali  eremitae  S.  Augusiini 
scriptores.  —  Angli  eremitae  S.  Augustini.  —  Germani...  Galli... 
Belgae  scriptores  eremitae  S.  Augustini. 

3.  (F.  43^).  [Andréas  ScHOXTUsJ.Consilium  sodalibusAugustinianis. 
Suivent  des  imprimés  : 

a)  Historia  passionis  B.  Caeciliae  virginis...  ah  Antonio  Bosio, 
Bomae  MDC. 

b)  Sandorum  trium  episcoporum...  Isidori  Hispalensis,  lldefonsl 
Toletano,  Gregor'd  cardinalis  osfiensis  a  D.  Gonstantino  Gaietano, 
Bomae  MDC VI. 

c)  Brève  istoria  di  Meda  e  traslafione  de'  Santi  Aimo  e  Vermondo... 
da  Emanuele  Lodi.  Milano,  MDCXXIX. 

d)  Triumphns....  D.  Casimiro  princlpi....  anno  MDCXXXVI.... 
Vilnae...  panegijrico  repraesentatus...  a  P.  Ioanne  RYWOCKr,  S.  I., 
Vilnae,  1637. 

4.  (F.  44-46).  Vita  sanctarum  virginum  Bovae  et  Dodac  (1).  = 
BHL.,  n»  1435,  avec  le  troisième  prologue. 

Les  feuillets  47^-48^'  sont  blancs. 

Vient  ensuite  un  imprimé  :  Defensio  contra  epistolani  apologeticam 
Patris  Claudii  Du  Vivier...  opéra  et  lahore  F.  I[ohannis]  G[happot] 
minimus  Biirgiindus,  Farisiis  MDCXXVIII. 

5.  (F.  49-54).  La  copie  des  miracles  de  saint  George  martir 
lesquelz  ont  été  pris  d'un  viel  livre  do  leglise  de  Saint  Florent 
de  Roie,  lesquelz  ont  esté  faict  en  leglise  de  Saint  George  proche 
de  Roie  (2). 

Les  feuillets  54^-57^  sont  blancs. 

Suit  un  imprimé  :  Ad  S.  Genovefam  urhis  paironam  saturum 
Carmen  Dyonisii  Petavii,  Parisîis,  MDC  LU. 

6.  (F.  58-63).  Offîcium  in  depositione  et  translatione  sancti  Geraldi 
abbatis  et  confessons  ac  primi  fundatoris  monasterii  beatae  Mariae 
Sylvae  maioris. 

7.  (F.  64-7 1^).  Vita  sancti  Gregorii.  Inc.  Sanctus  igitur  vir  Dei 
Gregorius  senatoria  styrpe  progenitus  Gordiani  videlicet.  Des.  mutil. 
Gonsultum  suorum  petiit  atque  eos  ut  audivit... 


(1)  Desumpla  parlim  ex  officiis  propriis  feslorum  monasterii  S.  Pétri  ad  moniales 
urhis  Remensis,  parlim  ex  Breviario  metropolilanae  ecclesiae  Remensis.  De  l'écriture 
d'Henschenius  :  Accepi  Remis  a  P.  Henrico  Marcellio. 

(2)  Texte,  en  vieux  français,  des  miracles  publiés  dans  Acta  Sandorum,  Aprilis, 
t.  III,  p.  loi,  n°  68  sqq.  =  BHL.,  n°  3399. 


470  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

8.  (F.  72-75^).  Incipit  vita  vel  passio  B.  Praeiecti  episcopi  et  mar- 
tyris.  =  i^-ffL.,n<'6917. 

9.  (F.  16-77").  Nonnulla  singularia  pro  modo  historiae  do  B.  Alberto 
iam  episcopo  Verccllensi  (1). 

10.  (F.  78^).  loANNES  PicARDus  Bellovacus  ad  S.  Vicloris  Parisiensis 
canonicus  regularis.  [Nota  de  Vita  S.  ReguliJ. 

11.  (F.  79-lOOv).  Vita  beatissimi  Reguli.  =  BHL.,  n»  7107. 

12.  (F.  101-102).  Prosa  ad  laudem  sancti  Reguli.  =  RH.,  n°  10426. 
Oraliones. 

13.  (F.  102V.103).  Hymnus  [S.  Reguli].  =  Uid.,  nn°«  17415  et  5221. 

14.  (F.  103^-104^).  Exlraicts  des  figures  contenues  en  la  tapisserie... 
touchant  la  légende  cy  devant  escripte  et  icelle  est  tandue  au  cœur 
la  dicte  église  S*  Rieule. 

Les  feuillets  105-108^  sont  blancs. 

15.  (F.  105^-113^).  Praefatio  Niconis  diaconi  et  monachi  in  relatione 
nobilitatis  et  miraculorum  S.  Richarii  (2)....  Parlicula  miraculorum.= 
BHL.,  nno"  7243  et  7244. 

16.  (F.  114-114V).  Epitaphium  S.  Helenae. 

17.  (F.  115-124^).  Vita  sancti  ac  beatissimi  confessons  Christi 
Gualarici  abbatis.  =  BHL.,  n°  8762. 

18.  (F.  124V-125'').  Homilia  beati  Gregorii  papae.  =  PL.,  t.  LXXVI, 
col.  1139. 

19.  (F.  125^-130).  Corporis  sancti  Gualarici  relatio.  =  BHL., 
n°  8763. 

20.  (F.  131-143').  [Carmen  de  vita  et  de  relatione  S.  Walarici].  — 
Ibid.,  no  8763. 

21.  (F.  144).  [Notae  de  vita  S.  Walarici]. 
Les  feuillets  144^-145^'  sont  blancs. 

22.  (F.  146-147).  [Officium]  S.  Secundi  marliris. 

Papier,  sauf  les  feuillets  64-71  qui  sont  en  parchemin  el  écrits  au  XII*  siècle  ;  le 
reste  du  manuscrit  est  du  XVII»  siècle;  0'",2'2  X  0",165.  Ce  volume  provient  de  la 
bibliothèque  des  anciens  Bollandistes.  Reliure  du  XVII»  siècle;  vélin,  fermoirs  en 
cordons  de  chanvre. 

3466.  (8402).  —  Hippolytus  Marracgius.  Vindicatio  S.  Catharinae 
Senensis  a  commentitia  revelatione  eidem  S.  Catharinae  Senensi 
appicta  contra  immaculatam  conceptionem  Beatissimae  virginis 
Mariae. 


(1)  On  lit  f.  77'  :  Ad  nulum  admodum  R.  Palris  loannis  Baptistae  Cerruti 
Recloris  el  depraesenti  collegio  Socielalis  lesu  Bencnenili  scripsi  ego Marcus  Aurelius 
Cuianas. 

(2)  Copie  de  Papebroch:  Exms.  Cislerc.  cod.  2  sub  finem. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  471 

Papier;  57  feuillets;  O-.a?  X  0™,20  ;  XVIIP  siècle.  F.  1,  il  y  a  la  cote  :  ^  iVS.  187'^ 
de  la  bibliothèque  des  anciens  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne. 

3467!  (8403).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1).  Index  (1). 

2.  (F.  2-5).  Legenda  SS.  Laurentini  et  F^.Y%enWm.=^BHL.,  n°  6632. 

3.  (F.  5^).  Kalendarium  Aretinum. 

4.  (F.  6-8^).  Legenda  sanctorum  Gaudenti  et  Gulumati.  =  BHL., 
n°  3274. 

5.  (F.  9-10).  In  feslo  S.  Donati  episcopi  et  martyris.  Inc.  Apud 
Tusciam  civitate  Aretio. 

6.  (F.  10V-20V).  Alia  legenda  de  beato  Donato.  =  BHL.,  n"  2294. 

7.  (F.  21-22).  [De  reliquiis  sanctorum  Aretinorum]. 

Papier  ;  22  feuillets  ;  0°',272  X  0"',20  ;  XVII»  siècle.  Ce  volume  provient  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes,  car  f.  1,  il  y  a  la  cote  :  )J(  MS.  161.  B.  5. 
Demi-reliure  moderne. 

3468.  (8420).  —  De  imagine  vultus  Christi. 

1.  (F.  1-10).  Liber  Lebonii  diaconi  de  inventione  et  revelatione  ac 
et  translatione  venerabilissimi  ac  sanctissimi  vultus  de  Lucca  (2).  = 
BHL.,  n»  4236. 

2.  (F.  10-44).  [De  miraculis  factis  per  Imaginem  vultus  Christi]. 

Papier;  44  feuillets;  0'",277  X  0'",20;  XVIIP  siècle.  Ce  volume  provient  de  la 
bibliothèque  des  anciens  Bollandistes,  où  il  était  coté  ^  Ms.  172.  Demi-reliure 
moderne. 

3469.  (8423-24).  —  Vitae  sanctorum. 

1.  (F.  1-6^).  Passio  bealissimi  Marci  Atinensis  episcopi  ab  Ade- 
NULPHO  Gapuanae  sedis  archiepiscopo  scripto.  =  BHL.,  n»  5298. 

2.  (F.  6^-7).  Hymni  in  laudem  eiusdem  martyris.  =  RH.,  nn°«  1163, 
17225  et  9417. 

3.  (F.  7-7^).  Versus  in  laudem  eiusdem.  =  BHL.,  n°  5300. 

4.  (F.  7^-14^).  Miracula  sancti  Marci  martyris. 

5.  (F.  14^).  Passio  sancti  Pasicratis  martiris  Atinatis.  ==  BHL., 
n«  6470. 

6.  (F.  14^-16^).  Passio  sanctorum  martyrum  Atinensium  Nicandri 
et  Marciani.  =  Ibid.,  n"  6074. 

7.  (F.  16^-17^').  Sanctorum  martirum  Marci,  Nicandri  et  Mar- 
ciani (3). 

8.  (F.  17v).  Hymnus  in  laudem  eorundem.  =  BH,  n°  17901. 


(1)  Écrit  par  Papebroch. 

(2)  Ex  codice  Reg.  Val.  ;  n»  487,  pag.  1". 

(3)  A  la  fin,  il  y  a  la  note  :  Hucusque  de  sanclis  Pelri  diaconi  Casinensis  historia. 


472  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

9.  (F.  18-18^).  Sernio  domni  Ioannis  Alinensis  episcopi. 

10.  (F.  19).  Sermo  domni  Bonifacii  Atinensis  episcopi. 

11.  (F.  19-19^).  Sermo  domni  Pétri  diaconi  Casinensis  coenobii. 

12.  (F.  19^-20^).  Sermo  domni  Leonis  Atinensis  episcopi. 

13.  (F.  20^-21).  Invenlio   et  translalio  corporis  beati  Secundini 
martiris  Atinensis. 

Inc.  Martir  inclite  salutem 
Secundine  dignare. 

15.  (F.  21^-23).  Passio  sancli  Iuliani  martiris. 

16.  (F.  24-24^).  Sermo  Domni  Pétri  diaconi  Casinensis. 

17.  (F.  24^-25).  Alius  sermo  supradicti  domni  Pétri  diaconi  Casi- 
nensis. 

18.  (F.  25-26).  Sermo  domni  Leonis  venerabiiis  episcopi  Athinatis. 

19.  (F.  26-27).  Sermo  domni  Leonis  episcopi  Athinatis. 

20.  (F.  27-27^).  Sermo  Pétri  diaconi  et  monachi  Casinensis. 

21.  (F.  27^-29*).  Sermo  domni  Pétri  diaconi  et  monaclii  Casinensis. 

22.  (F.  29^-30^).  In  passione  sanclorum  martirum  Marci,  Passi- 
cratis,  Nicandri  et  Marciani  auctore  Domino  Petro  diacono. 

23.  (F.  30^-31»).  Incipit  passio  eorundem.  Des.  inutil,  ut  erga  iliorum 
culturam... 

Papier;  31  feuillels;  0».278  X  0M%:  XVIII»  siècle.  F.  1.  il  y  a  la  cote  *  MS.  IGt 
de  la  bibliothèque  des  anciens  BoUandistes  et  la  note,  de  la  main  de  P.  Papebrocli  : 
Dono  Ugellii. 

3470.  (84-30-34).  —  Collectaxea  Bollandiana. 

1.  (F.  1).  Titre. 

2.  (F.  2-3).  [GuiLLELMus  Cuperus].  Compendiosa  hisloiia  de  origine 
et  progressa  hiiius  controversiae. 

Suivent  plusieurs  documents  imprimés  : 

a)  Les  trois  lettres  d' Antoine  Brémond,  viris  pacificis  Antmrpien- 
sibus  editoribus  Actorum  Sandorum. 

b)  h'Apologia  pro  hagiographis  Antverpiensibus,  Coloniae  anno 
MDCCXXXV. 

c)  Édition  belge  des  trois  lettres  d' Antoine  Brémond,  1734-173G. 

d)  Apologia  quinta  ad  viros  pacificos  Antverpienses,  quarto  idus 
ianuarii  anno  MDCCXXXV. 

e)  Apologia  altéra  pro  hagiographis  Antverpiensibus  Societatis  lesti, 
Coloniae  anno  MDCCXXXV. 

3.  (F.  4-5).  [G.  Cuperus].  Monilio  circa  sequens  Macchiavelii  opu- 
sculum. 

Puis  encore  des  imprimés  : 

a)  De  origine  S.  F.  Dominici...  auctore  Alexandro  Magghiavellio. 
Ferrarae  MDCCXXX  V. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  473 

b)  Duae  litterae  viris  pacificis  Antverpiensibus  editorihus  Actorum 
Sanctorum,  1734  et  1735. 

4,  (F.  6-94).  Apologia  tertia  pro  hagiographis  antverpiensibus 
Societatis  lesu  adversus  duas  posteriores  scriptoris  anonymi  epi- 
stolas...  auctore  Germano  quodam  romano  calholico.  Goloniae,  anno 
MDCCXXXV1{\). 

Papier; 94  feuillets, pour  la  parlie  manuscrite ;0'",22X0'",165;XVIIP  siècle  (1736). 
Ce  volume  provient  de  la  Bibliothèque  des  anciens  Bollandistes,  il  semble  être  de 
la  main  du  P.  Guillaume  Guperus.  Reliure  du  X VIP  siècle,  parchemin;  fermoirs  en 
boyaux. 

3471.  (8484).  —  Vitae  apostolorum. 

1.  (F.  1-2^).  [Eplstola  Reinoldi  Dehnii  S.  I.  Loobii,  7  ianiia- 
rii  1666]  (2). 

2.  (F.  3-4).  Sermo  Melitonis  episcopi  de  quodam  Leucio. 

3.  (F.  4V-24V).  Virtutes  apostolorum  Pétri'  et  Pauli  (3).  =  BHL., 
nn°«  6663,  6674, 6657. 

4.  (F.  25).  Annotatio  [ad  praecedens  martyrium]. 

5.  (F.  26-29).  Passio  sancti  lacobi  fratris  Domini.  =  Ibid,  n°  4089. 

6.  (F.  29-30V).  Passio  S.  Philippi  apostoli.  =i6/(^.,n'^  6814. 

7.  (F.  30v,  32-32V).  Notae. 

8.  (F.  31).  [Epistola  Reinoldi  Dehnii.  Leobii,  18  martii  1666]. 

9.  (F.  33-52V).  Miracula  beati  Andreae  apostoli.  =  BHL.,  n»  430. 

10.  (F.  53-55).  Passio  S.  Andreae  apostoli.  =  Ibid.,  n»  429. 

11.  (F.  55-56^).  Ad  miracula  S.  Andreae  apostoli  et  passionem  eius 
notae. 

12.  (F.  57-60^').  Passio  sancti  lacobi  fratris  lohannis  apostoli  et 
evangelistae.  =  BHL.,  n°  4057. 

13.  (F.  61-77^).  De  virtutibus  sancti  lohannis  apostoli  et  evange- 
listae. =  Ibid.,  n"  4316. 

14.  (F.  77V-78).  Notae. 

15.  (F.  79-95).  De  miraculis  beati  Thomac  apostoli.  ==  BHL., 
n°  8140. 

16.  (F.  95-96V).  Notae. 

17.  (F.  97-102).  Passio  sancti  Bartholomaei  apostoli.  =  Ibid., 
n«  1002. 

18.  (F.  102-102V,  101-105V).  Notae. 


(1)  Cette  apologie  est  restée  inédite. 

(2)  F.  1,  il  y  a,  en  marge,  l'analyse  de  cette  lettre  par  G.  Ianning  :  Animadversio 
in  encomium  Syncelli  de  Dionysio  Areopagita. 

(3)  Ex  codice  manuscriplo  oUm  monasterii  sanctorum  Pelri  et  Pauli  apostolorum 
in  Wissenburg,  qui  nunc  est  amplissimi  Henrici  lulii  lUumii. 


474  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

19.  (F.  103-103^).  [Epistola  Reinoldi  Dehnii  ad  Papebrochium. 
Leobii,  22  iulii  1666]. 

20.  (F.  104-114).  Passio  sancti  Matlhaei  aposloli.  =  BEL.,  n°  5690, 
le  prologue  manque. 

21.  (F.  114-115).  Notae. 

22.  (F.  116-123^).  Passio  sanclorum  apostolorum  Simonis  Chana- 
naei  et  ludae.  =  BHL.,  n°  7749. 

23.  (F.  124-125).  Notae. 

24.  (F.  126^).  [Epistola  Reinoldi  Dehnii.    Viennae,  16   septem- 
bris  1665]. 

25.  (F.  127).  Index  (1). 

Papier;  127  feuillets;  0»,196  X  0»,15;XVII«  siècle.  Ce^volume  proîient  des 
anciens  Bollandistes.  Reliure  moderne.parchemin, 

3472.  (8495-505).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index  (2). 

2.  (F.  1^-2).  [Epistola  Francisci  Xaverii  Pères  ad  Godefridum 
Henschenium,  Bruxellis,  5  iunii  1669]. 

3.  (F.  3).  [Epistola  Ioannis  Baptistae  Chapuis,  canonici  theologi 
cathedralis  Derlonae.  Dertona,  15  februarii  1662]. 

4.  (F.4-11V).  Pro  notitia  sanctorum  civitatis  et  dioecesis  Dertonae. 
Le  feuillet  12  est  blanc. 

5.  (F.  13-19).  [Collectae  de  sanclis  Angliae]  (3). 
Les  feuillets  19^-20^'  sont  blancs. 

6.  (F.  21-21^).  Edicio  Gaufridi  Arturi   Monumctensis  de  gestis 
Britonum.  Inc.  mutil...  digne  susceptus  est. 

7.  (F.  21^-35*').  Henricus  archidiaconus  Hunlingdonensis  de  sanctis 
Angliae. 

Le  feuillet  36  est  blanc. 

8.  (F.  37-45).  [Lettres  de  Gérard,  chanoine  de  Sarlat,  à  Papebroch, 
4  mars  1671,  5  juillet  1673,  4  mars  1671,  17  avril  1675].  En  français. 

9.  (F.  46-47*).  [Lettre  de  J.  Mussibotte,  chanoine  du  Mans,  au 
R.  P.  Jobau,  Le  Mans,  6  septembre  1668]. 

10.  (F.  48).  Index  sequentium  (4). 

11.  (F.  48-49).  [Epistola  Antonii  van  Papenbroch  ad  Danielem 
Papebrochium.  Ipris,  8  augusti  1664]. 

12.  (F.  50-5 Iv).  [Epistola  Iacobi  De  Boves  ad  Henschenium.  Mon- 
strolii,  15  septembris  1664]. 


(1)  De  l'écriture  de  Papebroch. 

(2)  De  récriture  de  Papebroch. 

(3)  Ex  missali ...  adusum  anglicanae  ecclesiae dalo  coenobio  Gemmelicensi. 

(4)  De  l'écriture  de  Papebroch. 


COLLEGTANEA    BOLLANDIANA  475 

13.  (F.  52-52V,  54-55V).  De  sanclo  Salvio  (1).  =  BHL.,  n°  7470. 

14.  (F.  53-53v).  [De  corporibus  sanctorum  quae  sunt  in  abbatia 
sancti  Salvii  de  Monstreolo]. 

15.  (F.  55^-56^).  [De  sancto  Salvio].  Inc.  Erat  quippe  beatus 
Salvius  Tultu  decorus. 

16.  (F.  56V-58).  De  sancto  Ethbino.  =  BHL.,  n°  2621. 

17.  (F.  58-59V).  De  sancto  Maclovio.  =  Ibid.,  n»  5120. 

18.  (F.  60-61^).  De  sancto  Wulflagio  confessore.  Inc.  Beatus  Vul- 
flagius  cum  primaevis  iuventutis  floribus. 

19.  (F.  62-63 V).  De  sancto  Vulflagio  confessore.  Inc.  Aeternus  con- 
ditor. 

Le  feuillet  64  est  blanc, 

20.  (F.  65-66).  Translatio  sanctorum  Salvii  episcopi,Ingardi  confes- 
soris  et  Vulflagii  item  confessons.  =  BHL.,n°  7571. 

21.  (F.  67-69).  La  Vie  S.  Guenegau,  évêque  de  Gornouaille  (2). 

22.  (F.  69-69V).  Translatio  sancti  Condiani. 

23.  (F.  70-73V).  De  sancto  Gorentino.  =  BHL.,  n°  1954. 

24.  (F.  74-76V).  De  sancto  Wingualoeo  abbate.  =  Ibid.,  n"  8962. 

25.  (F.  76V-77).  Translatio  sancti  Wingualoei. 

26.  (F.  78-78V).  De  sancto  Killiano  (3).  =  BHL.,  n"  4160. 

27.  (F.  79-79V).  De  sancto  lustino  martyre.  =  Ibid.,  n»  4583. 

28.  (F.  80-92^).  De  sanctis  Ambianensibus  [lectiones  breviariij  (4). 

29.  (F.  93-1 14v).  Sancti  Foroiulienses  (5).  De  B.  Otvino  Goritiae 
comité.  De  B.  Adula  Goritiae  comité.  De  B.  Agatha  Goritiae  comité. 
De  B.Beltrando  patriarcha  Aquileiae,  De  B.Helena  viduaUtinensi.De 
B.  Salomone  Ungariae  rege.  De  B.  Hemma  vidua.  De  B.  Maria  Carin- 
thiae  et  Foriiulii  duce.  De  B.  Domitiano  Garinthiae  et  Foriiulii  duce. 

30.  (F.  115).  [Epistola  Martini  Buntzer  ad  Papebrochium,  Gori- 
tiae, 8  octobris  1668]. 

31.  (F.  116-129V).  [De  sanctis  Tergestinis].  S.  Lazarus,S.  Apollina- 
ris  martyr,  SS.  Euphemia  et  Tecla,  S.  Servatus,  S.  lustina,  S.  Zeno, 
S.  lustus,  S.  Sergius,  S.  Columba,  S.  Hieronymus,  S.  Nicephorus]. 

32.  (F.  130).  [Epistola  Francisci  Combefis.  Parisiis,  vu  kal.  aprilis 
MDCLVII]. 

33.  (F.  131).  [Index  Papebrochiiin  epistolas  sequentes]. 

34.  (F.  132-141^).  [Epistolae  Armandi  Gérard,  canonici  Sarlatensis, 


(1)  Ex  veteribus  manuscriplis  abbaliae  Sancti  Salvii. 

(2)  Tiré  de  père  Albert  le  Grand  de  Morlaix. 

(3)  Ex  veteribus  manuscriplis  abbaliae  Sancti  Salvii. 

(4)  F.  S\  on  lit  cette  note  :  Misit  Ambiano  18  maii  1647  R.  P.  loannes  Cauchie 
ordinis  Praemonstratensispastor  S.  Germani  martyris. 

(5)  Ex  Jionjinio  de  tabulis  Polensis  ecclesiae  collecta  a  N.  Martino  Buntzer. 


47G  MAxNUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Sarlat,  29  novembre  1662, 14  avril  1663, 15  février  1662, 3  mai  1673]. 
En  français. 

35.  (F.142-157^  164-164v).ExregesloPontificaleCenomannensi(l). 

36.  (F.  158- 158^  160-161').  De  sanclis  et  bealis  Arelinis. 

37.  (F.  159-159^).  [Epistola  Pétri  Possini  ad  Papobrochium. 
Romae,  23  iunii  1674]. 

38.  (F.  162-163).  [Epistola  Placidi  Chassinat  ad  Henschenlum. 
Cenomannis,  2  martii  1689]. 

39.  (F.  165,  167-167^).  [Epistola  Iuliani  Mussibotte  ad  Papebro- 
chium.  Cenomannis,  20  februarii  1669J. 

40.  (F.  166-166^).  [Lettre  de  Placide  Chassinat  à  Dom  Antoine 
Lucet.  Du  Mans,  12  avril  1668]. 

41.  (F.  167-197').  [Index  vitarum  sanclorum  in  bibliotheca  Collo- 
niana  Londini]  (2). 

42.  (F.  198  204).  [Epislolae  Thomab  Smith  ecclesiae  anglicanac 
presbyteri,  Londini  17  augusti  1692, 14  februarii  1692,  12  maii  1G93, 
26  martii  1694]. 

Papier;  204  feuillftU;  0»,271  X  0",199;  XVII*  siècle.  Ce  volume  provient  de  la 
bibliothèque  des  ancienâ  Rollandistes;  T.  1,  il  y  a  la  cote  lii  MS.  Î66,  de  même 
f.  21,  f.  80,  f.  142,  et  f.  15.S,  Demi-reliure  moderne. 

3473.  (8530-34).  —  De  sanctis  Hiberniae  et  Scotiae. 

1.  (F.  1-13).  Index  sanctorum  Hiberniae. 
Les  feuillets  13'-15^'  sont  blancs. 

2.  (F.  16-40').  Colieclanea  quaedamde  rcbus  Ibernicis. 
Les  feuillets  41  et  42  sont  blancs. 

3.  (F.  43-82).  Sancti  Scotiae  ex  Hectorc  Boetio. 

Papier;  82  feuillets  ;  0™,216  X  0",16;  XVII»  siècle.  Ce  volume  a  fait  partie  de 
Tancienne  bibliothèque  des  Bollandistes;  il  porte,  f.  1,  la  cote  ifi  US.  13 la.  Keliure 

moderne,  vélin. 

3474.  (8545).  —  De  S*'*  Ida  Toggenburgensi. 
En  tête  du  volume  deux  imprimés. 

a)  Elogium  divae  Iddae  comîtissae  in  Toggenhurg  ...  praesidente 
R.  P.  Carolo  Pilntener  a  Brunberg  ...  1696,  Constantiae,  typis  loan. 
lacobi  Labbart. 

b)  Sacra  Rituum  Congngatione  ...  Constantien.  Elevationis  officii 
S.  Idaevidiiae.  Summarium.  Typis  Zinghi  et  Monaldi  1723. 

1.  (F.  1-44).  Notanda  quaedam  vitae  S.  Iddae  Toggenburgi  comi- 
lissae   illustrandae    deservitura   ex    actis    et   documentis    archivi 


(1)  Note  marginale  de  G.  Iaxnixg  :  Haec  et  plurima  alla  ex  eodem  Ponlificali 
impressa  vide  apud  Mahillonem  tom.  3  Analect. 

(2)  Dressé  par  Thomas  Smith,  au  sujet  duquel  voir  National  Biography,  t.  LUI, 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  477 

monasterii  Fischingcnsis  collecta  et  exccrpta  per  P.  Wilibaldum 
HafFxVer  ibidem  professum,  subpriorem,  archivistam  et  notarium 
apostoliciini,  anno  1745  (l). 

2.  (F.  45-49^).  Notanda  quaedam  et  supplenda  in  série  abbatum 
Fischingensium,  quam  R.  P.  Adamus  Widl  S.  L  post  vitam  et  histo- 
riam  S.  Iddae  descripsit  (2). 

3.  (F.  49V-53V).  [R.  P.  Carolus  Puntener  a  Brunberg].  Elogium 
vitae  ac  morlis  Rev™'  Domini  D.  loachimi  abbatis. 

4.  (F.  53^-57).  [De  abbatibus  Fischingensibus  ab  anno  1688  ad 
1757]  (3). 

Les  feuillets  57^-59^  sont  blancs. 

5.  (F.  58-59^).  [Epistola  Fr.  Wilibaldi  Haffner.  Ex  Piscina 
(Fischingen)  2  aprilis  1745]. 

6.  (F.  60-63^).  [De  S.  Idda  variorum  litterae,  nempe  PFJSTERf, 
abbatis  Francisci  Troger,  abbatis  Fischingensis,  episcopi  Constan- 
tiensis,  principisSan-Gallensis,  Domini  Steigel,  Domini  Hirtel,  comi- 
tissae  Fugger  de  Kinsberg,  colonelli  de  Nidensi,  Domini  Ioannis 
MÛNGK,  fabri  ferrarrii  et  oeconomi  principis  Liechtensteinii]. 

Le  feuillet  64  est  blanc. 

7.  (F.  65).  [Attestât io  P.  Wjlibaldi  Haffner  de  vita  S.  Iddae 
conscripta  a  P.  Canisio  S.  L]. 

8.  (F.  66-67^).  Copia  brevis  Pontificii  celebrandi  festum  divae 
Iddae  die  3°  novembris,  Romao  sub  dato  31  iulii  1724. 

Le  feuillet  68  est  blanc. 

9.  (F.  69-70^).  Fidelis  descriptio  insignis  beneficii  a  Deo  interces- 
sione  B.  Iddae  ...  anno  1741  20  iulii  concessi. 

Papier;  70  feuillets  pour  la  partie  manuscrite;  O™ ,255  X  0™,176;XVIIP  siècle 
(1745-1746).  Les  trois  premiers  feuillets  sont  occupés  par  trois  estampes  différentes 
représentant  S**  Ida,  la  dernière  est  signée  C.  P.  S.  C.  M.  los  et  loa.  Klauber  se.  et 
exe.  A.  r.  Ce  volume  provient  de  la  bibliothèque  des  anciens  BoUandisles.  Demi- 
reliure  moderne  (4). 

3475.  (8582-85).  —  Collegtanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index. 

2.  (F.  2-6^).  Copia  [inslrumenti  recognitionis  reliqniarum  S.  Basilii 
Brugis,  1463]. 

Puis  un  placard  imprimé  :  Qualiter  et  per  quem  sanguis  D.  N.  I.  C. 


(1)  Les  notes  des  if.  17',  20, 23,  32-39  ont  été  publiées,  Acla  SS.,  Novembris  t.  II, 
part.  I,  p.  114,  111  et  119. 

(2)  Les  feuillets  48'-49'  sont  publiés,  ibid.,  p.  IQô. 

(3)  Voir  un  résumé  du  f.  56''-57,  ibid.,  p.  105. 

(4)  Voir  la  description  de  ce  volume  par  J.  De  Backeb,  S.  L,  Acla  Sanclorum, 
Novembris,  t.  II,  part.  1,  p.  103,  n°  2. 


478  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

a  transmarinis  partibus  ad  hanc  civitatem  fuit  translatus.  Brugis, 
Petrus  Soetaert,  M.  D.  C.  Vlll. 

3.  (F.  7).  [De  S.  Castorio]. 

4.  (F.  8-9v).  Henricus  et  Hunegundis. 

5.  (F.  10-11^).  Eghardus  et  Galarina  virgo  et  vidua  filia  S.  Brigitte, 
e!  (F.  12-18').  De  S.  Leone  papa  II.  De  S.  Kiliano.  De  B.  Fridolino. 

De  S.  Pantralo  primo  episcopo  Basiliensi.  De  SS.  Protho,  Hyacinthe, 
Felice  et  Régula  (1). 

7.  (F.  19-25).  In  festo  venerationis  sanguinis  miraculosi  ac  SS.  Ger- 
vasii  et  Prothasii,  S.  ïheodoli,  episcopi  Sedunensis.  =  BHL.,  n»  8088, 
sans  le  prologue. 

8.  (F.  26-27').  S.  Himerii  confessoris  (2). 

9.  (F.  28-29').  De  sancto  Burckhardo  episcopo.  ==  Ibid.,  n»  1483. 

10.  (F.  29'-35).  S.  Eucharii  Trevirensis  episcopi.  S.  Gerniani  mar- 
tyris.  S.  Deodati. 

11.  (F.  36-37).  S.  Ursicinus.  En  allemand  (3). 

12.  (F.  37-39').  De  S.  Onufrio. 

13.  (F.  40-41').  S.  Theobaldi  episcopi.  —  BHL.,  n-  8028. 

14.  (F.  42-42').  Hypatia  et  Isidorus. 
Les  feuillets  43-44  sont  blancs. 

15.  (F.  44').  Colonus  Myceneus  et  Elcctra. 
Les  feuillets  45-47  sont  blancs. 

16.  (F.  47'-51).  Gatarina  Palalina.S.  Leobardus  reclusus.  Anonyma, 
Appa  seu  Galla  et  Garibaldus.  Margareta  Aegyptia.  Wulpho  dux 
Baioariae. 

Les  feuillets  5l'-54  sont  blancs. 

17.  (F.  54'-59').  In  festo  sanctorum  martirum  Primi,  Sortici  et 
Valentini. 

18.  (F.  58).  [Epistola  Nigolai  Laviani  S.  I.  Salerni,  16  ianuarii  1685]. 

19.  (F.  60-64').  [Epistolae  duae  Guilliblmi  De  Graet  S.  I.  ad 
Rosweydum.  Brugis,  21  martii  1615  et  13  martii  1615]. 

Le  feuillet  65  est  blanc. 

Suit  un  imprimé  Haemachristias  oft  Tragicomedia  van  het  H.  Bloet., 
vertoocht  door  de  ioncheyt  van  de  Patres  der  societeyt  lesus  anno  1611 , 
den  4  mey.  Tôt  Brugghe,  By  Guiliam  de  Neef. 

20.  (F.  70-78').  Notae  historicae  in  Gregorium  Turonensem. 

Papier;  78  feuillets;  O'-.SOT  X  0^,161;  XVlP  siècle.  Ce  volume  a  appartenu  aux 
anciens  BoUandistes,  la  cote  >^  MS.  131  c.  de  leur  bibliothèque  se  Toit  f.  18,  f.  19, 
f.  21,  f.  26,  f.  28,  f.  30,  f.  34.  Demi-reliure  moderne. 


(1)  Ex  breviario  impresso  anno  1478. 

(2)  Ex  Chronico  Basileensi  Christiani  Wurstilii. 

(3)  Cf.^flL.,  no3959. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  479 

3476.  (8586).  —  Gollegtanea  bollandiana. 

1.  (F.  1-1^).  [Notae  Conradi  Iannfngi  de  vita  S.  Peregrini]. 

2.  (F.  2-9^  13-14^).  Vita  S.  Peregrini.  Inc.  Peregrini  vir  sanctis- 
simus. 

3.  (F.  10-11).  Historia  B.  Peregrini  confessons  scripta  a  Lupo  de 
Spago  consiliario  régis  Alphonsi  I  anno  1468  (1). 

4.  (F.  11-12^).  Annotaliones  manuscriptae  Domini  Nigolai  Garminii 
Falcone, 

Le  feuillet  15  est  blanc. 

5.  (F.  16-19^).  [Notae]  in  narrationem  Gregorii  Turonensis  (2). 

6.  (F.  20-61V).  De  S.  Gregorio.  De  Aletio.  De  Arnulpho  et  Stam- 
berga.  De  Zacharia  Galecario  et  Maria.  De  Guthburga  et  Alfredo. 
Anonymi  apud  Gantimpratanum.  Gonon  Isauricus.  S.  Hunegundis  et 
Eudaldus.  Elisabeth  de  Wane.  Golomanus  et  Salomea.  Goniuges 
Avernenses.  Iniuriosus.  Agnes  Boeme.  B.  Gonstantia.  B.  Gaecilia 
Perusina.  Anonymus  huius  aevi.  Aurélia.  Presbyter  anonymus. 
S.  Sylvania.  Princeps  in  Burgundia.  Eucharistus  et  Maria.  Malchus. 
Emericus.  Thecla.  Alexius.  Amator.  Gertrudis  ab  Oesten.  Eduardus 
et  Edltha.  S.  Pharaildis  et  Guido  (3). 

7.  (F.  62-64V).  De  S.  Benigna,  v.  m.  Visulana. 

8.  (F.  65-77).  De  S.  Othmaro. 
Les  feuillets  77^-78^  sont  blancs. 

9.  (F.  79-100).  S.  Theophanes,  Victoria  virgo  et  martyr.  SS.  Elea- 
zarus  et  Delphina.  Pelagius  episcopus  Laodicenus.  Nebridius  et 
Olympias.  Martinianus  et  Maxima.  Edgarus  rex  Angliae.  Anastasius 
presbyter.  Ammon  Nitriotes.  Ruflfinus  et  Silvania.  Magna  Ancyrana. 
Boleslaus  et  Kinga.  Abraham  eremita.  Anonymus.  Macarius  Roma- 
nus.  De  S.  Fridolino. 

10.  (F.  101-106').  Sancti  Senenscs. 
Les  feuillets  107-108  sont  blancs. 

11.  (F.  109-113*).  De  S.  Verena.  S.  Deodato.  S.  Kunegunde. 
S.  Panthalo.  S.  Secundino  (4). 

12.  (F.  114-121*).  S.  Lucas  evangelista.  S.  Henricus.  En  allemand  (5). 

13.  (F.  122-137).  Sancti  dioecesis  Passaviensis. 

Papier;  137  feuillets;  O^.aU  X  0^,168;  XVII"  siècle.  Ce  volume  provient  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes;  il  y  était  coté  :  )$<  MS.  131c  (voir  f.  101, 
102  et  122).  Demi-reliure  moderne. 


(1)  Autre  copie  de  la  pièce  précédente. 

(2)  Suite  du  n»  20  dans  le  ms.  n"  8582-85. 

(3)  Courtes  notes  sur  ces  saints. 

(4)  Ex  Breviario  liasileensl  1478. 

(5)  Ex  chronico  Basileensi  Chrisliani  Wurslilii. 


480  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

3477.  (8590-98).  —  Collegtaxea  Bollandiaxa. 

1.  (F.  1).  Index  (1). 

2.  (F.  2-3).  Relatione  parlicolare  per  le  lellioni  nuove  de'  sanli  di 

Genova. 

3.  (F.  4-23^).  Pro  sanctis  quorum  corpora  Genuae  requiescunt. 
[Lectiones]  in  fesfo  SS.  Fructuosi,  Augurii  et  Eulogii  ;  S.  Ugonis, 
S.  Gonsolalae,  S.  Valenlini,  S.  Felicis,  S.  Syri,  S.  Homuli,  S.  loannis 
Boni,  S.  Dcsiderii,  S.  Ursicini,  S.  Alberli  de  Genua. 

4.  (F.  24).  Index  (2). 

5.  (F.  25-28).  Vila  S.  Eustachii  patriarchae  Constanlinopolitani  per 
domnum  Fabianum  Cretensem  monachum  congregalionis  Casinensis, 
alias  S.  luslinae,  ex  graeco  in  lalinum  Iraducta.  «=  BlIL.,  n*  2700. 

G.  (F.  28^-30^).  Vila  S.  Cosmae  heremilao  et  confessons.  «-=  Ibid., 
n°  1981. 

7.  (F.  30^-33).  Translalio  SS.  marlyrum  Cosmae  et  Damiani. 

8.  (F.  33-37).  Translalio  corporis  S.  Pauli  marlyris.  -=  DHL., 
n°  6592. 

9.  (F.  37MO).  Marlyrium  et  confessio  S.  Pauli  novi.  Des.  ntutil. 
(licet  minimo)  mutari  ad  melius....  —  Jbid.,  n*  6591. 

10.  (F.  41-41>).  [Translalio  S.  Pauli].  Inc.  Dirina  direcli  gratia. 

11.  (F.  41 V,  50-50^).  Translalio  capilis  D.  Geoi-gii...  ab  Hilarionb 
lîionacho  édita.  =  BHL.,  n°  3402  (le  commencement  seul). 

12.  (F.  42-43).  Passio  S.  Pauli  marlyris  (3>  Inc.  Sancta  mater 
Ecclésia  praestili  beneficii  nec  immemor  nec  ingrata. 

13.  (F.  44-45).  [Nolae  in  praecedenlem  Passionem]. 

14.  (F.  46-46^).  De  S.  Porchario  (4).  Inc.  Poslquam  vero  Carolus. 

15.  (F.  47-47^).  De  S.  Lanfrancho  Papiensi  episcopo  (5).  Inc.  Hic 
cum  essel  iuvenis. 

Les  feuillets  48  et  49  sont  blancs. 

16.  (F.  51-52).  iJnde  et  a  quo...  translatum  sit  bracliium  invictissimi 
marliris  Georgii  hue  Venelias.  =  BHL.,  n*»  3404. 

Les  feuillets  52^-55^  sont  blancs. 
Ensuite  deux  imprimés  : 

a)  [Thèses]  de  fine  ac  heatitudine  théologien...  pro  priore  ad  Bacca- 
laureatim  responsione  M.  Paulus  Philippus  L'Hermite,  12  aprilis  1044. 

b)  Sanctorum  actes  in  Carmelo  poetico  P.  Philippi  a  Visitatione 
alias  ViFQuiN,  Diiaci  1653. 


(1)  De  la  main  du  P.  Papebroch. 

(2)  Écril  par  Papebroch, 

(3)  Ex  veleri  ms.  codice  monaslerii  S.  Georgii  maioris  Veneliis. 

(4)  Ex  chronico  monachi  Brilini  anonymi. 

(5)  Ex  eodemubi  supra. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  481 

17.  (F.  58-58V).  [Versus  de  origine  ordinis  niontis  Garmeli]. 

18.  (F.  58^).  [De  B.  Simone  Stock  et  scapulari  ordinis  Carmeli- 
tarum]. 

19.  (F.  59-59^).  [Epistola  Iacobi  Kritzraedt  ad  BoUandum.  Colo- 
niae,  4  octobris  1632]. 

20.  (F.  60-61).  Copia  del  edicto  del  Tribunal...  de  la  S^*  Inquisicion 
de  Espana,  25  de  Henero  1660. 

21.  (F.  62-81V).  Chronologia  vitae  S.  Simonis  Stock...  per  P.  Fr. 
Segerum  Pauli  Carmelitam  Coloniensem,  disposila  anno  Ghristi  1632. 

Le  feuillet  82  est  blanc. 

22.  (F.  83-90V).  La  vie  de  saint  Simon  Stock  (1). 

23.  (F.  91-93^).  La  vie  de  S.  Avertain  confesseur. 
Le  feuillet  94  est  blanc. 

24.  (F.  95-103V).  La  vie  de  S.  Bertolde,  confesseur. 

25.  (F.  104-109V).  La  vie  du  B.  Ange  des  Augustins  (2). 
Les  feuillets  110-111*  sont  blancs. 

26.  (F.  112-116*).  La  vie  de  S.  Brocard,  confesseur. 

27.  (F.  117).  La  vie  du  bienheureux  Père  Alain. 

28.  (F.  118-122).  La  vie  du  bienheureux  Père  Gernovique  (3). 
Ensuite  un  imprimé  :  Conclusiones  universaîes...,  tuehitur  Dionysius 

LoPEZ  S.  1.  19  Martii  1012.  Conimhricae. 

29.  (F.  125).  [Epistola  Antonii  Laubegeois  ad  Rosweydum.  Gonim- 
brice,  28  maii  1608J. 

30.  (F.  126-127).  [Gatalogus  vitarum  sanctorum  quae  exstant  apud 
Antonium  Laubegeois]. 

31.  (F.  128).  Vitae  sanctorum  quas  pêne   se  habet  P.  Petrus 
Franciscus  S.  L  in  collogio  Bracarensi. 

32.  (F.  129-130).  Vila  sanctorum  Verissimi,  Maximae  et  Iuliao 
martyrum  (4). 

33.  (F.  130-132).  Vita  S.  Irenae  virginis  et  martyris  (5).  =  BHL., 
n«>  4469. 

34.  (F.  132-233).  In  natali  S.  Victoris  martyris  Bracarensis  (6). 

35.  (F.  133-134*).  In  natali  S.  Engratiae  virginis  et  martyris  (7).  == 
i^i/L.,  n°8805. 


(1)  Note  en  marge  :  Marlin  Delrio  en  fait  mention  lib.  2  disquisilionum  magi' 
carum  quaestione  22. 

(2)  Extrail  de  V Italien  de  François  Bella-Vila. 

(3)  Extrait  de  P.  Christophe  Silvcstran  Carme  de  Vérone. 

(4)  Ex  o/ficioproprio  IJlysiponensis  ecclesiae.  Cf.  BHL.,  n°  8544. 

(5)  Ex  breviario  Bracharensi. 

(6)  Ex  breriario  Bracarensi.  Cf.  Act.  SS.,  April.  t.  II,  p.  79. 

(7)  Ex  breviario  monasterii  S.  Crucis  Conimbricensis. 

CATAL.   BIBL.   ROYALE,  T.  V.  31 


482  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

36.  (F.  134^-136).  In  natali  sancli  Pelii  nuirtyiis  primi  episcopi 

Bracarensis  (1). 

37.  (F.  136-136*).  Pars  vilae  S.  Pelri  primi  Bracarensis  episcopi  a 
S.  Atanasio  primo  Caesaraugustano  episcopo  scriplae. 

38.  (F.  136^-137*).  In  natali  S.  Marlii  marlyris  (2). 

39.  (F.  137^-138*).  In  Iranslalione  S.  lacobi  intercisi  (3). 

40.  (F.  138^-139*).  In  Iranslalione  rcliquiaruni  sancti  Vincenlii  mar- 
liris  in  ecclesiam  Bracarensem.  Inc.  Sacvienle  Audenogaro  Sarra- 

ceno. 

41.  (F.  139^-141).  Feslum  translationis  S.  Vincenlii  C4->  /•"-  Primiw 

rex  Alphonsus  Henricus  posl  insignem  illam  vicloriain 

42.  (F.  141-142).  Vila  B.  Eulaliae  (5). 

43.  (F.  142^-143^).  Vita  S.  Sisenandi  levilae  auclore  S.  Eulogio 
martyre.  =  PL.,  l.  GXV,  col.  772-73. 

Les  feuillets  144-146  sont  blancs. 

44.  (F.  147-150^).  De  sancta  Pharahilde  virgine.  =  BHL.,n'>  6791 . 
Inc.  mutil. ...  humano  generi  videlur  impossibile. 

45.  (F.  150^-152).  De  sanclo  Donaliano  confessore.»  Ibid.,  n"  'l-l'6-l. 

46.  (F.  152-157).  De  sancla  Amelbcrga  virgine.  —  Ihid.,  ir  :'.i':'., 
sans  le  prologue. 

47.  (F.  157V-161').  Vila  beali  Macharii.  =  Ibid.,  n»5102. 

48.  (F.  161^-163*).  De  conversione  sanclc  Katharine.  Ine.  Sciendum 
est  quod  erat  quidam  magnus  rex. 

49.  (F.  163^-164').  Miraculum  de  sancla  Kalarina.  —  bllL., 
n»  1682. 

Le  feuillet  165  est  blanc. 

50.  (F.  166-185V).  Officium  B.  Palricii,  S.  Colunibae,  in  Iransla- 
lione sanctorum  Palricii,  Columbae  el  Brigidae,  S.  Feniani,  S.  Carrici. 

Les  feuillets  186-190  sont  blancs. 

51.  (F.  191).  Index  des  feuillets  suivants  (6). 

52.  (F.  192-197).  De  sancta  Modwenna  (7). 

53.  (F.  197^-198).  De  sanclo  Alphego. 

54.  (F.  198-199).  De  sanclo  Swylhuno.  De  sanclo  Ccdda.  De  sancla 
Ethelwoldo.  Sancti  Palricii  episcopi.  Sancli  Edwardi  régis.  Sancli 
Albani.  Sancti  Georgii  marlyris. 


(1)  Ex  breviario  Bracarenti. 

(2)  Ex  breviario  Bracarenti.  Cf.  BHL.,  n»  5219. 

(3)  Ul  recilalur  in  breviario  Bracarenti.  Cf.  BHL.,  n*  4102. 

(4)  Ex  o/ficio  Ulysiponensi. 

(5)  Ex  breviario  Bracarensi.  Cf.  BHL.,  n»  2700. 

(6)  Ecrit  par  Papebroch. 

(7)  Celle  pièce  et  les  suivantes  sont  transcriles  ex  vetuslittimo  breviario  mem- 
braneo  Vuaciapud  Anglos  Benediciinos. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  483 

Papier;  199  feuillets:  0»,  215  X  O'-.ieS;  X  VU»  siècle,  sauf  les  feuillets  147-164  qui 
sont  du  XV'«.  Ce  volume  provient  de  l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes,  dont 
la  cote  >i<  }ÎS.  131  b  se  voit  f.  1,  f.  24,  f.  145,  f.  165  et  f.  191.  Demi-reliure  moderne  ; 
sur  le  dos  en  maroquin  rouge  le  titre  doré  :  VUae  Sanctonim  et  le  chiffre  couronné 
de  Léopold  I". 

3478.  (8601-6).  —  Collegtanea  bollandiana. 

1.  (F.  l-lQv).  Nomina  episcoporum  Lemovicensium  per  Bern.  Gui- 
DONIS  (1). 

2.  (F.  11-21^).  Vila  S.  Romani  abbalis  (2).  -=  BEL.,  n°  7309. 

3.  (F.  21V-31).  Vita  S.  Lupicini  abbatis.  ==  Ibid.,  n»  5073. 

4.  (F.  32-42).  Vita  S.  Eugendi  abbatis.  =  Ibid.,  n"  2665. 

5.  (F.  42-43).  In  vitas  sanctorum  Patrum  lurensium  Romani,  Lupi- 
cini et  Eugendi  scholia. 

6.  (F.  44-5  Iv).  Vita  S.  Gregorii  Turonensis  (3).  =  Ibid.,  n°  3682. 

7.  (F.  52).  [Nota  in  vitam  S.  Gregorii  thaumaturgij. 

8.  (F.  53-55^).  Passio  sanctorum  Hippoliti,  Eusebii  et  sociorum.  = 
BHL.,  n"  3979. 

9.  (F.  56-60V).  Vita  S.  Silvini  episcopi  (4).  =  Ibid.,  n»  7747. 

10.  (F.  61-62^).  Vita  sanctorum  Lupicini  et  Romani  abbatum 
auctore  S.  Gregorio  Turonensi.  =  Ibid.,  n°  5074. 

Papier;  62  feuillets;  0»,28  X  0'",20;  XVII«  siècle.  F.  1,  il  y  a  la  cote  *  MS.  16i 
de  l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne. 

3479.  (8736-48).  —  Collegtanea  bollandiana. 

1.  (F.  1-lv).  Index  (5). 
Puis  deux  imprimés  : 

a)  Relatio  fada  in  consistorio ...  super  vita,  sanctitate  ...  B.  Andreae 
Corsini.  Romae,  M.DC.XXIX. 

b)  Divi  Anthonii  vita.  (Incunable,  s.  a  et  1.). 

2.  (F.  35-36V).  [De  S.  Agatha]. 
Deux  imprimés  : 

à)  Officiimi  S.  Hadelini. 

b)  Brève  narratione  corne  si  ritrovato  il  corpo  di  santo  Primiano  ... 
tradotte  di  latino  in  volgare  dal  Heu.  Don  Giorgio  Tromba.  Ancona 
1609. 

3.  (F.  51-52V).  [De  S.  Antonino]. 
Les  feuillets  53  et  54  sont  blancs. 


(1)  Ex  cod.  bibliolfiecae  Vallicellanae  B.  29. 

(2)  Ex  ms.  veleri  S.  Claudii. 

(3)  Ex  ms.  Accincti  monasl.  et  Vallis  Luccntis  et  Caritatis  P.  CtiilJlel. 

(4)  Ex  ms.  Vallis  Lucenlis  ...P.  Ctii/letii  p[ropria]  m[anu]. 

(5)  Écrit  par  Papebroch. 


484  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Puis  des  imprimés  : 

a)  Officium  S.  Galn-ielis. 

h)  Officium  S.  Leonis  Lucae  abbatis.  Romae  MDCXlll. 

4.  (F.  65-68^).  Passio  S.  Longini  (1).  =  -BlfL.,  «•  4965. 

5.  (F.  69-7^,  77-78).  [Epistola  Fr.  Francisci  a  Barcinone  capucini 
ad  Silvestrem  Ayossa,  26  aprilis  1648]. 

6.  (F.  72-75^).  Compendio  délia  vita  di  sanla  Matrona.  En  italien. 

I.  (f!  75^-76^).  [Epistola  Fr.  Francisci  a  Barcikone.  24  marlii  1649J. 

8.  (F.  77-84').  Passio  sanclorum  quadraginta  martyrum  ex  graeco 
in  latinum  sermonem  translata  a  Ioannb  diacono  Neapolitano  (2).  — 

BHL.,  no  7540. 

9.  (F.  85-87).  Compendiura  Tilae  sancli  Thème  Aquinalis  (3).  — 

Ibid.,  n"  8156. 

10.  (F.  87^-88).  Agnationis  linea  [S.  Thomae]. 

II.  (F.  89-90^).  [De  capile  S.  Calharinae Senensis].  En  italien. 

12.  (F.  91-102').  Officium  sancli  Domini  orchiepiscopi  et  marfyris 
Spalatensis. 

13.  (F.  103-120').  Acta  B.  Francisci  Fabrianensis  (4).  —  BHL., 
n»  3137. 

14.  (F.  121-116').  De  sancto  Eleulherio  et  Antia  matre  eius. — 
Ibid.,  n»  2450. 

Les  feuillets  127  el  128  sont  blancs,  ensuite  des  imprimés  : 

a)  Vita  e  gesti  del  glorioso  servo  di  Dio  San  Gualfardo  ...  tradotta 
nella  lingua  italianadelsignor  Giacomantonio  Bianchino.  Verona,1620. 

b)  Vita  del  beato  Gtiglieimo  Bucceri ...  da  fra  D.  Mariano  Peralto. 
Napoli,  1630. 

15.  (F.  163-173').  Vita  sanctissimi  ac  beatissimi  Hugonis  mooa- 
chi  (5).  =  BHL.,  nn»«  4003-4005. 

Puis  un  imprimé  :  De  admiranda  ...  inventione  earporia  Beaii 
Idesbaldi ...  auctore  R.  P.  F.  Theodoro  Pyber.  Brvgis,  apud  Guilliel- 
mum  de  Neve  ...  anno  1624. 

16.  (F.  197-203).  De  B.  loagnolo. 

17.  (F.  204-223').  Bioç  Kai  iroXiieia  toû  ôaiou  naipôç  fiMÛ»v  Muudriq) 
Toû  û|LivoYpà(pou  (6). 


(1)  Exvns.  Aquicinclino. 

(2)  Erula  ex  codice  caracleris  longobarttki  monasterii  S.  loannis  ...  Capuae, 
a  D.  Silvestro  Aiossa. 

(3)  Ex  Breviario  Capuano  impresso  anno  1497. 

(4)  Ex  ms.  FabrianemU  conventut. 

(5)  Ex  antiquo  legendario  abbaliae  saneH  Martini    Heduentis  ...   exKripla 
a  Fralre  Baplisla  ÙBur,  anno  1663. 

(6)  Ex  ms.  codice  Danielis  monachi ...  huius  magni  monasUrii  tancliuiwti  Salva- 
toris  Messanensis.  Cf.  Analecla  BoUandiana,  t.  XXIII,  p.  46,  n-  43. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  485 

18.  (F.  224-227).  La  vita  et  martirio  del  glorioso  santo  Lazaro 
dellâ  citta  di  Trieste.  En  italien. 

Suit  un  imprimé,  l'édition  incunable  de  la  vie  de  S^*  Lidvine  de 
Schiedam,  en  lalin(l). 
Le  feuillet  351  est  blanc. 

19.  (F.  352-395^).  Legenda  B.  Luchesie  ...  scripta  per  fratrem 
Bartholomeum  de  Colle.  =  BHL.,  n°  4984. 

20.  (F.  396-409^).  Vita  S.  Marci  Atinae  civitatis  episcopi  scripta  ab 
Adexulpho.  =  Ibid.,  n°  5298. 

21.  (F.  410-419).  Officium  S.  Mariani  monachi. 

22.  (F.  420-420^').  [Nota  de  venerabili  F.  Michaele  de  Barga].  En 
italien. 

Puis  un  imprimé  :  Officium  S.  Pamphili  episcopi  et  confessoris 
Romae,  163(). 

23.  (F.  424-431^).  Vita  di  S.  Pamfilo  vescovo  e  confessore. 

24.  (F.432-461-).  Vita  S.  Richarii  abbatis.  =  BHL.,  n°  7231. 

25.  (F.  4C2-488V).  Vita  béate  Ursoline.  =  Ibid.,  n°  8452. 

26.  (F.  489-510).  TctHiç  npoKaOebpiaç  tiûv  ôcriOTaToiv  îraTpiapxtùv... 
(.m  THÇ  paaiXeiaç  toû  doibi'|iou  paaiXéiuç  'AvbpoviKOu  (2). 

Les  feuillets  510^-51 1^  sont  blancs. 

27.  (F.  512-515^),  TûHiç  tuùv  ùttô  tô  naTpiapxeîov  'AvTioxeîaç  Kaio- 
XikOùv,  ^iriTpOTTÔXeujv,  dpxieTTiffKÔTTUJV  Kai  èitiaKÔTrijuv. 

28.  (F.  51G).  Sub  Antiocheno  patriarcha  uÙTOKécpaXai. 
Les  feuillets  516^-517  sont  blancs. 

29.  (F.  517^-518).  [Fragment  de  dictionnaire  géographique].  En 
arabe. 

30.  (F.  519-523^).  Ta  ôtpqpÎKia  xrjç  fieYoiXnç  èKKXnaiaç  (3). 
Le  feuillet  524  est  blanc. 

Puis,  deux  imprimés  : 

a)  Copie  d'une  lettre  envoiee  de  France  au  suiet  de  la  conversion 
admirable  du  fils  unique  du  roy  de  Marocque  et  de  Fez.  Lille,  Nicolas 
De  Boche,  1669. 

b)  Verhael  van  de  solemnele  feeste ...  in  de  Kercke  van  het  Professen 
Huys  der  Societeyt  lesu  binnen  Roomen  ...  (voor)  ...  den  eersten  eeuwe. 
Brussel,  Lucas  van  Meerbeeck,  1639. 

Papier:  5.38  feuillets;  O^SIS  X  O^ilS ;  XVII»  siècle.  Ce  volume  renferme 
plusieurs  gravure-,  f.  88,  S"  Aye,  gravée  par  Iac.  Neeffs,  f.  59,  S.  Gcroldus,  Saxo- 
niae  dux  par  Matthias  Zehender  (inv.  anno  1672)  et  H.  Kilian  (sculpsU),  f.  60  : 


(1)  Plusieurs  pages  qui  manquent  ont  été  transcrites,  pour  la  plupart,  par 
Papebroch. 

(2)  Cf.  Gelzer,  Georgii  Cyprii  descripUo  orbis  romani,  Lipsiae,  1890. 

(3)  CoDiNus,  De  officUs,  Yeneliis,  1729,  p.  11  sqq. 


486  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

S,  Hadelinus.  (Leodii  H.  Natalis  s.).  Ce  manuscrit  provient  de  Tancienne  biblio- 
thèque des  Bollandistes.  Reliure  moderne,  coins  en  cuivre. 

3480.   (8911-12).  —   COLLECTANEA   BOLLAXDIANA. 

1.  (F.  1).  Index  sanctorum  16"  octobris. 

2.  (F.  2-6).  Vita  sancli  Ambrosii  Caturcis  episcopi  (1).  —  BI1L., 
n"  369. 

3.  (F.  6v).  [Addition  à  la  pièce  précédente]  (2). 

4.  (F.  7-7^).  Vita  sancti  Ambrosii  episcopi  Cadurcensis  (3).  — 
J95L.,n»372. 

5.  (F.  7^-8*').  De  eodem  sancto  Anibrosio  hymnus.  Festa  die» 
hodie.  —  Variae  lectiones  in  vita  S.  Ambrosii.  —  Remarques  sur  la 
vie  de  S.  Ambroise. 

6.  (F.  9-17*).  Vita  S.  Boloniae  virginis  marliris  (4).  Inc.  Beala  igitur 
Bolonia  ex  nobilissimis  exorta  parentibus. 

7.  (F.  18-19).  Pro  oflficio  S.  Boloniae. 

8.  (F.  20-21).  De  S.  Gallo  (5). 

9.  (F.  22-22»).  [Epistola  Georgii  Gobat  S.  I.  ad  Papebrochium,  1669]. 

10.  (F.  23-24*).  In  festo  S.  Gauderici  confessoris. 

11.  (F.  25).  [Notae  Henschenii  dediversis  sanctis]. 

12.  (F.  26-28*).  Sancli  luniani  eremitae  et  confessoris.  —  BHL., 
no  329. 

13.  (F.  28*-30).  Vita  sanctae  Aureae  virginis.  =  Ibid.,  n<»  817. 

14.  (F.  30-35*).  De  translatione  bcali  Dominici  confessoris. 

15.  (F.  36-38*).  Vita  S.  luniani  monachi  et  confessoris  (6).  =  BHL., 
n°  4560. 

16.  (F.  39-42*).  In  festo  sancti  Aurandi.  [Ofticium  cum  lectioni- 
bus].  =  Ibid.,  n»  3287  (7). 

17.  (F.  43-45).  [Notae  Henschenii  in  vitam  S.  MagnobodiJ. 

18.  (F.  46-52*).  Vita  S.  Magnobodi  Andegavensis  episcopi.  = 
BHL.,  n°  5153. 

19.  (F.  53-62).  Vita  S.  Machobodi  episcopi  et  confessoris  (8).  = 
iè/rf.,n°5151. 


(1)  Exms.  D.  Andreae  Du  Chesne. 

(2)  Ex  ms.  reginae  Sueciae.  Copie  d*Henschenius. 

(3)  Ex  sanctorali  Cadurcensi  ms.   extcripla  ab   Armando   Gerardo  canonico 
Sarlatensi  die  3  Seplemb.  an.  1664. 

(4)  F.  19',  on  lit  :  XVI  ocl.  an.  1657  Iranscripsil  lac.  Vignerius  pretbiUr  Soc. 
lesu,  tunccollegii  Calvomonlani  rector  ex  Legenda  Calvomontana. 

(5)  Ex  ms.  poslhumis Nicolai  Antonii communicatis  Madrili tub  finem  annil72i 
ab  adm.  et  ampl.  D.  Adriano  Connink proximo  eitu  consanguineo. 

(6)  Ex  ms.  Cluniacensi.  Copie  de  Papebroch. 

(7)  Copie  du  chanoine  Armand  Gérard  de  SarlaL 

(8)  Exveteri  etfidedigno  ms.  P.  Sirmondi  a.  1629. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  487 

Suivent  les  pages  131-144  de  la  l'"^  édition,  t.  V,  du  Spîcileghim  de 
d'Achery  (1). 

20.  (F.  71-82^).  Vita  S.  Magnobodi.  =  BHL.,  n°  5151. 

21.  (F.  83-88).  Vita  S.  Pardulphi  confessons.  =  Ibid.,  n°  6462. 

22.  (F.  88-93^).  Vita  beatissimae  Adaleidae  imperalricis.  =  Ibid., 
n°63. 

23.  (F.  94-96V).  vita  Pharaildis  virginis.  =  Ibid.,  no6791. 

24.  (F.  97-98^').  Passio  sancti  Peregrini  marlyris.  =  Ibid.,  n°  6623. 

25.  (F.  98^-102).  Passio  sancti  Torpetis  martyris.  =  Ibid.,  n"  8307. 

26.  (F.  103-106V).  [Lettre  de  Charles  Faber  au  P.  Papebroch, 
Avignon,  2  mai  1679]. 

27.  (F.  107-1  lOj.  Vita  sanctissimi  ac  beatissimi  Mommoleni  (2).  = 
5^L.,no6026. 

28.  (F.  1 11-116).  Vita  sancti  Mommoleni  episcoplNoviomensis  (3).= 
Ibid.,  n»  6025. 

29.  (F.  117-122).  Vita  sancti  Momoleni  episcopi  (4). 

30.  (F.  123-127).  Vita  S.  Mommolini  (5).  =  BHL.,  n°  6026.  Deux 
exemplaires. 

Les  feuillets  127^-128^  sont  blancs. 

31.  (F.  129-130).  Vita  S.  Mommolini  episcopi  (6).  Deux  exemplaires. 
Puis  un  imprimé  :  Lediones  de  sancta  Walburga...  ad  usum  cathe- 

dralis  ecclesiae  Iprensis.  Ipris  Flandrorum  ex  tijpographia  loannis 
BelUtti,  162'.). 

32.  (F.  137-137^).  [Epistola  Nicolai  De  la  Haye  ad  Papebrochium, 
Parisiis,  quinto  kal.  iulii  1670]. 

Le  feuillet  138  est  blanc. 

33.  (F.  139).  De  vita  S.  Vitalis  confessons. 

Suivent  les    feuillets   339-344,  337-338    d'un  ouvrage   imprimé 
d'hagiographie  :  Martyriiim  S.  Longini,  sancti  Vari,  sancti  Luciani. 

34.  (F.   148-148^).   [Instrumentum  recognitionis    reliquiarum    in 
collegio  Monasteriensi  S.  I.  anno  1680]  (7). 

35.  (F.  149-150).  [Nolae]  de  SS.  Longino  martyre,  Cyrillo  con- 
fessore,  martyribus  Sebastenis. 

36.  (F.  151).  Notae  de  sanclis  omissis  die  16*  octobris. 

37.  (F.  152).  Index  17*«  octobris. 


(1)  Cf.  Anal.  BolL,  t.  XVIII,  p.  43sqq. 

(2)  Elx  ms.  bibliolhecae  capiluli  Noviomensis. 

(3)  Ex  ms.  bibliolfiecae  capiluli  Noviomensis. 

(4)  Résumé. 

(5)  Ex  manuscripto  S.  A  udomari  non  ila  velusto. 

(6)  Court  résumé. 

(7)  Ex  ms.  originali  membramo  Monaslerii  Weslphalie  Collegii  Socielalis  lesu, 
1680.  Copie  de  Papebroch. 


488  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHÈQDE   ROYALE 

38.  (F.  153-162).  Vita  beali  Calervi  mililis  et  marlyris.  —  BHL, 

n»  1656. 

39.  (F.  163-164^).  [Epistola  Nicolai  Gualtieri,  Tolontino.  IG  fcbrna- 

rii  1700]. 

40.  (F.  165-175).  Vita  SS.  Catervi  et  Septimae.  —  BUL.,  n"  1650. 
Les  feuillets  175^-176''  sont  blancs. 

Suivent  deux  exemplaires  imprimés  de  Vita  gloriosi  lesu  Christi 
martyris  sancti  Catervi.  Maceratae,  1649.  (Le  second  exemplaire  est 
incomplet). 

41.  (F.  209-210).  [De  S.  Berario  episcopo]. 

42.  (F.  211-213).  Gesta  domni  Innocenlii  Cenomanicae  urbis 
episcopi.  ==  BUL.,  n"  4281. 

43.  (F.  213-217^).  Gesta  domini  Berarii  Cenomannicae  urbis 
episcopi.  =Ibid.,  n°  1177. 

44.  (F.  218-219).  Gesta  domini  Berarii.  —  Ibid.,  w  1177. 

45.  (F.  220-223).  De  sanclo  Edwino  abbale  S.  Gisleni  (1). 
Les  feuillets  223^-224'^  sont  blancs. 

46.  (F.  225-228).  Vita  S.  Florentii  (2).  =  /?///...  n»  3010. 

47.  (F.  229-229V).  [De  S.  Florenlio]  (3). 

4«.  (F.  230.231V).  [Epistola  Claudii  Perrt  ad  Bollandum.  Cabiloni, 
26  ianuarii  1693J. 
Le  feuillet  232  est  blanc. 

49.  (F.  233-234V).  De  S.  Eulropio. 

50.  (F.  235-235V).  De  SS.  Victore,  Alexandre  et  Mariano. 

51.  (F.  236-236V).  Vita  S.  Reguli. 

52.  (F.  237-238).  Passio  SS.  marlyrum  EUieiredi  et  Ethelbrcte 
fratrum  (4). 

Suit,  en  imprimé,  Officiutn  sanctarum  puellarum. 

53.  (F.  241).  [Epistola  Pétri  Possini  ad  Papebrochium]. 

54.  (F.  242).  De  S.  Austrude  virgine.  [Nota  Hensciœnu]. 
Les  feuillets  242v-243v  sont  blancs. 

55.  (F.  244-245').  [Epistola  Iacobi  Vignbrii  ad  Henschenium,  Lin- 
gonis,  4oct.  1661]. 

56.  (F.  246).  [De  S.  Austrude]  (5). 

57.  (F.  246^-247^).  Lectiones  Breviarii  Laudunensis  in  feslo 
S.  Salabergae. 


(1)  Publié  dans  Gallia  chrisliana,  t.  III,  instr.,  p.  17. 

(2)  Ex  legendario  membraneo  Caroli  Strozzi  sénat.  Florent.,  n"  2.  Copie  de 
Papebroch. 

(3)  Lectiones  secundi  noclurni. 

(4)  Ex  ms.  Rubrae  VallU.  Cf.  BHL.,  n'  7642. 

(5)  Leclio  Breviarii  Laudunensis. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  489 

Puis  deux  imprimés  : 

a)  Caria  del  Padre  Marcelo  Francisco  Mastrili. 
h)  Relacion  del  insigne  martyr io  que padecio...  P.  Marcelo  Francisco 
Mastrilli. 

58.  (F.  263-264V).  [Fragmentum  vilae  Marcelli  Masfrilli]. 

59.  (F.  265-272^).  Vila  B.  Hemmae...  descripta  a  R.  D.  magislro 
Friderico  Raidestorfer  canonico  [Gurcensi]. 

Les  feuillets  273-274  sont  blancs. 

Suivent  trois  feuillets  imprimés,  p.  337-340,  de  l'ouvrage  d'HALLOix, 
lllustrium  ecclesiae  orientalis  scriptores,  1. 1. 

60.  (F.  278).  Laus  Hyronis  de  S.  Ignalio  (1). 

61.  (F.  279).  [Nota  Henschenii  de  S.  Aristione]. 

Papier;  279  feuillets  ;  O-.SSâ  X  0",9I3;  XVII»  siècle.  F.  196,  une  gravure  repré- 
sente le  tombeau  de  S.  Calervus  (2),  et  f.  248,  il  y  a  un  portrait  du  P.  Marcel  Mastrilli 
gravé  par  H.  Causé.  Ce  volume  a  appartenu  à  la  bibliothèque  des  anciens  BoUan- 
distes. Demi-reliure  moderne;  audos,  le  titre  doré:  Acla  Sanctorum  i6-17  oclobris, 
et  le  monogramme  couronné  de  Léopold  î". 

3481.  (8913-14).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index  sanctorum  18  octobris. 

2.  (F.  2-5v).  Passio  S.  lusti  martyris  (3).  =  BHL.,  n°  4593. 

3.  (F.  6-7).  Notatio  in  vilam  S.  lusti. 

4.  (F.  8-9v).  l^assio  S.  lusti  martyris  (4).  =  BHL,  n»  4590. 

5.  (F.  lOv).  [Notae  in  hanc  vitam]. 

6.  (F.  11-12).  Passio  S.  lusti  pueri  (5).  =  BHL.,  n°  4590. 

Suit  un  imprimé  ;  Het  leven  van  den  H.  martelaer  lustus. 
T Antwerpen  in  de  Plantijnsche  Druckerije,  1629. 

7.  (F.  25-27).  De  reliquiis  S.  lusti  (6). 

Puis,  une  affiche,  en  flamand,  pour  l'indulgence  en  la  fête  de 
S.  Juste,  chez  les  Annonciades  d'Anvers  (?). 

8.  (F.  29-30).  [De  S.  Iuliano  Saba,  notae  Henschenii  et  Rosvireydi]. 

9.  (F.  31).  [Epistola  Henrici  VAN  Hedigkhuysen  ad  Papebrochium, 
30  octobris  (s.  a.)]. 

Puis  un  feuillet  imprimé  des  Acta  SS.,  de  janvier,  pp.  231-232,  De 
S.  Iuliano  Saba. 


(1)  Excod.  Reg.  Vat.  n"  81.  Ce  texte  est  publié,  entre  autres,  dans  l'ouvrage  cité 
d'HALLOix,  p.  338. 

(2)  Cf.  Mabillon,  Muséum  ilalicum,  1. 1,  lier  ilalicum,  p.  223  sqfj. 

(3)  Ex  m$.  Palronorum  Malmundariensium. 

(4)  Ex  ms.  Bertiniano  velustissimo. 

(5)  Ex  manuscriplo  Ullraieclinn  S.  Salvatoris. 

(6)  RoDULPHUs  Glaber,  Hislor.,  lib.  4-,  cap.  3, 


490  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

10.  (F.  33-34).  Transilus  S.  Lucae  evangelisUe  (1).  —  BHL, 

n°  4975. 

11.  (F.  35-38').  Vila  S.  Lucae  evangclistae  (2).  =  Ihid.,  n*  4974. 

12.  (F.  39-41).  Informatio  facla  in  causa  rcllquiaruin  S.  Lucae 
evangelistae  (3). 

13.  (F.  42-45).  Miracula  sanctae  Ausirebertae  (4).  =  BHL.,  n?  834. 

14.  (F.  45-45^).  Historia  translalionis  corporis  S.  Lucae  Bizantio 
Brundisium  (5). 

Le  feuillet  46  est  blanc. 

15.  (F.  47).  Praefatio  in  yitam  S.  Lucae.  =  BHL,  n*  4973. 
Les  feuillets  47»-48^'  sont  blancs. 

16.  (F.  49).  De  capite  S.  Lucae  evangelistae  Pragam  allato  (G). 

17.  (F.  50-52).  [S.  Lucae  evangelistae  vitaj.  —  BHL,  n«4973. 
Le  feuillet  53  est  blanc. 

18.  (F.  54).  [De  imagine  Christi  Abgàro  missa]  (7). 

19.  (F.  55).  [De  coUyrio  in  sepulcro  S.  LucacJ. 

20.  (F.  56-56^).  Del  corpo  di  S.  Luca. 
Le  feuillet  57  est  blanc. 

Suivent  deux  imprimés  :  Sententia  lata  qua  definitur  sacrum  eor^i 
Divi  Lucae  evangelistae  asservari  Venetiis  in  conventu  S.  lob  minorum 
de  Observantia,  et  [De  translatioue  corporis  S.  Lucae  evangelistae 
Veneiias]. 

21.  (F.  58-60).  Passio  S.  Mononis  (8).  —  BHL.,  n»  6007. 

22.  (F.  61-64).  Lectiones...  S.  Mononis  (9).  —  Ibid.,  n"  6005. 

23.  (F.  65-66).  [Epistola  Bertrandi  Waseige  canonici  Molhaniensis 
ad  Gonradum  lanning,  8  maii  1717]. 

24.  (F.  67-70).  De  sancto  Monone  marlire.  =  BHL.,  n"  6006. 

25.  (F.  71-77V).  Vita  S.  Bercharii  abbatis  (10).  =  Ibid..  n"  1 178. 

26.  (F.  78-87V).  Offîcium  S.  lusti  monachi  (1 1). 
Le  feuillet  88  est  blanc. 


(1)  Ex  manuscripto  Marchianensi  membranaceo  velusfn. 

(2)  Ex  manuscripto  Ultraiectino  S.  SalvatorU. 

(3)  Ex  cod.  Valkano  n"  392,  f.  59,  copie  de  Papebroch. 

(4)  Ex  codice  longobardo  monaslerii  Sancli  loannis  civitalis  Castri  ordinis 
S.  Benedicti. 

(5)  Copie  d'Ayossa,  Ex  Breviario  Guillelmilano  impretso  Venetiis  anno  Domini 
1555. 

(6)  Descriptum  ex  aulographo  quod  in  archiva  ecclesiae  Pragensis  asservatur. 

(7)  Clichtovius,  In  Damasceni  librum4de  orthodoxa  fide,  cap.  17. 

(8)  Ex  manuscripto  liubee  Vallit,  id  est  2^  parle  Ifagiologii  Hrabantinorum. 
Cf.  Hagiogb.  Rolland.,  De  codicibus  lohannis  Gielemans  adiectis  anecdoti»,  p.  59. 

(9)  Copie  de  Papebroch. 

(10)  Ex  manuscripto  8.  Longiponlis  studio  D.  Nicolai  Belforli. 

(11)  Extractumaboriginaliab  Uenricoa  V*  Pririana. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  491 

27.  (F.  89-90V).  VitaS.  lusti  (1). 

28.  (F.  91-100^).  Vita  venerabilis  Henrici  de  Calstris,  natione 
Lovaniensis,  de  ordine  fratrum  Praedicatorum  (2). 

29.  (F.  101-102).  Vita  S.  Ethbini  (3).  =  BHL.,  n°  2621,  sans  le 
prologue. 

30.  (F.  103-105).  Vita  S.  Ethbini  (4).  =  Ibid.,  n»  2621. 
Les  feuillets  105^-106^  sont  blancs. 

31.  (F.  107-109V).  Vita  S.  Etbini.  =  Ihid.,  n°  2621,  avec  la  variante 
Edumeti. 

Les  feuillets  110-111^  sont  blancs. 

32.  (F.  112-115).  [Vita  S.  Guingualoei].  Inc.  mutil...  cum  pax  pax 
sit,  cum  bellum  bellum  sit. 

33.  (F.  116).  Index  sanctorum  19«o  octobris. 
Les  feuillets  1 16^-1 17^  sont  blancs. 

34.  (F.  118-118V).  Vita  S.  Frideswidae   virginis  (5).  =-  BHL., 
n*  3165. 

35.  (F.  119).  [Epistola  Iacobi  Mallebrancq  ad  Rosweydum,  Ariae, 
4martiil622J. 

36.  (F.  120-121).  [Heribertus  Rosweyde].  De  S.  Frideswida. 

37.  (F.  122-122V).  De  S.  Frideswida  (6). 

38.  (F.  123-123V).  De  S.  Frideswida. 

39.  (F.  124-127^).  Vita  S.  Aquilini  Ebroicensis  episcopi  et  confes- 
sons (7).  =  i?//L.,  n"  655. 

40.  (F.  128-133).  Vita  S.  Aquilini  episcopi  Ebroicensis  (8).  =  Ihid., 
n»655. 

41.  (F.  134-150).  Passio  S.  Maxiniini  Gumanae  ecclesiae  levitae.  = 
i6/</.,n°5847(9). 

42.  (F.  151-151^).  Martyrium  S.  Maximi  levitae  (10). 

Suit  un  exemplaire  imprimé  de  VOfficium  S.  Maximi  martyris 
Aquilanae  ecclesiae  patro7ii,  Romae,  1604. 


(1)  Cf.  UUL.,  n»  4605. 

(2)  Ex   manuscriplo   Rubee  vallis   ex    2^  parle    Hagiologii  Brabantinorum. 
Cf.  Hagiogr.  Bolland.,  De  codicibus  lohannifS  Gielemans,  p.  61. 

(3)  Ex  manuscriplo  Cllraieclino  S.  Salvaloris. 

(4)  Ex  manuscriplo  Aquicinclino. 

(5)  Ex  manuscriplo  Rubrae  Vallis. 

(6)  Ex  collée laneis  D.  Wilsoni  PreshyleriAngli,quimarlyrologiumanglicanum 
paralum  anglice  habel. 

(7)  Ex  ms.  Signiacensi  P.  Cfn/pelii  p[ropria]m[anu]. 

(8)  Exms.  Rubrae  Vallis. 

(9)  Deux  exemplaires,  le  premier,  Ex  collecl[aneis]  P.  Anl.  Caraccioli  tom.  1, 
Vila  SS.  Confess.  (voir  f.  ISi)  ;  le  second,  Ex  ms.  membr.  Legend.  Vallicell, 

(10)  Ex  manuscriplo  Ullraieclino  S.  Salvaloris.  Résumé. 


492  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

43.  (F.  160-162).  De  SS.  Maximo  et  Venerando.  =  BHL.,  n*  5848, 
le  prologue  manque  (1). 

Le  feuillet  163  est  blanc. 

44.  (F.  164-169V).  vita  S.  Maximi  levitae  et  martiris  (2).  —  Ibid., 

n°  5834. 

45.  (F.  170-176).  In  fesloS.  lustac  virginis  et  martiris  (3).  —  Ibid., 

n''4586. 

46.  (F.  176-176*).  [De  eadem]  liymnus.  =  RH.,  n»  14045. 

47.  (F.  177-179).  De  inventione  corporum  SS.  luslini,  Fclicis  et 
Florentli,  lustae  et  Umbrasiae.  =  BHL,  n»  4587. 

48.  (F.  180-180*).  Hymnus  [de  S.  lusla].  —  RH.,  n»  9908. 

49.  (F.  181-187*).  Vita  beat!  Franc!  (4).  =-  BHL.,  n»  3143. 

50.  (F.  188-222).  De  bealo  Thoma  Helia  de  Boenilta.  —  Jbid., 
n°  8252.  En  triple  exemplaire. 

F.  199,  lettre,  en  latin,  de  I.  de  Gonet,  Cadomi,  27  oclobris.  s.  n. 

51.  (F.  223-226).  [Epislola  I.  Le  Riche.  Sens,  1»  may  1G79J. 

52.  (F.  227-228*).  [Notae  in  vilam  S.  Vari]. 
Le  feuillet  229  est  blanc. 

Suivent  deux  imprimés  Relatione  délie  cerimonie...  ndla  eanoniza- 
tione  de...  santi  Petro  d'Alcantara  e  Maria  Aladalena  de'  Pazzi,  Roma, 
1669,  et  Decretum  pro  officio  S.  Pétri  de  Alcantara,  Romo'    JJi^f. 

53.  (F.  236).  De  S.  Verona. 

54.  (F.  237).  [Epistola  FniDERici  Amphinoer,  Romae,  Ib  seplem- 
bris  1683,  ad  Papebrochium]. 

Le  feuillet  238  est  blanc. 

55.  (F.  239).  De  lacobo  de  Benefactis  episcopo  Mantuano  (5). 

56.  (F.  240-241).  [De  B.  lacobo  de  Benefactis].  Noies  en  italien. 

57.  (F.  241*).  [Oratio  de  S.  Eusterioj. 

58.  (F.  242-245).  [Notae  de  S.  Sadoth]. 

59.  (F.  246).  Passio  sancti  Tholomci. 

Papier;  246  feuillets;  0»,34  X  0»,212;  XVII»  siècle.  F.  230,  gravure  inlitulée  : 
Af-beeldinge  vende sleen-roU  verciert  1er  eeren  van  den  H.  Petnu  Alcanlara  in  syne 
canonisatie  den  X  sept.  Ce  volume  provient  de  la  bibliothèque  des  anciens  Bollan- 


(1)  Ce  texte  est,  je  peuse,  une  copie  du  ms.  latin  n*  815  de  la  Bibliothèque 
nationale  de  Paris.  Cf.  Hagiogr.  Boli„,  Catalogus  cod.  hagiogr.  latin,  bibl.  nal. 
Parisiensis,  t.  III,  p.  577,  n«  7,  et  Bibliolheca  hagiographica  latina,  p.  855.  Lea 
anciens  Bollandistes  avaient  reçu  ce  texte  du  P.  Jean  Darde,  car  on  lit  f.  160  : 
A  P.  loanne  Darde,  Parisiis,  1640.  Cf.  Act.  SS.,  25  Maii,  t.  V,  p.  36. 

(2)  Ex  breviario  antiquo  man.  5.  qui  in  episcopio  eiusdem  civilalis  (Aquilae) 
asservatur. 

(3)  Eœms.  antiquo  qui  Aquiku  in  tetnplo  eiusdem  sanctae  asservatur. 

(4)  Ex  ms.  libro  ab  Astorgianis  asservato. 

(5)  Ex  Fr.  Ambr.  Taegii  chronica  ord.  praedicatorum  f.  158. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  493 

distes.  Demi-reliure;  au  dos,  le  titre  doré  :  Acla  Sanclorum  18-19  octobiis,  et  le 
monogramme  couronné  de  Léopold  P^ 

3482.  (8915-16).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F,  1).  Index  sanctorum  20octobris.  , 

2.  (F.  2).  De  S.  Aderaldo,  nota. 

Puis  un  imprimé  Vita  S*  Aderaldi,  1724. 

3.  (F.  24).  De  S.  Acca. 

Les  feuillets  24^-25^  sont  blancs. 

4.  (F.  26).  De  S.  Felliciano. 

5.  (F.  27-31).  Passio  S.  Fidis  (1).  =  BHL.,  n»  2930. 

6.  (F.  32-33V).  Martyrium  SS.  Caprasii  et  Fidis  (2).  =  Ibid.,  n"  2932. 

7.  (F.  34-39).  Passio  sanctorum  martyrum  Caprasii  et  Fidei  (3).  = 
Ibid.,  n*'2932.  (Deux  exemplaires). 

8.  (F.  40-40^).  Translatio  S.  Caprasii  (4). 

9.  (F.  41-44V).  Passio  S.  Fidis  et  Caprasii  (5).  =  BHL.,  n°  2938. 

10.  (F.  45-49").  [Passio  S.  Fidis]  (6).  =  Ibid.,  n«  2928. 

Les  feuillets  50-51  sont  blancs,  puis  un  imprimé  Episcopatus  beati 
Caprasii  primi  Aginnensis  episcopi  vindiciae. 

11.  (F.  72).  Translatio  sanctorum  martyrum  Georgii...  et  Aurelii.  = 
BUL.,  n°  3409. 

Il  n'y  a  que  le  commencement,  la  suite  est  donnée  en  imprimé, 
sous  un  extrait  du  Supplementum  antiquitatum  urbis  Parisiacae,  de 
Du  Breul,  pp.  41-58. 

12.  (F.  77-77V).  [Epistola  Fr.  Lahier]. 

13.  (F.  78-87^).  In  festo  eductionis  sive  revelationis  reliquiarum 
sanctorum  loannis  et  Marciani.  =  BHL.,  n°  4432. 

14.  (F.  88-88^).  Vita  S.  Sindulphi  confessons.  =  Ibid.,  n"  7792 
(le  prologue  seul). 

15.  (F.  89-92V).  Vila  beati  Sindulphi  confessons  Christi.  =  Ibid., 
im^^  7792  et  7793. 

16.  (F.  93-93V).  [Vita  S.  Sindulphi].  =  Ibid.,  n°  7792  (la  fin  seule- 
ment). 

17.  (F.  94-98^).  La  vie  de  sainct  Sindulphe.  En  français. 
Le  feuillet  99  est  blanc. 

18.  (F.  100).  [De  Urbano  papa  IIIJ. 

19.  (F.  101).  [Rcsponsiones  ad  quaesita  R.  P.  loannis  BoUandi]. 


(1)  Ex  manuscriplo  Rubee  Vallù. 

(2)  Ex  manuscriplo  UUraieclino  S.  Sahatoris. 

(3)  Ex  manuscriplo  S.  Maximini  Treviris. 

(4)  Ex  manuscriplo  (JUraieclino  S.  SalvalorU. 

(5)  Ex  4  codicc  Uranensi. 

(6)  Ex  ms.  codice  Conchensis  abbaliae. 


494  MANUSCRITS    DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

20.  (F.  102-102^).  [Epistola  Ioannis  Baptistae  Mcrschklk  ad  Bollan- 
dum.  Graeciae,  16  februarii  165 IJ. 

21.  (F.  103-105^).  [Nolae  Henschenu  et  N.  Kollkr  de  S.  WeiuJe- 
lino].  En  latin  et  en  allemand. 

22.  (F.  106-109^).  Legenda  de  sanclo  Wendelino  confessore.  — 
BHL.,  n»  8846. 

23.  (F.  110-111).   Legenda   S.  Wendelini  confessoris.  —  Ibid., 
n«  8845. 

24.  (F.  111).  [Carmen  de  S.  WendelinoJ  (1). 

25.  (F.  112-112^).  Legenda  S.  Wendelini.  —  BHL.,  n»  8846. 

26.  (F.  113-113^).  [Epistola  Alexa.ndri  Wiltheim  ad  Bollanduin. 
Luxemburgi,  1  decembris  1646]. 

27.  (F.  114-117).  Von  sant  Wendel  sein  heiligcs  lebens. 

28.  (F.  118-118V).  Von  sant  Wendel  (2). 

29.  (F.  119).  [Epistola  Sollerii  ad  Henricum  Kremer,  20  mai  1720). 

30.  (F.  119^).  [Epistola  He.vrici  Kremer  ad  Sollorium,  Coloniae 
10  maii  1720]. 

31.  (F.  120).  [Epistola  F.  Bartholomàki  capucinorum  guardiani, 
Treviris,  5»  ianuarii  1705]. 

32.  (F.  121).  [Litterae  de  morte  D.  Maxiniillani  van  Habbeke, 
8  februarii  1637,  Antverpiae]. 

33.  (F.  122-123).  [Notae  de  S.  Andréa,  confessore  Conslanlinopoli]. 

34.  (F.  124).  [Index  sanclorum  21"  octobris]. 

35.  (F.  125-126).  Post  vilam  S.  Anatolii  [notae  Henschenii]. 

36.  (F.  127-127*).  Calalogus  abbatum  celeberrimi  et  antiquissinii 
eoenobii  sancti  Michaelis,  dioecesis  Virdunensis. 

37.  (F.  127V-129V).  Translalio  et  miracula  S.  Anatolii.  i/ic.  Anatolius 
Cadurtinae  urbis  in  Gothia  episcopus. 

38.  (F.  130).  [Epistola  Frangisci  Lahier.  Sarnmilli,  16  septem- 
bris  1646]. 

39.  (F.  131-135).  De  S.  Anatolio.  [Nolae  Henschenii]. 
Les  feuillets  135^-136*  sont  blancs. 

40.  (F.  137-139*).  [Epistola  Nicolai  Heinsii  ad  Papobrochium]. 

41.  (F.  140).  De  S.  Bénédicte  Maceraco. 

42.  (F.  141-143).  Vita  S.  Condedi  monachi  et  confessoris  (3).  = 
BHL.,  n°  1907. 

Les  feuillets  143*-144*  sont  blancs. 

43.  (F.  145).  Pro  vita  S.  Condedi.  [NotaC.  Ianningi]. 


(1)  Publié  dans  Matthiae  Agricii  Wiluchii,  FcuU  Trevirentes. 

(2)  Ex  aestivali  parle  vilis  sanclorum    Gennaniae  impressa  a  me  Grulhero 
Zeiner. 

(3)  Ex  manuscripto  Rubrae  vallis. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  495 

44.  (F.  146-146V).  Vita  S.  Gondedi  presbyteri  (1).  ==  BHL.,  n«  1908. 

45.  (F.  147-150).  Oralio  encomiaslica  in  feslo  S.  Gaudiosi  (2).  = 

46.  (F.  151-157).  Vita  vel  obitus  sancti  Gebizonis  Gassinensis 
moriachi  per  Paulum  diaconum.  =  Ibid.,  n°  3295. 

Suit  un  imprimé   Vita  S.  Hilarionis,  pp.  75-92,  des  Vitae  Patrum 

de  ROSWEYDE. 

.   47.  (F.  168-168^).  [Epistola  Pétri  FrangisciGhiffletii  ad  Hensche- 
nium.  Divione,  14  augusli  1666]. 

Puis  un  feuillet  imprimé  de  la  Vita  S.  Plechehni,  Acta  Sanctorum, 
15  iunii,  p.  53  et  54-,  et  la  Vita  Malchi,  p.  93  et  98  des  Vitae  Patrum 

de  RoSWEYDE, 

48.  (F.  174-177^').  Martyrium  sanctorum  sexaginta  recentioruni 
marlyrum  qui  in  sancta  Urbe  ...  sub  Arabum  tyrannide  ibidem 
confessi  sunt  (3). 

49.  (F.  178-198^).  Gommentarius  historicus  P.  Guilelmi  Wiltheim  de 
S.  Wulfilaico. 

Le  feuillet  199  est  blanc. 

50.  (F.  200-201^).  [Epistola  Alexandri  Wiltheim  ad  Henschenium. 
Luxemburgi,  12  aug.  1655]. 

51.  (F.  202).  [Notae  Hensghenii  de  S.  Anchario]. 

52.  (F.  203-203V).  De  S.  Wolfo  confessore  (4).  Inc.  Fuit  in  diebus 
Magnerici  episcopi  Trevirensis. 

53.  (F.  204-228).  Annotationes  sive  elucidationes  in  vitam  sancti 
Wolfilaici  stylilae  abbatis  ordinis  divi  Benedicti  opéra  ac  studio 
R'"  Patris  Domini  Iagobi  de  Vaulx  religiosi  Aureae  Vallis  (5). 

Les  feuillets  228^-229^  sont  blancs. 

54.  (F.  230).  De  S.  Ursula  eiusque  societate. 

55.  (F.  231-231^').  [De  reliquiis  sociae  sanctae  Ursulae  Placentiae]. 
Le  feuillet  232  est  blanc. 

56.  (F.  233-237).  Martyrium  Theodotae  martyris  auctore  Simeone 
Metaphraste,  interprète  Guilielmo  Gratio  Brugensi  Societatis 
lesu  (6). 

Paprer  ;  237  feuillets  ;  0™,337  X  O-.a  I  ;  X VIP  et  XVIIP  siècle.  Ce  volume  provient 
de  la  bibliothèque  des  anciens  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le 
titre  doré  :  Acla  Sanctorum  20-21  octobris,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  !•'. 


(1)  Ex  manuscriplo  UUraiectino  S.  Salvatoris. 

(2)  Exscripla  ex  ms.  Massarelliano. 

(3)  Publié  ^Icto  SS.,  ad  diern21  octobris. 

(4)  Ex  ms.  SimonU  Traieclensis  Carthusiae  Colonicnsis. 

(5)  Cf.  supra,  n"  49. 

(6)  Cf.  Ad.  SS.,  Octobris  t.  X,  p.  12. 


496  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3483.  (8917).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1-6).  Vita  et  passio  S.  Ursulae  et  undecim  niillium  virginum 
et  martyrum.  =  BHL.,  n»  8437. 

2.  (F.  12^).  Passio  S.  Ursulae  et  XI"»  virginum  {W  »-  Ibid., 
nn°^  8428-8430. 

3.  (F.  13-18).  Passio  sanclarum  virçinum  undecim  millium  (f).  — 
Ibid.,  n"  8439. 

Ensuite  un  imprimé  i>«  55.  Virginibus  Colonientibut per  Avbertvu 
MiRAEUM.  Antverpiae  apud  Gislenum  lanssenimn,  1608. 

4.  (F.  23).  [De  SS.  Candide  et  Viclore]  (3). 

5.  (F.  23-27^).  Translatio  trium  corporum  sanctarum  virginum 
Coloniensium.  =  BHL.,  no8445. 

6.  (F.  27^-31).  De  Hasteriensis  ecclesie  patrono,  pignoribus  sacris, 
ac  de  ipsius  nobilitate  atque  antiquitatc. 

7.  (F.  31-31^).  MoLANus  in  vita  S.  Nunlii  confessons. 

8.  (F.  32-33^).  [De S.  Eloquio].  Inc.  mutil. ...  adveniente sacri  obilus 
die.  Des.  mutil.  Clericus  quidam  ex  vico  regio  ...  luminis  claritatem 
recepit,... 

9.  (F.  34-41 V).  Relatio  de  historia  sanctarum  Agrippinen«iuni  vir- 
ginum (4).  =  BHL.,  n"  8427,  sans  le  prologue. 

10.  (F.  42-51).  Passio  undecim  miiium  vii^inum  (5).  —  Ibid., 
nn°*  8428-8430. 

11.  (F.  52).  S.  Ursulae  hisloria  brevis  (6). 

12.  (F.  53  58^).  Ex  libro  IIII  visionum  Elizabeth  virginis.  De  unde- 
cim millibus  virginibus.  — =  BHL.,  n»8431. 

13.  (F.  59-78).  Epistola  ...  super  historiam  novam  undecim  miilium 
virginum.  =  Ibid.,  n"  8433. 

14  (F.  79-80V).  Hisloria  S.  Ursulae  (7). 

15.  (F.  81-84).  lubilus  de  sanctis  undecim  millibus  virginibus. 

16.  (F.  85-85^).  [Fragmentum  epistolae  P.He.nrici  Cuperi,  Coloniae, 
14  septembris  16%]. 

17.  (F.  86-89).  lubilus  mellifluus  de  sancta  Ursula. 

18.  (F.  90-91).  [Notae  Rosweydi  de  S.  Ursula]. 

19.  (F.  92-92V).  [Carmen  de  S.  Ursula].  =  BHL.,  n»  8443. 


(1)  Ex  codice  ms.  S.  Ghisleni ...  in  membrano  antiquo. 

(2)  Exms.  Vallis  Lucenlii.  Copie  du  P.Chifflet. 

(3)  Résumé  de  BHL.,  n»  1539. 

(4)  Ex  manuscriplo  S.  Vili  in  Gladbach  vetusto. 

(5)  Ex  ms.  monaslerii  de  Moris  Ord.  Cisl.  dioec.  Lingonensis. 

(6)  Extrait  de  Petrus  CRATî3>0Lins,  De  germanis  episcopis  et  orthodoxis  âcriptori- 
bus  sive  de  sanctU  Germaniae,  Coloniae,  1592. 

(7)  Ex  ViNCENTio  [BellovacehsiJ.  Cap.  39-43. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  497 

20.. (F.  93).  [Epistola  Iagobi  Kritzraedt.  Goloniae,   11  seplem- 
bris  1663]. 

21.  (F.  94-95^).  [Nolae  Rosweydi  de  S.  Ursula]. 

22.  (F.  96).  [Epistola  Théodore  Moreti  ad  Bollandum.  Pragae, 
18  ianuari  1648J. 

23.  (F.  97-100).  Historia  S.  Ursulae  [ex  variis]. 

24.  (F.  101-109V).  De  S.  Ursula  (1). 

25.  (F.  110).  Baronif  iudicium  de  Historia  Ursulana  (2). 

26.  (F.  111-1 12).  Historia  S.  Ursulae  ex  Baronio  (3). 
Les  feuillets  112^-113  sont  blancs. 

27.  (F.  113V.117).  [Notae  Rosweydi  de  S.  Ursula]. 

.  28.  (F.  1I8-118V).  [Epistola  I.  Grothaust  ad  Bollandum.  Goloniae, 
21  febr.  1648J. 

29.  (F.  119-120).  GoBELiNus  contra  historiam  Ursulinam. 

30.  (F.  121-121V).  [De  S.  Ursula]  (4). 

31.  (F.  122).  loANXEs  Franciscus  Bordinus  in  S.  Ursulam(5). 

32.  (F.  123-124).  [De  S.  Ursula  notae]. 

33.  125-126^).  [Epistola  Philippi  Bebii  ad  Rosweydum.  Goloniae, 
8  martii,  anno  1628. 

34.  (F.  127-127V).  [Epistola  Ioannis  Grusii  ad  Bollandum.  Goloniae, 
26  martii  1637]. 

35.  (F.  128).  Epistola  Philippi  Bebii  ad  Rosweydum.  Goloniae, 
14  iun.  1623. 

36.  (F.  129-130*).  Vindiciarum  Ursulinarum  pars  tertia. 

37.  (F.  131-134V).  Historica  disquisilio  de  S.  Ursula. 

38.  (F.  135-137*).  [Très  cpistolae  Philippi  Bebii  ad  Rosweydum, 
Goloniae,  22  februarii  1623,  14  iul.  1617,  27  maii  1616]. 

39.  (F.  139V-140*,  148-148V).  [Philippus  Bebius.  De  S.  Ursula]. 
.40.  (F.  141).  [Epistola  loHANNis  Hasii.  Emsniae,  24  sept.  1619]. 

41.  (F.  142).  [De  S.  Ursula]. 

42.  (F.  143-143*).  Hartzfeldii  iudicium  de  Ursulana  historia  (6). 

43.  (F.  144-147*).  [Nota  de  vita  S.  Ursulae]. 

44.  (F.  149-153).  [Officium  sanclae  Ursulae]. 
Les  feuillets  153*-154*  sont  blancs. 

45.  (F.  155).  De  S.  Ursula  et  sociabus  (7). 


(1)  Ex  Annalibus  Trevirensibus  P.  Christophori  Browkri,  ex  libro  3o,  fol.  244. 

(2)  ^olal\io\  ad  Marlf/rol.  Rom.  21  ocl. 

(3)  Tom.  IV,  anno  Chrisli  343. 

(4)  Extrada  ex  Historia  Brilonum  incerli  aucloris  qui  Gaufridum  Monumen- 
tensem  citai. 

(5)  Voir  Bozius,  De  Signis  ccctesiae,  lib.  22,  cap.  3. 

(6)  Ex  Historia  AmjUcana  Nicolai  Hartzfeldii,  5'"  saeculo,  cap.  22. 

(7)  Ex  Lipsanologio  Mi.  regii  monasterii  S.  Laurentii  vulgo  dicli  Escurial. 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T.  V.  32 


498  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

46.  (F.  156-156^).  [Epistola  Ioannis  Victows  ad  Papebrocliium. 
Coloniae,  29  octobr.  1686]. 

47.  (F.  157-157^).  [Epistola  HENRia  Cuperi.  Coloniae,  31  augusli 

1696J. 

48.  (F.  158-159*).  [Lettre  de  Sœur  Claire  de  la  Croix  sur  l'établis- 
sement des  Ursulines  à  Anvers.  Anvers,  31  octobre  1704]. 

49.  (F.  160-166*).  Revelationes  S.  Elisabethab  Sciio.naugiex- 
s,s(l).  =^ifL,n«'843I. 

50.  (F.  167-167*).  [Epistola  Hermanni  Crumbach  ad  Bollanduni. 
Coloniae,  26  febr.  1638J. 

51.  (F.  168).  In  festo  translationis  S.  Victorie  virginis  (f). 

52.  (F.  169).  [Epistola  Laurentu  Fabritm  episcopi  Cyrenensis. 
Coloniae,  22  nov.  1591]. 

Les  feuillets  169^-170*'  sont  blancs. 

53.  (F.  171-171').  [Instrumenlum  de  rcliquiis  xi  roillium  virginum 
Placenliae]. 

54.  (F.  172-174*).  De  miraculis  sanctarum  virginum  (3).  Inc.  Reli- 
giosus  quidam. 

55.  (F.  175-183').  [Philippus  Bebius.  De  S.  Ursula]  (4). 

56.  (F.  184-185').  [Epistola  Papebrochii  et  responsio  Pauu  Kintb» 
Antverpiae,  24octobris  1686  et  Coloniae,  ex  monasterio  Sion  ordinis 
S.  Brigitlae,  5  novembris]. 

57.  (F.  186-186').  [Epistola  Christophori  Edklman  S.  L  et  responsio 
loHANNis  VicTORis.  Coustantiac,  18  augusti  1687  et  Coloniae, 2  septem- 
bris  1687J. 

58.  (F.  187).  [De  convenlu  Ursulinarum  in  Hirzthal]. 

59.  (F.  188-190').  Reliquiae  sanctorum  in  templo  Viconiensi. 

60.  (F.  191-191').  Reliquiae  Ursulinarum.  [Nota  Henschenii]. 

61.  (F.  192-193').  [Epistola  Herman.ni  Crumbacm  ad  BoUandum. 
Coloniae,  2  sept.  1641 J. 

62.  (F.  194).  De  S.  Foliano. 

63.  (F.  195-196').  Invenlio  corporis  S.  Odiliae  virginis  (5). 

64.  (F.  197-200).  Reliquiae  Theomatae,  Cieomathae,  Chrislanciae 
e  sodalibus  S.  Ursulae  (6). 

65.  (F.  201).  De  S.  Valerio  rege,  martyre  e  socielale  S.  Ursulae. 
6G.  (F.  202-203).  Acta  Aquilini,  Livoldi  et  Clematiorum  duorum, 

Goloniensium  archiepiscoporum,  de  S.  Ursula. 


(1)  Copie  de  Chifflet. 

(2)  Ex  ccclesie  Burgensis  caslelli  veleris  melropolis  ecdesicuticis  (abulis. 

(3)  Ex  manuscriplo  UUraiectino  S.  Salvaloris. 

(4)  Copie  de  Chifflef,  voir  plus  haut,  n"39. 

(5)  Ex  tomo  2  Chapeaville. 

(6)  Caesarius,  lib.  8,  cap.  85. 


COLLEGTANEA   BOLLANDIANA  499 

67.  (F.  204-208).  Revelationes  titulorum  vel  nominum  SS.  Marti- 
rum  et  SS.  Virginum.  =  BHL.,  n°  8441. 

68.  (F.  209).  [Notae  pro  vita  S.  Ursulae]. 
Les  feuillets  209^-213^  sont  blancs. 

69.  (F.  210).  [Epistola  A.  I.  praepositi  domus  Professae  Antver- 
piensis,  l*aprilis  1639J. 

Puis  deux  imprimés  Concessio  festi  S.  Ursulae  pro  sanctimonialibus 
Ursulinis,  Romae  1692  et  Brève  Raggnaglio  délia  festa  celebrata  in 
Borna  dalle  religiose  di  S.  Orsola,  Borna,  1718. 

70.  (F.  216-216^').  [De  turri  in  Solre-Chasteau,  in  qua  hospitatae 
dicuntur  xi  millia  virginum.  —  De  capucinis  in  urbe  Garolopoli]. 

71.  (F.  217-220^).  Nomina  diversorum  sanctorum  etsanctarum  ex 
numéro  undecim  millium  virginum. 

72.  (F.  221).  Aflathen  van  Sinte  Verele  Gapelle,  binnen  deprochie 
van  Steijnockerzeele. 

Papier  ;  221  feuillets  ;  O-'.aS?  X  0",213  ;  XVIP  et  XVIII»  siècle.  Ce  volume  pro- 
vient de  la  bibliothèque  des  anciens  Bollandistes.  Demi-reliure  ;  au  dos,  le  titre 
doré:  Acla  Sanctorum,  21  ocbibris,  elle  chiffre  doré  de  Léopold  l*\ 

3484.  (8918).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index  sanctorum  22''«  octobris. 

2.  (F.  2-6^).  Vita  S.  Melloni  archiepiscopi  Rothomagensis  ex  Petro 
A  Natalibus. 

Le  feuillet  7  est  blanc. 

3.  (F.  8-8^').  De  sancto  Mellono,  ex  breviario  Rothomagensi. 

4.  (F.  9-11^)'  De  sancto  Mellono.  Inc.  Fuit  quidam  Pontifex. 
Les  feuillets  12-14  sont  blancs. 

5.  (F.  15-21^).  PassioS.Cordulae(l).  =  5iïL.,nol950.Deux copies. 

6.  (F.  22-30).  Historia  inventionis  S.Gordulae  (2).  =  Ibid.,  n°  1951. 

7.  (F.  30V-31).  Goncordantia  Gordularum.  =  lbid.,n°  1952. 

8.  (F.  32-34V).  [Ofïïcium  inventionis  S.  Gordulae]. 
Le  feuillet  35  est  blanc. 

Suivent  trois  imprimés. 

a)  Historia  inventionis  S.  Cordulae  (un  feuillet). 

b)  Historia  inventionis  S.  Cordulae.  Coloniae,  Typis  Antonii 
Metternich,  1619. 

c)  Historisches  Bericht  der  tvnnderbarlichen  Erfindung  S.  Cordulae. 
Coin,  Willehm  Friesseim,  1662. 

9.  (F.  59).  De  S.  Gordula. 

10.  (F.  60-62).  De  S.  Henrico  martyre.  [De  veritate  reliquiarum  eius 


(1)  Ex  ms.  Sancli  Martini  Traieclensis. 

(2)  Seripla  circiler  annum  1320  ex  ms.  S.  Cordulae  Coloniae. 


500  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

instrumentum  Francisci  van  der  Burch,  archiepiscopi  Cameracon«'i'î. 
Montibus,  1617]. 

11.  (F.  63).  [Epislola  Balduim  WiLLioT,Monlibus,  âOoclobris  1633]. 
Les  feuillets  63^-66^'  sont  blancs. 

12.  (F.  67-69^).  S.  Philippi  episcopi  et  sociorum  (1).  •=»  BIIL., 
nn«^  6835  et  6834. 

13.  (F.  70-71).  iMartyriumS.  Philippi  episcopi  (2).  «=7^(/.,ir  6831. 

14.  (F.  72-78*).  Marlyrium  sancti  Philippi  episcopi  (3).  =  Ibid., 
n»  6834. 

15.  (F.  79-93V).  vila  S.  Beriharii  (4).  =  Ihid.,  n- 1271. 

16.  (F. 94-102). VilaS. Donali episcopi Faesulani(5).«-76irf.,n*'2306. 

17.  (F.  103-110).  Vita  S.  Donali.  —  Ibid.,  n*  2305  (me.  p). 

18.  (F.  111-116V).  Vila  S.  Donali.  =  Ibid.,  n»  2305 (i«c.  a). 

19.  (F.  117).  [Epislola  Nicolai  Phe.mx,  27  oclobris  1654]. 

20.  (F.  118-118').  (  Henschenii  nolaej. 

21.  (F.  119-119V).  SanctaNunilo  et  Allodia.  En  espagnol. 
Les  feuillets  120-121  sont  blancs. 

22.  (F.  122).  De  SS.  Nunilone  et  Alodia. 

Suit  un  imprimé  Adas  de  la  Transhcion  de  los  sagrados  cuerpos 
de  las  santas  virgines  y  martires  Nufiilo  y  Alodia. 

23.  (F.  126-127).  [Epislola  niarchionis  db  Agropoli,  22  janvier  1670, 
ad  Papebrochiumj. 

24.  (F.  128-129).  Vila  S.  Lupenlii  (6).  —  i^//L.,  n»  5069. 

25.  (F.  130).  [De  S.Lupenlio]  (7). 

Suit  Un  imprimé  Vita  S.  Abercii  auctore  P.  Pbtro  Halloix. 

Papier;  130  feuillets  (sans  les  75  de  la  Vila  Abercii);  0-,354  X  0",20;  XVII»  siècle. 
F.  14,  il  y  a  une  gravure  Veiie  de  la  Maison  du  Doiené  de  Ponloite  par  Israël 
SiLVESTRE.  Ce  volume  provient  de  la  bibliothèque  des  anciens  Bollandistes.  Demi- 
reliure  moderne,  titre  doré  au  dos  :  Acia  sanclorum  22  oclobris  et  le  monograrome 
couronné  de  Lëopold  !•'. 

3485.  (8919).  —  Collecta.nea  bollanduna. 

1.  (F,  1).  Index. 

2.  (F.  2-6).  Passio  sancli  Valerii(8).  =  BUL.,  n«  8496,  le  prologue 
manque. 

Les  feuillets  6^-7  sont  blancs. 


(1)  Ex  Bodecetisis  coenobii ...  passionali  pergameneo.  Ms. 

(2)  Ex  ms.  UUraiectino  S.  Salvaloris. 

(3)  Ex  ms.  Fuldensi. 

(4)  Excollect.  Cardinalis  Sanclae  Severinae  apud  D.  losephum  Corla. 

(5)  Ex  Legendario  ms.  cardinalis  Slrozzi. 

(6)  Ex  breviario  Calalunensi. 

(7)  Ex  tabulario  coenobii  Démentis. 

(8)  Chifflel,  propria  manu. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  501 

3.  (F.  7v).  [DeS.  Valerio]. 

4.  (F.  8-14^).  Acta  S.   Valerii  archidiaconi  Lingonensis  (1).    = 
BEL.,  n"  8496. 

Les  feuillets  15  et  16  sont  blancs. 

5.  (F.  17-22V).  S.  Deicoli  abbatis.  =  Ibîd.,  n°  2120. 

6.  (F.  23-24V).  S.  Sigismundi ...  vita  et  martyrium.  =  Ibid.,  n"  7717. 

7.  (F.  25-28).  Sancti  Ragnoberti  vita.  =  Ibid.,  n»  7060. 

8.  (F.  28-29).  Miraculorum   eiusdem    in  fragmentum,    =    Ibid., 
nn°«  7061  et  7062. 

9.  (F.  29-32).  S.  Valerii  archidiaconi  Lingonensis.  =  Ibid.,  n°  8496. 

10.  (F.  32-40).  S.  Viventii...vita.  =  2èiU,n°8725. 

11.  (F.  40-41).  Qualiter  translatum  sit  corpus  B.  Viventii.  ==lbid., 
n»  8726. 

Les  feuillets  41^43^'  sont  blancs. 

12.  (F.  44-46^).  [De  reliquiis  S.  Ragnoberti  et  S.  Domiliani]. 

13.  (F.  47-49).  Vita  S.  Romani  archiepiscopi  Rothomagensis  (2).= 
BHL.,  n°  7312,  le  prologue  manque. 

Les  feuillets  49^-50^'  sont  blancs. 

14.  (F.  51-56^).  Vita  S.  Romani  archiepiscopi  Rotomagensis  (3).  ^ 
i6jrf.,nn°»  7314  et  7315. 

15.  (F.  57-73V).  Depositio  S.  Romani  (4).  =  Ibid.,  n°  7313,  le  pro- 
logue manque. 

16.  (F.  74-78V).  [De  S.  Romano]  (5).  =  Ibid.,  n"  7318. 

17.  (F.  79-80^).  De  translatione  S.  Romani   (6).  Inc.   Dominica 
quadam  nocte  de  somno  excussus. 

18.  (F.  81-82^).  Historia  translationis  ...  reliquiarum   [S.  Roma- 
ni] (7).  =  i^f^L.,  n"  7319. 

19.  (F.  83-84^).  De  translatione  S.  Romani.  =  Ibid.,  n^  7319. 

20.  (F.  85-85^).  In  festo  translationis  S.  Romani.  Inc.  Non  esse  sub 
silentio  praelereundum. 

Le  feuillet  86  est  blanc. 

21.  (F.  87).  In  alla  translatione  sancti  Romani.  Inc.  Inter  omnia 
miraculorum  insignia. 

22.  (F.  88).  Martyrium  S.  Severini  Boetii  (8). 
Les  feuillets  88^-89^  sont  blancs. 


(1)  Ex  ms.  D.  Andreae du  Chesne. 

(2)  Ex  ms.  Rubrae  vall'u. 

(3)  Ex  ms.  Ifranensi. 

(4)  Ex  ms.  ehurneo  Rothomagensis  ecdesiae. 

(5)  Ex  legendarin  antiquo  diclae  cathedralis  ecdesiae. 

(6)  Ex  ms.  Legendario  monasterii  S.  Laudi.  Copie  de  Papebroek. 

(7)  Ex  ms.  cod.  S.  Audoeni. 

(8)  Ex  ms.  Rubee  vallis. 


502  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHÈQUE  ROYALE 

23.  (F.  89-90).  [Notae  Henschenii  de  S.  Graliano  et  de  Iranslatione 

S.  Eulaliae]. 
Les  feuillets  90^-91^  sont  blancs. 

24.  (F.  92-93).  Vila  S.  Severi  ci  vis  Marsani  (1).  Inc.  Fuit  quidam 
Tir  prudens. 

25.  (F.  94).  [Notae  Henschenii  de  translatione  S.  Severi  episcopi 

Ravennatis]. 

26.  (F.  95-98).  Vita  S.  Domitii  confessons  (2\  —  BIIL.,  n»  2258. 

27.  (F.  99-103^).  Passio  sancli  Theoderici  preshyteri  (3>.  =  Ibid., 
n°  8074. 

28.  (F.  104-105^).  Sancti  Theoderici  Anliocheni  presu)  teri  1,4).  «— 

Jbid.,  n°  8075. 

29.  (F.  106-107^).  Vita  S.  Theodorici  (5).  —  Ibid.,  n«>  8074. 

30.  (F.  108).  [Variantes  lectiones  eiusdem  vitae  ex  ms.  Gemmeli- 
censi], 

31.  (F.  109-109').  De  S.  Théodore  presbytcro  (6). 
Le  feuillet  1 10  est  blanc. 

32.  (F.  111-112).  Passio  beatissimorum  martyrum  Servandi  et 
Germani  (7).  =  BHL.,  n*  7608. 

33.  (F.  113).  Passio  sanctorum  Servandi  et  Germani.  Ine.  Scrran- 
dus  et  Germanus  fralres  ex  Eineretensi  colonia. 

34.  (F.  114-114').  [Epistola  Papebrochii  ad  P.  Dorotheum  Louf- 
fium  S.  T.,  Antverpiae,  6  augusti  1683J. 

35.  (F.  115-115').  Epistola  P.  Dorothei  Locffii  ad  Papebrochiuni. 
2  augusti  1683]. 

36.  (F.  116-117).  [Epistola  Guilberti  de  la  Haye  ad  Papebrochium. 
Insulis,  19  ianuarii  1674J. 

Puis  deux  imprimés  : 

a)  Vita  délia  B.  Giuliana  da  Busio  Aroitio,..  da  Pietro  Agosti.no 
Grespi.  Milano,  1657. 

b)  In  festo  sancti  loannis  a  CapiMrano. 

37.  (F.  147-150).  Vita  et  translatio  S.  Allucii  (8).  =  BEL.,  n"«  304 
et  303. 


{\)  Ex  Leclionario  m$.  in  conventu  S.  Francisa  oppidi  Gualdi.  Copie  de  Pape- 
broch. 

(2)  Descripla  e  Legendario  eccletiae  coHegialae  Divi  Wulfranmi  urb'u  Abbavillae. 

(3)  Ex  manuscriplo  sancli  Aîaximini  Treceris. 

(4)  Ex  Bodecensis  coenobii...  passionali  pergameno  ms.  mensis  martii,  fol.  CXI, 
pag.B. 

(5)  Ex  ms.  Rubrae  Vallis. 

(6)  Exmeneis  mss.  R.  P.  Pétri  Francisci Chifflelii.  Copie  de  Papebroch. 

(7)  Ex  anl.  mss.  D.  lohannis  Bouhier  Divionensis.  Copie  de  Papebroch. 

(8)  Ex  ms.  perill.  viri  Francisci  ilariae  Florentini  medici  Lucensis.  Copie  de 
Papebroch. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  503 

38^  (F.  151-159^).  Vida  de  los  sanctos  martires  Sardos  Turrilanos 
Gaviro,  Proto  y  lanuario.  En  espagnol. 

Puis  un  imprimé  :  Bulla  ...  démentis  X ...  super  cultu  ab  immemo- 
rabili  S.  Petro  Faschasio.  Romae,  1670. 

39.  (F.  160).  De  sancto  Paschasio  et  sociis  martyribus. 
Les  feuillels  160^-161^' sont  blancs. 

40.  (F.  161-163).  [Epistola  Fr.  Francisci  Martinez  ad  Bollan- 
dianos.  Ex  monasterio  sancte  Marie  de  Podio  Valentie,  6  idus 
marlii  1760J. 

Les  feuillets  163v-164^'  sont  blancs. 

41.  (F.  165-166).  [Nolilia  de  S.  Petro  Paschasio]. 

42.  (F.  167-167^).  [Epistola  Fratris  Matihiae  de  Gardona  adPape- 
brochium,  Romae,  28  maii  1673J. 

Le  feuillet  168  est  blanc. 

Puis  un  feuillet  imprimé  [Offîcîinn  S.  Felri  Faschasii]. 

43.  (F.  170-171V).  [Epistola  F.  Michaelis  Auvry  ad  BoUandum. 
Parisiis  18  novembris,  s.  a.]. 

Puis  trois  exemplaires  imprimés  de  VOfficium  S.  Pétri  Faschasii. 

44.  (F.  180-181*).  [Epistola  Peïri  Francisci  Ghiffletii.  Divione, 
SOoctobris  1674,  ad  Papebrochium]. 

Papier;  181  feuillels:  O^^^G  X  0'',21  ;  XVII"  siècle.  Ce  volume  provient  de 
l'ancienne  bihliolhèque  des  Bollandistes.  F.  108,  il  y  a  un  dessin  au  crayon  repré- 
sentant un  évoque  inconnu  avec  la  date  1519,  et  f.  118,  une  gravure  d'AoNELLi 
représentant  S'«  Julienne  et  le  monastère  du  mont  Sainte-Marie  Sopra  Paresc. 
Demi-reliure  moderne;  titre  doré  :  Ac(a  Sanclorum  25  oclobris,  et  le  monogramme 
couronné  de  Léopold  I". 

3486.  (8920).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index. 

2.  (F.  2-4^).  Vita  sancli  Guoch  abbatis  et  confessons  patroni  eccle- 
siae  de  Sassenayo  (1).  =  BHL.,  n°  7577. 

3.  (F.  5-7^).  Vita  S.  Martini  Verlavensis  episcopi  (2).  =  Ibid., 
n«  5669. 

4.  (F.  8).  Vita  S.  Martini  Vertavensis  (3). 

5.  (F.  9-10").  Vita  S.  Martini  abbatis  Vertavensis  (4).  =  BHL., 
n«  5670. 

6.  (F.  11-13).  Vita  S.  Martini  Vertavensis  abbatis  (5).  =  Ibid., 
n°  5669. 


(1)  Ex  veleri  brcviario  ms.  descripla  a  P.  Gaudio  Perrio. 

(2)  Ex  manager iplo  Accincli  monasterii.  P.  Chiffiel. 

(3)  Résumé  très  court. 

(4)  Ex  manuscriplo  VUmiecHno  S.  Salvainris. 

(5)  Ex  ms.  D.  Andreae du  Chesne  cosmographi  régis  chrislianissimi. 


504  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHÈQUE  ROYALE 

7.  (F.  13'-14v).  Beatus  Odclardus  (1).  =  BHL,  n*  1184. 

8.  (F.  15-17).  B.  Martini  solilarii  (2). 

Inc.  Vocibus  organicis  Martina  psnilite  palri. 

9.  (F.  17-17^).  Translatio  erusdem.  =  JiHL.,  n»  5602. 

10.  (F.  17'-18).  Miracula  eiusdem.  —  Ibid.,  n»  5603. 

11.  (F.  19-22).  [Les  trois  pièces  précédentes]. 

Imprimé  :  Ad  d'num  Martinum  confessorein..,  hywnus.  Neapoli, 
1610. 

12.  (F.  24-34^).  [Offîcium  S.  Bernardi  CalinensisJ.  Il  y  a  comme 
leçons  le  texte  de  la  vie.  =  BHL,  n"  1205. 

13.  (F.  35^-37).  De  translatione  S.  Martini.  =  lOid.,  n"  5602. 

14.  (F.  37-39).  Versus  [de  S.  Martine J.  =  KIL,  n«  20183. 

15.  (F.  40).  S.  Martini  Vertaviensis  (3).  =  BHL.,  n»  5669 
(fragment). 

16.  (F.  40v).  S.  Mamertini  (4).  —  Ibid.,  n»  5202. 

17.  (F.  41-44^).  Vila,  translatio  et  miracula  S.  Martini  ahbalis  per 
Petrum  diaconum  Cassinensem.  =  Ibid.,  n"  5604. 

18.  (F.  45-60^).  MapTÛpiov  toû  pâprupoç  àYiov  'ApéOa.  =  BHG. 

19.  (F.  6l-64^j.  Fragmentum  historiae  Passionis  SS.  marlyrum 
Arethe  et  sociorum.  —  BHL.,  n®671. 

20.  (F.  65-67).  De  SS.  Felice,  episcopo  Africano. 

Les  feuillets  67^-68^  sont  blancd.  Puis  deux  exemplaires  de  l'im- 
primé  Lectiones  propriae  secundi  nocturni  in  festo  simctorum  marty- 
rum  Felicis  episcopi  et  sociorum. 

21.  (F.  73-80).  Passio  sancti  Felicis  episcopi  Tubizacensis.  — 
BHL.,  n"  2894.  Quatre  copies  (5). 

22.  (F.  81-81V,  83-97^).  Notizie  di  S.  Cresci. 
Sous  ce  titre,  il  y  a 

o)  L'ofïïce. 

b)  Divers  actes  relatifs  au  culte. 

c)  Vita  S.  Grisci.  =  BHL.,  n»  1987. 

d)  Témoignages  de  Marcus  Bartholinids  et  de  Gabriel  de  Fini- 

GUERRIS. 

23.  (F.  82-82V,  98-99^).  [Epistolae  duae  Antonii  Magliabecchi  ad 
Papebrochium.  Florentiae,  17  augusti  1692  et  25septembris  1702]. 


(1)  C'est  le  chapitre  de  la  vie  de  S»«  Berlinde. 

(2)  Ex  Bodccensis  coenobii  [manuscriplo]. 

(3)  Exms.  Pontiniaeensi.  Copie  de  Papebroch. 

(4)  Ex  ms.  Antomi  Carnolentis  quod  eslapud  R.  D.  Georgium  Vielam  AltUsio- 
dori.  Copie  de  Papebroch. 

(5)  Ex  [Fabri  Slapulensis]  ÀgonUms   marlyrum  itucriptu;   ex   manuscriplo 
Rubee  vallis ;  ex  manuscriplo  S.  Audomari. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  505 

24.  (F.  100-109).  De  SS.  Grisio  [et  sociis]  martyribns  (1).  ^  BHL., 
n»  1987. 

25.  (F.  110-113V).  Vita  S.  Maglorii  {%).=lbid.,  n"5l40. 

26.  (F.  114-114^).  [Epistola  Antonii  Winghe  ad  Rosweydum, 
^  iunii  1629]. 

27.  (F.  115-116).  [Epistola  P.  Gabrielis  Mariae  Guastucgh  abbatis 
Benediclinorum  Cainaldulensium.  Ex  monasterlo  S.  Mariae  Urani 
apud  Brittonorium,  vin  id.  februarii  1772]. 

28.  (F.  117-124).  [Varia  instrumenta  de  reliquiis  S.  Maglorii]. 

29.  (F.  124^-125).  flnscriptio  ecclesiae  S.  Mariae  in  iirbe  Urani 
apud  Brittonorium]. 

30.  (F.  126-132^).  Narratio  Innogentii  Tantardinii  de  Iranslatione 
ex  Britannia  in  Italia  reliquiarum  sanctorum  Maglorii,  Sampsonis  et 
Paschasii. 

Le  feuillet  133  est  blanc. 

31.  (F.  136-137).  [Duae  Epistolae  P.  Gabrielis  Mariae  Guastucgii 
IV  non.  mai  1772  et  18  ianuarii  1775]. 

32.  (F.  138v).  [Nota  de  praecedenti  epistola]. 

33.  (F.  139-139^).  Passio  SS.  martyrum  Septimini  et  Ianuarii  et 
Felicis(3). 

34.  (F.  140-142).  [Notae  Papebroghii  et  Hensghenh  de  diversis 
sanctis]. 

35.  (F.  143-144).  Gesla  et  mors  B.  loannis  Angeli  Mediolanensis  (4). 
Puis  deux  imprimés  Sacra  Rituum  Congregatio  ...  canonizationis 

B.  lo.  Angeli  Porro,  j^ositio  super  dubio  an  sit  signanda  commissio 
introductionis  causae.  Eomae,  1736,  et  Decretum  ...  bealificationis  et 
canonizationis  veri  servi  Dei  lo.  Angeli  Porro.  Bomae,  in  typographia 
Rev.  Cam.  Apost.  1737. 

36.  (F.  191-193^).  [Nolae  ad  patriarchos  Alexandrinos]. 

37.  (F.  194-205V).  [Adamus  Lueidenfelt].  Aethiopia  illustris...  illu- 
slrior...  illuslrissima. 

38.  (F.  206-208V).  Vie  de  S.  Renobert,  en  français.  Gh.  5-7  (5). 
Le  feuillet  209  est  blanc. 

39.  (F.  210-211V).  Passio  S.  Evergisli  episcopi  (6).  =  BEL., 
n"  2368. 

40.  (F.  212-217).  Historia  S.  Evergisli  {l).=  lbid.,nrf'  2365  et  2366. 


(1)  Ex  ms.  perg.  D.  Caroli  Slrozzi. 

(2)  Ex  ms.  Rubrae  Vallis. 

(3)  Ex  ms.  ecclesiae  liovinensis. 

(4)  Ex  lihro  5  Annalium  Ordinis  Servorum,  Cenluria  5«,  cap.  8. 

(5)  Copie  de  Ghifflet. 

(6)  Ex  manuscriplo  UUiaicclino  S.  Salvatoris. 

(7)  Ex  ms.  recenlimanu  cl  mcndosa  ad  S.  Caeciliam  Colonienscm. 


506  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

41.  (F.  218).  [Do  S.  Candida  nolae  Ianningi]. 

Papier;  218  feuillets;  0»,335  X  0-,21;  XVII*  siècle.  F.  184,  dessin  représenlanl 
S.  Magloire  et  f.  185,  un  autre  avec  le  tombeau  de  Théodore,  archevêque  de 
Ravenne.  Ce  volume  a  appartenu  à  la  bibliothèque  des  anciens  BoUandisle». 
Demi-reliure  ;  au  dos.  le  titre  doré  Acta  Sanclorum  S4octobri$,  et  lechilTre  cou- 
ronné de  Léopold  I". 

3487.  (8921).  —  Collectanea  bollandiaxa. 

1.  (F.  1).  Index  25"  oclobris. 

2.  (F.  2-10^).  Passio  S.  Chrysanthi  et  Dariae.  —  BIIL.,  n»  1787. 
Le  feuillet  1 1  est  blanc. 

3.  (F.  12-23).  Vita  et  passio  sanclorum  marlyrum  Chrisanlhi  et 
Dariae.  =^  Ibid.,  n"  1787,  le  prologue  manque. 

4.  (F.  23-24).  Quedam  miracula  [eorumdem].  —  Ibid.,  n»  179?. 

5.  (F.  24-32V).  De  Iranslatione.  =  Ibid.,  n°  1793. 
Le  feuillet  33  est  blanc. 

6.  (F.  34).  De  divo  Mauro  abbate  hymnus.  hc.  Ad  novum  sydus. 

7.  (F.  34-38).  Vil  a  dei  gloriosi ...  Crisanto  e  Daria.  En  italien. 

8.  (F.  38-38^),  De  divis  Chrysantho  et  Daria  hymnus.  Inc.  Chry- 
santhi célèbres. 

9.  (F.  38^-45»).  Vila  del  glorioso  S.  Barsanofio  abbate.  En  italien. 

10.  (F.  45^-46).  De  divo  Barsanufio  hymnus.  Inc.  Splendor  Aegypli 
velerumque  Patrum. 

11.  (F.  46-47).  [De  S.  Barsanuphio]. 

12.  (F.  47^-5 1*).  Vita  del  Beato  Franccsco  da  Durazzo. 

13.  (F.  52-55^').  Brève  notitia  dolla  vita  c  gesti  d'alcuni  sanli... 
délia  ciltà  d'Oria...  cavata  da  qualche  ne  ha...  scrilto  Dominico  Tomaso 
Albanese. 

14.  (F.  55V-56V).  Vila  del  glorioso  S.  Mauro  abbate. 
Les  feuillets  57-60  sont  blancs. 

15.  (F.  61-62V).  [De  S.  Francisco  Dyrrachino].  En  italien. 

16.  (F.  63-63V).  [Epistola  Iacobi  Viterbo.  Faventi,  1  marlii  1683.1 

17.  (F.  63-63"),  [Epistola  Caroli  episcopi  Oriensis,  30  maii  IGS^jJ. 

18.  (F.  64-67^).  [Translatio  sanclorum  Chrysanthi  et  Dariae].  =- 
BEL.,  no  1793. 

19.  (F.  68-68>).  [Epistola  P.  Iohannis  Gamans  ad  llenschenium, 
Coloniae,  20  aprilis,  s.  a.]. 

20.  (F.  69-70^).  Miracula  propria  SS.  Chrysanthi  et  Dariae  post 
Iranslationem  (1).  =  BHL.,  n°  1793,  la  deuxième  partie. 

21.  (F.  71-72).  De  Iranslatione  beatonjm  Chrisanti  et  Darie  (2). 


(1)  Ex  Passionalipergaméneo  ms.  chori  Ecclesiae  Collegiatae  monaslerii  Eyfliae. 

(2)  Ex  manuscriplis  ecclesiae  Regiensis. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  507 

22.  (F.  73-76^).  [Recognitio  reliquiarum  Regii  anno  1522]. 

23.  (F.  77-79).  SS.  Chrysanthi  et  Dariae  translatio,  miracula  (1). 
Inc.  Gloriosissimorum  martyruni  triumphos. 

24.  (F.  79^-80).  In  laiidem  eorumdem  Paracletorum  carmen.  = 
BEL.,  n«  1794. 

25.  (F.  81-84V).  Item  de  inventione  eorum  (2). 

26.  (F.  85-85^).  Grisanti  et  Darie  martirum  (3).  =  BEL.,  n"  1788. 
Suit  un  imprimé  :  Missa  SS.  Chrysanthi  et  Dariae  patronornm 

Collegiatae  Ecclesiae  monasferii  Eifliae. 

27.  (F.  90-97),  In  ventio  reliquiarum  S.  Viti,  Cypriani,  Cornelii  et 
aliorum  in  Gladebach  (4).  Jnc.  In  domo  patris  familias. 

28.  (F.  98).  [Instrumcnlum  Philippi,  episcopi  Viennensis,  6  sept. 
1644,  de  corporibus  SS  Chrysanti,  Marcellini  et  Cyriacae]. 

29.  (F.  99-10 b).  Acta  sanctorum  raartyrum  Crispini  et  Crispi- 
niani  (5).  =  BEL.,  n"  1990. 

Le  feuillet  102  est  blanc. 

30.  (F.  103-104).  Passio  sanctorum  Crispini  et  Crispiniani  (6).  = 
lbid.,n^WJ\. 

31.  (F.  105-108).  Martyrium  SS.  Crispini  et  Crispiniani  martyrum.== 
J6irf.,  n"1990(7). 

32.  (F.  109-109^).  Crispini  et  Crispiniani  marlyrum  admissam. 
Le  feuillet  1 10  est  blanc. 

33.  (F.  111-113).  Passio  SS.  Crispini  et  Crispiniani  (8). 
Les  feuillets  113^-1 14^  sont  blancs. 

34.  (F.  115-117^).  [Nolae  ScipioNis  Lazzari  de  S.  Lucio]. 

35.  (F.  119-119V,  122).  Vita  S.  Bonifalii  papae  primi  (9)  [et  aliorum 
eiusdem  nominis  usque  ad  nonum]. 

36.  (F.  120-1 21 V).  De  capite  S.  Bonifacii  (10). 

37.  (F.  123-123V).  [Epistola  Christophori  Seyts  ad  P.  Chrislo- 
phorum  Steboriuni,  1628J. 

38.  (F.  124-125).  Martyrium  S.  Miniatis  (11). 


(1)  Ex  Leclionarioms.  Caroli  Slrozzi  Sénat.  Florent,  n.  2.  Copie  de  Papebroch. 

(2)  Ex  lomo  139  ms.  bibliolhecae  Casinensis  in  liUeris  longobardicis.  Môme  pièce 
que  le  n»  23. 

(3)  Ex  codice  Valicano,  n"  529,  p.  99. 

(4)  Ex  ms.  velustissimo  monasteini  S.  Viti  in  Gladbach. 

(5)  Exms.  Accincii  monasteriiel  Carilalis.  Copie  de  Chifflet. 

(6)  Ex  manuscriplo  lectionario  ecclesiae  Audomarensis. 

(7)  On  lit  f.  108  :  Transcripsit  f.  lohannes  Vlimmerius  anno  1580,  octobris  25. 

(8)  Ex  manuscriplo  Marchianensi  membranaceo. 

(9)  Ex  manuscriplo  Ullraieclino  S.  Salvaloris. 

(10)  F.  121',  il  y  a  la  note  :  Misil  D.  du  Cange  Aurelianis  1668. 

(11)  Ex  manuscriplo  Ullraieclino  S.  Salvaloris.  Cf.  BHL.,  n»  5965. 


^08  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

39.  (F.  126-128^).  Passio  Mynialis  marlyris  (2).  —  B-HL.,  n»  5965. 
.    Le  feuillet  129  est  blanc. 

40.  (F.  130-147^.  De  S.  Minialo  et  S.  Rufiniano,  entre  autres 
f.  132,  l'hymne,  Bufiniane  praesul,  et  f.   136-137,  l'hymne,  JiH., 

n»  8657. 

41.  (F.  148-149).  De  S.  Frontone  Peiragoricensi  (3). 

42.  (F.  150-151.  [Notae  de  eodem]. 

43.  (F.  152-158).   Vita   S.    Frontonis    episcopi   (4).    —    BHL., 

n»  3185. 

44.  (F.  159-183^).  Vita  S.  Frontonii  episcopi  Pelragoricensis  (5).  — 
J6W.,nn''«3183et3184. 

Le  feuillet  184  est  blanc. 

45.  (F.  185-194V).  vita  beati  Fronti  (6).  =i6irf.,n'*  3182. 

■    46.  (F.  195-196^).  [Epistola  Marchionis  de  Aoropoli  ad  Papebro- 
chium.  Madriti,  1  mars  1673]. 

47.  (F.  197-201>).  [Deux  lettres  de  l'abbé  Lespine,  chanoine  de 
Périgueux,  à  Ghesquière,  Périgueux,  1 1  juillet  et  25  août  1793]. 

48.  (F.  202- 202*).  De  sancto  Lupo,  episcopo  Baiocensi. 

49.  (F.  203-203*).  [Epistola  dorani  Baronis  Pollet,  monaslerio 
sancti  Amandi,  23'  octobris  1659]. 

50.  (F.  204-205).  [Lecliones  de  S.  Lupo  Baiocensi]. 

51.  (F.  206-207*).  Vita  B.  Hilari  episcopi  Gavalitani  (1). 

52.  (F.  208-208*).  [Epistola  F.  Bernardi  Ceresa.  Ivrea,  14  ianua- 
rii  1610]. 

53.  (F.  209-210*).  In  sancti  Nicii[lectioncs].—  fi//L.,n*6094. 

54.  (F.  211-211*).  [De  reliquiis  S.  Friveti  confessons]  (2). 

Suit  un  imprimé  :  Vita  et  cont:ersio  comitis  Ludeiriri  Aren8toni ... 
protnlit  R.  P.  Christophorus  Browerus,  S.  h  Murtiae,  1616. 

55.  (F.  m-TH).  [Schedae  R.  P.  Gamans  de  B.  Ludovico]. 

56.  (F.  278-281).  In  sancto  Savino  episcopo  (3). 

57.  (F.  281-288*).  Legenda   beati   Bessi  marliris.  Inc.    Celestis 
gloriae  colligenda  fragmenta. 


(1)  Ex  manuscriplo  S.  Maximini  Treviris. 

(2)  Ex  Vincenlio  m  Speculo  hisloriali,  lib.  9,  cap.  43  et  44. 

(3)  Ex  manuscriplo  UUraieclino  S.  Salvaloris. 

(4)  Ex  manuscriplo  N.  Belforlii  ex  veluslo  manuscriplo  eccletiae  parochialis  de 
Nully  dioecesis  Suessionensis. 

(5)  ExcodiceS.  Germani  de  Pralis,  469. 

(6)  Ex  manuscriplo  Rubrae  Vallis.  Cf.  BUL.,  n»  9310. 

(7)  On  lit,  en  marge  :  Excripsi  l[ohannes]  P[inius]  ex  aulographo  hoc  et  sequens 
testimonium  in  monaslerio  regali  S.  Laurenlii  Escorialensi,  hac  die  28  febr.  1722, 
cum  ibi  degerem. 

(8)  Cf.  BHL.,  no  im. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  509 

58.  (F.  289-293).  Passio  beati  Teghuli  maiiiris.  Inc.  Gloriosus  lesu 
Christi  martir  et  athleta. 

Les  feuillets  293^-295^'  sont  blancs. 

59.  (F.  296-297^).  [Ex  statutis  R.  Gapituli  Canonicorum  ecclesiae 
Ipporediensis]. 

. ,  Le  feuillet  298  est  blanc. 

60.  (F.  299-299^,  301).  De  sancto  aliquando  Ardovino,  natione 
Anglo. 

61.  (F.  300-300V).  S.  Heraclidis  vita  ex  Arabico  (1). 

62.  (F.  302-302V).  De  S.  Gavino  (2).  Inc.  Tempore  Diocletiani  et 
Maximiani  erant  in  insula  Sardiniae. 

Papier;  302  feuillets;  0",333  X  0™,208;  XVII"  siècle.  F,  118,  gravure  ancienne 
représentant  le  martyre  de  S.  Lucius.  Ce  volume  provient  de  la  bibliothèque  des 
anciens  Bollandisles.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre  doré  :  Acta  Sanclorum 
25  oclobris,  et  le  monogramme  couronné  de  Léopold  I". 

3488.  (8922-24).  —  Gollectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index. 

Le  feuillet  2  est  blanc. 

2.  (F.  3-8v).  Vita  sancti  Sigibaldis.  =  BHL.,  n°  7709. 

3.  (F.  9).  [Fragmentum  epistolae  Alexandri  Wiltheim,  Luxem- 
burgi,  9  mai  1647]. 

4.  (F.  10-13).  Vita  S.  Verani  (3).  =  BHL.,  n°  8537. 

5.  (F.  14-15).  Vita  S.  Eatae  episcopi  Lindisfarnensis  (4).  =  Ibîd., 
n°2357. 

6.  (F.  16).  Passio  Marcelli  martyris  (5).  =  Ibid.,  n"^  5255. 

7.  (F.  17  et  19).  [Notae  Henschenii  de  SS.  Amando  et  Vedasto], 

8.  (F.  18-18^).  [Epistola  P.  Iohannis  Gamans  ad  Henscheniûm. 
Afschaffenburgi,  12  sept.,  s.  a.]. 

9.  (F.  20).  Index. 

10   (F.  21-22).  [In  vilam  S.  Abbani  notae Rosweydi]. 

11.  (F.  23-45 V).  Vita  Abbani  confessons  (6).  =  BHL.,  n"  1. 

12.  (F.  46-51).  [Papebrochius.  De  sancto  Abbano]  commentarius 
praevius. 

Les  feuillets  51^-52^  sont  blancs. 


.  (1)  \Ex]  cod.  Coll.  Maronilar  de  Urbe. 

(2)  Ex  cod.  773plulei  84  versus  claustrum  in  monaslerio  S.  Crucis  FF.  Con-' 
vent.  Florentiae. 

(3)  Ex  ins.  memhr.  Caroli  Strozzi  Sénat.  Florent,  n"  3.  Copie  de  Papebroch. 

(4)  Ex  ms.  Rubrae  vallis. 

(5)  Ex  cod.  ms.  maioris  formae  perg.  Bibl.  eccl.  Toletanae  melropol.  notato 
Sanctoral  seu  Historiae  marlyrum. 

(6)  Ex  ms.  Hibernico  Seminarii  Salmanlic.  Soc.  lesu. 


510  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

13.  (F.  53-56»).  s.  Dulchardi  vila  (1).  Inc.  Clotario  Franconim 
regnum  modérante.  (Deux  exemplaires). 

Les  feuillets  57  et  58  sont  blancs. 

14.  (F.  59-62^).  Observationes  de  duobus  Maximis  episeopis  Aeno- 

nensibus. 

15.  (F.  63-65).  De  SS.  martyribus  Maximo  et  Sociis.  --  HHL., 

n"  5828. 

16.  (F.  66-66').  Hymnus  S.  Maximi.  =  RH.,  n«  9015. 

17.  (F.  67-68^).  Passio  bealissimorum  niartyrum  Vincenlii  et 
Ghristates.  =  BHL,  n°  8619. 

18.  (F.  69).  De  SS.  Vincentio,  Sabina  et  Chrislale. 

19.  (F.  70).  [De  S.  Florenlio  martyre]. 

20.  (F.  71-71^).  Ad  quaesita  de  civitate  nova  in  Islria  (2). 

21.  (F.  72-73").  [Epislola  Angeli  Bandi  ad  Colnium,  10  augusli 
1686]. 

22.  (F.  74-75).  [Offîcium  S.  Flori]. 

23.  (F.  76-76»).  [Epistola  Adami  Weibteck  ad  Henschenium]. 

24.  (F.  77-77').  [Epislola  Mathiae  Toutermans.  Viennae,  8  oclo- 
bris  1685]. 

25.  (F.  78).  Extrait  d'une  lettre  de  M.  l'abbé  Lkspine  chanoine  de 
Périgeux  à  M.  l'abbé  Ghesquière. 

26.  (F.  79).  [Epistola  Caroli  de  Notelle  ad  Papebrochium.  Romae, 
26  decembris  1669]. 

27.  (F.  79").  [Nota  Papebrochii  de  indulgentia  a  Clémente  IX  anno 
1667  concessa  pro  elevatione  rcliquiarum  SS.  marlyrum  Aurelii, 
Afrodisii,  Lucii  et  Remigii  in  ecclesia  Carmelitarum  AntverpiaeJ. 

Puis  une  affictie  imprimée  pour  la  môme  fôte  Aniwerpen  hy  Mar- 
celis  Parys. 

28.  (F.  81-82).  Elogium  R.  P.  D.  Anlonii  Abbalis  Senoniensis  ab 
auctore  coaetaneo  conscriptum  (3). 

29.  (F.  83).  Index  sequentium. 

30  (F.  84-95V).  Acla  SS.  Simonis  et  ludae  (4).  =  BEL.,  nn^  llôO 
et  7751. 

31.  (F.  96-101").  MarlyriumSS.  Simonis  et  ludae  apostolorum(5).=« 
i6id.,nn°«  7750  et  7751. 

32.  (F.  102-103").  [Fragmentum  eiusdem  martyrii]. 

33.  (F.  104-104").  [Nota  de  capite  S.  Simonis  apostoli].  En  espagnol. 


(1)  Ex  m$.  Sulpitiano. 

(2)  Ex  lileris  D.  A  ndreae  Daniel is  de  Rannach  episcopi  Petinensis  anno  1675. 

(3)  Gf.D'AcHÉRY,  Spicilegium,  t.  II,  p.  322. 

(4)  Ex  manuscriplo  S.  Martini  Treviris. 

(5)  Ex  manuscriplo  Ullraiectino  S.  Salraloris. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  511 

34.  (F.  105).  [Gharta  NivELoxts  Suessionensis  episcopi,  anno  1205]. 

36.  (F.  106).  [Notae  Rosweydi  de  Simone  zelote]. 

37.  (F.  107-107^).  "AGXriffiç  toû   dyiou   diToaTÔXou  Kiniuvoç  toû 
îriXuuToO  (1). 

37.  (F.  108-1 16^).  De  perventione  brachii  beati  Simonis  in  Sein.  = 
BHL.,  no  7754. 

38.  (F.  117-119^).  [De  capite  S.  Simonis  aposloli].  En  espagnol. 

39.  (F.  120-122).  Vila  Dodonis  confessons.  =  BEL.,  n"  2207,  le 
prologue  est  omis. 

40.  (F.  123-126V).  VitaS.  Dodonis  confessons  (2).  =  Ihid.,  n«2207. 

41.  (F.  127-130).  Vita  S.  Dodonis  confessons.  =  Ihid.,  n"  2207. 
Le  feuillet  131  est  blanc. 

42.  (F.  131^).  [De  S.  Dodone,  ex  chronico  ms.  Laubiensi  scripto  a 
FoLCuiNo  abbatej. 

43.  (F.  132-137).  Vita  S.  Faronis  episcopi  Meldensis  (3).  =  BHL., 
n«  2826. 

44.  (F.  138-139V).  Gonversio  Ogerii  militis  (4).  =  Ibid.,  n°  2831. 

45.  (F.  140-141).  Gonversio  Ogerii  militis  (5).  =  Ibid. 

46.  (F.  142-142^).  [Epistola  Iohannis  Gamans  ad  Bollandum.  Eslin- 
gae,  4  sept.,  s.  a.]. 

47.  (F.  143-146).  Relatio  miraculorum  S.  Faronis. 

48.  (F.  147-148).  Vita  S.  Pharonis  episcopi  (6).  =  BHL.,  n°  2829. 
Puis  une  affiche. 

49.  (F.  149-151).  [Epistola  cardinalis  Ghisii.  Monasterii  Westpha- 
lorum,  6  mai  1643]. 

50.  (F.  152-152^).  [Notae  Hensghenii]  de  vita  B.  Iohannis  Ghisii. 

51.  (F.  153).  [Epistola  Frangisci  van  der  Veken  ad  Bollandum. 
Goloniae,  20  aprilis  1647]. 

52.  (F.  154).  [Epistola  cardinalis  Ghisif,  2  maii  1647]. 

53.  (F.  155-160*).  [De  beato  loanne  Ghisio].  En  italien. 

54.  (F.  161-162^).  [De  sanctis  Descensio  et  Germano]. 

55.  (F.  163-163*).  [Epistola  Pétri  Possini  ad  Bollandum.  Tolosae, 
non.  sept.  1643J. 

56.  (F.  164-168V).  [Vita  S.  Decentii]  (7). 

57.  (F.  169).  [Notae  Hensghenii  de  eodem]. 


(1)  Notice  du  ménologe. 

(2)  Ex  ms.  codice  monasterii  Laubiensis. 

(3)  Exms.  Accincli  monasterii.  Copie  de  Ghifflet. 

(4)  Copie  du  P.  Chifnet. 

(5)  Copie  du  P.  Louis  Nicque,  bibliothécaire  des  Célestins  de  Soissons. 

(6)  Ex  manuscripto  Ultraieclino  S.  Salvatoris, 

(7)  Cf.  mJL.,  n°  2115. 


512  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

58.  (F.  170).  [Notae  Rosweydi  de  S.  Anaslasia]. 

59.  (F.  171-171^).  [Epistola  Ioannis  Rho  ad  Bollandum.  Bononie, 

febr.  1648]. 
HO.  (F.  172-172*).  [Epistola  Simoxis  Santagatha.  Bononie,  4  februa- 

rii  1662]. 
Les  feuillets  173  et  174  sont  blancs. 

61.  (F.  175).  [Epistola  M.  du  Pré.  Ambiani,  XX  augusti  1645]. 

62.  (F.  176).  [De  S.  Genesio  notae  Hexsche-niiJ. 
Les  feuillets  176^-177  sont  blancs. 

63.  (F.  178-178^).  In  festo  sancti  Leudardi  lecliones.  «=»  BHL., 
n°4849. 

64.  (F.  179-179^).  [Epistola  Laurbntii  Koler  ad  Bollandum.  Romae, 
25  augusti  1638]. 

65.  (F.  180-181^).  [Notae  He.nschenii  de  variis  sanclis]. 

66.  (F.  182-183).  Vita  S.  Ferrucii  (1).  «  BHL.,  n-  2914. 

67.  (F.  183-183^).  Vita  Luthardi  comitis.  =  Ibid.,  n»  4951. 

68.  (F.  184).  [Epistola  Papebrochii,  13april.  1685J. 

69.  (F.  185-186).  De  S.  Fideli  (2).  =  BHL.,  w»  2922. 

70.  (F.  186-188'^).  TranslatioS.  Fidelis  raarlyris.  =  Itnd.,  n«  2925. 

71.  (F.  189-190^).  De  translalionecorporis  [S.  Fidelis]  Mediolanum 
ad  ecclesiam  domus  Professae  Societalis  lesu  (3). 

72.  (F.  191-191V).  Passio  SS.  Fidelis,  Exanli  et  Carpophori.  =- 
BHL.,  n°  2922. 

.  73.  (F.  192).  [Notae  He.nscuexii  de  eisdcm]. 

74.  (F.  193-196^).  Passio  S.  Proculi  niartyris.  =  BHL.,  n»  6955. 

75.  (F.  197-199).  Passio  sanctorum  loannis  et  Pauli.=  Ibid.,  n®3236. 
.76.  (F.  199V.200V).  Item  de  triumpho  eorum.  =  Ibid.,  n"  3239. 

77.  (F.  201-203V).  Passio  sancti  Hippolyli  martyris.  =  /6»rf.,n''3962. 

78.  (F.  204-208).  Natalis  sancti  Lucae  apostoli  et  evangelistae.  == 
26/(i.,  n°4973. 

Suit  un  imprimé  :  Compendio  délia  vita  ddbeato  Lodovico  Mortioli. 
Bologna,  1716, 

Papier;  208  feuillets;  0-339  X  O^.ai  ;  XVII»  siècle.  Ce  volume  provient  de  la 
bibliothèque  des  anciens  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne. 

3489.  (8925).  —  Collegtanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index. 

2.  (F.  2-4v).  Vita  S.  Theuderii  abbatis  (4).  =  BHL.,  n°  8130. 


(1)  Ex  ms.  Bodecensi.  Copie  de  Ranulius  Poppenschutz  lector  ibidem  1680. 

(2)  Ex  cod.  ms.  P.  374,  bibliolhecae  Ambrosianae» 

(3)  Ex archivio  eiusdem  coUeg'ù  italice  scripto, 

(4)  Ex  ms.  Signiacensi.  P.  Chiffletiip.  m. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  513 

Le  feuillet  5  est  blanc. 

3.  (F.  6-6v).  S.  Theuderii  abbatis  (1). 
Le  feuillet  7  est  blanc. 

4.  (F.  7-7^').  De  S.  Narcisso  episcopo  Hierosolymitano  (2). 
Suit  un  fragment  de  bréviaire  imprimé  chez  Plantin. 

5.  (F.  16-16^).  De  sancto  Narcisso  Legenda  (3). 

6.  (F.  17-20^).  Historia  S.  Narcissi  episcopi  Gerundensis  (4).  Inc. 
proL  Honorabili  ac  provido  viro  Domino  Leonhardo  Lauginger. 

7.  (F.  21-21^).  Sermo  Olivae  episcopi  in  natale  S.  Narcissi 
episcopi  (5).  =  BHL.,  n°  6032. 

8.  (F.  22-22V).  Vila  S.  Narcissi  episcopi  (6).  =  Ihid.,  n°  6035. 

9.  (F.  23-23V).  [De  S.  Elfleda]. 

10.  (F.  24-24^).  [Epislola  Ioannis  Wilso.ni  ad  Bollandum,  Audoma- 
ropoli,  21  aprilis  1640J. 

11.  (F.  25-26).  Vila  S.  Elfledae  abbatissae.  ==  BHL.,  n°  2472. 

12.  (F.  27-27*).  [Lettres  closes  du  chapitre  de  Sainte-Gudule  à 
Guillaume  d'Oyenbrugghe,  seigneur  de  Melderl,  17  novembre  1591]. 

13.  (F.  28-39*).  [Réponse  de  Guillaume  d'Oyenbrugghe]. 
Le  feuillet  40  est  blanc. 

14.  (F.  40-41*).  [Réplique  du  chapitre  au  même]. 

15.  (F.  42-42*).  [Epistola  Papebrochii.  Lovanii,  12iunii  1656]. 

16.  (F.  43-43^).  [Noiae  Hensghenii  de  sancta  Erraelinde]. 

17.  (F.  44-44*),  [Epistola  Philippi  Nuth  ad  Papebrochium,  Sylvae 
Ducis,  23  septembris  1687]. 

18.  (F.  45).  [Attestation  d'ALEXANORE  Rotarius,  doyen  de  Tirle- 
mont,  et  de  Jean  Pl\son,  curé  de  Meldert,  au  sujet  des  reliques  de 
S*«  Ermelinde]. 

19.  (F.  46-48*). Legenda S^'« Hermelindis  virginis.  =  BHL.,  n"  2607. 

20.  (F.  49-53).  Vita  S.  Ermelendis  virginis  (7).  =  Ibid.,  n"  2605. 
Deux  exemplaires  (8), 

21.  (F.  54-57*).  De  sancta  Hermelende  virgine.  Missa  et  offîcium(9). 


(1)  Ex  breviario  ecclesie  Viennensù.  Résumé  de  la  pièce  précédente. 
dg)  Ex  codice  ms.  pergameno  in  fol.  notalo  H.  224  bibiiolhecae  Ambrosianae 
Mcdiolnni.  Cf.  Anal.  liolL,  t.  XI,  p.  342-344. 

(3)  Ex  Passionali  ms.  Carlhusiae  Herbipolensis. 

(4)  Ex  ms.  codice  papyraceo  liibl.  SS.  Udalrici  elAfrae,  lill.  Z.,  W  6. 

(5)  Ex  ms.  codice  Amjuslanac  bibiiolhecae mss.  SS.  Udalrici  et  Afrae. 

(6)  Ex  mantiscripto  S.  Maximini  Treviris. 

(7)  Ex  manuscriplo  Ullraieclino  S.  Salvaloris. 

(8)  A  la  fin  du  second,  f.  53,  on  lit:  Scribcbal  Gerardus  Dijckslratius  Anlvcrpinas 
anno  1602,  28  nclobris,  in  convenlu  Tlicncnsi  ordinis  Carmeiilarum. 

(9)  F.  55,  on  Vil:  Scripsil  D.  loliannes  Pinsordus paslor  in  Melderl  indignus  hac 
20  aprilis  1 62 î. 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T.   V.  33 


514  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

22.  (F.  58-61V).  Vita  S.  Hormelendis  virginis  (1).  —  BHL,  n»  2006. 

23.  (F.  62-62^).  [Epistola  Balduini  Hirschanc  ad  Rosweydum. 
Lovanii,  3  martii  1621]. 

24.  (F.  63-64).  Vila  S.  Terenlii  episcopi  (2).  —  BHL.,  n«  8006. 

25.  (F.  65-8b).  Vila  S.  Terentii  episcopi  (3).  —  Ibid.,  n"  8005.  En 
deux  exemplaires. 

Le  feuillet  82  est  blanc. 

26.  (F.  83-85^).  [Nolae  Papebrochii  ad  vilam  Pelri  Monoculi j. 

27.  (F.  86-86^).  [Epistola  F.  C.  Oudin  prcsbiteri  Buciliensis.  Buci- 
liani,  18  febr.  1682J. 

28.  (F.  87-93^).  [De  B.  Pelro  Monoculo]  (4). 

29.  (F.  94-94V).  [De  B.  Pelro  Monoculo]  (5). 

30.  (F.  95).  [Epistola  F.  Caroli  a  Bentzecat.  Ex  Aureavallo, 
20  iulii  1665]. 

Les  feuillets  95^-100»  sont  blancs. 

31.  (F.  101-121).  [Vila  Pelri  MonoculiJ.  =  BIIL.,  n<»  6730. 

32.  (F.  122-128V).  [Vilabeati  Pelri  Monoculi].  —  Jbid.,  n«6730. 

33.  (F.  129-130V).  [Miracula  et  visiones].  —  Jbid.,  n»  6731. 
Le  feuillet  131  est  blanc. 

34.  (F.  132-135^^).  [Ofïîcium  sancli  Slephani  episcopi  Caracensis]. 

35.  (F.  136-140^).  De  S.  Stephano  episcopo  Caracciano.  Inc.  Igilur 
sui  episcopalus  administrationis  cura  suscepla. 

36.  (F.  141-144).  [Omcium  S.  Slephani]. 

37.  (F.  145-146).  [Missa  S.  Slephani]. 

Puis  un  fragment  des  Vitae  Patrum  imprimées  de  Rosweyde, 
p.  365-384,  Vila  S.  Mariae  merelricis. 

38.  (F.  153).  [Nolae  Hexschenii  de  S.  Zenobio]. 
Les  feuillets  153^^-154''  sont  blancs. 

39.  (F.  155-156V).  [Epistola  Valerii  Zani  ad  Papebrochium. 
Bologna,  21  augusti  1686]. 

40.  (F.  157).  [Nota  de  B.  Angelo  Canitolij. 

41.  (F.  158-159^).  [Epistola  A.  de  Vadder  supprioris.  Parcs, 
6  aprilis  1691]. 

Papier;  159  feuillets;  0»,332  X  0-.214:  XVII»  siècle.  Ce  volume  provient  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandisles.  Demi-reliure  moderne  ;  au  dos,  le  litre  : 
Acla  Sanclorum,  29  octobri»,  et  le  monogramme  couronné  de  Léopold  I". 


(1)  Ex  ms.  Corsendoncano. 

(2)  Ex  ms.  UUraicclim  S.  Salvaloris. 

(3)  Le  premier  est  transcrit  Ex  manuscriplo  S.  Maximini  Treviris. 

(4)  Le  chap.28,  dist.  Il  de  VExo'-dium  magnum  ordinis  Cislercientis,  puis  liHL., 

n°  1729. 

(5)  Compendium  vitae  auclore  Akgelo  Ma:«riquk. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  515 

3490.  (8926).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  l-3v).  De  SS.  Theonesto,  Urso,  Albano,  Fabia  et  Fabiana  (1). 
=  5//L.,  n°8114. 

2.  (F.  4-5).  Martyrium  S.  Theonesti  Philippensis  episcopi  et  socio- 
rum  (2).  =  i6/(]^.,  n»  8113. 

3.  (F.  6-7).  Vita  S.  Theognesti  archiepiscopi  et  martyris  (3).  = 
Ibid.,  n^Sn^. 

4.  (F.  8).  Theonesti  martyris  (4). 

5.  (F.  9-13^).  Vita  sanctissimi  patris  nostri  GeniTdi.=lbid.,  n°  3429. 

6.  (F.  14-15).  [De  S.  Gerardo  ex  variis]. 

Suit  un  exemplaire  imprimé  de  V Abrégé  de  la  Vie  du  grand  saint 
Serapion;  Namur,  Adrien  La  Fabrique,  1681. 

7.  (F.  21).  Vita  S.  Serapionis  episcopi  (5). 

Puis  un  fragment  des  Vitae  Fatrum  de  Rosweyde,  p.  851-864. 

8.  (F.  29-36).  Passio  S.  Lucani  martyris  (6).  =  BHL.,  n°  4969.  (En 
double  exemplaire.) 

9.  (F.  37-37^').  Vita  S.  Germani  episcopi  Capuani  (7).  =  Ibid., 
n°  3465. 

10.  (F.  38-39^).  De  S.  Germano  episcopo  (8). 

11.  (F.  40-41^).  Passio  S.  Maximi  martyris  (9).  =  Ibid.,  n°  5845. 

12.  (F.  42).  Index  des  sept  pièces  suivantes. 

13.  (F.  43-47).  In  festo  S.  Baculi  episcopi  et  confessons.  ==  Ibid., 
n»  894. 

14.  (F.  47-57).  In  festo  S.  Restitutae  virginis.  =  Ibid.,  n"  7190. 

15.  (F.  57-57*).  [De  S.  Reslituta  hymnus]. 

16.  (F.  58-59).  De  beato  Tobia  ex  canonicis  Lateranensibus.  Inc. 
Tobias  in  civitate  Gomi  prope  Mediolanum. 

17.  (F.  60-69*).  Passio  S.  Iulianae  virginis  et  martyris.  =  BHL., 
n°  4526,  le  prologue  manque. 

18.  (F.69V-74).  De  translatione  sanctae  Iulianae.  =  Ibid.,  n«  4527. 

19.  (F.  74^-90).  Passio  et  inventio  Antonini  martiris.   =   Ibid., 
n«  582. 


(1)  Ex  im.  Icgcndnrio  membraneo  Caroli  Slrozzi  senatoris  Florentini,  n"  V.  f.  109. 

(2)  Ex  manuscriplo  Rubee  vallis. 

(3)  Ex  manuscriplo  Ullraieclino  S.  Salvatoris. 

(4)  Ex  Breviario  Mogunlino  recognilo  1611. 

(5)  Ex  manuscriplo  Ullraieclino  S.  Salvaloris. 

(6)  Ex  ms.  cod.  S.  Germani  de  Pralis.  F.  33,  à  cette  note  est  ajoutée  la  cote  du 
manuscrit  :  463  pag.  19. 

(7)  Ex  codicibus  mss Realinensis  ecclesiae. 

(8)  Ex leclionario  Sublacemi  el  Farfensi. 

(9)  Ex  lomo  139  ms.  bibliolhecae  Casinensis.  Cf.  Bibliolheca  Casinensis,  ULFlori- 
legium,  p.  147. 


516  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

20.  (F.  90^-91^).  [De  S.  Euphebio,  de  S.  Iuliana  (prologus  BHL, 
n°  4526,  deux  copies),  de  S.  Aldemario  (prologus  BHL.,  n-  251)]. 

21.  (F.  92-95^).  MapTÙpiov  toû  à-xio»  icpoMCipTupoç  Znvop(ou  Kal 
Ztivopiaç  TTÎç  ctbcXqpnç  aùxoO  (1). 

22.  (F.  96).  [Nolae  Rosweydi  de  diversis  sanclis]. 
Les  feuillets  96^-97^  sont  blancs. 

23.  (F.  99-101^).  [Epistolae  duae  Aureliani  dk  Baenst  ad  Papcbro- 
chium.  Romae,  27  sept.  1692  et  31  ianuarii  1693]. 

24.  (F.   102-124^).    Vila    devotissimae    Benevenulae   de    Foro- 
Iulii(2).  =  -BiïL.,nM149. 

25.  (F.  125).  [De  sepulcro  eiusdem  oporlo  anno  1447]. 

26.  (F.  126-127').  Martyrium  Adami  Maikowski. 

27.  (F.  128-128^).  Instrumenluni  invcnlionis  corporum  B.  Gcrmani 
Capuani  et  Macharii  in  ecclesia  S.  Xisli  Placenliae. 

28.  (F.  129-132*).  In  sancti  Germani  episcopi  (3).  Inc.  Alio  quoque 
tempère  Servandus  diaconiis. 

29.  (F.  133-140).  Vila  sanclae  Mennae  Tirglnis  (4).  —   BHL., 
n°  5920. 

Les  feuillets  140^-142'  sont  blancs. 

30.  (F.  143-144).  Passio  S.  Marcelli  martyris.  =  Ibid.,  n»  5255. 

31.  (F.  145).  [De  S.  Crispino.  Notae  Hcnschenii]. 

32.  (F.   146-159).  Vila   praeclarissimae   S.    Dorothae   Bonissae 
viduae  (5). 

33.  (F.  160-165^).  Vila  et  bonesla  conversalio  Dominae  Dorolheae 
de  Prussia  (6).  =  BHL,  n»  2329. 

Suit  un  exemplaire  imprimé  de  la  Vita  heatae  Dorotheae. 

34.  (F.  171-172*).  [Epistolae  duae  P.  Iohannis  Gamans  ad  Papebro- 
chium  (s.  a,)]. 

35.  (173-173*).  [Epislola  Ignatii  Francisci  Zapotelii  ad  Papebro- 
chium]. 

36.  (F.  174-175*).  [Epistolae  duae  Ioanxis  Hansler  S.  L  ad  Pape- 
brochium,  4  febr.  1676  et  9  maii  1679J. 

37.  (F.  176-177V).  De  S.  Dorothea  vidua  (7).  =  BHL.,  n»  2330. 


(1)  F.  95',  on  lit  la  note  :  iv  aùrQ  vuktI  Tf|ç  fm^pac;  k'  toO  mhvôç  favouapbu 

,axir. 

(2)  Scriplum  est  ex  codice  velutlo  el  $ynchrono  ForoiulientU  convenlui  S.  Domi- 
nici  et  ex  codice  minus  antiquo  qui  servalur  apud  consanguineos  bealae. 

(3)  Excod.  l'adcano  n"  .5696,p<ig.  298. 

(4)  Ex  eiusdem  (Porlus  Suavis)  eccletiae  codicibus  mss. 

(5)  Ex processu  pro  canonizalione  et  manuscriptis  veleribus.  Cf.  BHL.,  n*  2332. 

(6)  Ex  Bodecensis  coenobii  ...  pauionali  pergameno  ms.   mensii  octobris  /bl. 
CCXVI,  pag.  U. 

{lé  Ex  manuscripto  Simonis  Traieclensis  Carlhusiae  Coloniensit. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  517 

Papier;  177  feuillets;  O^SS  X  O^Sl  ;  XVII«  siècle.  F.  98,  un  dessin  h  la  san- 
guine représentant  la  B'"  Bienvenue  d'Autriche.  Ce  volume  a  appartenu  à  la 
bibliothèque  des  anciens  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne;  litre  doré  :  Acta 
Sanclorum,  30  oclobris,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I•^ 

3491.  (8927).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1-2).  Passio  beati  Eusebii  martyris  (1).  =  BHL.,  n"  2739. 

2.  (F.  3-8).  [Lettre  dHuBERT  de  Saint-Laurent  au  R.  P.  Jean 
Serdunius,  provincial  de  la  province  gallo-belge,  Lisbonne,  20  jan- 
vier 1618]  (2).  En  français. 

3.  (F.  9-10).  Milagros  del  H»  Alonso  Rodriguez.  En  espagnol. 

4.  (F.  11-12).  [Notes  sur  la  vie  de  S.  Alphonse  Rodriguez]. 

5.  (F.  13-13^).  Miracula  aliqua. 

6.  (F.  14-G2^').  Vida  del  venerabile  hermano  Alonso  Rodrigues. 

7.  (F. 63-63^). Relatio  impiae  necis  ab  haereticis  Ungaris  R.  P. loanni 
Simonide  illatae  anno  1674. 

8.  (F.  64-65).  Vita  S.  Noitburgis  virginis  (3).  =  BHL.,  n°  6246. 

9.  (F.  66-66^).  [Epistola  R.  P.  Iohannis  Gamans  ad  Henschenium, 
Aschafifenburgi,  13  fcbruari  1655]. 

10.  (F.  67-69V).  Vita  sanctae  Noytburgis  (4).  =  BHL.,  n°  6245. 
Le  feuillet  70  est  blanc. 

11.  (F.  71-71^).  [Epistola  P.  Iohannis  Gamans  ad  Bollandum,  Laur- 
baci,  31  octobris,  s.  a.]. 

12.  (F.  72-73).  De  sancta  Noytburge  virgine.  =  BHL.,  n°  6244, 
le  prologue  manque. 

13.  (F.  74-74^>  [De  sancta  Ritza].  En  allemand. 

14.  (F.  75-92).  Vita  sanctae  Begae  virginis  (5).  =  BHL.,  nn°s  1080 
et  1081. 

Le  feuillet  93  est  blanc. 

15.  (F.  94-94v),  [Epistola  Antonii  Magliabegghi  ad  Papebrochiura]. 
En  italien. 

16.  (F.  95-162V).  Vita  divi  Thome  Florentini.  =  BHL.,  n°  8251. 
En  triple  exemplaire. 

17.  (F.  163-164^).  Petrus  Cappellettos.  Carmen  beati  Thomae 
Florentini. 

Les  feuillets  165-168  sont  blancs. 

18.  (F.  169-169^).  [Notae  Hensghenii  de  sanctis  anonymis]. 


(1)  Ex  manuscriplo  sancli  Maximini  Treviris. 

(2)  Le  feuillet  4  doit  être  retourné  et  le  verso  lu  avant  le  recto. 

(3)  Ex  manmcripto  iltraieclino  S.  Salvaloris. 

(4)  Ex  manuscriplo  Rubee  vallis  ex  prima  parle  Hagiologii  Brabanlinorum. 
Cf.  Hagiographi  BoLLANDiANt,  Dc  codicibus  Iohannis  Gielemans,  adieclis  anecdolis, 
p.  51,  n«73. 

(5)  Ex  veluslo codice  ms.  inbibliolheca  Colloniana sub  effigie  Fauslinae.  B.  4. 


518  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

19.  (F.  170).  [De  S.  Nicolao  martyre].  En  espagnol. 

20.  (F.  171-172V).  [Vita  S.  Nicolai  marlyrisj.  —  BHL.,  n*  6100, 
le  prologue  manque. 

21.  (F.  173-174^.  [Epistola  Ludovici  Desperiks  ad  Hcriberlum 
Rosweydum]. 

22.  (F.  175-175').  [Epistola  Pétri  Possini  ad  Papebrochium.  Romae, 

31  marlii  1674]. 

23.  (F.  176-180).  Vila  S.  Quintini  marlyris  (1).  —  BHL.,  n»  6999. 

24.  (F.  181-182»).  Inventio  corporis  sancti  Quintini  (2).  —  Ibid., 
n°7000. 

Le  feuillet  183  est  blanc. 

25.  (F.  184-185).  Passio  S.  Quintini  (3).  =  BHL.,  n-  7008,  sans  le 
prologue. 

26.  (F.  186-191^).  Acla  S.  Quintini  (4).  =  Jbid,,  n»  7002. 

27.  (F.  192-202).  Martyrium  seu  passio  sancti  Quintini.  —  Jbid., 
nn»^  7002  et  7007  (5). 

28.  (F.  203-204).  De  inventione  corporis  S.  Quintini  (6).  -=  IbiJ., 
no  7007. 

29.  (F.  204-207).  Item  de  inventione  sancti  Quintini.  —  Ibid., 
n°  7014  (en  double  exemplaire). 

30.  (F.  208-208^).  In  elevatione  corporis  sancti  Quintini  (7). 
Le  feuillet  209  est  blanc. 

'31.  (F.  210-211*).  Translatio  sanctorum  Ferreoliel  Ferrucii  (8). — 
BHL,  n<>^9\0. 

32.  (F.  211^-215).  Passio  sanctorum  martyrum  Ferreoli  et  Fer- 
rutii.  =  Ibid.,  n"  2904. 

33.  (F.  215-218).  Passio  sancti  Antidii  episcopi  et  martiris.  =  Ibid., 
n°  566. 

34.  (F.  218V-219V).  Passio  sancti  Hyrcnaei.  =  Ibid.,  n»  4460. 

35.  (F.  219^-224*).  Descriplio  qualiter  prothomartiris  brachium  ad 
civitalem  Bisonticam  sit  delatum.  =  Ibid.,  nn««  7873  et  7874. 

36.  (F.  224V.226V).  Vita  S.  Donati  Bisonticensis  episcopi.  =  Ibid., 
no  2312. 

37.  (F.  226V-229'').  Passio  sancti  Agapiti  martyris.  =  Ibid.,  n°  127. 


(1)  Ex  manuscripto  TheodoriCanUri. 

(2)  Ex  manuscriplo  E.  Puleani. 

(3)  Ex  manuscriplo  lecUonario  eccl.  Audomareruis. 

(4)  Ex  ms.  Accincti  monasterii  et  S.  Benigni  Divionentis  et  CarilalU.  Copie  de 
Ghifflet. 

(5)  On  lit,  f.  202  :  Transcripsil  Vlimmeriut  anno  1580  ullima  octobris. 

(6)  Ex  ms.  Carilatis.  Copie  de  Chifflet. 

(7)  Résumé. 

(8)  Ex  legendario  S.  Pauli  BisoniiacensU.  Copie  de  Chifflet. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  519 

38.  (F.  229^-232*).  Inventio  sanctorum  martyrum  Ferreoli  et  Fer- 
rucii.  =  BEL.,  n«  2907. 

39.  (F.  232^-235).  Passio  sancti  Lamberti  episcopi  et  martyris.  = 
Ibid.,  n"  4683,  sans  le  prologue. 

40.  (F.  235-238).  Passio  sancti  Quintini  martyris.  Inc.  Temporibus 
igitur  Diocletiani  et  Maximiani  imperatorum. 

41.  (F.  238-241).  Passio  sancti  Benigni  martyris.  =  BEL.,  n»  1154. 
Les  feuillets  241^-242  sont  blancs. 

42.  (F.  243).  Index  des  nn"'  précédents  32-41. 

43.  (F.  243).  Praefatioin  missa  SS.  Ferreoli  et  Ferrucii. 

44.  (F.  244-244^).  Passio  sanctorum  marfyrum  Claudii,  Luperci, 
Victorici  (1).  =  BHL.,  n»  1831. 

Papier  ;  244  feuillets  ;  O'.SS  X  0'",21  ;  XVII»  siècle  ;  Ce  volume  provient  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes.  Reliure  moderne;  au  dos,  le  litre  doré  : 
Acta  Sanctorum,  31  oclobrU,  avec  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I". 

3492.  (8928).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  l-6v).  Passio  sancti  Foillani  praesulis  et  martyris  (2).  =— = 
BHL.,n°3011. 

2.  (F.  7-lOv).  Alla  vita  [S.  Foillani]  (3).  =  Ibid.,  n°  3073. 

Suit  un  exemplaire  imprimé  de  la  Viia  S.  Foillani  martyris, 
pp.  759-766,  dans  D.  Fhilippi  abhatis  Bonae-Spei  opéra  éd.  N.  Cha- 
mart,  Duaci,  1621. 

3.  (F.  17-35).  Vita  S.  Foillani  martyris  auctore  Hillino  Bénédi- 
ctine (4).  ==  iô/W.,  n»  3076. 

Les  feuillets  35^-36^'  sont  blancs. 

4.  (F.  37-45V).  Vita  S.  Foillani  martyris  (5).  =  Ibid.,  n°  3077. 
Le  feuillet  46  est  blanc. 

5.  (F.  47-50).  Martyrium  S.  Foillani  (6). 

6.  (F.  51).  Passio  S.  Foillani.  Prologus  (7).  =  BHL.,  n"  3074. 

7.  (F.  52).  [Nota  brevis  de  S.  Foillano]. 

8.  (F.  53).  [Epistola  Henrici  de  Vergnies.  Sonegiis,  17  iulii  1609]. 

9.  (F.  54).  [Lettre  du  Frère  Louys  Desperies,  s.  1.  et  a.]. 

10.  (F.  55-58).  [Notes  de  S.  Foillano]. 


(1)  Ex  codice  pergamcno  manuscriplo  maioris  formae  bibliolhecae  melropolilanae 
Tolelanae  qui  nolalur  Sanclorale. 

(2)  Ex  manuscriplo  Ikrliniano  veluslissimo. 

(3)  Ex  veleri  ms.  Andreae  Du  Chesne. 

(4)  Ex  manuscriplo  S.  Foillani  apud  Rhodium. 

(5)  Ex  manuscriplo  S.  Foillani  apud  Rhodium. 

(6)  Ex  manuscriplo  Ullraieclino  S.  Salvaloris.  Résumé  de  BHL.,  n°3073. 

(7)  Ex  manuscriplo  Rnbeae  vallis  in  2''"  parle  Hagiologii  Brabanlionorum.  Cf. 
Hagioghaphi  bollandiani,  De  codicibus  lohannis  Gielemans  adieclis  anecdolis,  p.  58, 
n"  44. 


520  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

11.  (F.  59-60).  [De  S.  Foillano]  (i). 

12.  (F.  61-61^).  Miraculum  [S.  Foillani]  (2). 

13.  (F.  62-65^).  Passio  S.  Foillani  praesuiis  (3).  =  BHL.,  n»  3073. 

14.  (F.  66-66^).  De  sancto  Fulliano  [lecliones]  (4). 

15.  (F.  67-76^).  Miracula  S.  Foillani  marlyris  auclore  Hillino  (5).-— 
BEL.,  n«  3078. 

16.  (F.  11-1^").  Passio  S.  Foillani  episcopi  el  marlyris  (6).  Inc.  Inter 
omnia  quibus  in  hac  peregrinalione  ad  supernampatriam  properalur. 

Le  feuillet  80  est  blanc. 

17.  (F.  81-82'^).  Antiquitales  selectac  de  vilis  sanctorum  ex  manu- 
scriplis  Carthusiae  Giimnicensis  in  Thuringia  opéra  F.  Iacobi  Bilaqii, 
Erfordiensis  Carlhusiani  1627. 

18.  (F.  83-83V).  lier  Vienna  Lincium. 

19.  (F.  84-97).  Vita  S.  Wolfgangi  episcopi  Hatisponensis  (7).  — 
BHL.,  ïi"  8990,  le  prologue  manque. 

20.  (F.  98-102).  LegendaS.  Wolfgangi  melrice  composita.  =  Ihid., 
n"  8992. 

Le  feuillet  103  est  blanc. 

21.  (F.  104-105V).  [De  S.  Wolfkango]. 

Suit  un  exemplaire  imprimé  de  XOfficium  S.  Wolfgangi  ittxta 
copiam  Coloniensem,  anno  1655. 

22.  (F.  107-110).  [De  S.  Wolfkango  notne]. 
Le  feuillet  111  est  blanc. 

23.  (F.  112-115*).  Vita  divi  Volfangi.  Inc.  Haec  figura  prae  se  fert 
miracula  et  gratias. 

Encore  un  exemplaire  de  VOfficium  S.  Wolfgangi,  et  du  Liber  II 
de  memoria  beati  Emmerammi  et  eius  cultorum,  soit  les  p.  71-106, 
d'un  ouvrage  d'ARNOLFUs,  De  miraculis  S.  Emmerammi. 

24.  (F.  138-140*).  Legenda  S.  Wolfgangi  melrice  composita  (8).  = 
5ffL.,n«'8992. 

Papier;  140  feuillets;  0",335  X  0",aO;  XVII*  siècle.  Volame  de  l'ancienne  biblio- 
thèque des  Bollandistes.  Demi-reliare,  avec  le  litre  doré  :  Acla  Sanclorum,  31  oclo- 
bris  et  le  monogramme  couronné  de  Léopold  I*"". 


(1)  Ex  vita  S.  Fursei,  cap.  13. 

(2)  Hec  miracula  exscripUi  sunl  a  D.  Roberto  Fostann  pretbiUro  de  Gilli,  9  iulii 
anno 1609. 

(3)  Ex  manuscriplo  pergameneo  Passionali  eccletiae  coUegiatae  Fostensit. 

(4)  Cf.  BHL.,  n°  3075. 

(5)  Ex  manuscriplo  S.  Foillani  apud  Rhodium. 

(6)  Ex  manuscriplo  monaslerii  Boni  fontis. 

(7)  Ex  manuscriplo  Rubrae  vallis. 

(8)  Ex  manuscriplo  codice  in  4  corio  albo  assere  lit.  X  num.  84  BMiolhecae 
monaslerii  SS.  Udalrici  el  Afrae. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  521 

3493.  (8929).  —  Collegtanea  bollandiana. 

1.  (F,  1).  Index  sanctorum  1^^  novembris. 

2.  (F.  2-9).  Passio  S.  Benigni  martyris  (1).  =  BHL,  n°  1155. 

3.  (F.  10-llv).  Passio  S. Benigni  presbyteri  (2).  =  Ibid.^n^'  1153. 

4.  (F.  11^-12).  De  miraculis  eiusdem  sancli  (3). 

5.  (F.  13-14).  Passio  S.  Benigni  presbyteri  (4).  =  IbûL,  n°  1159. 

6.  (F.  15-17).  Acta  S.  Benigni  martyris  (5).  =  Ibid.,  n°  1159. 

7.  (F.  18-18V).  Acta  S.  Benigni  (6).  =  lbid.,n°  1159. 

8.  (F.  19-19^).  [Epistola  Waittenberg.  Monachii,  30  ianuarii  1636J. 

9.  (F.  20^).  [Ex  litteris P.  Christophori  Staborii, Dilinga, 5  octobris]. 

10.  (F.  21-25^').  Passio  sancli  ac  beatissimi  Benigni  (7).  =  BHL., 
no  1154. 

11.  (F.  25^-30).  Passio  sancli  ac  beatissimi  Bcnigni.=  BHL.,n°  1 159. 

12.  (F.  30^-32^).  Revelatio  corporis  beatissimi  Benigni.  =  Ibid., 
no  1163. 

13.  (F.  32^-35^).  Passio   sanctorum  JVIauritii,   Exuperii,  Gandidi, 
Victoris,  Innocentii  atque  Vitalis,  =  Ibid.,  n"  5737. 

Le  feuillet  36  est  blanc. 

14.  (F.  37-44V).  Miracula  S.  Benigni  martyris  (8).  =  Ibid.,  no  1164. 

15.  (F.  45-47V).  Acta  S.  Benigni  (9).  =  Ibid.,  n»  1154. 

16.  (F.  48).  Sermo  in  festivitatc  omnium  sanctorum  et  sancti 
Benigni  (10). 

17.  (F.  49-58V).  Acta  S.  Benigni  presbyteri  et  martyris  (ll).=  ii//L., 
n''1155. 

18.  (F.  59-59^).  De  S.  Benigni  rovelatione  et  miraculis  (12).  =  Ibid., 
no  1162. 

19.  (F.60V).  De  sancfis  Hilario,  Quieta,  Florida,  Porcharia  et  Tran- 
quille in  S.  Benigni  Divionensi  ecclesia  quiescentibus  (13). 


(1)  Ex  manuscriploS'i  Maximini  Treveris. 

(2)  Ex  manwfcriplo  S.  Amandi  velustissimo. 

(3)  Ex  solo  manuscriplo  Ullraieclino. 

(4)  Ex  manuscriplo  S.  Amandi  velustissimo. 

(5)  Ex  manuscriplo  Carlhusiae  Ullraieclino^. 

(6)  Excodicc  S.  lienigni  Divionensis  perveluslo.  Copie  de  Chifflet. 

(7)  Exms.  Divionensi  et  Car ilalis.  Copie  de  Chifflet. 

(8)  Ex  mss.  Cislerc.  Ion.  6,  n.  6.  Copie  de  Papebroch. 

(9)  Ex  pluribus  codicibus  mss.  S.  Uenigni  Divionensis,  duo  S.  Pauli  Bisonli- 
censis  et  duo  monaslerii  Carilalis  ex  Ordine  Cislcrciensi  in  diocesi  Bisonlina. 

(10)  Ex  ms.  codice  lienigniano. 

(11)  Ex  ms.  codice  monaslerii  Accincli ...  cl  ex  duobus  aliis  Divionensibus.  Copie 
de  Chifflet. 

(12)  Ex  libro  S.  Gregorii  Turonensis  episcopi  de  gloria  martyr um.  Cap.pl.  Copie 
de  Chifflet. 

(13)  Ex  libro  S.  Gregorii  Turonensis  episcopi  de  gloria  confessorum. 


52^  MANUSCRITS  DE  LA   BIBLTOTBÈg«  B0IAIJB 

20.  (F.  61-62').Revelalio  et  prima  translalio  corporis  S.  Benigni(l). 
=  £y/L.,nM163. 

21.  (F.  63-70^).  Miracula  sancti  Benigni  niarlyri?;  r2V  ^   Ibid., 
nM164. 

22.  (F.  71-71^  ).  Ex  vita  S.  Annonis  Coloniensis  archiepiscopi  (3). 

23.  (F.  72-75V).  Acla  S.  Benigni  (4).  =  BIIL.,  n"  1156. 

24.  (F.  76).  [De  S.  Auslremonio]. 

25.  (F.  77-79*).  Passio  beati  Caesarii  marlyris  (5).   —   BIIL.. 
n°  1511. 

26.  (F.  80).  Passio  S.  Caesarii  (6).  =  iWd.,  n"  1515. 

27.  (F.  81-83^).  Passio  S.  Caesarii  (7).  —  Ibid.,  n»  1511. 

28.  (F.  84-90).  Passio  S.  Caesarii  levitae  et  marlyris  (8).  »=  Ibid., 
n"  1514. 

29.  (F.  91-92).  Miraculum  sancli  Caesarii.  —  Ibid.,  n°  1517. 

30.  (F.  92-105).  Passio  sancli  Caesarii  levitae  et  marlyris  (9)  — 
Ibid.,  n«  1514. 

31.  (F.  106-106^).  De  S.  Caesario  martire. 

32.  (F.  107-115).  Passio  sancli  Caesarii  levitae  et  marlyris  (10).— 
lhid.,n°\bU. 

33.  (F.  116-117V).  Passio  S.  Caesarii  diaconi  (11).  -=  Ibid.,  n*  1511. 

34.  (F.  11S-124V).  S.  Haroldi ...  cognomenlo  Blatano  vila. 
Les  feuillets  125-128  sont  blancs. 

35.  (F.  129-163V).  S.  Haroldi  VI  Danonim  régis  et  marlyris. 
Les  feuillets  163^-168^  sont  blancs. 

36.  (F.  169-184V,  190-200).  Sancti  Haroldi ...  vila  per  Fr.  Franci- 
scuM  Haroldum  ord.  min.  Hibernum  Limericensem. 

37.  (F.  185-189).  Dialribum  de  Haroldis  angliciis  (12). 
Les  feuillets  200^-205^  sont  blancs. 

38.  (F.  206-275).  Miracula  B.  Rainerii.  =  ISHL.,  n«  7086,1e  prologue 
manque. 


(1)  Ex  codice  $acrarum  leclionum  S.  Benigni  Divionensis.  Copie  de  ChifOet. 

(2)  Ex  ms.  Accincti  monaslerii  et  alio  Divionent'u.  Copie  de  Chifflet. 

(3)  Copie  de  Cliifflet. 

(4)  Ex  ms.  codice  S.  Benigni  Divionensis. 

(5)  Ex  manuscripto  S.  5taximini  Treverit. 

(6)  Ex  codice  pcrgameno  m$.  insigni  antiquo  notalo  118  Bibliothecae  S.  Crucis 
in  lerusalem.  Romae. 

(7)  Ex  codice  langobardo  monaslerii  S.  loanniê  Capue. 

(8)  Ex  eodem  codice. 

(9)  Ex  Cap[uano]  ms.  codice  ecclesiae  Baplistae. 

(10)  Ex  codice  S.  loannis  monialium  Capuae. 

(11)  Exms.  S.  Audomari  velustissimo. 

(12)  Ex  glossario  Henrici  Spelmanni,  p.  336. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  523 

39.  (F.  276).  [Testimonium  Conradi  Ianningi  de  corpore  B.  Rainerii, 
anno  1685]. 

40.  (F.  277-277^).  [Epistola  Nicolai  Calendarii  ad  Papebrochium. 
Burgi  sancti  Sepulcri,  22  marlii  1635]. 

41.  (F.  278).    [Prologus   ad  miracula   B.   Rainerii].  =    BHL., 
n«  5086(1). 

42.  (F.  279-280).  Vita  S.  Marcelli  episcopi  Parisiensis  (2).  =  Ibîd., 
n°  5249. 

43.  (F.  281-284V).  Vita  S.  Marcelli  Parisiorum  episcopi  (3).  =  Ihid., 
n°  5248. 

44.  (F.  285-286V).  S.  Marcelli  episcopi  Parisiensis  (4).  =  Ibid., 
n"*  5248,  sans  le  prologue. 

45.  (F.  287-288^).  Variantes  lectiones  in  vita  S.  Marcelli  (5). 

46.  (F.  289-292).  Vita  S.  Maturini  presbyteri  (6).  =  BHL.,  n°  5720. 

47.  (F.  293-296V).  Vita  S.  Maturini  (7). 

48.  (F.  297).  [Notae  Papebrochii  de  vita  S.  Maturini]. 

49.  (F.  298-299).  Acta  Mariae  ancillae  martyris  (8).   =   BHL., 
n"  5424. 

50.  (F.  300-300^  et  312).  Exordium  miraculorum  B.  Mariae  virginis 
in...  parochiali  ecclesia  de  BuUizele  (9).  ==  Ibid.,  n"  5383  (deux  copies). 

Le  feuillet  301  est  blanc. 

51.  (F.  302-310).   Passio  sanctae  Mariae  virginis  (10).   =  Ibid., 
n"  5422  (deux  copies). 

Le  feuillet  311  est  blanc. 

52.  (F.  313).  [De  S.  Massona]. 
Les  feuillets  313^-314^  sont  blancs. 

53.  (F.  315-318^).  Vita  B.  Gonradini  Brixiensis  (11). 

54.  (F.  319).  [Epistola  Iuliani  Bornati  ad  Papebrochium]. 

55.  (F.  320-320^).  [Epistola  Thadei  Rowinini  ad  Papebrochium, 
23  septembris  1683]. 

56.  (F.  321-3 12v).  [Epistola  I.  Parthaei  3  iunii  1687  ad  lanningum]. 


(1)  Cf.  n»  38. 

(2)  Exmanuscriplo  UllraiccUnoS.  Salvatoris. 

(3)  Ex  ms.  Accincti  monaslerii  et  Carilalis.  Copie  de  Chifflet. 

(4)  Ex  Bodecensis  coenobii ...  passionali  pergameno  MS.  insigni  mensis  mardi, 
f.  ccxxxvir. 

(5)  Collation  d'un  manuscrit  cistercien  avec  l'édition  de  Surius. 

(6)  Experantiquo  cod.  ms.  D.  La  Mare.  Copie  de  Papebrocli. 

(7)  Ex  manuscripto  Ctaremarescano. 

(8)  Ex  manuscripto  Carthusiae  Ultraiectensis. 

(9)  Ex  manuscripto  Rubeae  vallis  ex  i""»  parte  Novalis  SS.  Cf.  Haoiocbaphi 
BoLLANDiANi,  De  codicU)us  loannis  Gielemans  adiectis  anecdotis,  p.  71,  n"  69. 

(10)  Ex  manuscripto  S.  Maximini  Treviris. 

(11)  Ex  Fr.  Ambr.  Taegiide  insigniis  ord.  Praedicat.  tom.  3. 


524  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

57.  (F.  323-323^).  [Epislola  Iuliani  Bornati  ad  lanninguni,  9  aprilis 

1687J. 

58.  (F.  324-327).  Vila  S.  Vigoris  Baiocensis  cpiscopi.  =  BHL,, 

no  8608. 

59.  (F.  328-332).  [Nolae  de  SS.  Duffo,  Profuluro.Smaragdo,  Severo, 
Adriario  et  sociis]. 

60.  (F.  333-333V).  [Epistola  Antonii  de  Magcdo  ad  Papcbrochiuni, 
Ulyssipone,  16  marlii  1682]. 

61.  (F.  334-335).  [Epistola  Ludovici  Iobcrt,  14  augusti  s.  1.  et  a.J. 

62.  (F.  336-340V).  Gesla  sancti  Flori.  —  BHL.,  n»  306G. 

63.  (F.  341-344).  Aniiquilés  de  saint  Flour. 

64.  (F.  345-346).  In  feslo  S.  Flori  [lectiones]  (1).  —  BHL.,  n*  3067. 

65.  (F.  347-348).  Vila  sancti  Flori.  =  Ibid.,  n"  3066. 

66.  (F.  349-355).  Extrada  ex  quibusdam  rccloribus  et  manuscriptis 
quoad  S.  Florbcrlum  primum  abbatcm  monaslerii  Blandiniensis 
iuxta  Gandavum. 

Papier  ;  355  feuillets  ;  0^34  X  0«,31  ;  X  VU*  siècle.  F.  'Mh,  un  deraio  à  U  MOfuin* 
représentant  le  P.  Conradin  de  Brescia,  avec  l'inscripUon  : 

Bonardut  speclor  patria  Coradinus  in  urb€ 
Marlinus  facil  hoc  ipse  Tricetla  nrpos. 
Ce  volume  provient  de  Tancienne  bibliothèque  des  BoUandisles.  Demi-r«liar« 
moderne;  au  dos,  le  titre  doré  :  Acla  Sanclorumt  i  novembrù,  pnis  le  chiffre  cou- 
ronné de  Léopold  I". 

3494.  (8930-31).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index  sanctorum  2**  novembris. 

2.  (F.  2).  Prologus  inpassione  S.  Georgii  martyris  (2).  —  BHL., 
n"  3393. 

3.  (F.  3-4>).  Vita  S.  Georgii  Domini  nostri  lesu  Ghrisli  discipuli  (3). 

4.  (F.  5-8v).  Vita  S.  Lauteni  abbalis  (4).  —  BHL.,  n»  4800.  Deux 
exemplaires. 

8.  (F.  9).  Prosa  de  S.  Laulheno. 
Les  feuillets  9^-10^'  sont  blancs. 

6.  (F.  10-11).  In  festo  S.  Lauteni  abbalis  (5). 

7.  (F.  12).  [Deeodem](6). 

8.  (F.  13-13V).  De  sancto  Lauteno  abbate  (7). 


(1)  Exveteri  Lectionario  Moytsaeensi  tnss. 

(2)  Excodice  lonqobardo  monaslerii  S.  loannit  monialium  Capue. 

(3)  Ex  manuscriplo  LUraieclino  S.  Salvalori*. 

(4)  Ex  ms.  codice  Signiacetm.  Copie  de  Chimet.  Ex  nu.  auniacenti,  copie  de 
Papebroch, 

(5)  Ex  veteri  Lectionario  Moyssacensi  mss. 

(6)  Ex  Breviario  Congregationis  VallisolelanaeSalmanlicaeanno  1567impretso. 
(/)  Copie  de  Chifflet. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  525 

9.  (F.  14-14^).  [Lettre  du  Fr.  Eustaghe  Genffrin  à  du  Gange.  Saint 
Wallery,  3  juin  1668]. 

Puis  un  exemplaire  imprimé  de  De  Victorino  episcopo  et  martire 
dissertatio  auctore  Ioanne  de  Lannoy.  Pansus,  typis  Edmimdi  Mar- 
iici,  1653. 

10.  (F.  47-53').  Vita  sanclorum  abbalum  Agaunensium  (1).  = 
BHL.,  no  142. 

11.  (F.  54v).  [De  Usuardo]  (2). 

Suit  un  imprime  Fro  officio  S.  lustî.  Utini,  1723. 

12.  (F.  39-62^).  La  vita  et  marlirio  del  glorioso  santo  Giusto.  Eu 
italien. 

13.  (F.  63-66).  Vita  sancti  lusti  martyris  (3). 

14.  (F.  67).    [Lectiones  in  testo  S.  lusti]. 

15.  (F.  68-69^).  Passio  sanctae  Euslochiae  virginis  (4).  =  BHL., 
n"  2775. 

16.  (F.  70-72V).  Sancte  Eustochie  virginis  (5).  =  Ibid.,  n»  2775. 

17.  (F.  73-74^).  De  sancto  Benigno  episcopo  Mediolanensi  (6). 

18.  (F.  75).  De  Theodoto  Laodicensi. 

19.  (F.  76).  De  Tlieodoto  episcopo  Ancyrano. 

20.  (F.  76v).  [Epislola  Francisci  L'Hermite,  ^  mai  1685,  s.  L]. 

21.  (F.  77).  Visio  Tundali  (prologus)  (7). 
Le  feuillet  78  est  blanc. 

22.  (F.  79-80').  SS.  Foroiuliensium  [nomina,  patria,  sepulcrum]. 

23.  (F.  81-82).  Recognitio  reliquiarum  S.  Valerii,  anno  1251.  En 
français. 

24.  (F.  83-86V).  Vita  S.  Vulgani  confessoris  (8).  =  BHL.,  n°  8746. 

25.  (F.  87).  Index  sanctorum  3**  novembris. 
Les  feuillets  87^-89'  sont  blancs. 

26.  (F.  90-100).  Vita  sanclissimi  et  gloriosissimi  confessoris  Ghristi 
Pirminii.  =  BHL.,  n°  6855,  le  prologue  manque. 

27.  (F.  100-lOlv).  [Notae  de  S.  Pirminio]. 

28.  (F.  101^').  [Praecedenlis  copiae  authentica  declaratio  per  Anto- 
NiUM  RossMANN,  cum  siglllo]. 


(1)  Ex  manuscriplo  Trevirensi  S.  Martini  veluslisùmo. 

(2)  Voir  Gerahdus  Ioannes  Vossius,  De  Hislor.  Latin.,  lib.  1,  caji.  31. 

(3)  Cf.  BHL.,n'>m)\. 

(4)  Ex  Hodecensis  coenobii  ...  passionalipergameno  MS.  insigni,  mensis novem- 
bris fol.  XII. 

(5)  Excod.  Vaticano  n"  1190,  p.  172. 

(6)  Ex  libella  excusa  Mediolani  1641,  in-8". 

(7)  Ex  Hodecensis  coenobii passionali  pergameno  MS.  insigni  mensis  novembris 

f.  eu. 

(8)  Ex  ms.  Audoeno  Rotomagi. 


526  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

29.  (F.  102-102^).  Supplementuni  [ad  praecedenlem  apographunij. 

30.  (F.  103-105^).  Vita  et  Acta  S.  Pirminii  (1). 

31.  (F.  106-107V).  Vila  S.  Pirminii  (2).  —  BHL.,  WiJSbb. 

32.  (F.  108-1  IQv).  Hisloria  de  S.  P.  N.  Pirrainio  (3). 

33.  (F.  111-112»).  Acta  S.  Pirminii  (4). 

34.  (F.  113-114»).  Officium  S.  Pirmini.  —  Benodiclio  aquno  S.  Pir- 
minii. 

35.  (F.  114^-117^).  [Dereliquiis  S. Pirminii  incollegioOeniponlanoJ. 
Le  feuillet  1 18  est  blanc. 

36.  (F.  119-123»).  [De  S.  Pirminio  sernio]. 

37.  (F.  124-130»).  Gompendium  vilao  comitis  Schwickardi  Helfen- 
stainii  et  Mariae  Hochenzollerunae  eiusdem  coniugis  (5). 

38.  (F.  131).  [De  fonte  S.  Pirminii  in  monasterio  njonialiura 
0.  S.  F.  Meckingae]. 

Suit  en  imprimé  :  Lob-  und  Ehren-Predig  an  den  hôhen  Khrtn' 
Tag,  ...  Pirminii  ...  von  P.  Ignatio  Voot.  Innsbrug...  beg  Michael 
Antoni  Wagner  [1742]. 

39.  (F.  149-151»).  Vila  S.  Yddac.  —  BHL.,  n-  4148. 

40.  (F.  152-155).  Vila  S.  Idae  comitissae.  =  Ibid.,  n«  4149. 

41.  (F.  156).  Excerplum  ex  niiraculis  beatac  viduae  [IdaeJ.  — 
Ibid.,  n'  8150. 

42.  (F.  157-158»).  Legenda  bealae  Idae  (6).  =  Ibid.,  n»  4149. 

43.  [F.  159-160).  Vita  divae  Iddae  ex  anliquis  codicibus.  =  Ibid., 
n»  4188. 

44.  (F.  161-161»).  Peregrinalio  Academiae  Dilinganae  ad  sacram 
aedem  D.  Virginis  Donawerdae. 

Exemplaire  imprimé  de  l'office  De  sancta  Ydda  vidua. 

45.  (F.  162).  [Epislola  AiNtoxii  du  Carne  ad  Rosweydum]. 

46.  (F.  163-169»).  Brevis  synopsis  et  verum  testimonium  vitae  pie 
transaclae  comitissae  S.  Ytae  (7). 


(1)  Excerpta  ex  Traclatu  de  Virit  illustribus  [Àugiae]  a  P.  loanne  Egone  ... 
conscripta  anno  MDCXXX. 

(2)  Ex  manuscriplo  l(.  P.  Egonis  priorU  ÀugientU  qui  eadem  ex  MS.  Àugienti 
descripsil. 

(3)  Ex  eodem  ms.  libdlo  R.  P.  loannù  Egonis descripla.  Cf.  BHL.,  n»  6856, 

(4)  Ex  Annalibus  Àugiensibut,  Trilhemio,  Hermanno  Contracta,  Ottone  Fritin- 
gensi,  Ànnalibus  S.  Galli,  Walafrido  Slrabo,  Othlono,  Chronico  Weingarlenti. 

(5)  Exceptum  ex  Hisloria  provinciae  Germaniae  Saperioris,  annalibus  CoUegii 
Oenipontani  et  Uoinus  l""  probalionis  Landspergensi. 

(6)  Ex  praegrandi  pergameno  Blaburensis  ...  prope  LHman  cœnobii  patsionali 
SS.  decimo  ...  circa  annum  1480 per  F.  Uarnabain  Krafjl  manuscriplo. 

(7)  On  lit  f.  169'  :  Ex  vila  germanica  transluUl  latine  et  scripsil  D.  WHhelmus 
Maubach  prope  Marcodurum  oriundus  SS.  Theologiae  sludiosus  Iriennis  1652 
sub  finem. 


COLLEGTANEA   BOLLANDIANA  527 

47.  (F.  170-207).  [Quaestiones  et  rcsponsioncs  de  vita  S.Idae]. 

48.  (F.  208-225).  Vita  S.  Odradae  virginis  Balensis  (1).  =  BHL, 
n°  6317.  (Deux  copies). 

49.  (F.  226*).  Copia  instrumenti  Reverendi  admodum  Domini 
abbatis  Averbodiensis  Servatii  de  translatione  reliquiaruin  S.  Odra- 
dae, 1554. 

Les  feuillets  223^-224^  sont  blancs. 

50.  (F.  225).  [Epistola  Hieroxym[  Sintman.  Malriti,  25  aprilis  1680). 

51.  (F.  226-227*).  Lectiones  pro  sancto  Herniengaudo  episcopo 
Urgellensi,  ex  monumentis  antiquis  peu  illustrissimum  ac  reveren- 
dissimum  DD.  Antoxium  Ferez  Benedictiimm  in  eodem  episcopatu 
successorem. 

52.  (F.  227^-229).  Lectiones  pro  sancto  Odone  episcopo  Urgellensi 
desumptae  ex  Breviario  anliquo  illius  ccclesiae. 

53.  (F.  220-224).  De  S.  Berardo  (2). 

54.  (F.  225-225*).  Praefatio  Ioanxis  Pigardi  canonici  regalaris  ad 
S.  Victoris  Parisiensis  in  vitam  sancti  Guenaili. 

55.  (F.  226-231).  Legenda  sancti  Guenayli.  =  BHL.,  n"  8818. 

56.  (F.  232-233*).  [Lettre  de  Rolland  Chrétien.  Ploumilican, 
20  décembre  1689]. 

57.  (F.  234-239).  Vita  S.  Guenaili  abbatis.  =  BHL.,  n°  8818. 
Les  feuillets  239*-242*  sont  blancs. 

58.  (F.  243-244*).  S.  Mariani  diaconi(3).  =  BHL,  n''5524.  (Deux 
copies). 

59.  (F.  245-255).  Vita  vel  obitus  S.  Aniici  monachi  et  eremitae.  = 
i^HL.,n«>388. 

Le  feuillet  256  est  blanc. 

60.  (F.  257-257*).  De  S.  Quirino  seu  Quarto. 

61.  (F.  258-262*).  Vita  S.  Boamiri  confessons (4).  ^^i/L-^n"  1382. 
(Deux  copies). 

62.  (F.  263-263*).  [De  S.  Quarto]. 

63.  (F.  261).  [Epistola  Pétri  Pauli  Cremonae.  Mediolani,  20  febr. 
1671]. 

Le  feuillet  265  est  blanc. 

64.  (F.  265-265*).  [De  S.  Latina]. 


(1)  Ex  Ms.  Rubeae  valtis  ex  2^  parle  hagiologii  Brabanlinorum.  Cf.  Hagiograpju 
HoLLANDiANi,  De  codicihus  loannis  Gieleinans  adkcUs  anecdolis,  p.  oG,  n*  26. 

(2)  Cf.  fi//L.,nM175. 

(3)  Ex  ms.  Passionali  Bodcccnsi  mensis  Novembres.  —  Ex  ms.  Simonis  Traieclen- 
tis  Carlhusiae  Colomensis. 

(4)  Ex  veleribus  ecclesiac  regalis  et  coUegialae  S.  Pelri  de  Curia  codicibus,  procu- 
rante li.  loanne  Verdie  eiusdem  ecdesiae  canonico.  —  Ex  ms.  D.  Andreae  du  Chcsnc 
cosmographi  régis  Galliac. 


528  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Le  feuillet  266  est  blanc. 

65.  (F.  267-269^).  Copia  processus  fabricali  super  invenlionem 
corporis  S.  Scverini,  15  maii  1576. 

66.  (F.  270-271^).  [Epistola  Pétri  Bianca.  Chiari.  l' iulii  1693]. 

67.  (F.  272-272').  De  Beato  Simone  de  Arimino(l). 

68.  (F.  273-277).  Vita  B.  Nicolai  de  Ravenna  (2). 

69.  (F.  278-320*).  Vita  venerabilis  Aupes  virginis  de  Cudolh  (3).  — 

70.  (F.  321-321").  Nolatio  in  vitam  S.  Alpaidis. 

Papier;  321  feuillets;  O-^^i  X  0-.Î05;  XVII«  siècle.  F.  367,  II  y  a  une  graTure 
Effigies  sanclae  Latinae  virginis  et  martyris.  Ioskph  Pctrarca  detine.  etsculpiit.  Co 
volume  provient  de  la  bibliothèque  des  anciens  Hollandisles.  Demi-reliure  moderne. 
avec  le  titre  doré  :  Acta  sanctorum  1-3  nocembrit,  et  le  chiffre  couronné  do 
Léopold  I". 

3495.  (8932).  —  Collectanea  bollaxdiana. 
En  tête  du  volume,  deux  imprimés. 

a)  S.  £>.  N.  D.  Pauli.... papae  quinti Litterae  ....canonizationis  sandi 
Caroli.  Bomae,  1612. 

b)  Adorum  S.  ecclesiae  Medioîanensis  Pars  11.  Synodi  dioeeesanae 
instructiones  variae  Mediolani,  1582. 

1.  (F.  25-68*).  Cort  verhaal  soc  van  bel  levcn  aîs  van  de  werckcn 
van  den  H.  Carolus  Borromeus  (4). 

2.  (F.  69).  De  rcliquiis  sancli  Caroli  Borromaei.  [Inslrumenlum 
cardinalis  Friderici  Borromaei.  Mediolani,  22  februarii  1623 J. 

3.  (F.  70-78*  ).  De  S.  Carolo  Borromaeo  (5). 

4.  (F.  79-81).  [Litterae  de  reliquiis  S.  Caroli  aulbenlicae  datae  a 
cardinali  Frederico  Borromaeo,  5  novembris  1611,  a  Francisco  Cid, 
2  aprilis  1605,  ab  Octavio  Forero,  29  marlii  1606]. 

5.  (F.  82-84*>  [Epistola  C.OuDiN  ad  l^apebrochiuin, 2  oclobriss.a.]. 

6.  (F.85-86*').  [Epistola  S.Caroli  Borromaei  ad  Ursulinas,Brcscia, 
31  octobre  1581].  En  italien,  avec  traduction  française  (6). 


(1)  Ex  Fr.  Ambr.  Taegij  de  imigniis  ordinis  Praedicaiorum,  l.  3,  disl.  7.  Copie 

de  Papebroch. 

(2)  ExFr.  Taegij  de  insigniis  ordinis  praedicaiorum,  libro  3.  Copie  de  Pa|)ebroch. 

(3)  Ex  ms.  Thosano.  Cf.  Calai,  cod.  hagiogr.  bibl.  civil.  Urwjensit,  Akal.  Boll., 
t.  X,  p.  463,  n»  23. 

(4)  Traduction  flamande  de  Peioa-Cholinos,  S.  Caroli  card.  Borromei,  arehi- 
episcopi  Medioîanensis  vila,  miracula  el  nupera  eiusdem  canonizalio,  p.  1-123. 
Coloniae  Agrippinae,  1611.  Mais  la  version  flamande  semble  avoir  été  faite  sur 
l'édilion  italienne  du  même  ouvrage. 

(5)  Ex  ms.  Valic.  n"  6176.  p.  53. 

(6)  Publié,  en  italien,  par  exemple  par  F.  M.  Salvatori,  Vila  délia  sanla  madré 
Angela  Mcrici  (Roma.  1807,  p.  221-^. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  5i29 

Puis  un  imprimé  Epistola  Caroli  Borromaei  ad  Andream  Batori 
episcopum  Varmiensem. 

7.  (F.  95-96).  Cuius  instituti  sint  moniales  angelicae  Mediolani. 

8.  (F.  97).  [Nota  Argelati  ad  BoUandianos  de  eadem  materia]. 

9.  (F.  98-99^).  [Epistola  cardinalis  Frederici  Borromaei  ad  Andream 
Schottum.  Mediolani,  III  non.  mart.  1608]. 

10.  (F.  100-101).  De  reliquiis  S.  Caroli  Borromei  (1). 

11.  (F.  101-105V).  [Officium  S.  Caroli]. 

Suit  un  imprimé  :  Exemplar  Utterarum  Caroli  cardinalis  Borro- 
maei ...  ad  Andream  Batori.  Viennae  Austriae,  Typis  Gregorii 
Gelthaus,  anno  1631. 

12.  (F.  107-108^).  [Epistola  cardinalis  Frederici  Borromaei  ad 
Andream  Schottum,  IIII  nov.  anni  1608]. 

Puis  un  exemplaire  imprimé  de  Vita  sancti  Clari ...  auctore  V.  N. 
Roberto  Denyaldo,  Parisiis,  typis  Pétri  Targa,  1623. 

13.  (F.  133-133V).  Vita  S.  Clari  martyris  (2). 

14.  (F.  134-135V).  Vita  S.  Clari  martyris  (3).  =  BUL.,  n°  1826. 

15.  (F.  136-137^').  [Epistola  Pétri  FrancisciGhifflet  ad  Bollandum. 
Dolae,  20  maii  1642]. 

16.  (F.  138-140).  [BoLLANDus].  De  S.  Modesta  abbatissa  Horreensi 
Treviri?. 

Le  feuillet  141  est  blanc. 

17.  (F.  142).  [De  S.  Modesta]  (4). 

18.  (F.  143).  [Epistola  Pétri  Frangisgi  Chiffletii.  Dolae,  12  augusti 
1642]. 

19.  (F.  144).  De  S.  Modesta  (5). 

20.  (F.  145-146).  [Henschenius].  De  S.  Modesta. 

21.  (F.  147-149V).  Vita  sanctaeModestaevirginis.  =  i?ifL.,n<' 5495. 
Le  feuillet  150  est  blanc. 

22.  (F.  151-153V).  [BoLLANDus].  De  S.  Modesta  abbatissa  Horreensi 
Treviris. 

Le  feuillet  154  est  blanc. 

23.  (F.  155-155^).  [Henschenius].  De  S.  Perpétua  abbatissa  Roma- 
rici  monlis. 


(1)  Ex  lipsanologio  ms.  Regii  monaslerii  sancti  Laurentii  vulgo  Escurial. 

(2)  Excerpla  ex  manuscriplo  codice  ecclesiae  eiusdem  S"  Clari  ad  Aeptam 
amnem  Dioecesis  liothomagensù  per  F.  loannem  de  Thoulousc  canonicum 
regularem  S.  Vicloris  ac  per  eundem  franscriplum  et  Iransmissum  in  breviario 
Viclorino. 

(3)  Ex  ms.  lielforlii. 

(4)  Ex  proprio  sanctorum  insignis  ecdesie  monlis  Romarici.  Copie  de 
P.  F.  Chifflet. 

(5)  Ex  Golschero  in  Gestis  Trevirorum,  Lib.  2,  cap.  12.  Copie  de  Chifflet. 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T.   V.  34 


530  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

24.  (F.  156-156^).  [Henschenius].  De  S.  Perpelua  S.  Petri  aposloli 
coniuge. 

Le  feuillet  157  est  blanc. 

25.  (F.  158-158^).  De  S.  Perpétua  abbatissa  Romarici  montis. 

26.  (F.  159-160^).  Sancli  Amantii  [miracula].  —  BHL,n^  352,  le 
prologue  manque. 

27.  (F.  161-164^).  [Vita  S.  Amantii].  —  Ibid.,  n"  351.  le  pmlopne 

manque. 

28.  (F.  164^-168).  [Epislola  Petri  Daniel  S.  l.Tolosae,  12  septcm- 
bris  1693]. 

29.  (F.  169-170^).  [Lettre  do  de  Brantb?.  Avignon.  20  août  1755]. 

30.  (F.  171).  [Epistola  Iacobi  de  la  Fontaine  ad  Papebrochiuin, 
Bruxellis,  24  octobris  1696J. 

31.  (F.  17h).  [Nota  Papebrochii  de  S.  Folice  de  Valois]. 

32.  (F.  172-179).  De  S.  lacobo  apostolo(l). 

33.  (F.  180.184V).  Vita  S.  Eymerici  (2).  —  liHL.,  n»  2528. 

34.  (F.  185).  [Catalogus  quorumdam  librorumj. 

35.  (F.  186-189).  Vita  S.  Emerici  (3).  =  BHL.,  n»  2529. 

36.  (F.  189-189V).  f  Descriptio  codicis  Monseensis  R.  A.  239]. 

37.  (F.  190-190V).  [Epislola  Matthei  RiEBERER.Ratisbonae,29  sep- 
tembris  1782]. 

38.  (F.  191-192).  Legenda  de  sanclo  Emerico.  =  BHL.,  n»  2528. 

39.  (F.  193).  [De  S.  Gregorio  Porcctano]  (4). 

40.  (F.  194rl99v).  Vita,  conversatio  et  mors  sanctorum  Septem 
Dormientium.  =  BHL.,  n"  2320. 

41.  (F.  200).  De  B.  Helenae  Paduae  et  monialium  migratione  (5). 
Le  feuillet  201  est  blanc! 

42.  (F.  202-207^).  [Très  lilterae  Ioannis   Baptistae  Romagnoli, 
Patavii,  17  aprilis  1701,  9  ianuarii  1689,  29  martii  1687J.  En  italien. 

43.  (F.  208-225).  SicoNis  Polentoni  vita  B.  Helenae.  =  BHL., 
nno«  3791  et  3792. 

44.  (F.  226-227).  Vita  S.  Bertiliae  abbatissae  Calensis  (6).  =  Ibid., 
n°  1287. 

Les  feuillets  227^-23 1' sont  blancs. 

45.  (F.  232-233).  [Nolae  de  S.  Berlilia]. 


(1)  Ex  ms.  poslhumis  D.  Xicolai  Ànlonii  communicatis  Madriti  $uh  finem  17 2t 
a  R.  adm.  et  amplissimo  D.  Adriano  Connink proximo  eius  consanyuinco. 

(2)  Ex  manuscriplo  Corsendoncano. 

(3)  Ex  codice  chartacco  Monseense  Superiorit  Austriae  lit.  R.  A.  239  nolalo 
initio  seculi  XV scriplo. 

(4)  Cf.  Acta  SS.,  Novembris  L  U,  p.  458. 

(5)  Cf.  i6id.,p.510. 

(6)  Ex  veleri  Hbro  officiorum  eius  coenobii.  Copie  d'Henschenius. 


ÇOLLBCTANEA   BOLLANDIANA  531 

46.  (F.  234-236V).  Vita  B.  Bertiliae(l).=^  2^HL.,  n°  1287..      -  - 

47.  (F.  237-239V).  De  B.  Bertilla  versus. 

48.  (F.  240-240V).  Agricola  et  Vitalis  (2)  [EpitomeJ. 

49.  (F.  241-242V).  SS.  Vitalis  et  Agricolae  (3).  =  BHL.,  n°  8691.  - 
.     50.  (F.  243-243V).  De  reliquiis  SS.  Vitalis  et  Agricolae  (4). 

Puis  un  imprimé  :  Vita  nobilis  viri  Henrici  a  Zwifaltach;  ce  sont 
les  pp.  669-671  du  tome  V,  part.  2  des  Antiquae  lectiones  de  Canisius. 

51.  (F.  244).  [Notae  de  Henrico  ZwifaltensiJ. 

52.  (F.  245-249).  Vita  viri  religiosissimi  quondam  in  monasterio 
-Ochsenhusano  Prioris  B.  Henrici.  =  BHL.,  n»  3819. 

53.  (F.  250-252).  [De  monasterio  Ochsenhusiano]. 

54.  (F.  253-262).  Vita  beati  Girardi.  Epilaphium  eius.  =  BHL., 
n"  3548.  Inc.  mtitil...  cellulam  replens  integrum  panem  dominae 
suae  retulit. 

•    55.  (F.  262-263).  Epistola  congregationis  S.  Albini  Andegavensis 
de  obitu  Marbodi  episcopi  Redonensis  et  S.  Girardi  monachi. 
Les  feuillets  263^-264^  sont  blancs. 

56.  (F.  265-266*).  Vita  S.  Perpetui  Tungrensis  episcopi  patroni  in 
Dinanlo  (5).  =  BHL.,  n"  6638. 

57.  (F.  267-268^').  Compcndium  vitae  beati  loannis  qui  cogno- 
minatus  est  Acalius  ex  graeco  translatae  per  R.  P.  Iacobum  Sirmondum. 

58.  (F.  269-274).  [Calendarium  Ochscnhusianum]. 

59.  (F.  275-276^).  Gonseçratio  ccclesiae  parochialis  et  coemeterii  in 
Ochsenhausen. 

60.  (F.  277-278).  [Notae  Papebrochii  de  diversis  sanclis]. 

61.  (F.  279-295).  Visio  Wettini.  Deux  exemplaires  (6). 

62.  (F.  295-306*).  Oratio  Strabi  Wahlafridi.  Versus  eiusdem  de 
sui  monasterii  fratribus.  De  visione  Wettini  versus  eiusdem. 

63.  (F.  307-319*).  [Visio  Tundalij  (7). 

Papier  ;  319  feuillets  ;  O^.SSa  X  O'-.aiS  ;  XVIP  siècle.  V.  199,  une  gravure,  Effigie 
(telle  B.  Elena  Enselmina...  per  Giacomo  CADoniN,  Ruphon  /".Ce  volume  provient 
de  l'ancienne  bibliothèque  des  BoUandistes.  Demi-reliure  moderne  ;  au  dos,  le  litre 
doré  :  Acla  Sanclorum  4  Novembris,  et  le  monogramme  couronné  de  Léopold  l". 


(1)  Ex  veleri  libro  officiorum  sancli  Cornelii. 

(2)  Ex  codice  R.  Vaticano,  n"  529,  p.  90,  descriplum  Romae,  anno  1753. 

(3)  Ex  Bodecensis  coenobii...  passionali  pergameno  ms.  insigni  mensis  augusti 
folio  CLIX 

(4)  Ex  lipsanologio  ms.    regii  monasterii  sancti  Laurenlii  vulgo  Escurial.  Cf. 
^cta  SS.,  Novembris  l.  II,  p.  244,  n»  36. 

(5)  Ex  manuscripto  Uttraieclino  S.  Martini. 

(6)  Ex  praegrandi  pergameno  Blaburensis  prope  Ulmam  coenobii.  —  Ex  manu- 
scripto Cusano  vetusto.  Voir  Potthast,  Bibliolheca  hist.  med.  aevi,  2=^  éd.,  p.  1098. 

(7)  Ex  praegrandi  pergameno  Blaburensi.  Cf.  Potthast,  op.  cit.,  p.  1099. 


532  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3496.  (8933-34).  —  Collectanea  bollanduna. 

1.  (F.  1).  Index  sanctorum  5"  novembris. 

2.  (F.  1-2')-  Quîiesita  vel  quaerenda  de  sanctis.  [Notae  Pape- 

BROCHIl]. 

3.  (F.  3-5).  Marlyrium  S.  Eusebii(l).  Inc.  Imperanle  victoriosissimo 
Maximiano. 

Les  feuillets  5^-6'  sont  blancs. 

4.  (F.  7-13).  Vifa  beati  et  gloriosi  confcssoris  levitae  Laeti.  -■ 
BHL.,  n»  4672,  sans  le  prologue. 

5.  (F.  14-17^).  Historia  divi  Gregorii  Nicopolitanae  urbis  Armae- 
niorum  archiepiscopi.  —  Ibid.,  n"  3669. 

6.  (F.  18-25^).  Vita  beati  et  gloriosi  oonfessoris  levitae  Laeti.  =» 
Ibid.,  n"  4672,  le  prologue  manque. 

7.  (F.  26).  Hymnus.  =-  KH.,  n»  18610. 

Suit  un  imprimé,  les  pp.  255  à  272  de  Ioannks  a  Bosco,  Bihliotheca 
Floriacensis,  t.  II. 

8.  (F.  36-36*).  De  reliquiis  sancti  Laeti  (2). 
Le  feuillet  37  est  blanc. 

9.  (F.  38-38^).  Alia  miracula  [S.  Laelij  (3). 

10.  (F.  39-40').  Vila  Zachariae  prophetae  (4). 

11.  (F.  41-43').  [Lettre  de  François  Wahart,  curé  de  Mohon,  près 
Mézières,  9  juin  1750J. 

12.  (F.  44-62').  Officium  S.  Nathalenae. 
Les  feuillets  63-65  sont  blancs. 

13.  (F.  66-72).  De  S.  Celso,  episcopo  Puteolano,  officium  cum 
leclionibus. 

Les  feuillets  72'-73'  sont  blancs. 

14.  (F.  74).  [De  S.  Patroba]. 
Les  feuillets  74^-77'  sont  blancs. 

15.  (F.  78-78V).  [Officium  S.  Celsi]. 

16.  (F.  79-83').  Vita  B.  F.  Benedicti  sepulti  Erfordiae,  collecta  per 
fratrem  Ioannem  Sulicher  ...  ex  variis  auctoribus, 

17.  (F.  84-84').  De  SS.  marlyribus  Domnino,  Theotimo,  Philotheo, 
Sylvano. 

18.  (F.  85-85').  Hymni.  =  RH.,  nn«>- 18461,  5758, 151. 

19.  (F.  86-87').  Copia  bullae  pontificis  Ioannis  XXII,  anno  1319  et 
HoNORii  papae,  1285  [de  ecclcsia  in  Gerisheim]. 

20.  (F.  88).  [Fiagmentum  epislolae  Iacobi  Kritzradt]. 


(1)  Ex  manuscriplo  Ullraieclino  S.  Salvaloris. 

(2)  Ex  vila  impressa  sancli  Laeti  Carolopoli  anno  1675. 

(3)  Ex  manuscriplo  codice  ecclesiae  coUegiatae  SS.  Georgii  et  Laeti. 

(4)  Ex  manuscriplo  Ullraieclino  S.  Salvaloris. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  533 

21.  (F.  89-89V).  Copia  bullae  Pontificis  Ioannis  XXII  anno  1328 
capellae  in  Kerensem  prope  Vucht. 

22.  (F.  90-90^).  [Epistola  Iagobi  Kritzradt  ad  Papebrochium, 
30  septembris  1664]. 

Les  feuillets  91-93  sont  blancs. 

Suit  un  feuillet  imprimé  de  la  S.  Congrégation  des  Rites  pour  l'in- 
scription au  martyrologe  des  SS.  Jean  de  Matha  et  Félix  de  Valois. 
Bomae,  1671. 

23.  (F.  94).  Index  sanctorum  &^^  novembris. 

Puis  un  feuillet  imprimé  à  Cologne,  1651,  d'après  l'original  de  la 
Congrégation  de  l'Inquisition,  condamnant  l'ouvrage  :  Bationes  oh 
quas  ...  archiepiscopiis  Mechliniensis  ...  a  promulgatione  Bullae  [contra 
lansenium]  abstinuerit,  et  trois  mandements,  un  de  l'évêque  Jacques 
Boonen  (29  mars  1651),  un  autre  d'Antoine  Triest  (26  mars  1651)  et 
un  troisième  du  vicaire-général  d'Ypres  (27  mars  1651). 

24.  (F.  96).  Prologus  in  vitam  S.  Leonardi. 

25.  (F.  96^-97^.  [Miracula  S.  LconardiJ.  De  Richardo,  de  Bohe- 
mundo.  =  BHL.,  nn»*  4873  et  4874. 

26.  {V.  98-103^).  [Miracula  S.  Leonardi]  ad  aedem  sacram  in 
Inchenhoffen. 

27.  (F.  104-108).  Vita  S.  Leonardi  confessoris  (1).  =  BHL.,  n''4862. 

28.  (F.  108-1 10^).  Miracula  post  transitum  eius.  =  Ibid.,  nn°'  4863- 
4871. 

29.  (F.  lll-118^  121).  Vita  S.  Leonardi  (2).  =  Ibid.,  n"  4862. 

F.  112,  feuillet  imprimé  Antienne  et  oraison  à  S.  Léonard,  Douât/, 
chez  L.  Kellans,  1640. 

30.  (F.  119-120V,  121^-122).  [Miracula  S.  Leonardi].  =  Ibid., 
nn<»  4813  et  4864. 

31.  (F.  123-123V).  [Fragmenlum  vitae  S.  LeonardiJ. 

32.  (F.  124-1 25 V).  [Epistola  Christophori  Grini.  Laureti,  6  maii 
1672]. 

33.  (F.  126).  [Fragmentum  epistolae  Iacobi  Kritzradt  ad  BoUan- 
dum,  30  maii  1653]. 

34.  (F.  127-135V).  Vita  S.  Leonardi  Corbiniacensis  (3). 

35.  (F.  136-138^).  Responsum  ad  difficultates  de  distinctione 
S.  Leonardi  Lemovicensis  et  S.  Leonardi  Vendoperensis. 

36.  (F.  139-171).  [Miracula  S.  Leonardi  in  Germania]  (4). 
Les  feuillets  171  ^-173^  sont  blancs. 


(1)  Ex  ms.  vallis  Lucenlis.  Copie  de  Chifflet. 

(2)  Ex  manuscriplo  UUraieclino  S.  Salvaloris. 

(3)  Ex  manuscriplo  collegialae  Sancti  Lyphardi.  Cf.  BHL.,  n°  4859. 

(4)  Voir  plus  haut,  n"  25. 


534  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

37.  (F.  174-188).  Vita  S.  Winoci  abbalis.  =  BEL.,  n»  8954% 

38.  (F.  188-189).  Hymnus  de  sanclo  Winnoco.  -=  RH.,  n"  17325. 
Les  feuillets  189^-191»  sont  blancs. 

39.  (F.  192-198^).  Vita  S.  A\'innoci  abbatls.  ==  BEL.,  no8954,  sans 
le  prologue. 

Le  feuillet  199  est  blanc. 

40.  (F.  199-200*).  Vita  S.  Winnoci  abbalis  (1).  =  laid.,  n»  8952. 

41.  (F.  201-201*).  fEpistola  Oliverii  Boucat  ad  Bollandum.  Borgis 
S.  Winoci,  7  ianuarii  1637J. 

42.  (F.  202-202*).  [Epislola  Pétri  van  der  Plancken  ad  Papebro- 
chium.  Bergis  S.  Winoci,  18  octobris  1682]. 

43.  (F.  203-208).  Quod  B.  Winoci  circumiatio  cl  cius  in  aquani 
mersio  ...  non  sit  superstiliosa. 

Les  feuillets  208*-210»  sont  blancs. 

44.  (F.  211-217).  Vita  S.  Severi  episcopi  Barcinonensis.  Jne, 
Beatus  Severus  nomcn  suum  a  parentibus  traxit  (2).  (Deux  exem- 
plaires). 

45.  (F.  218-224*).  Passio  S.  Severi  episcopi  Barcinonensis.  — 
BUL.,  n"  7673.  (Deux  copies.) 

Le  feuillet  225  est  blanc. 

46.  (F.  226).  [Epistola  Ioa.nnis  KLOPPENBURc.Neuhusii,  18  iunii,  s.  a.]. 

47.  (F.  227-228*).  Mcmoria  di  S.  Appiano.  En  italien. 

48.  (F.  229-230).  [Notao  Bollandi  de  SS.  Lupenlio  et  IltutoJ. 
Les  feuillets  230*-231  sont  blancs. 

49.  (F.  232-240*).  Vita  B.  Aemiliani  episcopi  et  confessoris  auctore 
loANNE  Antonio  Flamlnio.  (Deux  exemplaires.] 

Le  feuillet  241  est  blanc. 

50.  (F.  242-245*).  Historia  translationis  corporis  B.  Felicis  confes- 
sons. =  B/yL.,  n°286l. 

Le  feuillet  246  est  blanc. 

51.  (F.  247).  [Nota  de  S.  Melania,  episcopo  Rhedonensi]. 

Papier;  247  feuillets  ;  O», 335  X  0",21;  XVII*  siècle.  Ce  volume  a  fait  partie  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne,  avec  le  titre 
doré  :  Acta  Sanclorum,  5-6  novembris,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  !•'. 

3497.  (8935).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index  sanctorum  7''*  Novembris. 

2.  (F.  2-11).  Miracula  S.  Engelberli  Coloniensis  archiepiscopi.  = 
BHL.,  n"  2547,  le  prologue  manque. 

Les  feuillets  12-13  sont  blancs. 


(1)  Ex  manuscripto  lectionario  ecclesiae  Ambianeruis. 

(2)  Cf.  UHL.,  n»  7673. 


COLLEGTANEA   BOLLANDIANA  535 

Suit  un  feuillet  imprimé  :  Vita  sancti  Engelberti  compendio  compre- 
hensa  (1). 

3.  (F.  15-45^).  De  miraculis  eius  [Engelberli]  (2).  =  Ibid.,  n°  2547. 
Puis  un  imprimé  :  S.  Florentii  in  Leben  und  Geschichte  kurz  m 

Versen  gesetzt. 

4.  (F,  48-56).  [BoLLANDus].  De  S.  Florenlio  episcopo  Argentoratensi 
in  Gerraania  prima  commentarius. 

5.  (F.  57-57').  Acta  in  translatione  reliquiarum  S.  Florentii...  cele- 
brata  anno  1661  in  tcmplo  coUegii  Societatis  lesu  Insulis. 

Le  feuillet  58  est  blanc. 

6.  (F.  59).  Oratio  [S.  Florentii]  (3). 

7.  (F.  60-61).  Vila  S.  Florentii  episcopi  et  confessons  (4).  =  BHL., 
no  3044. 

8.  (F.  62-62V).  De  sancto  Florentio  episcopo.  =  Ibid.,  n»  3043. 
Le  feuillet  63  est  blanc. 

9.  (F.  64-65).  Vita  [S.  Florentii]  (5).  =  Jbid.,  n°  3045. 

10.  (F.  66-67V).  Alia  Acta  [S.  Florentii]  carminé  descripta  (6). 

11.  (F.  68).  De  S.  Florentio. 
Le  feuillet  69  est  blanc. 

Puis  une  pièce  de  vers  imprimée  :  Divo  Florentio  anachoretae 
primum,  deinde  Argent inensium  episcopo.  Insulis,  ex  officina  Ignatii  et 
Nicolai  de  Rache  ...  anno  1651. 

12.  (F.  71).  De  vita  S.  Ernesti  [notae]. 

13.  (F.  72-73^).  [Epistola  P.  Frangisgi  Salesii  Zeghetner  ad  lohan- 
nera  Klee  canonicum,  Mochentalis,  26  iulii  1752]. 

14.  (F.  74-80).  [Notae  in  Vitam  S.  Ernesli]. 

15.  (F.  81-83*).  Historia  vitae  et  passionis  S.  Ernesti.  =  BHL., 
no2617. 

16.  (F.  84-84').  [Epistola  Ioannis  Goubau  ad  Bollandum.  Bruxellis, 
8  dec.  1690J. 

17.  (F.  85-88').  Vita  et  martyrium  B.  Ernesti  Zwifaltensis  (7). 

18.  (F.  89-89').  [Epistola  Frangisgi  van  der  Veken  ad  Henschenium, 
19  iulii  1652]. 


(1)  En  dessous,  il  y  a  la  noie  :  Hoc  breviarium  decerplum  est  ex  historia  S.  Engel- 
fterli...  Coloniae  lypis  Gisbcrli  Cleinenlis  impressa. 

(2)  Ex  manuscriplo  Ultraieclino  S.  Salvaloris, 

(3)  In  antiquo  breviario  Argenlinensi. 

(4)  Ex  ms.  Passionali  Bodecensi  mensis  Novembris. 

(5)  Ex  ms.  Bodecensi  et  Breviario  antiquo  Argenlinensi. 

(6)  Ex  breviario  Argenlinensi. 

(7)  Ex  historia  B.  Ernesli  gcrmanice  édita  Ingolstadii  anno  1594.  Authore 
Georgio  Eiselin.  1652.  Mense  iunio  veriit  ex  germanico  N.  Hermannus  Witwach 
Sigenensis  2  grammalicus. 


536  MANUSCRITS  DE  LA   BIBLIOTHÈQUE  ROYALE 

19.  (F.  90-90').  Teslimonia  quaedam  de  S.  Ernesto  abbate  Zwifal- 
tensi  martyre. 

20.  (F.  91-91^).  [Epistola  Hermannî  Crumbach  ad  Bollanduni.  Colo- 
niae,  14decembris  1638]. 

21.  (F.  92-93).  [Epistola  Danielis  Feldnkr  S.  I.  ad  Bollandum. 
Gonstantiae,  19  aprilis  1640]. 

22.  (F.  94-94^).  [Epistola  Marsilii  sacerdolis  Armoni  ad  Zwifal- 
tcnses]. 

23.  (F.  95-96').  [Epistola  Stephani  Bochenthaler  ad  P.  Gamans, 
Zwifaltie,  1*  maii  1644J. 

24.  (F.  97-97').  [De  S.  EmesloJ. 

25.  (F.  98-100).  [Epistolae  duae  Ioan.nis  Bollandi  ad  P.  (î amans. 
Antverpiae,  17  iunii  et  1"  iulii  1644]. 

26.  (F.  101-101^).  [Epistola  Ioannis  Crusii  ad  Bollanduin.  Coloniac, 
23  dec.  1638J. 

27.  (F.  102-102').  [Epistola  Hermannî  Crdmbach  ad  Bollandum. 
Coloniae,  [ianuario  1639J. 

28.  (F.  103-103').  [Epistola  Ioannis  Crusu  ad  Bollandum.  Coloniac. 
13  ianuaiii  1639]. 

29.  (F.  104-104').  [Epistola  Ghristophori  Steboni  ad  Bollandum. 
Dilingae,  30  marlii  1639]. 

30.  (F.  105-108').  [Très  lillerae  Stephani  Bochenthaler  ad 
P.  Gamans.  Zwifaldae,  8  octobris  1645,  9  cal.  martii  1646,  18  marlii 
1651]. 

31.  (F.  109-110'),  [Epistola  I.  B.  Van  Espen  ad  Papebrochium. 
Lovanii,  27  decembris  1683]. 

32.  (F.  111-1 17).  Vita  S.  Prosdocimi  (1).  -  BHL.,  n«  6%11. 

33.  (F.  118-120).  Vita  S.  Romani  presbyteri  Cenomannensis  (2). 

34.  (F.  121-125').  MapxOpiov  toû  àtiou  Kai  évbôEou  ^àpTupoç 
'Upujvoç  (3).  =  BG. 

35.  (F.  126-133).  Vita  S.  Restituti  confessons.  =  BHL.,  n»  7198. 

36.  (F.  134-136').  Officium  sancti  Restituti. 

37.  (F.  137-138).  Mémoires  sur  la  vie  de  saint  Sydonius  archevêque 
d'Aix.  Mémoire  sur  saint  Ruf. 

38.  (F.  139).  De  reinventione  corporis  sanctissimi  Lcopardi  confes- 
soris  in  maiori  ecclesia  Auximana  (4).  =  BHL.,  n"  4885. 


(1)  Ex  codice  biblioth.  Âmbrosianae,  4^  lill.  S.,  num.  91.  A  ajouter  à  Anal.  BolL, 
t.  XI,  p.  368. 

(2)  Ex  ms.  Rubrae  Vallis. 

(3)  Ex  manuscriplo  Mediceo  Régis  Francie. 

(4)  Copia  fideliler  desumpla  ex  antiquissimo  stalulo  civilatis  Auximi  servalo  in 
Secrelariapriorali  eiusdum  civitatis. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  537 

39.  (F.  140-147^).  Vita  S.  Leopardi  episcopi  Auximani.  =  Ibid., 
n°4884. 

40.  (F.  148-157).  [Lectiones  brèves  de  SS.  Amato,  Romarico, 
Arnulfo,  Godeico,  Adelphio,  Otilio,  Gebetrudo,  Columbano,  EustasioJ. 

41.  (F.  157--158).  [HymniJ.  =  RH,  nn"^  979, 15868, 17576,  12166, 
16990,  3308,  12151,  13658,5991. 

42.  (F.  159-159V).  [De  SS.  Modesta  et  Edemano]. 

43.  (F.  160^).  De  sanctis  Perusinis. 

44.  (F.  161-161V).  De  B.  Egidio  (1). 

45.  (F.  161^-162).  De  beato  Conrado  (2). 

46.  (F.  162-163^).  De  sancto  Constante  episcopo  et  martyre. 

47.  (F.  163'-164).  De  sancto  Herculano. 
Les  feuillets  164^-168  sont  blancs. 

48.  (F.  169-170).  [De  SS.  Herculano  et  Romano]. 

Papier;  170  feuillets;  0°',344  X  0",21  ;  XVII»  siècle.  Ce  volume  a  appartenu  aux 
anciens  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne,  avec  le  titre  doré  :  Acla  Sancto- 
rum,  7  novembris,  et  le  monogramme  couronné  de  Léopold  I". 

3498.  (8936-38).  —  Gollectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index  sanctorum  S**»  novembris. 

2.  (F.  2-2v).  Reliquiae  SS.  Coronatorum  (3). 

3.  (F.  3-8).  Passio  sanctorum  quatuor  Coronatorum  (4).  =  BHL., 
n°  1838. 

4.  (F.  9-14^),  Passio  sanctorum  quatuor  Coronatorum  (5).  =  Ibid., 
n»  1838. 

5.  (F.  15-18^).  Passio  Claudii,  Caslorii,  Symphoriani,  Nicoslrali, 
Simplicii.  =  Uid.,  n°  1836. 

Les  feuillets  19^-21^  sont  blancs. 

6.  (F.  22-27).  SS.  Claudii,  Nicostrali,  Symphoriani,  etc. (6).  =  Ibid, 
n»  1836. 

7.  (F.  28-29).  Passio  SS.  IV  Coronatorum  (7). 

8.  (F.  30-31^).  Notae  in  historiam  4^«-  Coronatorum. 

9.  (F.  32-33V).  De  Henrico  qui  anno  1147  ...  occubuit  in ...  praelio 
contra  Sarracenos. 


(1)  Ex  labella  manuscripla  appensa  ad  allarc  B.  Egidii  in  ecdesia  B.  Francisci, 
etexlib.  Chron.  Fralrum  minorum  MarciUlisipponensis,  parte  2,  lib.  2,  cap.  15. 

(2)  Ex  eadem  tabella  manuscripla  et  Ex  lib.  chron.  Fralr.  min., parle  2,  lib.  6, 
cap.  29. 

(3)  Ex  lipsanologio  ms.  in  fol.  regalis  monaslerii  Escorialensis.  Copie  du  mois 
de  février  1722,  par  Jean  Pinius. 

(4)  Ex  codice  Vallicellanae. 

(5)  Ex  secundo  codice  monaslerii  sancle  Cecilie. 

(6)  Ex  ms.  Ullraieclino  S.  Salvaloris. 

(7)  Ex  ms.  leclionario  ecclesiae  Audomarensis.  Copie  de  Martin  Lipsius. 


538  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

10.  (F.  34-37^).  Da  sepullura  do  cavalleiro  Anrique  e  de  seus 

milagres(l). 

11.  (F.  38-41^).  [De  eodem  Henrico  BonnensiJ.  En  espagnol  (2). 
II.  (F.  42-47).  [Documenta  de  Henrico  BonnensiJ. 

Les  feuillets  47^9  sont  blancs. 

13.  (F.  50-60^).  [Epistola  Gaspauis  Walteri  ad  Papcbrochium. 
Coloniae,  31  decenibris  1677]. 

14.  (F.  51).  [Epistola  Ema.nuelis  Fernandes  ad  R.  P.  Walterum. 
Ulyssipone,  30  aprilis  1678J. 

15.  (F.  52).  [Epistola  Gasparis  Walteri  ad  Papebrochium.  Colo- 
niae, 3  martii  1679]. 

16.  (F.  53).  [Fragmenlum  epislolae  P.  Bbitto  ad  Papebrochium. 
Ulyssipone]. 

17.  (F.  54).  [Epistola  Gasparis  Walteri  ad  Papebrochium.  Colo- 
niae, 26  iulii  1678J. 

18.  (F.  54^).  [Epistola  Ioannis  Victoris  ad  Papebrochium.  Colo- 
niae, 17augusti  1681]. 

Puis,  un  imprimé  :  Notae  aliquot  iUustris  venerahilis ...  P.  i.  loannia 
Duns  Scott ...  sandimoniam  concernentes. 

19.  (F.  57-58').  De  sancto  Tremorio.  =  BHL.,  n»  6312. 

20.  (F.  59-62^).  Charta  sancli  Godefridi  Ambiancnsis  episcopi  pro 
nionasterio  S.  Fusciani  in  nemore. 

Puis  deux  imprimés  : 

a)  De  vita  et  miraculis  sancti  Harttcici,  les  p.  311-316  de  Canisius, 
Antiquae  lediones,  II,  1. 

b)  Les  pp.  145-146  des  œuvres  de  S.  Paulin  de  Noie. 

21.  (F.  72).  Index  sanctorum  9»"  novembris. 

22.  (F.  73-76^).  De  crucifixo   Berytensi  commentarius  D[anielis] 
P[apebroghii]  pro  IX  novembris. 

23.  (F.  77-80).  Liber  Athanasii  episcopi  de  nïirabilibus  imaginis 
Chrisli  lesu  in  civitate  Berilho  (3).  =  BHL.,  n"  4228. 

24.  (F.  81).  Sermo  S.  Athanasii  (4).  =  Ibid.,  n°  4230,  le  commen- 
cement seul. 

Les  feuillets  81^-82^'  sont  blancs. 

25.  (F.  83-85).  De  miraculo  imaginis  Christi  (5).  =  Ibid.,  n"  4228. 
Les  feuillets  85v-86v  sont  blancs. 


(1)  De  Cronica  antiquissima  manutcripta  de  convenlodeS.  Vicenii.  Copie  de  Don 
Fernando  de  Crus. 

(2)  Ex  chronico  canonicorum  regularium  S.  Augustini  scripla  a  D.  Nicolao  de 
S*"  Maria  anno  1668. 

(3)  Ex  manuscripto  Marchianensi. 

(4)  Ex  manuscripto  Ser.  Reginae  Sueciae,  in  4%  n.  1270. 

(5)  Ex  manuscripto  S.  Laurentii  Leodii. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  539' 

26.  (F.  87-87^).  [Epislola  Aloysii  Valrandi  ad  Bollandum.  Caesa- 
raugustae,  12  ianuarii  1645].   . 

27.  (F.  88-89).  Commemoralio  passionis  dominicac  propler  mira- 
culum  sanguinis  ex  imagine  crucifixi  (1).  Jnc,  Tempore  Gonstantini 
imperatoris, 

28.  (F.  90-90V).  S.  Aurelii  episcopi  (2).  ==  BHL.,  n°  820,  prologue 
seul. 

Le  feuillet  91  est  blaiic. 

29.  (F.  92-95^).  Vita  S.  Aurelii  episcopi  (3).  =  7èiW.,  n"  819. 

30.  (F.  96-98).  Vita  S.  Vitoni  episcopi  Virdunensis  (4).  Inc.  Fran- 
corum  rex  Clodoveus. 

31.  (F.  98-103^).  Vita  S.  Vitoni  episcopi  et  confessoris  (5).  =  BHL., 
nn°«  8708  et  8709. 

32.  (F.  104-104^).  [Notae  Henschenii  de  S.  Theodoro]. 
Le  feuillet  105  est  blanc. 

33.  (F.  106-110).  Vita  Nalhanaelis  episcopi  (6).  Jnc.  Nathanael 
sanctus  frater  Philippi  apostoli. 

Les  feuillets  110^-111^  sont  blancs. 

34.  (F.  112-113^).  [Papebrochius].  De  B.  loanna  virgine  Segnae  in 
Etruria. 

35.  (F.  114-114^).  [Epistola  Antonii  Magliabechi  ad  Papebrochium. 
Florentiae,  27  aprilis  1688]. 

36.  (F.  115-116^).  [Epistola  GaroliDato  ad  Papebrochium,  29  maii 
1623]. 

37.  (F.  117-124).  Gesta  et  miracula  beatae  loannae  virginis(7). 
Inc.  Beala  virgo,  aima  loanna. 

38.  (F.  125-132^).  [Epistolae  très  Raphaelis  Badii.  Florentiae, 
23  aprilis,  1688,  2  maii  1688,  23  iulii  1688]. 

39.  (F.  133-134).  Revelatio  et  translatio  S.  Ursini.  =  BEL., 
n°8411. 

40.  (F.  134^-137).  In  translalione  S.  Romani  episcopi. 

41.  (F.  137-138^).  S.  Wandregisili  vita.  =  BHL.,  n°  8805,  sans  le 
prologue.  . 

42.  (F.  139-140^).  [De  S.  Ursino  Bituricensi  episcopo]. 


(1)  Ex  manuscriplo  UUraiecUno  S.  Salvatoris. 

(2)  Ex  Uodecensis  coenobii  ...passionalipergameno  tns.  insigni mensis septembris,' 
fol.  LXXXlll. 

(3)  Ex  manuscriplo  S.  Mdximini  Treviris. 

(4)  Ex  Bodecensis  coenobii  ...  passionali  pergameno  insigni  mensis  novembris, 
fol.  CXXII. 

(5)  Ex  ms.  collecUmea  Pair.  Fuliensium  Parisiis, 

(6)  Ex  manuscriplo  UUraiecUno  S.  Salvaloris. 

0)  Ex  anliquocodice  Ms.  ecclesiaeplebis  Signae.  ; 


540  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

43.  (F.  141-149^).  Mémoire  louchant  le  culte  des  reliques  de  saint 
Ursin,  premier  archevêque  de  Bourges. 

44.  (F.  150).  Mémoire  pour  saint  Montaine. 
Les  feuillets  150^-152>  sont  blancs. 

45.  (F.  153-154).  De  virtute  castilatis  sancli  RoUandi. 
Suivent  deux  imprimés  : 

a)  Officium  S.  Agrippini  episcopi. 

b)  Decretum  S.  Rituum  Cotigregationis  deelaran»  prateedens  offi- 
cium supposititium.  Romae,  1691. 

46.  (F.  ir.8-162v).  Vila  S.  Agrippini.—  5i/L.,  n»  174. 

47.  F.  163-170*).  [De  S.  Agrippino].  —  Ibid.,  n»  175. 

48.  (F.  171-171»).  Compendio  délia   ...  vila  ...  del  ven.  P.  Fra 
Cipriano  Mosconi. 

49.  (F.  172-172»).  Memorie  soprala  venerazione  o  culte  del  B.  Pietro 
Gambacorla. 

50.  (F.  173).  Index  sanctorum  10"«  novembris. 

51.  (F.  174-174V).  [Nota  de  S.  TryphoneJ. 

52.  (F.  175-175*).  [Epistola  Francisci  Zabelli,  Consentiae,  1*  novem- 
bris 1666]. 

Puis  trois  feuillets  imprimés  des   Vitae  Sanctorum  de  Surius, 
Februarius,  pp.  28-30. 

53.  (F.  179-181»).  Notaliones  in  martyrium  S.  Tryphonis. 

54.  (F.  182-182*).  0aù^aTa  toû  àfiou  kœI  iybàlov  ^€TaXo^dpTupoç 
Toû  Tpùqpuuvoç  (1). 

55.  (P.  183-184»).  De  S.  Tryphone  martyre  (2).  Inc.  Tempore  Decii 
imperatoris  passus  est  S.  Tryphon. 

56.  (F.  185-185»).  S.  Tryphonis  martyris  (3). 
Le  feuillet  186  est  blanc. 

57.  (F.  187-194).  Vita  S.  Tryphonis    martyris,    Respicii,   Nym- 
phae  (4).  =  BHL.,  n°  8338. 

58.  (F.  195).  [De  S.  Andréa]. 

Puis  un  feuillet  imprimé  Neapolitanae  canonizationis  beati  Andreae 
Avellini  ordinis  Theatinorum.  Romae,  1707. 

59.  (F.  196).  [Copia  decreti  S.  Rituum  Congregationis  pro  canoni- 
zatione  Andreae  Avellini,  1641]. 

Suit  la  pièce  précédente  imprimée. 


(1)  Ex  manuscriplo  Mediceo  Régis  Franciae.  Texte  inédil.  Cf.  Hâoiooraphi  Bol- 
LANDiANiET  Hkxricus  Omo.tt,  Calai,  cod.  hagiogr.  gr.  bibl.  nal.  Parisiensis,  p.  118, 
n-2. 

(2)  Ex  manuscriplo  Karlhusiae  Ullraieclinae. 

(3)  Ex  Bodecensis  coenobii  ...  pauionali  pergameno  nu.  meruis  lanuarii, 
fol.  CXX. 

(4)  Ex  manuscriplo  Belforlii. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  541 

60.  (F.  197-198).  [De  S.  Probo  episcopo  Ravennatis]. 

61.  (F.  199-200).  Vita  sancli  Probi  Ravennatis  archiepiscopi  (1).  = 
BHL.,  n«  6945. 

02.  (F.  201-218V).  Vita  S.  Aidi  filii  Brice  (2).  =  Ihîd.,  n°  189. 
Imprimé,  fragment,  pp.  11-16,  ex  Breviario  ordinis  Humiliatorum, 
de  sancto  Baudolino. 

63.  (F.  221-225V).  Vita  di  santo  Baudolino. 
Les  feuillets  226-228  sont  blancs. 

64.  (F.  229-234^).  Passio  sanctorum  martyrum  Thiberii,  Modesti  et 
Florenliae. 

65.  (F.  235-236).  [Epistola  Sebastiani  Rolliardi  ad  Rosweydum. 
Luletiae  Parisiorum,  pridie  nonas  novembris  MDCXIIII]. 

Papier;  236  feuillets;  O'»^  X  O^.SIS  ;  X VIP  siècle.  Ce  volume  provient  de  l'an- 
cienne bibliothèque  des  BoIIandistes.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre  doré: 
Acla  Sanclorum,  8-10  novembris  et  le  monogramme  couronné  de  Léopold  I". 

3499.  (8939).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1-121^).  Ganonizationis  P.  Andreae  Avellini  summarium.  De 
virtulibus,  fide,  spc,  charitale,  prudentia,  iustitia,  fortitudine  et 
temperantia. 

Les  feuillets  122  et  123  sont  blancs. 

2.  (F.  125-168^).  In  causa  canonizationis  servi  Dei  Andreae  Avel- 
lini ...  de  prophelia  ...  de  his  quae  acciderunt  in  eius  obitu,  de  fama 
sanctitatis,  de  veneratione  reliquiarum. 

3.  (F.  169-178V).  Sancti  Triphonis  martiris.  =  Z^i/L.,n°8339. 

4.  (F.  179-190).  Sanclorum  marlirum  Tryphi  et  Respicii  (3).  = 
iWrf.,n°8340. 

5.  (F.  191-200).  Sancti  Tryphonis  martiris  (4).  =  Uid.,  n°  8339. 

6.  (F.  201-207^).  In  natali  sanctorum  Triphonis  et  Respicii.  = 
Ibid.,  nn"«  8336  et  8337. 

7.  (F.  208-212^').  In  feslo  translationis  corporis  sancti  Triphonis  (5). 

8.  (F.  213-217^).  Passio  S.  Trifoni  martyris  (6).  Inc.  Apud  civita- 
tum  Tusian  anno  ducentesimo  nonagesimo. 

9.  (F.  218-254).  Vita  et  conversatio  S.  Patris  nostri  et  confessons 
Theodori  praeposili  Studitarum  a  Michaele  monacho  conscripta  (7). 


(1)  Ex    Bodccensis   coenobii    ...    passionali    pergamenn   ms.     insigni   mensis 
Novembris. 

(2)  Ex  ms.  Hibernico  seminarii  Salmanticensis  Socielalis  lesu. 

(3)  Ex  cod.  bibl.  Valicanae  1192. 

(4)  Ex  codice  Valicanae  bibliolliecae^  n®  6076. 

(5)  Ex  officio  impresso  Veneliis  anno  1561  in-4°. 

(6)  Ex  cod.  bibl.  Valicanae  5772. 

CD  Ex  ms.  card.  Jiarberini  inlerprele  P.  lacobo  Sirmondo  n°  2527. 


53;2  MANDSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

10.  (F.  254^-258).  Sancli  ac  deiferi  Patris  nostri  et  confessons 
T^eodOri  Studiensis  pracpositi  lestanienluni. 

1 1.  (F.  259-262^).  [De  epilaphio  matris  S.  Theodori  StudiUe]. 

12.  (F.  263-277^).  S.  Verani  Cavallicensis  vita  (l).  Inc.  Virlulmn 
praeclara  mérita. 

13.  (F.  277'-290).  [Vila  S.  Verani].  =  BUL.,  n«  8536. 

14.  (F.  290-314).  [S.  Verani]  vita  (2).  Iné.  Verànus  igitur  Galliarum 
territorio  gabaliilano. 

Papier;  314  FeuilleU;  0-,277  X  O*.905;  XVII*  siècle.  F.  !.  il  y  ac«lte  note  de  la 
main  de  Papebroch  :  Hune  lihrum  anno  1675  relinui  ex  cwlice  Informationum 
çui  iïiserebalur  et  quem  cum  Aclii  Aprilis  rfmisi  ad.  H.  P.  Procuratorfm  gênera- 
lem.  Hune  vero  promisi  fideliler  reslituendum  a  poeleris  novembrem  compotiturii. 
Ce  volume  provient  de  la  bibliothèque  des  anciens  BoUandistes.  Reliure  moderne  ; 
au  dos,  le  litre  doré  :  Acta  Sanctorum,  lO^lt  novewUtrù  et  le  cbifTre  couronné  de 
Léopold  I". 

3500.   (8940).  —  GOLLECTANEA  BOLLANDIAiNA. 

.1.  (F.  1).  [Henschenios].  De  S.  Martine  Turonensi. 

2.  (F.  2-3^).  [Epistola  Lxurentii  âlexandri  Zacagnii.  Romae, 
1  maii  1602]. 

3.  (F.  4-6).  Vita  Severi  Sulpitii  (3).  I/ic.  Sulpitius  Severus  Aquila- 
niae.Provinciae. 

Les  feuillets  6*-7*  sont  blancs. 

4.  (F.8-9V).  [Epistola  luui  baronis  Le  Rot,  27  martii  1664 J. 

5.  (F.  10-11^).  Liber  Albini  magistri  de  vita  S.  Martini  (4).  — 
iJ^L.,n»5625. 

6.  (F.  12-13V).  Liber  Albi.ni  magistri  de  vita  S.  Martini  (5).  =  Ibid., 
n«  5625. 

Puis  un  imprimé  Reliquie  in  monasterio  B.  Martini  in  Treveris. 

7.  (F.  14).  [De  codice  Vaticano  Palatino  sex  librorum  Paulini 
Petragoriae  episcopi]. 

8.  (F.  15-15^').  [Epistola  Theodori  Moreti  ad  Bollandum,  Pragae, 
25  iunii  1649]. 

9.  (F.  16-26^).  [Epistolae  Philippi  episcopi  Coloniensis  et  Hervaei 
ad  Philippum  de  S.  Marlino]  (6).  =  BHL.,  nn"*  5647,  5648  et 
5650. 


(1)  Copie  de  Chifflet. 

(2)  Quaeexslatinecclesia  Albiganensi. 

(3)  Ex  codice  bibliothecae  Vaticanae  manuseripto  Umpore  Nicolai  Quinti  numéro 
1188. 

(4)  Ex  manuseripto  Bertiniano  vetustisrimo. 

(5)  Copie  de  Ghifflet. 

(6)  Copie  de  Chifflet. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  -543 

Le  feuillet  27  est  blanc. 

10.  (F.  28-31).  Liber  sancti  Gregorii  Turonensis  de  genealogia 
S.  Martini. 

IL  (F,  32-33).  Epistola  Domini  Philippi  archiepiscopi  Goloniensis 
de  miraculis  S.  Martini.  =  BHL.,  n°  5647. 

12.  (F.  33-37).  Epistola  responsiva  Hervei.  =  Ibid.,  n°5648.    . 

13.  (F.  38-43).  E  pluribus  pauciora  beatissimi  Martini  miracula.  = 
/6/U,  n"  5650.  -  ,.    .  . 

14.  (F.  43-46^).  Adhuc  quedam  alia...  de  miraculis...  beati  Martini. 
[Epistola  GuiBERTi].  =  Ibid.,  n"  5642. 

15.  (F.  47).  Privilegiuni  sancti  Annonis  archiepiscopi  Goloniensis 
super  bonis  et  decimis  in  Wys  Solre  Vlikarl. 

16.  (47-49).  [Epistola  Philippi  et  Hervei].  =  BHL.,  nn°«  5647 
et  5648. 

17.  (F.  49-52^).  Epistola  responsiva  venerabilis  decani...  ad  Phi- 
lippum  archiepiscopum  Goïoniensem.  =  Ibid.,  n°  5649. 

18.  (F.  52^-56^).  Quaedam  pauciora  beatissimi  Martini  miracula.  = 
i6/<no5650. 

19.  (F.  56V-59V).  Quaedam  alia.  =  Ib'ul,  n"  5642. 

20.  (F.  60-77^).  Liber  abbreviatus  et  extractus  ex  duobus  libris 
Domini  Guiberti  abbatis  Gemblacensis  (l). 

Le  feuillet  78  est  blanc. 

21.  (F.  79-90^).  Epistola  Guiberti  de  S.  Martini.  =  BHL,  n»  56542. 

22.  (F.  91-94).  Sermo  beati  Gregorii  episcopi  de  transitu  Domini 
Martini.  =  Ibid.,  nn»»  5619-5623. 

23.  (F.  95-98^),  Martini  episcopi  formula  honestae  vitae  ad  Myro- 
nem  regem  (2).  =  PL.,  t.  LXXII,  col.  21  sqq. 

Le  feuillet  99  est  blanc. 

24.  (F.  100-108).  Ex  epistola  Guiberti  Gemblacensis  abbatis  ad 
G.  canonicum  Laudunensem  de  scriptoribus  meritorum  ac  virtutum 
S.  Martini. 

25.  (F.  109-112).  Quoddam  miraculum  de  beatissimo  confessore 
Martino.  =  BHL.,  n°  5660. 

26.  (F.  113-122^').  S.  Martini  episcopi  Turonensis  miraculum  (3).  = 
Ibid.,  n"  5656. 

27.  F.  123-124^).  Translatio  S.  Martini  episcopi  Turonensis  (4). 
Inc.  Mortuo  beato  Martino  archiepiscopo. 

28.  (F.  125-126V).  [Notae  de  S.  Martino  papa]. 


(1)  Copie  de  Chifflet. 

(2)  Copie  de  Chifflet. 

(3)  Ex  ms,  serenissimae  rcginae Sueciae  in  4°  signala  n"  1270. 

(4)  Ex  manuscriplo  Ullraicclino  S.  Salvaloris. 


544  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

29.  (F.  127-128).  Passio  S.  Martini  papae  et  niartyris(l). 

30.  (F.  129-129^).  [Epistola  Guiuelmi  Gumppenbehg  ad  Bollandum, 
Romae,  29  iulii  1664J. 

31.  (F.  130).  Versiculus  S.  Ambrosii  [do  S.  Martine].  —  BIIL., 
n"  5622. 

32.  (F.  131-134^).  [Epistola  F.  Benedicti  della  Riva  ad  Bollandum. 
Stabulai,  8"  aprilis  1654J. 

33.  (F.  135-139^).  Triumphus  B.  Martini  de  obsidione  Hastingi  (2). 
Le  feuillet  140  est  blanc. 

34.  (F.  141-147^).  Sermo  edilus  a  quodam  episcopo  Traiectensi 
[Radbodo]  de  S.  Martino.  =  BHL.,  n*»  5656,  le  prologue  manque. 

35.  (F.  148-161^).  S.  Odonis  abbalis  Cluniacensis  tractatus  do 
Iranslatione  S.  Martini  (3).  =  lind.,  n«5653. 

Puis  un  imprimé  :  Officia  propria  sanctorum  êcclesiae  Comensis. 
Novocomi,  apiid  lo.  Baptistam  Arzonum,  1667. 

36.  (F.  184).  [Translatio  S.  Martini].  =  Ibid.,  n»  5623. 

37.  (F.  184v).  Praefatio  in  Acta  S.  Cassiani.  =-  Ihid.,  n»  1632. 
Le  feuillet  185  est  blanc. 

38.  (F.  186-187V).  [Carmlna  de  S.  Martine]  (4). 

39.  (F.  188-200). Miracula  S.Martini  post  reditum Autisiodoro(5).— 
BEL.,  n»  5654. 

Suit  un  feuillet  imprimé  :  Mémoire  des  reliques  que  S.  2'urbin 
apporta  de  Jérusalem. 

40.  (F.  202-204).  [Epistola  Alexandri  Henn,  abbatis  sancti  Maxi- 
mini, Treviris,  9  decembris  1686]. 

41.  (F.  205-206).  [Vers  allemands  en  l'honneur  de  S.  Siméon  de 
Trêves]. 

42.  (F.  207-207»).  Mirabilis   et    stupenda   electio  cuiusdam    in 
episcopum  par  beatum  Martinum. 

43.  (F.  208-210).  [Passio  sancti  Mennae  martiris].= /^//L.,n«5921. 

44.  (F.  211).  [Epistola  Ioannis  Goubau,  ad  Bollandum,  Bruxellis, 
27  aprilis  1639]. 

45.  (F.  212).  De  numéro  basilicae  S.  Martini. 

46.  (F.  213-213V).  [Versus  de  ebrieiate]. 

Inc.  Qui  cupis  esse  bonus,  qui  vis  dinoscere  verum, 
Ut  mortis  socium  sic  mordax  effuge  vinum. 


(1)  Ex  Bodecensis  coenobii...  passionali  pergameno  nu.  insigni  meniU  AugutU, 
fol.  CLXXXI.  Cf.  BHL.,  n»  5598. 

(2)  Ex  ms.  Carlhusiae  Leodieruis,  1689. 
(-5)  Copie  de  Chifflet. 

(4)  Ex  ms.  Bertiniano  veluslimmo. 

(5)  Ex  ms.  Belfordi. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  545 

Le  feuillet  214  est  blanc. 

47.  (F.  215-219^).  [Lectiones  brèves  de  SS.  Firmino,  Fusciano, 
Gentiano,  Victorio,  translatione  S.  Martini].  =  BHL.,  n°  5623. 

48.  (F.  220-220*).  [Epistola  Pétri  Possini  ad  Papebrochium. Romae, 
25  novembris  1673]. 

49.  (F.  221-222).  Toû  ôcrîou  Tcaipôç  fiiuaiv  Bap0o\o|iiaîou  toû  véou 
Tfiç  KpuTTToq)éppr|ç  (JuvaSdpiov. 

50.  (F.  223-224).  [Epistola  Pétri  Possini  ad  Papebrochium.  Romae, 
23  ianuarii  1672]. 

51.  (F.  225-226^).  Toû  dYiou  iraipôç  fijudiv  Bap6oXo|uai'ou  toû 
véou  KTiTOpoç  Tfiç  f)|ueTépaç  )uovnç  Tfiç  KpUTTToqpéppnç  toû  pouaia- 

VÎTOU. 

Les  feuillets  227  et  228  sont  blancs. 

52.  (F.  229-234^).  Vita  et  conversât io  Beati  Patris  Bartholomei 
iunioris  Crypte  ferratae...  conscripta  a  Pancratio  preposito  Cryptae 
ferratae  (1). 

53.  (F.  235).  [De  vita  S.  Theodori  Studilae]. 
Les  feuillets  235^-236^  sont  blancs. 

54.  (F.  237-237V).  [De  S.  Theodoro  Studita]. 

Ensuite,  un  exemplaire  imprimé  des  Officia  sanctorum  loannis  de 
Matha  et  Faelicis  de  Valois  coîifessorum.  Bomae,  1673. 

55.  (F.  242-242*).  [Epistola  I.  Hardouin  S.  I.  ad  Papebrochium, 
Parisiis,  31  maii  1681]. 

56.  (F.  243-244*).  Index  operum  S.  Theodori  Sluditae  quae 
habentur  ms*"  in  Bibliotheca  Collegii  Parisiensis  Societatis  lesu. 

57.  (F.  245).  [De  S.  Menna]. 

Les  feuillets  245*-246*  sont  blancs. 

58.  (F.  247-248).  [Epistola  Fr.  Caroli  abbatis  Aureaevallis, 
2*  ianuarii  1705]. 

59.  (F.  249-253).  Passio  Menae  Aegyptii  (2).  =  BHL.,  n°  5926. 

60.  (F.  253-257).  Eius  translatioper  eumdemLEONEMepiscopum.= 
iè/rf.,  n»5927. 

61.  (F.  257*-258).  Alia  translalio  corporis  sancti  Mennatis.  =  Ihid., 
n»  5928. 

62.  (F.  258-260).  Miracula  a  sancto  Christi  confessore  Mennate 
édita  per  eundem  Leonem  episcopum.  =  Ibid,,  n°  5929. 

63.  (F.  262).  [Epistola  DANiELisPAPEBROGHii.Antverpiae,  27  ianuari 
1705]. 


(1)  Ul  habelur  in  codice  veluslmimo  manuscriplo  in  membranis  Bibliolhecae 
vencrabilis  monasferii  Cryplae ferratae,  scripto  anno  ab  orbe  6835  a  loanne  Rossa" 
nensi.  Cf.  Rocchi,  Codices  Cryptae ferralenses. 

(2)  Ex  manuscriplo  Mediceo  Régis  Franciae. 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T.   V.  35 


546  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHEQUE    ROYALE 

64.  (F.  264-264^).  Sancli  Brunonis  presbyteri  ordlnis  Praedica- 
torum  vita  austera  (1). 

Suit  un  feuillet  imprimé  Oraison  à  S.  Walfroy. 

65.  (F.  266-267^).  Vita  S.  Berluini  (2).  =»  BUL.,  n»  1307. 

66.  (F.  268-274^).  Vita  sancti  Berluini.  =  Ihid.,  n»  1308. 

67.  (F.  274^-276^).  In  oclavis  S.  Berluini.  =  Ihid.,  n«  1307. 

68.  (F.  277-28 h).  In  translalione  beali  Berluini  (3).— /6i</.,n°  13 10. 
Les  feuillets  282-286  sont  blancs. 

69.  (F.  287-293).  Vita  S.  Verani  episcopi  Cavallicensis.  Inc.  Beati 
Verani  vilam  scripsere  multi. 

70.  (F.  294-298).  Vita  S.  Verani  episcopi  Cavallicensis (4).— Z^ ///.., 
n»  8536. 

Papier;  298  feuillel3;0",332  XO",307;  XVII»  siècle.  Ce  Tolume  provient  de  l'an- 
cienne bibliolhèque  des  BoUandistes.  Demi  reliure  ;  au  dos,  le  litre  doré:.4c/a 
$anclorum,  ii  novembrit. 

3501.   (8941). Ck)LLECTANEA  BOLLANDIANA. 

1.  (F.  1).  B.  Gabriel  Minorila  Anconae.  [Nolae  IJe.nscheniiJ. 
Les  feuillets  2  et  3  sont  blancs. 

2.  (F.  4-4^).  [Epislola  FRAXcisa  Dcmbl  S.  I.  ad  Papebrochiuin. 
Monachii,  29  oct.  1687]. 

3.  (F.  5-6v).  [Epislola  F.  Dexghien,  Gandae,  3  febr.  1694]. 
Suivent  quelques  feuillets  imprimés  d'un  ouvrage  inlilulé   Vita 

sanctorum  octo  Frafnim  Polonorum  martyrum  eremitarum  ordinis 
sancti  Romualdi  Camaîdulensium. 

4.  (F.  13-13*^).  Passio  quinque  fralrum  et  monachorum  Benedicll, 
Mattliaei,  loannis,  Isaac,  Christi[ni]  et  Barnabae.  —  BUL.,  n«  1148. 

5.  (F.  14-14^).  De  sanclis  loanne  et  Benediclo  (5). 

Puis  un  imprimé  Le  vite  de'  santi  Giovanni  e  Benedetto ...  raccolte 

dal  R.  P.  Don  Tommaso  Mini,  i/»  Fiorenza,  1605. 

6.  (F.  27-27').  [De  quinque  fratribus]. 

7.  (F.  28-28')-  [De  quinque  fratribus]. 

8.  (F.  29-29V).  [De  iisdem]. 
Le  feuillet  30  est  blanc. 

9.  (F.  31).  [De  S.  Martino]. 

10.  (F.31-32V).  [De  quinque  fratribus]. 


(1)  Ex  ms.  Hcrmanni  Greslhem  Carlhusiani  Coloniensis. 

(2)  Ex  manuscriplo  Marchianenti  vefuslissimo. 

(3)  Ex  ms.  Rubrae  vallii. 

(4)  Ex  hlstoriarum  Camaîdulensium  parle  posteriori  per  Âugiulinum  lib°  primo 
cap.  14. 

(5)  Ex  libro  cui  tilulus  :  Officia  propria  sanctorum  ineeUla  anno  1663 ...  Pragae 
typis  universilatis  Carolo  Ferdinandiae. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  547 

11.  (F.  32v,  34-34V).  De  sancto  Brictio. 

12.  (F.  33-33^  34V-35).  [De  sancto  Adalberto]  (1). 

13.  (F.  35^').  [Hymnus  de  S.  Adalberto].  =  RH.,  n°  10286. 

Pais  deux  feuillets  imprimés  d'un  bréviaire,  fol.  cccxciiii  et  cccxcv. 

14.  (F.  38-50).  Vita  S.  Aemiliani.  =  BEL.,  n»  100. 
Le  feuillet  51  est  blanc. 

15.  (F.  52).  Vitasancti  Ysicii  Viennensis  episcopi(2). 

16.  (F.  53-63).  Vila  et  martyrium  S.  Livini  (3).  =  BHL.,  n"  4960. 

17.  (F.  64-69V).  Passio  S.  Livini.  =  Ibid.,  n°  4960,  sans  prologue. 

18.  (F.  69^-71').  Translatio  sancti  Livini  de  Haltem  in  Gandavum.  = 
Ibid.,  no  4962,  sans  le  prologue. 

19.  (F.  71V-72V).  Alla  translatio  S.  Livini.  -  Ibid.,  n°  4963. 

20.  (F.  73).  [Nota  de  quibusdam  sanclis  12^  novembris]. 

21.  (F.  74-74^).  [Epistola  Frangisgi  Aldenardi.  Aldenarda,  15  febr. 
1623]. 

22.  (F.  75-75V).  [Epistola  Livini  De  Clergq  ad  Bollandum.  Alosti, 
12  maii  1648]. 

23.  (F.  76-77).  Versus  S.  Loevini  episcopi  et  martyris  ad  Florber- 
tum  abbatem  monasterii  S.  Bavonis  (4). 

24.  (F.  78-79).  Quaedam  de  S.  Livino. 

25.  (F.  80-81V).  Excerptum  de  tractatu  M.  Oliverij  de  Langhe, 
Prioris  abbatiae  S.  Bavonis  et  Theologi,  inscripto  De  Processione  cum 
sacro  corpore  Beati  Livini  versus  Houthem  (5). 

26.  (F.  82-84).  Translatio  S.  Livini  de  Holtem  in  Gandavum.  = 
BHL.,  n"  4962. 

27.  (F.  85).  Cursus  sancti  Livini  metrice(6).=  RH.,  n°  14853. 

28.  (F.  86-90').  Translatio  beatissimi  Livini  archiepiscopi  Braban- 
tinorum.  ==  BHL.,  n»  4962,  sans  le  prologue. 

29.  (F.  91-92).  Vita  S.  Guniberti  episcopi  Goloniensis  (7).  =  5H/>., 
n°  2014. 

30.  (F.  93-94).  Ordinatio  Guniberli  episcopi  Goloniensis  (8).  = 
i6jrf.,n"2015. 

31.  (F.  95-96V).  [Epistola  P.  Schreiber  ad  Bollandum,  14  maii  1661]. 


(1)  Ex  hisloria  Boleslaviensi  seu  Epilome  rerum  Bohemicarumlib.  6,  c.  9. 

(2)  Ex  breviario  S.  Pelri  Viennensis. 

(3)  Ex  manuscriplo  S.  Bavonis. 

(4)  Ex.  manuscriplo  Consendonckano. 

(5)  Qui  traclalus  exslal  MS.  cum  aliis  eiusdem  aucloris  opusculis  in  Bibliolhcca 
S''  Bavonis. 

(6)  Ex  manuscriplo  Rubrae  vallU,  ex  2'^ parle  Agiologi  Brabantlnorum.  Cf.  Bol- 
LARDiANi,  De  codicibus  lohannis  Gielemans,  p.  54.  n°  5. 

(7)  Ex  manuscriplo  S.  Vili  in  Gladbach  veluslissimo. 

(8)  Ex  manuscriplo  UUraieclino  S.  Salvaloris. 


548  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

32.  (F.  97-99).  Vita  sancti  Cuniberli.  —  BHL.,  n*  2015. 

33.  (F.  100).  [Nota  Henschenii  de  S.  Cuniberto]. 

34.  (F.  101).  [Epistola  Arnoldi  comitis  de  Geleen,  s.  1.  et  a.]. 
Le  feuillet  102  est  blanc. 

35.  (F.  103-105).  [Epistolae  Pauu  Schriber  ad  comitem  de  Geleen, 
15  februar.  1661, 20  ianuar.  1661]. 

36.  (F.  106-109).  [Diplomata  de  translatione  S.  Cuniberti]  (1). 

37.  (F.  109v).  De  translatione  SS.  Ewaldorum. 

38.  (F.  110-110^).  Triumphus  et  translatio  S*'  Cuniberli  Sura- 
tum  (2). 

Le  feuillet  1 1 1  est  blanc. 

39.  (F.  112-113V,  124,  125-126»).  [PapebrochiusJ.  De  S.  Arsado 
episcopo. 

40.  (F.  114-118*).  Arsalii  episcopi  Mediolanensis  (3). 

41.  (F.  119-120V).  De  translatione  S.  Arsacii  (4). 

42.  (F.  121-121*).  [Epistola  DanieusPapebrochu  ad  P. I.tusebium 
Truchses  s.  1.  et  a.]. 

43.  (F.  122-122^).  [Epistola  Conradi  Unninoi  ad  Papebrochlum, 
Augustae  Vindelicoruni,  19  sept.  1686]. 

44.  (F.  123-123V).  [Epistola  Pauli  Andréas  Cariui  ad  Papebro- 
chium.  Vercellis,  12  kal.  maii  1686]. 

45.  (F.  124').  [Epistola  Michaelis  Knobbakrt  ad  Papebrochlum 
s.  1.  et  a.]. 

Le  feuillet  125  est  blanc. 
Suivent  des  imprimés. 

a)  PoMPEii  Arigonii  ...  Oratio  de  vita  et  miracuHsB.  FratrisDidaci... 
habita  in  consistorio.  die  XXViunii  auno  M.D.LXXXVIII. 

b)  Antonii  Bucgapaduli  ...  responsio. 

c)  Marci  Antonii  cardinalis  Columnae  ....  relatio  de  vita  et  miraculia 
B.  F.  Didaci  de  S,  Nicolao  ....  iw  consistorio  ....  die  XX  iunii  anno 
M.D.LXXXVIII. 

46.  (F.  142-142^).  [Henschenids].  De  sanctis  triginta  quatuor  mar- 
tyribus  Panormi  in  Sicilia. 

47.  (F.  143-144).  [Nota  de  S.  Gertrude  Islebiensi]. 

48.  (F.  145-145V).  [Epistola  G.  Henschenii  ad  P.  Alfonsum  de 
Andrade.  Anlverpiae,  3  septembris  1662]. 

49.  (F.  146).  [Papebrochius.  De  S.  Mechtilde]. 


(1)  La  seconde  de  ces  pièces.  =  BHL.,  n*  201S. 

(2)  Ex  ms.  ecclesiae  coUegialae  S.  Cuniberti. 

(3)  Ex.  ms.  veteri  codice  Bibliolhecae  Ingohladiensis  universilafisclassis  historiae 
S.  indice  f.  822  mlalo  N.  16.  Legendae  et  Pat$iones  lanclorum  in  fol. 

(4)  Copie  du  P.  Conrad  Janning. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  549 

50.  (F.  146^).  [Epistola  Fr.  Theodori  Van  Vucht  ad  Papebrochium, 
20  iunii  s.  1.  et  a.]. 

51.  (F.  147-147^).  [Epistola  Anton»  du  Carne  ad  Bollandum. 
Bruxellae,  5  septembris  1632]. 

52.  (F.  148-148^  150-150^).  [Epistola  Iagobi  Kritzraedt  ad  Bollan- 
dum. Goloniae,  9  novembris  s.  a.]. 

53.  (F.  149).  [Nota  de  sanctis  nomine  Gertrude]. 

54.  (F.  151-153^).  [Epislolae  duae  P.  Alphonsi  de  Andrada  ad 
PP.  Bollandum  et  Xav.  de  Fresne,  Matriti,  26  sept.  1662, 1  aug.  1662]. 
En  latin  et  en  espagnol. 

55.  (F.  154-155).  [Rosweydus.  Notae  de  S.  Gertrude]. 

56.  (F.  156-156^).  [Epistola  Ioannis  Spies  ad  Antonium  du  Carne (1). 
Romae,  19  maii  1632]. 

57.  (F.  157-158).  [Notae  de  S.  Gertrude]. 

58.  (F.  159-159^).  [Epistola  F.  Iosephi  Ignatii  a  sangto  Antonio]. 
Le  feuillet  160  est  blanc. 

59.  (F.  160-160^).  De  martyrio  servi  Dei  losaphat  Cuncevitii  ... 
relatione  Ioannis  Baptistae  Cocgini  decani,  Philippi  Pirovani  et  Cle- 
MENTis  Mertini  Rotae  auditorum. 

60.  (F.  161-162^).  Interpaetetio  (s/c)  symbologicae  imaginis  B.  loza- 
phat  Koncewicij. 

61.  (F.  166).  [De  S.  Praxede  ducissa  Polociae]. 

62.  (F.  167-167^').  [Epistola  Theodori  Moreti  ad  Papebrochium. 
Vratislaviae,  29  martii  1664]. 

63.  (F.  168-168^').  [Epistola  Ignatii  Diertins  ad  Papebrochium. 
Polociae,  4  octobris  1693]. 

64.  (F.  169).  [Concessio  S.  Congregationis  Rituum  pro  celebratione 
festi  B.  losaphat]. 

Puis,  deux  imprimés  : 

a)  Indultum  S'"'  D.  N.  Urbani  PP.  VIII  celebrandi  missam  et 
recitandi  officium  de  beato  martyre  losaphato. 

b)  Decretum  Sacrae  Congregationis  Rituum  in  causa  Polocensi  Bea- 
fiticationis  et  Canonizationis  Beati  martyris  losaphat. 

65.  (F.  172-172^').  [Epistola  P.  Alberti  Koigtowigz.  Vilnae,  8  sept. 
1665]. 

66.  (F.  173-214^).  De  B.  losaphat  Concevitio  ...  commentarius 
a  Conrado  Ianningo  (2). 

67.  (F.  215-220^).  De  vita,  morte  et  miraculis  servi  Dei  losaphat 
Concevitii,  archiepiscopi  Polocensis,  Iosephi  Velamin  Pustki,  Metropo- 
litani  Kioviensis  et  totius  Russiae  attestatio. 


(1)  Cf.  n»  51. 

(2)  Romae  confeclus  1686. 


550  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

68.  (F.  221-223^).  Vila  S.  Himerii. 

G9.  (F.  224-225^).  [Epistola  Claudii  Castellani,  S.  Mariae  Pari- 
siensis  canonici,  ad  Papcbrochium.  Parisiis,  id.  maii  1699]. 

70.  (F.  226-226^).  De  S.  Hynierio  abbate. 

71.  (F.  227-227*).  Extraict  du  Cayer  de  la  loisiesnie  partie  des  Actes 
de  la  visite  générale  de  ce  diocèse  faicteparrArchevesquedeCorinthe. 

72.  (F.  228-230).  [De  S.  HimerioJ. 

73.  (F.  23 1-231 V).  De  Basiliensium  episcoporum  série. 

74.  (F.  232-233*).  Vita  S.  Hymerii  presbyteri  et  confessons  (1).  — ■ 
BEL.,  n°  3959. 

75.  (F.  234).  De  S^°  Ymero  abbate.  =  Ibid.,  iV  3959. 

76.  (F.  234').  In  festo  S»'  Hildeverti  episcopi. 

77.  (F.  234*-235).  In  festo  translationis  corporis  b"  Hildeverti. 

78.  (F.  246).  [Henschenius.  De  S.  PaternoJ. 

Puis  un  exemplaire  imprimé  de  La  Vit  de  S.  Paterne  martyr, 
religieux  de  Vahbaye  de  Saint-Pietre  le  Vif'Us-Senz.  Smz,  Claude 
Priissurot,  1685. 

79.  (F.  249).  Prologus  in  passionem  S.  Patemi  martyris  (2).  — 
i)'//L.,n«6479. 

80.  (F.  250-258).  [De  S.  Paterno]. 

Papier;  258  feuillets  ;  0-,34  X  0-,2l  ;  XVII*  siècle.  F.  146.  gravure  de  J.  Musaver 
représentant  $*•  Gerlrude,  f.  161',  un  dessin  du  B.  Josapbat,  archevêque  de 
Polosk,  puis  f.  162',  f.  163-165,  gravures  du  même.  Ce  volume  provient  de  la 
bibliothèque  des  anciens  BoUandistes.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre  doré  : 
Acla  Sanclorum,  12  novembris  et  le  monogramme  couronné  de  Léopold  I". 

3502.  (8942).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  [Index  sanclorum  13  novembris]. 

2.  (F.  2-3).  VitaS.Killiani(3). 

3.  (F.  4-15).  Vila  B.  Floridi  [auctorc  Arxulpho  Aretino  canonico 
diacono]. 

Suit  un  imprimé  Officia  Floridi  episcopi.  Romae,  1654. 

4.  (F.21-21V).  De  sancto  Homobono  (4). 

5.  (F.  22-23V).  [Notae  de  S.  Milria]. 

6.  (F.  24-24V).  [DeSS.Machuto,Lusorio,Mitro]. 

7.  (F.  25-27V).  S.  iMitriae  confessons  (5).  =  BEL.,  n«  5973. 
Le  feuillet  28  est  blanc. 


(1)  Ex  manuscriplo  Rubrae  Vallis. 

(2)  Ex  ms.  S.  Victoris  Parisiens.  874.  Copie  de  Papebroch. 

(3)  Cf.  BHL.,  no  4660. 

(4)  Ex  Pelro  Calo,  p.  1. 

(5)  Ex  Bodecensis  coenobii  ...  passionali  pergameno  MS.  insigni,  mensis  marlit 
ol.CCLIV,pag.8. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  551 

8.  (F.  29-29').  [Epistola  Caroli  de  Mandersgheidt  ad  Papebro- 
chium.  Romae,  13  ian.  1674]. 

9.  (F.  30-30^').  [ludicium  Papebrochii]  de  vita  S.  Stanislai  Kostka 
per  P.  Ph.  Tesne  S.  I. 

10.  (F.  31-31^).  Descriptio  iconographica  antiqui  tyrocinii  romani 
Societatis  lesu. 

11.  (F.  38-38V).  [Epistola  Iacobi  YAN  Eyl,  Romae,  18  nov.  1713]. 
Suivent  trois  imprimés  : 

a)  Decretum  Clementis  X,  16  aug.  1670. 

b)  Decretum  Clemestis  XI,  8  martii  1701. 

c)  Decretum  Benedicti  XIII,  18  martii  1727. 

12.  (F.  42-42V).  [De  canonizatione  B.  Stanislai]. 

13.  (F.  43-43^).  Epistola  Philippi  Bonanni  ad  lanningum,  Romae, 
7  aprilis  1714]. 

Puis  un  imprimé  :  Oratio  qua  usus  est  Pontifex  Benedictus  Xlll  in 
solemni  canonizatione  SS.  Aloi/sii  et  Stanislai. 

14.  (F.  45-46).  [Epistola  Ioannis  Vigtoris  ad  Papebrochium,  Colo- 
niae,  14  ianuarii  1687]. 

Ensuite  des  imprimés  : 

a)  Copia  d'una  lettera ...  in  cui  si  descriva  la  solennita ...  per  la  cano- 
nizatione de'  SS.  Luigi  Gonzaga  e  Stanislao  Kostka.  In  Palermo,  1727. 

h)  Kort  verhaal  van  hetkonstig  verciersel  der  kerke  van  het  Professen- 
huys  der  Societeyt  lesu  binnen  A7itwerpen  op  de  solemnitetjt  der  cano- 
nizatie  van  de  heyligen  Aloysius  Gonzaga  ende  Stanislaus  Kostka. 
7  Antwerpen  by  lacobus  van  Gaesbeeck,  1727. 

c)  Argomento  ...  del  drama  intitolato  la  fuga  gloriosa  di  S.  Stanislao 
Kostka ...  da  rappresentarsi  nella  gran  sala  del  coUegio  di  Palermo. 
Palermo,  1728. 

d)  Racconto  istorico  di  quanto  si  è  operato  nella  canonizazione  deH 
due  santi  S.  Luigi  Gonzaga  e  S.  Stanislao  Kostka.  Boma,  1726. 

e)  Relazione  del  solenne  ottavario  celebrato  nella  chiesa  del  collegio 
délia  Compagnia  di  Gesu  nella  citta  di  Trapani  per  la  canonizazione 
dé"  SS.  Luigi  Gonzaga  e  Stanislao  Kostka.  Palermo,  1728. 

f)  Verhael  van  de  miraculense  Genesinghe  die  door  den  salighen 
Staiiislaus  Kostka  ...  geschiedt  is  in  eenen  anderen  Novitius  ...  tôt 
Lima  in  Peru.  Tôt  Brussel  by  Peefer  Vleugaert,  1675. 

g)  Extrait  d'un  journal  allemand,  9,  13,  16  et  20  augusti  1727: 
Kurtze  Beschreibung  der  herzlichen  Procession ...  in  Ween  den  3  augusti 
1717  in  den  kaiserl.  Profess-Haus  der  Societât  lesu. 

15.  (F.  84-86^).  Legenda  S.  Maxellendis  virginis  (1).  =  BHL., 
n°  5796. 


(1)  Ex  manuscriplo  S.  Andreae  Cameracensis. 


552  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

16.  (F.  86^-87).  Quaedam  miracula  [sancfae  Maxelendis]. 
Le  feuillet  88  est  blanc. 

17.  (F.  89-91^).  LegendaS.  Maxellcndis.  =  BHL.,  n"  5796. 

18.  (F.  92-92^').  Apographum  diplomatis  indulgentiaruin  confra- 
tribus  ac  consororibus  sanctae  Maxellendis  concessarum  a  Clé- 
mente X. 

19.  (F.  93-96).  [Lettres  de  Dom  Humbert  BEvcifox  religieux  à 
l'abbaye  de  Saint- André,  à  Ghesquière,  Cateau,  20  novembre  1784  et 
6  mars  1785].  En  français. 

20.  (F.  97-98^).  [Lettre  de  Benoit  Lempereur,  prieur  «ï.-  Mnrniljo*;, 
à  Ghesquière.  Maroilles,  11  mars  1785J.  En  français. 

21.  (F.  99-99^).  [Lettre  de  Dom  Humbert  Bevbnot.  Cateau,  19  avril 
1785]. 

Le  feuillet  100  est  blanc. 

22.  (F.  101-lOlv).  [Recognitio  reliquiarum  sanctae  Maxelendis, 
anno  1785]. 

Le  feuillet  102  est  blanc. 

23.  (F.  104-109).  VitaS.  Zozimi  episcopiet  confessons  (1). 

24.  (F.  110-112\  Vita  S.  Briccii  episcopi  Turonensis (2).  —  Bflî.., 
n"  1452. 

25.  (F.  113).  Vita  sancti  Briccii  (3).  —  Ibid.,  n»  1463. 

26.  (F.  114-115).  [De  SS.  Archadio,  Paschasio,  Probo  et  Euty- 
chiano]. 

27.  (F.  116-13  h).  Vita  S.  Abbonis  abbatis  et  martyris  (4).  — 
BEL.,  n»  3. 

Les  feuillets  132  et  133  sont  blancs. 

28.  (F.  134-136).  De  sancto  Leuniano  abbale. 
Les  feuillets  136^-137^  sont  blancs. 

29.  (F.  138-14«).  Vita  S.  Eugenii  (5).  =  BHL.,  n«  2685. 

30.  (F.  148-150^).  Advenlus  et  translatio  sanctissimi  Eugenii.*  «= 
i6/rf.,n°2692. 

31.  (F.  150^-171).  De  miraculis  et  virtutibus  S.  Eugenii.  =  Ibid., 
n«  2689. 

32.  (F.  172-174^).  De  S.  Eugenio  Toletano  archiepiscopo  et  mar- 
tyre apud  Bronienses  cap.  13. 

Le  feuillet  175  est  blanc. 


(1)  Ex  manuscripto  Bovininio. 

(2)  Ex  manuscripto  lierliniano  vetutlissimo. 

(3)  ExBodecensis  coenobii ...  peusionali  pergameno  JUSS.  insigni  nuMis  novem- 
bris. 

(4)  Ex  manuscripto  S.  Benigni  DivionensU  pervetuslo.  Copie  de  Chiraet 

(5)  Ex  manuscripto  abbatiae  Broniensis. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  553 

33.  (F.  176-178^').  Passio  S.  Engenii  Toletanae  sedis  episcopi  (1).  = 
BHL.,  n»  2685. 

34.  (F.  178-179V).  [Miracula  S.  Eugenii].  Inc.  Sub  eodem  ferme 
tempore  quo  hec  facta  sunt  quae  diximus  (2). 

35.  (F.  180).  Reliquiae  S.  Eugenii  episcopi  Toletani(3). 

36.  (F.  181-184^).  Translatio  beatissimi  Eugenii  (4).  Inc.  Anno 
humanae  reparationis  quingentesimo  sexagesinio  quinlo. 

37.  (F.  185).  Vita  S.  Eugenii  episcopi  Toletani  (5). 
Les  feuillets  185'-186^'  sont  blancs. 

38.  (F.  187-187V).  De  sancto  Eugenio  Toletano  (6). 
Le  feuillet  188  est  blanc. 

39.  (F.  189-190^).  [Diploma  Ottonis  III  pro  monasterio  sancti 
Gerardi  Broniensi.  Aliud  diploma  Garoli  circa  S.  Eugenium]  (7). 

40.  (F.  191-195).  Passio  S.  Eugenii  (8).  =  BEL.,  n"  2686. 

41.  (F.  195^-197).  [Miracula  S.  Eugenii],  =  Ibid.,  n°  2687. 

42.  (F.  197-197').  [De  S.  Eugenio].  =  Ibid.,  n°  2692,  sans  le  pro- 
logue). 

43.  (F.  198).  Epitaphium  sancli  Eugenii. 

44.  (F.  198-204).  Aliqua  miracula...  almi  Eugenii ...  apud Broniense 
monasterium. 

Le  feuillet  205  est  blanc. 

45.  (F.  206-206^).  [Lettre  de  Claude  Ghastelain  à  Papebroch, 
9  octobre  1627J.  En  français. 

46.  (F.  207-2 12').  Legenda  beati  Patris  Arvitii  de  Gonradis. 

Papier;  212  feuillets;  0'",334  X  0",21  ;  XVIP  siècle.  Il  y  a  dans  ce  volume, 
plusieurs  dessins  et  gravures,  f.  32  :  Pianla  délie  cappellette  di  sanclo  Stanislao 
Koslka  corne  nel  présente  anno  1533,  si  rilrovano  ;  f.  33,  gravure  représentant  la 
communion  de  S.  Stanislas;  f.  34  :  Prospectus  arae  in  loco  unde  S.  Stanislaus  Kostka 
e  quirinali  Domo  probationis  Soc.  lesu  ...ad  superos  abiit.  Ioseph  Chiccheri  inr  ; 
f.  35  :  Cubiculum  in  quo  U.  Stanislaus  Kostka  ...  scripsit  ;  f.  36;  gravure  de  C.  Galle 
représentant  la  guérison  du  novice  de  Lima.  Ce  volume  provient  de  l'ancienne 
bibliothèque  des  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre  doré  :  Acta 
Sanctorum,  13  novembris,  et  le  monogramme  couronné  de  Léopold  I". 

3503.  (8943).  —  Gollectanea  bollandiana. 
1.  (F.  1).  Index  sanctorum  14**'  novembris. 


(1)  Ex  manuscriplo  Bertiniano  vetustissimo. 

(2)  Ex  manuscriplo  S.  Maximini  [Treveris]. 

(3)  Ex  lipsanoloqio  MS.  in  fol.  regalis  monasterii  Escorialensis  S.  Laurentii. 

(4)  Ex  manuscriplo  Itelfortio. 

(5)  Ex  manuscriplo  llltraiectino  S.  Salvaloris. 

(6)  ViNCENTius  in  Speculo  Historiali,  lib.  IV,  cap.  35. 

(7)  Voir  pour  les  éditions  de  ce  diplôme,  Kurth,  Notgec  de  Liège,  t.  II,  p.  77. 

(8)  Per  fralrem  Marlinum  Bertrand  scripta. 


554  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

2.  (F.  2-26^).  Vita  sanctissimi  Laurenlii  confessoris,  archiepiscopi 
Dubliniensis  (1).  =  BHL.,  n«  4743. 

3.  (F.  26^-73»).  Miracula  [S.  Laurenlii].  —  Ibid.,  n«4746. 
Suit  un  imprimé  :  BuUa  canonisationis  sancli  Laurentii. 

4.  (F.  86-86>).  [Notae  de  S.  LaurenlioJ. 

5.  (F.  87-99).  Miracula  B.  Laurenlii  Dubliniensis  episcopi  (2).  Inc. 
Haec  sunt  miracula  quae  Deus  ad  laudem  et  exallalionem  sui 
nominis. 

Suit  un  imprimé  ;  Nicolaus  de  la  Place...  fratribus  priori  et  catuh- 
nicis  Augensis  ecclesie. 

6.  (F.  101-104).  De  canonizalione  sancli  L.iiironlii  archiepiscopi 
Dubliniensis. 

Les  feuillets  104^-106»  sont  blancs. 

7.  (F.  107-108V).  De  S.  Laurenlio  Dubliniensi  (3). 

8.  (F.  109- 109^^).  De  B.  Birino  episcopo  Dorcesiriensi  (4). 
Le  feuillet  1 10  est  blanc. 

9.  (F.  111-111^).  S.  Laurenlii  Dubliniensis  episcopi  vita. 
Le  feuillet  112  est  blanc. 

10.  (F.  113-114V).  Vila  manuscripla  S.  Sidonii  (5).  —  BHL., 
n°  7700. 

11.  (F.  115-116).  Sanctorum  Ravenni  el  Rasiphi  historia.  —  Ibid., 
n"  7089. 

12.  (F.  117-117*).  Sanctorum  Ravenni  et  Rasiphi  Iranslalio.  — 
76/rf.,n»7091. 

13.  (F.  118-122).  Vila  S.  Sidonii  (6).  =  Ibid.,  n"  7700. 

14.  (F.  123-125V).  De  sanclo  Sydonio  (7).  =»  Ibid.,  m  7700. 
Le  feuillet  126  est  blanc. 

15.  (F.  127-127V).  Vita  S.  Sidonii  abbatis(8).  =  7A/rf.,  n»  7701. 

16.  (F.  128-128V).  De  S.  Sigiberto  sive  Sigenio  sancli  Columbani 
discipulo. 

17.  (F.  129-129V).  VitaS.  Sidonii  abbatis(9).  =  BHL.,  n<»  7701. 

18.  (F.  130-130V).  De  S.  Sigiberto  sive  Sigenio  (10). 


(1)  Ex  manuscriplo  Aucensi. 

(2)  Exms.  Canon.  Regul.  in  civilaU  Auga. 

{'^)  Ex  regislro  epistolarum  Honorii  terlii  in  Bibliolheca  Valicana.  Cf.  P.  FaBS- 
suTTi,  Regesfa  Honorii  papae  III,  t.  II,  pp.  286,  n»  5306  et  388,  n»  5749. 

(4)  Ex  codem.  Cf.  Pbessutti,  op.  cit.,  t.  II,  pp.  223,  n»  4857  el  359,  n»  5601. 

(5)  Ex  Lectionario  eius  ecdesiae  el  Fonlanellae  coenobii. 

(6)  Ex  lectionario  eius  ecdesiae. 

(7)  Exveleri  cod.  ecclesie  Ursi  campi prope  yoviomum. 

(8)  Ex  ms.  monasleriiS.  Sidonii  Rolomagi. 

(9)  Ex  ms.  monasUrii  S.  Sidonii  Rothomagi.  Cf.  n»  15. 

(10)  Cf.  n°  16. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  555 

19.  (F.  131-133V).  Vita  S.  Dubricii  episcopi  Landavensis  (1).  = 
BHL.,  n»  2341. 

20.  (F.  134-139V).  Vita  et  obitus  S.  loannis  episcopi  Tragurini  (2).  = 
Ibid.f  n''4441,  sans  le  prologue. 

21.  (F.  140-140^).  [Epistola  Theodori  Moreti,  Vratislaviae,  25  iunu 
1664]. 

22.  (F.  141-142V).  Ex  vita  fratris  Ruffîni. 

23.  (F.  143).  [Henschenius.  De  S.  Antigio]. 
Los  feuillets  143^-145^  sont  blancs. 

24.  (F.  146-147').  [Epistola  Ioannis  Marillon]. 

25.  (F.  148-149).  [Nolae  de  S.  Rufifo  et  de  S.  Venera]. 

26.  (F.  150-150^).   MapTÛpiov   rfiç   àxiaç  )LieYaXo|adpTupoç  TTapa- 
OReunç  (3).  Le  commencement  seul. 

Le  feuillet  151  est  blanc. 

27.  (F.  152-155).  MapiOpiov  Tfiç  âxiaç  judpTupoç  TTapacTKeufiç  (4).  = 
BHG. 

28.  (F.  156-156').  De  S.  Venera  seu  Parasceva  (5). 

29.  (F.  157-158V).  De  S.  Verena  martyre.  =  BEL.,  n«  8529. 

30.  (F.  159-162).  Vita  S.  Venerae  virginis  commentarius. 
Les  feuillets  162^-164  sont  blancs. 

31.  (F.  165-165^j.  Passio  S,  Venerandae  virginis  et  martiris  (6). 
Inc.  Temporibus  Marci  Pii  imperatoris. 

32.  (F.  166-167).  De  translatione  sanctarum  Margaritae  et  Feli- 
citatis.  =  i^//L.,  n°5311. 

Puis  trois  imprimés  : 

a)  Decretum.  Panormitana  canonîzationis  B.  loannis Liccii.Bomae, 
25  aprilis  1753. 

b)  Decretum...  coucessionis  offîcii  et  missaeB.  loannis Liccn.Romae, 
9  maii  1753. 

c)  [Officium  B.  loannis  Liccit],  Botnae,  1753. 

33.  (F.  170-170^).  [Epistola  Ioannis  MicHAELis  VON  DER  Ketter  ad 
Papebrochium.  Caleariae,  2  octobris  1692], 

Papier;  173  feuillets,  plus  trois  de  garde  à  la  fin;  0"',35  X  O^.SOS;  XVII«  siècle.  Ce 
volu  me  provient  delà  bibliothèque  des  anciens  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne; 
au  dos,  le  titre  doré  :  Acla  Sanclorum,  14  novembris,  et  le  monogramme  couronné 
de  Léopold  I". 


(1)  Ex  manuscriplo  Rubrae  vallis. 

(2)  Ex  cod.  ms.  S.  Eremi  Camaldulensium. 

(3)  Ex  ms.  hislorico  graeco  niim.  63  in  bibliotheca  Caesarea  Viennensi. 

(4)  Ex  codice  Ambrosiano  f.  N.  112.  Copie  de  Papebroch,  qui  ajoute  cette  note  ; 
muUis  lacis  corrupto  el  mendis  pleno. 

(5)  Ex  Breviario  Liciensi  anno  1527. 

(6)  Ex  ms.  cod.  S.  Eremi  Camaldulensium. 


556  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3504.  (8944).  —  Collectanea  bollandia.va. 

1.  (F.  1).  Index  15*«  novembris. 

2.  (F.  2-3).  Nobili...  viro...  Carolo  Balduino  D.  de  Briasire...  Societas 
lesu  Duaci. 

3.  (F.  4-5).  Vita  sancti  Finlani  (l). 

Suivent  les  pp.  317-322  de  Goldastus,  Alamannicarum  rerum, 
tom.  I,  pars  secunda. 

4.  (F.  10-10').  [Epistola  Leopoloi  fundatoris  ecclesiae  Niwenbur- 
gensis,  1136]. 

5.  (F.  11-15^).  Oflficium  de  sancto  Fintano  confessorc. 
Le  feuillet  16  est  blanc. 

6.  (F.  17-22).  Vita  gloriosissimi  Deoque  acceptissimi  Findani(2).  — 
5£/L.,n«2982. 

7.  (F.  23-24V).  Hymni  ad  laudem  ciusdem.  —  BH.,  nn<»«  19094, 
18464  et  28898. 

Les  feuillets  25  et  26  sont  blancs. 

8.  (F.  27-29').  Vila  sanctissimi  confessons  Findani.  —   BHL., 
n»  2982. 

9.  (F.  29'-30).  S.   Fintani  corporis  exhumatio.  Licenlia   vicarii 
Ioannis  LiNCK.  Constantiae,  1460. 

10.  (F.  31).  [Nota  Papebrochii  de  imagine  S.  Leopoldi]. 

11.  (F.  32-37).  Vita  Fr.  Leonis  confessons  sancti  Francisci.  =» 
BHL.,n'>i8U. 

12.  (F.  38-39').  [Epistola  Fraxctsci  Vander  Veken  ad  Bollanduni. 
Coloniae,  23  ianuarii  1635]. 

13.  (F.  44).  [Epistola  Deodati  Mûller  O.  S.  B.  ad  Bollandianos. 
Rhenovii,  1  decembris  1751]. 

14.  (F.  45-47').  De  S.  Fintano  ...  commentarius  praevius. 

15.  (F.  4849').  [Epistola  P.  Gregorii  Lew  O.  S.  B.  ad  Bollandianos. 
Rheinau,  6  aug.  1729]. 

16.  (F.  50-50').  [Responsio  Sollerh  ad  praecedentem  epistolam]. 

17.  (F.  51-54).  Vita  sanctissimi  confessons  Findani.    —  BRL., 
n°  2982. 

Suit  un  fi-agment  d'un  bréviaire  imprimé  pp.  27-34,  in  festo  sancti 
Findani  confessons. 

18.  (F.  59-114).  Vita  S.  Fintani.  =  BHL.,  n»  2982  (3). 
Le  feuillet  1 15  est  blanc. 

19.  (F.  115-118').  Séries  abbatum  mouasterii  Rhenaugiensis. 


(1)  Ex  coUeclaneis  P.  Acoldi. 

(2)  Ex  manuscripto  Rheinaviensis  coenobii. 

(3)  Avec  des  notes  et  des  dissertations  par  le  P.  Maurice  Va»  dkr  Mker,  prieur  du 
monastère  de  Rheinau,  en  1770. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  557 

20.  (F.  120-120^).  [Mauritius  Van  der  Meer].  Monitum  ad  eruditis- 
simos  Patris  BoUandi  continuatores. 

Le  feuillet  121  est  blanc. 

21.  (F.  122-124V).  [De  S.  Leopoldo  epistolae  Sixti  IIII,  Pauli  II, 
IuLii  II,  Alexandri  VI  et  Innocentii  VIII]. 

22.  (F.  125-129).  Integer  Processus  canonizationis  Divi  Leopoldi 
marchionis  Austriae,  piissimi  fundatoris  canonicae  Claustroneobur- 
gensis. 

Les  feuillets  129^'-132v  sont  blancs. 

23.  (F.  133-187).  Processus  habitus  in  partibus  in  negotio  canoni- 
zationis B.  Leopoldi  marchionis  Austriae. 

24.  (F.  188-188^.  [De  S.  Leopoldo  carmina]  (1). 

25.  (F.  189-189^).  S.  Leopoldi  confessons. 

26.  (F.  190-191).  [De  S.  Leopoldo  notaej. 

27.  (F.  192).  [Thomae,  Praepositi  Claustroneoburgensis,  litterae  de 
reliquiis  S.  Leopoldi]. 

28.  (F.  193-21 1).  [Notae  de  S.  Leopoldo]. 

29.  (F.  212-218).  Vita  B.  Alberti  magni.  =  BHL.,  n°  227. 

30.  (F.  219-222^).  B.  Alberti  magni  vitae  periodus. 

31.  (F.  223-227*).  Vita  Domini  et  magistri  Alberti  magni  egregii 
doctoris  de  ordine  Praedicatorum  (2). 

32.  (F.  228-228*).  Epistola  Humberti  magistri  ordinis  ad  dominum 
Albertum  (3). 

Le  feuillet  229  est  blanc. 

33.  (F.  230-230V).  Sermo  de  sancto  Felice  Nolano  (4).  =  BUL., 
no  2876. 

34.  (F.  231-233).  In  S.  Felicis  episcopi  et  confesssoris  (5).  =  Ibîd., 
DP  2874,  le  prologue  manque. 

35.  (F.  233-233*).  Aliud  miraculum.  =  Ibid.,  n"  2876. 

36.  (F.  233V-234).  Eodcm  die  alii  Felici  {sic).  =  Ibid.,  n°  2880. 

37.  (F.  234-234*).  Eodem  die  alii  Felici  presbyteri.  —  Ibid., 
n»  2885. 

38.  (F.  235-235*).  De  S.  Felice  episcopo  et  martyre. 

39.  (F.  236).  [BoLLANDUs.  De  S.  Felice  martyre]. 

40.  (F.  237-238*,  240).  Passio  sancti  Barlaami  martyris  (6). 


(1)  Ex  cotl.   charlaceo  ms.  Bill.   Caesarcae  inler   Theol.    Lat.   ms.   n"  151, 
nunc  378. 

(2)  Ex  manuscripto  membranaceo  coUegii  Paderbornensis. 

(3)  Ex  manuscriplo  membranaceo  coUegii  Paderbornensis. 

(4)  Ex  ms.  legendario  card.  liaronii,  n"  50,  f.  95. 

(5)  Ex  lom.  146  ms.  bibliolhecae  Casinensis  in  lilleris  longobardicis. 

(6)  Ex  graeco  tns.  codice  Valicano  interprète  loanne  Francisco  Vannio  Soc.  lesu. 


558  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

41.  (F.  239).  [Epistola  Ioannis  Francisci  Van.ni  S.  I.  Romao, 
8  septembris  1663]. 

42.  (F.  240).  [Epistola  Pétri  Possini.  Romac,  8  septembris  1663]. 

43.  (F.  241-260*).  Vita  sancti  Machutis  episcopi  et  confcssoris.  — 
BH.L.,  n°  5118.  En  deux  exemplaires  (1). 

44.  (F.  261-264).  [Vie  de  S'«  Lucie  de  NarniJ.  En  italien  (2). 

45.  (F.  265-265*).  [Epistola  Hicronymi  Cigala  ad  Papebrochium. 
Ferrariae,  15  novembris  1683]. 

46.  (F.  266-294).  Vita  sancti  Desiderii  Calurcensis  upiscopi.  — 
BHL.,  n-  2143. 

47.  (F.  295-302).  In  die  dedicationis  basilicae  S.  Mariae  trans 
Tiberim  (3). 

48.  (F.  303-304*).  Copia  privilegii  S.  Lcopoldi  Âusirae  marchionis 
super  fandationem  monasterii  Sanctae  Crucis  anno  1136. 

Papier;  304  feuillets  ;  0-337  X  0«.il  ;  XVII*  siècle.  F.  40.  grarare  repréMnUnt  le 
monastère  de  Rheinau  ;  f.  41,  dessin  à  la  plume  du  rase  à  boire  de  S.  Fintan.  f.  43 
et  f.  43,  dessin  k  la  plume  du  tombeau  du  même  saint  ;  f.  1 19,  gravure  de  SnixsR  de 
Schaffhouse  représentant  S.  Fintan.  Ce  Tolume  provient  de  la  bibliothèque  des 
anciens  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre  doré  :  Acta  Sancto~ 
rum,  15  novembris,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I". 

3506.  (8945).  —  Collecta.nea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index  sanclorum  15'*  octobris. 

2.  (F.  2-6*).  Divi  Othmarus  et  Notkerus  novo  honore  redivivi  sive 
descriptio  solemnis  pompae  ...  curante  R"*  et  ill"«  S.  R.  I.  Principe 
S.  Galliabbate  Bernardo  II,  anno  M.  DC.  XXVIII. 

3.  (F.  7-20^^).  Vita  S.  Otmari  abbatis  auctore  Walfrido  (4).  — 
J5y2L.,n°6386. 

Les  feuillets  21-22  sont  blancs. 

4.  (F.  23-26).  Vita  S.  Waltgeri.  =  Ibid.,  n«8786. 

5.  (F.  27-32').  Vita  S.  Waltgeri  (5).  —  Ibid,,  n»  8785. 
Les  feuillets  33  et  34  sont  blancs. 

6.  (F.  35-38).  Vita  S.  Waltgeri.  —  Ibid.,  n»  8785. 

7.  (F.  39-44V).  Vita  S.  Wartgeri  (6).  =  Ibid.,  n«  8785. 

8.  (F.  45-50).  Vitae  S.  Eucherii  Lugdunensis  episcopi  et  confessoris 
eiusque  fiUae  S.  Gonsortiae  virginis  (7). 


(1)  Le  premier  est  une  copie  de  Chifflet  ex  nu.  VallU  Lucenlis. 

(2)  Traita  dalle  vile  scrillede  P.  S"  del  suo  ordine  del  R.  Razzi  Uominicano. 

(3)  Ex  m$.  Reginae  Sueciae  chariaceo  in-4>,  n"  155. 

(4)  Ex  veleri  ms.  monailerii  S.  Pauli  Hitonlinensis.  Copie  de  Chifflet. 

(5)  [Ex  ms.  monaslerii]  canonicorum  regularium  inferioris  insulae  e  regione 
pagi  Vallender,  modo  Bibliolhecae  Soc.  I.  Con/luentiae. 

(6)  Exveluslo  ms.  codice  in  bibliotheca  coUegii  Confluenlini. 

(7)  Ex  Passionario  S.  lusU  Lugdunensis  et  ms.  S.  Claudii.  Copie  de  Chifflet. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  559 

9.  (F.  50^).  [Censura  P.  Chifflet  de  hac  vita]. 

10.  (F.  51-51^).  Vita  sanctae  Geronnae  (1). 

11.  (F.  52-57).  Vita  S.  Luckeri  (2). 
Les  feuillets  58  et  59  sont  blancs. 

12.  (F.  60-6 1^).  Legenda  divi  Luckeri  confessons  et  martyris. 

13.  (F.  61^).  [Attestatio  Ioannis  Henrici  Faustini  sacellani  in  Mar- 
kenbach  de  codice  continente  legendam  S.  Luckeri]. 

14.  (F.  62-63^).  [Epistola  Guilielmi  Boijss  ad  Bollandum,  16  nov. 
1639]. 

15.  (F.  64-65^).  Fundatio  Gapellae  Beatae  Mariae  Virginis  de  Lacu 
in  civitate  Thenensium  (3).  =  BHL.,  n^  5411. 

16.  (F.  65-67).  [De  S.  Edmundo]. 

17.  (F.  68-70).  Epistola  Innogentii  quarti  de  canonizatione  beati 
Edmundi  archiepiscopi.  =  Ibid.,  n"  2406. 

18.  (F.  71-74^).  Ex  ms.vita  S. Edmundi  Gantuariensis  archiepiscopi. 

19.  (F.  75-80^).  Vita  S.  Edmundi  episcopi  et  confessons  (4).  Inc. 
Anno  ab  incarnatione  Domini  milesimo  ducentesimo  quadragesimo 
septimo. 

20.  (F.  81-92^).  Vita  B.  Edmundi  Gantuariensis  archiepiscopi  et 
confessoris  (5).  =  BHL.,  n°  2404. 

21.  (F.  93-104^').  Sermo  venerabilis  Alberti  ...  in  translatione 
S.  Edmundi  (6).  =  Ibid.,  nn°«  2416  et  2415. 

22.  F.  105-106^).  Tractatus  cuius  supra  [de  promissione  S.  Thomae 
Gantuariensis  successoribus  facta].  =  Ibid.,  n°  2417. 

23.  (F.  106*-115^).  De  miraculis  beati  Edmundi  archiepiscopi  et 
confessoris.  =  Ibid.,  n°  2413. 

24.  (F.  116-126).  Desancto  Edmundo  (7). 
Les  feuillets  126^-127^  sont  blancs. 

25.  (F.  128-129).  BuUa  canonizationis  S.  Edmundi  Gantuariensis 
episcopi  (8).  =  Ibid.,  n»  2406. 

26.  (F.  130-13  Iv).  Vita  S.  Edmundi  archiepiscopi  Gantuariensis.  = 
Ibid.,  no  2404,  le  prologue  seul. 


(1)  Ex  leclionibus  el propriis  quae  legunlur  ...  in  ecclesia  parochiali  Morilonia 
vulgo  Morlagne. 

(2)  Descripla  e  manuscriplo  ecdesiae  in  Markenbach  iuxta  S.  Vilum  ...  per 
P.  Guilielinum  Boyss  S.  I.  anno  1639. 

(3)  Ex  ms.  Rubeae  vallis  ex  terlia  parte  Novalis  sanctorum.  Cf.  De  codicibux 
loannis  Gielemans,  p.  88,  n"  61. 

(4)  On  lit  f.  74",  cette  note   écrite   par  Papebroch  :  Scripsil  propria  manu 
D.  A.  Muldrac senior  Longipontanus  ex  legendariis  mss. 

(5)  Ex  Uodecensis  cocnobii ...  passionali pergameno  ms.  insigni  mensis  novembris. 

(6)  Ex  ms.  originali  Ponliniacensi. 

(7)  Cf.  BHL.,  n'^aOb. 

(8)  Ex  ms.  Vallis  Lucenlis. 


560  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

27.  (F.  132).  [De  S.  Balsano]. 

Papier;  131  feuillets;  0",353  X  0",2Î8;  XVII*  siècle.  Volume  des  ancien*  BoUan- 
distes.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  !e  titre  doré  :  Àeta  Sanclorum,  iO  MOWM- 
bris,  et  le  monogramme  couronné  de  Léopold  I»'. 

3506.  (8946).  —  Collecta.nea  bollandiana. 

1.  (F.  1-165).  Vita  B.  Hugonis  episcopi  Lyncolniensis.  —  BHL., 
n<'4018. 

2.  (F.  166-169).  De  translatione  corporis  sancli  Hugonis  Lincol- 
niensis  episcopi.  =»  Ibid.,  n"  4024. 

Les  feuillets  169^-172  sont  blancs. 

3.  (F.  173-173*).  [Epislola  F.  Georoii  Garnitilt  ad  Rosweydum. 
Coloniae,  27  novembris  1658]. 

4.  (F.  174).  [Billet  de  Papebroch].  En  flamand. 

5.  (F.  175-176»).  [Epistola  F.  Scrvatu  d'Obrs  Carlliusiani  ad  Papc- 
brochiuni.  E  domo  Capellae  in  Herne,  6  septcmbris  1671]. 

6.  (F.  177-177»).  [Vita]  S.  Hugonis  Lincolniensis  (1).  Inc,  Bcatus 
Hugo  nobiiibus  religiosisque  parentibus. 

7.  (F.  178-181).  Vita  S.  Hugonis  Lincolniensis  episcopi  (2).  — 
BHL.,  n»  4022. 

8.  (F.  182-195»).  Vita  S.  Hugonis  episcopi  Lincolniensis  (3). 
Le  feuillet  196  est  blanc. 

9.  (F.  197).  [Epislola  Hugonis  Bollu  ad  Papebrochium,  19  aprilis 
1670]. 

10.  (F.  198-201»).  [S.  d'OersJ.  Obsenranda  circa  coUalioncm  ms. 
[vitae  S.  Hugonis]. 

11.  (F.  202-202»).  Epistola  a  venerabili  capitulo  Lincolniensi  missa 
Cartusiae. 

Le  feuillet  203  est  blanc. 

12.  (F.  204).  [Epistola  Papebrochu,  s.  1.  et  a]. 

13.  (F.  205-210).  Vita  S.  Florini.  =  BHL.,  n«  3063. 

14.  (F.  210-212).  Passio  S.  Neaniae  marliris  seu  Procopii.  Inc. 
Imperante  Diocletiano  Augusto  fuit  vir  quidam  in  lenisalem  nomine 
Christoforus. 

15.  (F.  212-214).  Quomodo  Heinricus  imperalor  peliit  corpus 
apostoli  Mathiae.  Inc.  Anno  ab  incarnatione  Domini  MCXXVIl"» 
régnante  Heinrico. 


(1)  Ex  Bodecensis  coenobii  pastionali  pergameno  MS.  insigni  mensU  novembrit 
fol.  CCXLV. 

(2)  Ex  manuscripto  UUraieclino  S.  Salvaioris. 

(3)  Ex  manuscripto  membraneo  Collegii  Paderbornensis.   Résumé  de  liUL., 


n»  4018. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  561 

16.  (F.  215-224^).  Vita  sancti  Florini  confessons  (1).  =  BEL., 
u°  3064. 

17.  (F.  225-238).  Vita  sancti  Gregorii  Neocesariensis  epîscopi.  = 
i6/(/.,n«3678. 

18.  (F.  239-240).  Vita  Gregorii  episcopi  et  martyris  apud  Neocae- 
saream  in  Ponto  (2). 

10.  (F.  241).  [De  S.  Gregorio  notae]. 

20.  (F.  242-247V).  Sacra  Rituum  Congregatio  R»"«  cardinali  Pio  pro- 
pononte  pro  obtinendis  litteris  remissorialibus  in  causa  servi  Dei 
Fr.  Stephani  a  Purificatione  Carmelitani  de  observantia. 

21.  (F.  248-257).  Vitae  sanctorum  martyrum  Antonini  et  Laverii  (3). 
En  italien. 

22.  (F.  258-258^).  In  festo  sancti  Antonini  martyris  hymnus.  = 
BH.,  n°  30088. 

23.  (F.  259-263V).  Vita  sancti  Antonini  martyris.  =  BHL.,  n"»  572. 

24.  (F.  264-273).  Vita  sancti  Laverii  martiris.  =  Ibid.,  n"  4801. 

25.  (F.  274-275V).  De  S.  Victoria  vidua. 

26.  (F.  276-276V).  De  S.  Asciclo  (4). 

27.  (F.  277-279V).  Passio  Aciscli  et  Victoriae  (5). 

28.  (F.  280-291^).  Vita  et  miracula  Beatae  Salomeae  Polonae, 
Galaciae  seu  Haliciae  in  Russia  Reginae  (6).  ==  BHL.,  n°  7466,  sans 
le  prologue. 

29.  (F.  292-297*).  Instrumentum  publicum  commissionis  ad  quae- 
renda  ossa  Beatae  Salomeae  Haliciae  reginae. 

30.  (F.  298-320V).  Vita  S.  Aniani.  =  BHL.,  n"  474.  Cinq  exem- 
plaires (7). 

Le  feuillet  321  est  blanc. 

31.  (F.  322-325,  332-332^).  Sermo  desancto  Aniano  (8). 


(1)  Elx  manuscriplo  S.  Maximini  Treveris. 

(2)  Ex  manuscriplo  Ullraiectino  S.  Salvaloris.  Extraits  de  S.  Jérôme,  de  vir. 
illuslr.,  cap.  65  et  de  Haymo. 

(3)  Ex  vetustis  ms.  coUegiatae  ecclesiae  Saponavensis  Provinciae  Salernitanae. 

(4)  Ex  lipsanologio  MS.  in  fol.  regii  monaslerii  S.  Laurenlii  Escorialensis  hoc 
mense  Februario  1722.  Copie  de  Jean  Pien. 

(5)  Ex  cod.  ms.  maioris  formae  pergam.  Bibl.  eccl.  Tolel.  metropol.  nolato 
Sanclorale  seu  hisloria  martyrum. 

(6)  Ex  anliquissimo  manuscriplo  in  charta  pergamena  monaslerii  Cracoviensû 
ordinis  sanctac  Clarae. 

(7)  Ex  ms.  lacobi  Sirmond  :  1629.  —  Ex  ms.  Accincli  monaslerii  et  vallis 
Lucenlis  et  Carilatis.  Copie  de  Chifflet,  —  Ex  ms.  Domini  des  Barbeaux  Insu- 
lani.  —  Ex  manuscriplo  sancti  Maximini  Treveris.  —  Ex  manuscriplo  D.  Preud- 
homme  canonici  Cameracensis. 

(8)  Exms.  cod.  reg.  Sueciae  n"  721. 

CATAL.  BIBL.  ROYALK,  T.  V.  36 


562  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

32.  (F.  328-331).  Mirabilia  gesla  Régis  Roberli  de  sancio  Ania- 

no  (1). 

33.  (F.  331-331»).  Eadem  [alio]  hoc  exordio  (2). 

34.  (F.  333-338»,  326-328).  De  sancio  Aniano.  [Miracula]  (3). 

35.  (F.  339-339^).  [Epislola  D.  Nicolai  Giulio  ad  Nicolanm  Lavia- 
num  S.  I.,  19  febr.  1694].  En  italien. 

36.  (F.  340-346).  [De  SS.  Primo,  Sonno  et  Valenlinoj.  Ki.  lUiut- »i. 

37.  (F.  347-348^).  In  festo  S.  Eugenii  (4). 

Papier;  348  feuillets;  0-,334  X  0",313;  XVIII*  siècle.  Volume  de  Tancienn* 
bibliothèque  des  Boilandistes.  Detni-reliure  moderae.  au  dosi,  le  Ulre  doré  :  Acta 
Sanclorum,  17  novembris,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  !•'. 

3507.  (8947-48).   —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index  18»'  novembris. 

2.  (F.  2-5^).  Vila  Odonis  Cluniacensis  per  Ioiiannem  monachum  ex 
bibliotheca  Floriacensi  coliata  cum  ms.  Accincti  et  ms.  Vallis  Lucent is 
a  Ghiffletio  (5),  cum  pervelusto  fragmento  D.  Anionii  Wion 
d'Herouval,  ex  manuscripto  Balmensi. 

3.  (F.  6).  De  S.  Odone  abbale  Cluniacensi  (6). 
Les  feuillets  6^-7  sont  blancs. 

4.  (F.  7').  [Notae  de  S.  Odone]. 

5.  (F.  8-35).  Vita  S.  Odonis  abbatis  per  Ioannem  monachum  (7).  — 
BHL.,  nn"«  6292-6295. 

6.  (F.  35-57').  Vita  S.  Odonis  abbatis  (8).  =  Jbid.,  n"  6298.  Deux 
exemplaires. 

Les  feuillets  57»-58'  sont  blancs. 

7.  (F.  58-63,  66-71»).  Vita  B.  Oddonis  abbatis  Cluniacensis.  — 
Ibid.,  n»  6299  (9). 

8.  (F.  64-65).  [Epistola  D'Antecourt  cancellarii  Universitalis  Pnri- 
siensis]. 

9.  (F.  72-74»).  Variae  lectiones  ad  libros  collationum  S.  Odonis  (  10). 
Le  feuillet  75  est  blanc. 


(1)  Vide  Annales  Àurelianenses  Cab.  Saussat,  p.335. 

(2)  Ex  ms.  cod.  {reg.  Succiae],  n"  721. 

(3)  Ex  ms.  cod.  Reg.  Sueciae  1424. 

(4)  Ex  coUatione  off.  ms.  apud  Cardinalem  Slrozzi,  n»  691,  f.  42.  Copie  de 
Papebioch. 

(5)  Collation  de  Papebroch. 

(6)  Ex  breviario  monaslico  Pauli  V  papae. 

(7)  Exms.  Accincti  monaslerii  el  ex  ms.  Fa//u  Lucen/â.  Copie  de  Chifflet. 

(8)  Ex  ms.  Signiacensi. 

(9)  Ex  ms.  Cluniacensi.  Copie  de  Papebroch. 

(10)  Ex  ms.  codice  S.  Pauli  Bisontini.  P.  Chifflel  propria  manu. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  563 

10.  (F.  76-77).  S.  Odonis  abbatis  Cluniacensis  (1).  Inc.  Anno  Arnulfi 
iraperatoris  octavo. 

11.  (F.  78-92).  Vita  et  passio  sancti  ac  beatissimi  Theoffredi.  = 
BHL.,  n°  8102. 

12.  (F.  92V-93).  [Prologus  in  vitam  S.  Theofredi].  Inc.  Gum  fide- 
lium  gesla  celebri  memoria  digna. 

13.  (F.  93).  [Hymnus].  Inc.  Inclite  martyr. 

14.  (F.  94).  [Thèses]  de  rectiludine  materiali  2»^  et  3^^^  operationis. 

15.  (F.  95-105).  [Notae  Chiffletii  in  Acta  S.  Epipodii,  S.  Alexandri, 
SS.  Florentin!  et  Hilarii,  S.  Nicetii,  S.  Baldomeri,  S.  Eucherii, 
S.  Domitiani,  S.  Ragnoberti]. 

Les  feuillets  105^-116^  sont  blancs. 

16.  (F.  117-118).  Passio  S.  Theofredi  martyris(2). 

17.  (F.  119-121V).  [Diploma  Adriani  pro  sanclo  Theofredo,  1155]. 

18.  (F.  121^-126*).  [Diplomata  Karoli  de  sancto  Negterio,  abbatis 
sancti  Theofredi,  1549,  et  Glementis  IV,  anno  1292]. 

Suit  un  exemplaire  imprimé  :  Gesta  S.  Laverii,  pp.  101-120-  d'un 
ouvrage  inconnu. 

19.  (F.  138).  De  S.  Rumphario  (3). 

20.  (F.  139).  [Papebrochius].  De  S.  Gerontio  episcopo  Ficoclensi  et 
martyre. 

21.  (F.  140-140^').  Notae  [Rosweydi]  in  vitam  S.  Severi  Viennensis 
presbyteri. 

Le  feuillet  141  est  blanc. 

22.  (F.  142-145^).  Vita  S.  Severi  presbyteri  et  confessons  (4).  Inc. 
Beatus  Sevcrus,  natione  Indus. 

23.  (F.  146-147).  Vita  S.  Momboli  abbatis.  =  5^L.,  n»  5990,  sans 
le  prologue. 

24.  (F.  148-149).  De  sancto  Mombolo.  Apparatus  brevis  ad  hanc 
vitam. 

25.  (F.  150-151^).  Epistola  Ioannis  Tritemii...  in  vitam  S.  Maximi 
praesulis  Maguntini  (5). 

26.  (F.  152-153).  [De  S.  Oricolo]. 

27.  (F.  154-157^).  Oratio  in  laudem  S.  Oricoli  (6). 

28.  (F.  158-159).  [De  S.  Maudeto]. 


(1)  Ex  Hodecensis  coenobii...  Passionali pergameno  ms.  insigni  mensis  novembris 
fol.CCXLVIII,pag.  A. 

(2)  Cf.  BHL.,  n"  8105. 

(3)  Ex  o/ficio  proprio  canonic.  regul.  S.  Laudi  Rolomagi.  Copie  de  Papebroch. 

(4)  Ex  manuscriplo  francico  collato  cum  mamiscripto  Ultraiectino  S.  Salvatoris. 

(5)  Ex  cod.  ms.  bibliolhecne  Valicanae,  n"  583.  Celle  lellre  ne  se  trouve  pas  dans 
Ioannis  Tritliemii  opéra. 

(6)  Ex  codice  regine  Succie  1561. 


564  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Puis  un  exemplaire  imprimé  :  Vita  beati  Svederi...  Monasteri 
Westphaliae,  ti/pis  Bernardi  Raesfeldi,  1652. 

29.  (F.  168-169).  [De  SS.  Romano  et  Isicio]. 

30.  (F.  170).  S.  Isicii  martyris  (1). 
Le  feuillet  171  est  blanc. 

31.  (F,  171).  [De  S.  Romano]. 

32.  (F.  172-175^).  Passio  beatissimi  martyris  Romani (2).  —  BEL., 
n«  7298. 

33.  (F.  176-177).  Marlyrium  S.  Romani  monachi  et  Barulae 
pueri  Antiochiae.  Inc.  Orientis  imperium,  administrante  Maximiano 
Galerio. 

34.  (F.  178-181).  Marlyrium  S.  Romani  monachi  (3).  —  BHL., 
n°  7300. 

35.  (F.  182-185).  Passio  SS.  Romani  monachi,  Hesichii  Palatint  et 
Barulae  pueri  (4).  =  Ibid.,  n°  7302. 

36.  (F.  186-190^).  Passio  sancli  Romani  et  aliorum  (5).  —  iWrf., 
n«'7304. 

37.  (F.  191-193).  De  S.  Frigidiano  episcopo  Lucac  in  Italia  commen- 
tarius  praevius  [Papebrochh]. 

38.  (F.  194-206).  Vita  S.  Frigidiani  episcopi  Lucensi8(6).  —  BHL., 
n"  3174.  Trois  exemplaires. 

39.  (F.  206-208).  Altéra  vita  S.  Frigidiani. 
Les  feuillets  208^-209^  sont  blancs. 

40.  (F.  210-211^).  [PapebrochiusJ.  De  S.  Frigidiano  episcopo. 
Les  feuillets  212-213^^  sont  blancs. 

41.  (F.  212-214^).  Vita  sancti  Frigidiani  confessons  et  episcopi 
Lucinensis  (7). 

42.  (F.215-216V,  219-220').  [Epislola  Fbancisci  Mariae  Florentinii 
ad  Papebrochium,  12  aprilis  et  7  decembris  1668]. 

43.  (F.  217-218).  Vita  B.  Fridiani  (8). 

44.  (F.  221-227').  Vita  S.  Frigidiani  episcopi.  =  BHL.,  n«  3175. 

Papier;  227  feuillets;  0",327  X  0",211;  XVIII»  siècle.  Ce  volume  provient  de  la 
bibliothèque  des  anciens  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne;  au  do9,  le  litre  doré  : 
AcUi  Sanclorum,  18  novembris  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I*'. 


(1)  Ex  Bodecensis  coenobii  ...  passionali  pergameno  m$.   insigni.  Cf.  BHL., 
n°  3861. 

(2)  Ex  cod.  Valic.  5771. 

(3)  Ex  manuscriplo  Fuldensi. 

(4)  Ex  ms.  Rubrae  Vallù. 

(5)  Ex  manuscriplo  sancli  JUaximini  Treviris. 

(6)  Ex  manuscriplo  ecclesiae  Lucensis  et  ex  ms.  conventu*  S.  Isidori  Romae. 

(7)  Ex  codice  perantiquo  D.  loannis  Baplistae  de  Maris. 

(8)  Ex  legendario  ms.  D.  Caroli  Slrozzi. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  565 

3508.  (8949).  —  Gollectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index  19^^  novembris. 

2.  (F.  2-19).  Vita  S.  Elizabeth  viduae  Thuringae  (1).  =  BHL., 
n"  2493,  les  deux  prologues  sont  omis. 

3.  (F.  20-33).  Alia  vita  S.  Elizabeth.  =  Ibid.,  n»  2508. 

4.  (F.  34-47).  Vita  S.  Elisabethae  (2).  =  Ibid.,  n«  2507. 

5.  (F.  48-48^).  [Epistola  Philippi  Willeman  S.  I.  ad  Papebrochium, 
8  maii  1695]. 

6.  (F.  49-49^).  [Epistola  Iagobi  Kritzraedt  ad  BoUandum.  Sittar- 
diae,  16  ianuarii  1642]. 

7.  (F.  50).  Excerpta  hisloricorum  Bibliothecae  Noribergiae. 

8.  (F.  51-51').  [Epistola  F.  Weys  ad  I.  Gamans,  6  martii  1677]. 

9.  (F.  52-61V).  [Notae  et  collationes  in  vitam  St««  Elisabeth]. 

10.  (F.  62-63V).  Do  miraculis.  =  BEL.,  n°  2499. 

Jl.  (F.  64-67^).  Sermoangeli  qui  instruxit  beatam  Elizabeth  (3). 

12.  (F.  68-81).  Vita  sanctae  Elizabethae  Landgraviae  per  Caesa- 
RiuM  (4).  =  BHL.,  no  2494. 

Les  feuillets  81^-83  sont  blancs. 

Puis  un  exemplaire  imprimé  de  Tuntterhausen  unser  lieberen 
Frawen  Gottshauss  in  der  Durchleuchtic/en  Hochgehornenn  Fiirste  und 
Herren  Herren  Wilhelmus  Pfaltzgrafen  bey  Rkein. 

13.  (F.  90-92V).  Vita  beatae  Elisabeth.  ==  BHL.,  n°  2510. 

14.  (F.  93-93').  De  revelatione  corporis  sanctae  Genovefae.  Tra- 
ctatus  sancti  Guillermi  abbatis.  =  Ibid.,  n°  3346. 

15.  (F.  94-95').  Miracula  beatae  Genovefae.  =  Ibid.,  n»  3347.  Des. 
mutil.  Gustos  fidelis,  egrede... 

16.  (F.  96-96').  [Epistola  Ioannis  Gamans  ad  Papebrochium  s.  1.  et  a.]. 

17.  (F.  97-98').  [Epistola  Philippi  Willeman  ad  Papebrochium. 
Wetzlariae,  8  aug.  1697]. 

18.  (F.  99).  [Nota  de  vita  S.  Elisabeth]. 

19.  (F.  100-101').  [GoNRADus  Zittarden].  B.  Elizabetha  regina  (5). 

20.  (F.  102-102').  De  translatione  S.  Elisabethae.  =  BHL.,  n°  2501. 

21.  (F.  103-117').  Epistola  examinatorum  miraculorum  ad  Domi- 
num  papam.  =  Ibid.,  nn"^  2490  et  2491. 

Le  feuillet  118  est  blanc. 

22.  (F.  1 19).  [Epistola  Philippi  Willeman.  Wetzlariae,  11  ian.  1698J. 


(1)  Ex  manuscriplo  Soc.  lesu  Brugis. 

(2)  Ex  codice  bibliothecae  Marlinianae  Lovanii,  manu  exarato,  anno  1320. 

(3)  Capitula  LXIX-LXXV. 

(4)  Ex  ms.  pergameno  insigni  ecclesiae  collegialae  monaslerii  Ei(lae. 

(5)  In  chronico  brevi  generalium  sui  ordinis  [S.  Dominici],  Dilingae  anno  1596 
germanice  impresso,  p.  131. 


566  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

23.  (F.  120-122*).  Prologus  in  librum  de  vila  beatae  Elizabeth.  i— 
BEL.,  n"  2496. 

24.  (F.  123-125).  [De  S.  Elisabeth].  Inc.  mut  il...  hoc  igilur  accidisse. 

25.  (F.  125-125*).  De  beala  Cecilia.  Dfs.  tnutil.  Credimus  Christum 
vere  Deum  esse  qui... 

26.  (F.  126-128).  Elevalio  S.  Elizabeth  viduae  (1). 
Les  feuillets  128*-120»  sont  blancs. 

27.  (F.  130,  132  et  133).  Aureus  nummuscusus  in  elevationem  aut 
canonizationem  S.  Elisabeth  (2). 

28.  (F.  131).  [Epistola  Phii.ippi  Willemax  S.  I.  Welzlariae, 
27  martii  1695]. 

29.  (F.  132-135*).  De  S.  Elizabeth. 

30.  (F.  136-136*').  In  translatione  S.  Elizabethae  Homelia(3). 

31.  (F.  137-143).  Revelationes  beatae  Mariae  factae  bcalae  Elisa- 
beth filiae  régis  Hungariae.  —  BHU,  n*2514. 

32.  (F.  143-145*).  Processus  et  ordo  canonizationis  bealae  Eliza- 
beth (4).  =  Ibid.,  n»  2493. 

33.  (F.  146).  [Epistola  Casimiri  Oudix,  Buciliaci,  1  aug.  1681 J. 

34.  (F.  147).  [Garta  Fr.  Alexii  Ebeczïi,  Posonii,  1'  iunii  1607,  de 
reliquiis  S.  Elisabeth]. 

35.  (F.  148).  De  S.  Elizabotha  regina. 

36.  (F.  149-152»,  155,  174).  [Epistolae  Philippi  Willeman  ad  Pape- 
brochium,  VVetzIariae,  24  aug.,  20  oct.  1695,  1  april.  et  13  niaii  16%, 
30  ianuar.  1695,  25  mart.  16%]. 

37.  (F.  153-180*).  Legenda  de  sanctu  Elisabetha.  —  HlfL,  n"  24%. 
sans  le  prologue. 

38.  (F.  181-184').  [De  SS.  Eleutherio.  Pontiano,  Secundino  et 
Anastasio]. 

Le  feuillet  185  est  blanc. 

39.  (F.  186).  Dei  SS.  Pontiano  edEleuterio.  En  italien  (5). 

40.  (F.  186*').  In  festo  S.  Eleutherii  episcopi  et  martyris. 

41.  (F.  187).  De  martyre  Eleutherio  (6). 

42.  (F.  187^^).  Pontiani  martyris  (7). 


(1)  Ex  manuscriplo  UUraiectino  S.  Salvatoru. 

(2)  Voir  une  reproduclion  dans  Koch,  Hislorische  Erzàhlung  von  Warlburg,- 
el  dans  Mencken.  Script,  rer.  Germ.,  t  II,  p.  1834, 

(3)  Ex  Homeliario  Pergam.  m$.  eccles.  Fridtlar. 

{V)  Descripsil  sua  manu  1666  F.  A.  Muldrack  senior  Suession.  Longipontantu 
ex  ms.  suicoenobii. 

(5)  Extrait  de  Bonaventura  Teuu,  Tealro  ittorico  di  Vdletri,  lib.  3,  cap.  ult., 
f.  326  et  327. 

(6)  Mancinellus,  \i\y.  5,  lit.  C,  Sermo. 

(7)  Antonius  Mancinellus  Veliternus,  lib.  5,  lit.  YI. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  567 

43.  (F.  188-189).  Transîatio  sancti  Pontiani.  [Notae  Papebrochii  et 
Henschenii]. 

44.  (F.  190-Si04).  Transîatio  et  miracula  Eleutherii,  Pontiani  et 
Anastasii,  auctore  Goffredo  ecclesie  Troiane  praecentore  (1). 

45.  (F.  205-205V).  De  S.  Attone  abbate. 
Le  feuillet  206  est  blanc. 

46.  (F.  207-207^).  [Epistola  Nicolai  Dionysii  ad  Papebrochium. 
Ascoli,  22  sept.  1681]. 

47.  (F.  208-213V).  Vila  B.  Aitonis  abbatis  (2). 

48.  (F.  214-214*).  [De  S.  Benigno  episcopo]. 

49.  (F.  215-215^).  [De  S.  Benigno,  notae  Papebrochii]. 

50.  (F.  216-216^).  Acta  sanctorum  Exuperii,  Severini  et  Feli- 
ciani  (3).  ==  BHL.,  n»  7665. 

51.  (F.  217-217').  Homilia  Guidonis  archiepiscopi  Viennensis  [de 
iisdem].  =-  Ibid.,  n°  7667. 

52.  (F.  218-218*).  Sanctorum  marlyrum  Severini,  Exuperii  et  Feli- 
ciani  (4).  =  Ibid.,  n°  7665. 

Le  feuillet  219  est  blanc. 

53.  (F.  220-220*).  Passio  SS.  martyrum  Severini,  Exuperii  et  Feli- 
ciani  (5).  =  Ibid.,  n°  7665. 

54.  (F.  221-221*).  Acta  sanctorum  martyrum  Severini,  Exuperii  et 
Feliciani  (6).  =  Ibid.,  n"  7665. 

55.  (F.  222-222*).  De  S.  Fausto,  diacono  martyre.  En  espagnol  (7). 

56.  (F.  223).  De  S.  Barlaam. 

57.  (F.  224-226*).  Vita  S.  Theodemiri  abbatis  (8). 

58.  (F.  227).  [Lettre  de  Chifflet.  Bruxelles,  5  juin  1646]. 

59.  (F.  228).  [De  S.  Leopardino].  Fragment. 

60.  (F.  229-231*).  lacobi  eremitae  vita. 

61.  (F.  232-289).  [De  miraculis  sanctae  Elizabeth].  Inc.  mntil. 
Capit.  vicesimum.  Walterus  de  Clustebach  Treverensis  dioecesis. 

Papier;  239  feuillets;  O-.Sé  X  O-^.âS;  XVIII*  siècle.  Ce  volume  provient  des 
anciens  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre  doré:  ^cto  Sanctorum, 
i9  novembris  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  l". 


(1)  Ex  ms.  codice  Troiano. 

(!2)  In  pergameno  descripla  et  in  archivio  ecclesie  Aprutine  asservata. 

(3)  Ex  breviario  Ilomanensi. 

(4)  Ex  breviario  ecclesie  Viennensis.  Copie  de  F.  Chifflet. 

(5)  Ex  breviario  S.  Mauricii  Viennae.  Copie  de  Papebroch. 

(6)  Ex  breviario  S.  Pétri  Viennensis.  Copie  de  Chifflet. 

(7)  Ex  mss.  poslhumi  D.  Nicolai  Antonii  communicatis  nobis  Madriti  sub  finem 
anni  1721  a  Rev.  admodum  et  amplissimo  D.  Âdriano  Conninck  proximo  eius 
consanguineo. 

(8)  Ex  manuscriptis  ecclesiae  Magdunensis.  Copie  de  Chifflet. 


568  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3509.  (8950-52).  —  Collectanea  bolla.nuiana. 

1.  (F.  1).  Index  20'«  novembris. 

2.  (F.  2-2^).  [EpistolaloANNisÏACOBiTuRiNETTi.Taurini,  ISiulii  1645]. 

3.  (F.  3-8^).  Vita  de  sanli  Solutore,  Adventore  et  Oclavio  niar- 
liri  (1).  En  italien. 

Le  feuillet  9  est  blanc. 

4.  (F.  9-18^).  Ofïicium  sancti  Solutoris. 

5.  (F.  19-25).  Historia  sanctorum  Thebeorum  martyrum  et  spe- 
cialis  ...  sanctorum  Solutoris,  Adventoris  et  Octavii.  =  BHL,,  n*  86, 
le  premier  prologue  manque. 

6.  (F.  25-26).  In  festo  sanctorum  Solutoris,  Adventoris  et  Fuarii. 
Ad  missam. 

7.  (F.  27-37^)  [Recognitio  reliquiarum  sanctorum  Solutoris  et 
sociorum  Taurini  anno  1575]. 

Le  feuillet  38  est  blanc. 

8.  (F.  39-41^).  [RoswEYDUs].  De  SS.  niartyribus  thebaeis  Adven- 
tore, Octavio,  Solutore  Taurini. 

9.  (F.  42-43).  Acta  SS.  Octavii,  Adventoris,  Solutoris.  Ine  Multa  et 
magna  sunt  quaede  beatissimorum  martyrum. 

10.  (F.  44-51).  [Epistolae  duae  Ioannis  Iacobi  Turixetti.  Taurini, 
22  maii  et  24  augusti  1653]. 

Les  feuillets  52  et  53. 

11.  (F.  54-56).  Vita  S.  Bermvardi  episcopi  Hildesemensis  ex  ms. 
pergameno  insigni  codice  perantiquo  mentis  S.  Michaelis  Bambergao, 
collala  cum  impressa  eiusdem  vita  per  P.  Browerum. 

12.  (F.  57-59).  VMla  S.  Godehardi  episcopi  Hildeshemensis  collala 
cum  insigni  pergameno  perantiquo  ms.  monlis  S.  Michaelis  Bam- 
bergae. 

13.  (F.  60-62^).  Vita  S.  Bemwardi  episcopi  et  confessoris.  —  BHIj., 
n°  1^53. 

14.  (F.  63-66').  [Epistola  P.  Ioaxnis  Dirckixck  S.  I.  ad  Papebro- 
chium.  Hildesheimii,  27  iulii  et  13  iulii  1690,  5  iulii  169 IJ. 

15.  (F.  67).  Vita  S.  Ethmundi  régis  et  martyris  (2). 

16.  (F.  68-69').  [Epistola  Petri  Possini  ad  Bollandum,  Tolosae, 
V  idus  april.  1645]. 

17.  (F.  70-70^).  Variae  lectiones  vilae  S.  Edmundi  régis ...  coUatae 
cum  Passionnali ...  Bodecensi. 

18.  (F.  71-71').  Testimonium  duplex  de  sanitate  miraculose  reddila 
per  B.  P.  Edmundum  Campianum. 

19.  (F.  72).  Sanctus  Edmundus.  =  BHL.,  n"  2403. 


(1)  Scruta  del  M.  R.  Sign.  D.  Alfonso  ViglUga  nel  Flos  sanclorum. 

(2)  Ex  manuscriplo  UUraieclino  S.  Salvaloris.  Résumé,  cf.  BHL.,  n»  2400. 


COLLEGTANEA   BOLLANDIANA  569 

20.  (F.  73).  [Notae  Bollandi  de  S.  Edmundo  archiepiscopo]. 
Les  feuillets  73^-74^  sont  blancs. 

21.  (F.  75).  [Epistola  Du  Buisson,  Parisils,  nonis  ianuariis  1634]. 

22.  (F.  76-80*).  In  festo  sanctae  Maxentlae.  Lectiones  (1). 

23.  (F.  81-81*).  [Epistola  Francisgi  Lahier.  Mussiponti,  20  iulii 
1648J. 

24.  (F.  82-85V).  Vita  B.  Gaudenlii  (2).  Inc,  Quia  B.  Gaudentii  con- 
fessons Ghristi  veteribus  litteris  exarata  non  reperitur  historia. 

25.  (F.  86-87*).  Vita  S.  Bernerii.  =  BHL.,  n°  1252. 

Suit  un  exemplaire  imprimé  de  VOfficium  S.  Bernerii  confessoris. 
Neapoli  apud  Constantinum  Vitalem  1604. 

26.  (F.  92-97).  Vita  S.  Mauri  martyris  (3).  =  BHL.,  n°  5787. 

27.  (F.  98).  In  festo  sancti  Mauri  martiris.  [Lectiones]. 

28.  (F.  98-99).  Vita  S.  Silvestri  Gabilonensis  episcopi  et  confessoris. 
Inc.  Beatorum  patrum  gloriosa  mérita. 

29.  (F.  100-101^).  [De  S.  Peregrino  martyre  et  de  S.  Dasio  cuius 
corpus  asservatur  Anconae]. 

30.  (F.  102-103).  [Notae  de  SS.  Warlesio,  Luxore  et  Dasio]. 

31.  (F.  104-105*),  [Epistola  M.  Delaunay  ad  Papebrocliium,  Pari- 
siis,  lOmartii  1682]. 

32.  (F.  106).  Index  21^«  novembris. 

33.  (F.  107-118,  120-120*).  Vita  S.  Golumbani,  cum  annotationi- 
bus  (4).  Inc.  Quis  poterit  glaber  audire. 

34.  (F.  119).  [Epistola  Ioannis  Stephani  Flisgi.  Gonue,  6  decem- 
bris  1675]. 

35.  (F.  121-122*).  [Epistola  Ioannis  Salvaterra  S.  I.  ad  Godefridum 
Henschenium.  Genue,  24  februarii  1675]. 

36.  (F.  123-134).  [Vita  S.  Attalae]  (5).  ^  BHL.,  n-  742. 

37.  (F.  135-154).  Vita  S.  Golumbani  abbatis  (6).  =  Ibid.,  n«  1898. 

38.  (F.  154-165).  Liber  de  miraculis  sancti  Golumbani  abbatis.  = 
Ibid.,  n°  1905. 

39.  (F.  166-167).  [Lectiones  variae  vitae  S.  Golumbani  ex  ms. 
S.  Maximini  Treviris]. 

40.  (F.  168-173).  Translatio  corporis  beati  Golumbani  a  Bobio  in 
Papia  et  relatio  a  Papia  in  Bobium  (7). 


(1)  Cf.  BHL.,  n»5797. 

(2)  Ex  membraneo  codice  Card.  Car.  Slrozzi  Sen.  Florèntini,  n.  3.  Copie  de 
Papebroch. 

(3)  Exscripta  ex  cod.  ms.  Fundanae  ecclesiae. 

(4)  Ex  manuscriplo  lierliniano  veluslissimo. 

(5)  Ex  manuscriplo  S'<  Aiidomari. 

(6)  Ex  ms.  Àr.cincti  monaslerii  elvallis  Lucenlis.  Copie  de  Chifflet. 

(7)  Ex  cod.  membranaceo  Uiblioth.  abbaliae  Bobicnsis  ...  signato  E. 


570  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHEQUE   ROYALE 

Les  feuillets  173^-175'^  sont  blancs. 

41.  (F.  176-177).  [Lecliones  inofficio  S.  Coiumbani]. 

42.  (F.  178-187).  Miracula  S.  Coiumbani  (1).  =  BHL.,  n»  1906. 

43.  (F.  188).  [Papebrochius.  Notae  de  S.  Ck>Iumbano]. 

44.  (F.  189-192).  Vita  domine  lutte  (2).  Inc.  Beata  igitur  lutta  ex 
nobilissima  Galliae  stirpe  oriunda. 

45.  (F.  193-193^).  Vita  S.  Obodii. 

46.  (F.  194-96).  De  S.  Clémente  martyre.  [Notae  I.  Bollandi]. 

47.  (F.  194-196).  DeSS.  Honorio,  Eulychio,  Slcphano.  [Noiae]. 
Puis  un  exemplaire  imprimé  du  Thésaurus  reliquiarum  sacrarutn 

sodalitatis  maioris  B.  Man'ae   V.  titulo  annunciatae  apud  Patrts 
Societatis  Jesu  Coloniae. 

48.  (F.  203-203^).  [Instrumentum  cardinalis  Ginetti  pro  venera- 
tione  reliquiarum  SS.  Theorii,  Cencini,  Savini  servatarum  Coloniae]. 

49.  (F.  204).  De  S.  Gelasio. 

50.  (F.  205-206).  La  vie  et  le  martyre  de  Sainct  Albert  de  Louvain 
....  par  Nicolas  Bergier  Remois. 

Suit  un  exemplaire  imprimé  de  Vita  Alberti  cardinnlis  episeopi 
Leodiensis ....  studio  et  cura  Auberti  Mirasi,  Antcerpiae  apud  Davidem 
Martinum  1612  (3). 

51.  (F.  271-272^).  De  S.  Alberto  episcopo  (4).  Inc.  Anno  Domini 
millesimo  ccntesimo  decimo,  mortuo  Rodulpho  episcopo  Leodiensi. 

52.  (F.  273).  Index  22*'  novembris. 

53.  (F.  274-286).  Vita  et  martyrium  sanctae  et  gloriosae  Christi 
virginis  ac  martyris  Caeciliac.  =  BHL.,  n®  1495. 

Le  feuillet  287  est  blanc. 

54.  (F.  288-289').  Nova  inventio  corporis  S.  Caeciliae. 
Le  feuillet  290  est  blanc. 

55.  (F.  291-293).  [De  S.  Caecilia]. 

56.  (F.  294-295V).  Ceciliae,  Tiburtii,  Valeriani,  Urbani  et  Lucii  cor- 
porum  translatio  (5). 

57.  (F.  296).  [Epislola  Iosephi  da  Ravenna.  Bononiae,  22  ianua- 
rii  1662]. 

58.  (F.  297-298).  [De  S.  Caecilia]. 

59.  (F.  299).  [Epistola  Caroli  a  Manderscheidt.  Romae,  20  febr. 
1677]. 


(1)  Ex  ms.  Biblioth.  ambrosianae  4»,  V,  n»  160.  Copie  dePapebroch.  Cf.  Anal. 

BolL,  t.  XI,  p.  326-329. 

(2)  Ex  ms.  Bodecensi. 

(3)  L'exemplaire  provient  de  Bibliolhecae  Boelendalensis. 

(4)  Exms.  Legenda  sanclorum  momslerii  S.  Laurenlii  Leodii  1668. 

(5)  Ex  mss.  monaslerii  S.  Caeciliae. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  571 

60:  (F.  300-301).  Passio  sancti  Mauri  (1).  ^BHL.,n^  5787. 
01 .  (F.  302-302V).  Vita  S.  Mauri  (2). 

62.  (F.  303-303^).  Vita  S.  Mauri  monachi  et  martyris  (3). 

63.  (F.  304-306V).  Martyrium  S.  Mauri  Africani  (4).  =  BHL., 
n°  5787. 

64.  (F.  307-327V).  Vita  S.  Mauri  martyris,  carminé  (5).  =  Ibid., 
n°  5790. 

65.  (F.  328-333^).  Hymnus  in  B.  Mauri  martyris  honorem  (6). 

66.  (F.  334-335).  Acta  sancliNamphasii  confessons  (7). 

67.  (F.  335-335^).  [Lettre  de  Gérard,  chanoine  de  Sarlat,  à  Pape- 
broch,  Sarlat,  18  mars  1666]. 

Papier:  335  feuillets;  0°',342  X  0'»,216;  XVIP  siècle.  Ce  volume  a  appartenu 
aux  anciens  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne  ;  au  dos,  le  litre  doré  :  Acta  Son- 
et orum,  20-22  novembris,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I". 

3510.  (8953-54).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index  23'^«  novembris. 

2.  (F.  2).  De  S.  Anlhionia. 
Le  feuillet  3  est  blanc. 

3.  (F.  4-4v).  De  S.  Lucretia. 

4.  (F.  5-6).  De  S.  Clémente  (8).  =  BHL.,  n°  1852. 

5.  (F.  7-14).  Si.  Sgipionis  Scambati  S.  I.  Quod  S.  Clemens  I  pontifex 
fucrit  Sardorum  episcopus. 

6.  (F.  15-15V).  De  S.  Clémente  (9). 

7.  (F.  16-33').  [Vita  S.  Clementis].  Inc.  mutil velut  quaedam 

voluntas  latenter  irrepens. 

8.  (F.  34-39).  [Gauderigi  Veliterni  vita  Clementis].  =  BEL., 
n°  1851. 

9.  (F.  40-40^).  Sermo  domini  Leonis  Ostiensis  episcopi  de  ordina- 
tione  seu  cathedra  S.  Clementis  papae. 


(1)  Ex  manuscripto  sancti  Maximini  Treviris. 
(2i  Ex  legendario  Graecorum  exlracta. 

(3)  Ex  manuscripto  iltraiectino  S.  Salvaloris. 

(4)  Ex  manuscripto  Fuldensi. 

(5)  Ex  codice  regine  Suéde  1640.  Il  n'y  a  ici  que  le  commencement  jusqu'à  la 
partie  publiée  par  lo.  a  Bosco,  Bibliotheca  Floriaeensis,  1. 1,  p.  349. 

(6)  Ex  codice  regine  Suecie  1640. 

(7)  Ex  sanclorali  Cadurcensi  MSS.  ...  exscripta  per  Armand.  Gérard  canon. 
Sarlat.  die  25  novembr.  an.  1665. 

(8)  Ex  bibliotheca  Neoburgensi  prope  Viennam  cod.  3  passionali  Ms.  in  fol.  per- 
gamenoanliquo. 

(9)  Ex  chronico  ms.  M''  Pyibislai  Pulkavae,  de  bibliotheca  Pessinae,  nunc  celsis- 
simi  archiepiscopi  Pragensis. 


572  MANUSCRITS    DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

10.  (F.  41-42).  Bioç  Kai  TroXirela  toû  àtîou  KXnuevTOÇ  (1).  Extraits. 

11.  (F.  43-44^).  Sancti  démentis  pape.  =  BHL.,  n»  1855. 

12.  (F.  45-45^).  [Attestatio  Iacobi  Brlten'ne  de  cultu  S.  démentis, 
S.  Albini,  S.  Drogonis  et  sanctae  Gerirudis  in  Gouvy]. 

Le  feuillet  46  est  blanc. 

13.  (F.  47-49).  Notatio  in  Acta  démentis  I  papae. 

14.  (F.  50-52).  Passio  S.  démentis  papae  et  martyris  (2).  «— 
BHL.,  n»  1848. 

15.  (F.  53-54).  Excerptum  de  libro  miraculorum  Gregorii  episcopi 
Turonensis  de  virtutibus  S.  démentis.  —  Ibid.,  nn"»  18j5  et  1857. 

16.  (F.  55-56).  [dausula  ad  miracula  S.  démentis  ex  ms.  sancti 
Martini  Ultraieclij. 

17.  (F.  57-58).  Ordinatio  Beati  démentis  papae  et  martyris  (3). 

18.  (F.  59-6tv).  Passio  S.  démentis  papae.  —  BUL,  n»  1848. 
Deux  exemplaires. 

19.  (F.  65).  [Translatio  sancti  démentis],  //ic.  Anne  incarnati  Verbi 
millesimo  quadragesimo  octavo  quando  Henricus  rex  Francorum. 

20.  (F.  66.66>').  [Miraculum  S.  démentis]. 

21.  (F.  67-69).  [De  S.  Clémente].  Inc.  mutil vehebamur  piratae 

arreptos  nos  imposuerunt  naviculc  sue. 

22.  (F.  70-70'').  De  sancta   Katharina.  Inc.  Maximianus  qui   et 
Hercules. 

23.  (F.  70^^).  De  miraculis  eius  post  obitum.  Fragment. 

24.  (F.  71-74V).  Vita  italica  B.  Margaritae  Sabaudiae. 
Le  feuillet  75  est  blanc. 

25.  (F.  76-76V).  [Lettre  à  Bollandus,  s.  1.  et  a.]  (4). 

26.  (F.  77-77V).  Goppie  des  lettres  du  Roy  Louys  XI  pour  Chabrys 
en  faveur  des  bénéfice  receus  par  les  mérites  de  saint  Phalier. 

27.  (F.  78-80).  La  Vie  de  S.  Phalier. 
Les  feuillets  81  et  82  sont  blancs, 

28.  (F.  83-88V).  Vita  sancti  Phaletri  confessoris.  —  BHL,  n"  6790, 
sans  le  prologue. 

29.  (F.  89-94V).  Abrégé  de  la  Vie  de  S.  Phalier  confesseur. 
Le  feuillet  95  est  blanc. 

30.  (F.  96-97'').  [Epistola  F.  Ludovici  Ludovigi  ad  Papebrochium. 
Ebraci,2sept.  1669J. 


(1)  Ex  ms.  graeco  808  bibliolhecae  Valicanae,  fol.  342-409.  Cf.  Hagiographi 
BoLLANDiANi  ET  Pius  Franchi  de'  Cavaueri,  Catol.  cod.  hagiogr.  graec.  bibl.  valica- 
nae, p.  56,  n»  27. 

(2)  Exms.Fuldensi. 

(3)  Ex  manuscriplo  S.  Maximini  Treviris  veluslissimo. 

(4)  Peut-être  du  P.  ThiersaulL 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  573 

31.  (F.  98-98^).  S.  Bernardus  abbas  pedum  suum  Zwetlae  mona- 
sterio  Austriae  reliquit. 

32.  (F.  99-100).  Relatio  a  quibus  et  quando  domus  Ebracensis 
fundata  sit  (1). 

33.  (F.  100^-102^).  Versus  de  Adam  primo  huiusmonasteriiabbate 
venerabili  et  amando. 

34.  (F.  102^).  Excerptum  de  commendatione  venerabilis  Patris 
Domini  Adae  primi  Ebracensis  monasterii  abbatis. 

35.  (F.  103-127^).  Miracula  sancti  Trudonis,  auctore  Stephelino 
monacho  (2).  =  BHL.,  n°s  8326  et  8327. 

36.  (F.  128-131^).  Sermo  in  translationem  sanctorum  confe.ssorum 
Eucherii  ponlificis  et  Trudonis  abbatis  (3). 

37.  (F.  132-133V).  Vita  sancti  Trudonis  (4).  =  5//L.,n°  8321,  il  n'y 
a  que  les  titres  des  chapitres  et  le  prologue. 

38.  (F.  134).  [Nota  Papebrochii  de  vita  S.  Trudonis  in  ms.  S.  Lau- 
rentii  Leodiensis]. 

39.  (F.  135-138V).  Vita  S.  Trudonis  episcopi  et  confessons  (5). 
Les  feuillets  139  et  140  sont  blancs. 

40.  (F.  141-151').  Vita  beati  Trudonis  (6).  =  i?iZL.,n°  8321. 
Le  feuillet  152  est  blanc. 

41.  (F.  153).  In  translatione  S.  Clementis  (7). 

42.  (F.  154-155).  S.  Clementis  Metensis  episcopi  ...  vita  (8).  = 
BHL.,  n°  1859. 

43.  (F.  155V-161V).  Translatio  B.  Clementis.  =  Ihid.,  dP  1862. 

44.  (F.  162-169).  Vita    beatissimi    Clementis    confessons    atque 
Mediomatricorum  primi  pontificis.  =  Ihid.,  n°  1859. 

45.  (F.  170-171').  Miracula  beati    Clementis   Mettensis    episcopi 
primi.  =  Ibid.,n°  1861. 


(1)  Transcripla  est  haec  relatio  ex  libro  (ut  apud  nos  intitulatur)  Pietantiarum 
fol.  33  quam  conscribi  curavit  D""'  Àlberlus  monasterii  nostri  Ebracensis  abbas 
anno  Domina 340. 

(2)  Ex  manuscripto  codice  sancti  Trudonis. 

(3)  Ex  manuscripto  Rubeae  vallis  ex  2^"  parle  Hagiologii  Brabantinorum. 
Cf.  Hagiographi  Bollandiani,  De  codicibus  hagiographicis  loannis  Gielemans, 
adiectis  anecdotis,  p.  58,  n»  43.  Ce  sermon  est  publié  dans  Sumus,  Vitae  sanclorum, 
t.  XI  (1618),  p.  515-16. 

(4)  Ex  manuscripto  Comelii  Duyn. 

(5)  Ex  manuscripto  UUraicctino  S.  Salvatoris.  Résumé. 

(6)  Ex  manuscripto  S.  Maximini  Treveris. 

(7)  Ex  Lectionario  ms.  S.  Mariae  ad  moniales  Métis.  Copie  d'Alexandre 
Wiltheim. 

(8)  Excod.  ms.  membraneo  coUegii  Societatis  lesu  Parisiis.  Copie  de  Papebroch, 
ainsi  que  la  pièce  suivante. 


574  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

46.  (F.  171'-172^).  Translatio  sancti  Clemenlis.  =  BHL.,  n»1962. 

47.  (F.  173-178^).  VitaS.  Clemenlisepiscopi  Metensi8(l).  —  Ibid., 

n"  1859. 

48.  (F.  179-180).  Vita  S.  Clemenlis  primi  Melensis  episcopi  (2). 

49.  (F.  180-190\).  VitaS.Clemenlis  episcopi  Melensis  (3).  =  /^y/L., 
n"  1859.  Deux  copies. 

50.  (F.  191-192).  Clemens  I- episcopus  Melensis.  —  i6id.,  n«  1859, 
le  commencement  seul. 

51.  (F.  193-193').  De  S.  Clémente  Metensi  (4). 

52.  (F.  194-199).  Vita  S.  démentis  (5).  =  BHL.,  n»  1859, 

53.  (F.  200-207).  Miracula  bealissimi  démentis  Mettcnsis  episcopi. 
hic.  Die  qua  sacri  corporis  thésaurus  (6). 

54.  (F.  208-210).  Vita  saneti  Forlunati  confessons  (7).  —  BHL., 
no  3087. 

55.  (F.  211-218*).  [Cpistolae  Clbmcntis  diADTXiEwicz  ad  Bollan- 
dianos.  Romae,  20  aug.,  14  oct.,  2  noF.,  20  nov.  1748J. 

56.  (F.  219).  Inde.x  24-«  novembris. 

57.  (F.  220-228).  Vitae  sanctorum  Âmerinae  ecclesiae  patronoruin 
a  Rev™»  in  Ctiristo  Pâtre  D.  AirroNio  Maria  Gratiano  a  Buroo  epi- 
scopo  Amerinae  scriptae. 

58.  (F.  229-230"").  [Epistola  ÂDGUSTQfi  Carlbni  ad  Bollandianos, 
Ameliae,  18  ianuar.  1650]. 

59.  (F.  231-236»).  De  elevatione  SS.  Firminae  et  Olimpiadis. 
Le  feuillet  237  est  blanc. 

60.  (F.  237-241V).  De  SS.  Firmina  et  Olympiade.  [Recognitio  reli- 
quiarum,  anno  1649]. 

Le  feuillet  242  est  blanc. 

61.  (F.  243-241'").  De  corporibus  Ameliae  et  coniugis  ex  coeme- 
terio  Calixti. 

62.  (F.  245-249"").  De  corpore  S.  Claudii  martyris  Ameriae. 
Le  feuillet  250  est  blanc. 

63.  (F.  251-254).  De  corpore  S.  Felicis  ex  cocmeterio  S.  Cyriaci 
donato  Somaschis  Ameriae. 

64.  (F.  255-258"").  [Officium  sanctae  Firminae]. 

65.  (F.  259-263).  Passio  beatae  Firminae  virginis  et  martyris. 


(1)  Ex  ms.  Uonasl.  Accineli  el  Vallis  Lucenlis.  Copie  de  ChilTlet. 

(2)  Ex  manuscripto  UUraieclino  S.  SalvatorU.  Résamé. 

(3)  Ex  manmcriplo  S.  Maximini  vetuslissimo. 

(4)  £r  ViNGESTio  in  Speculo  Hisloriali,7tft.  9,  cap.  42. 

(5)  E^  manuscripto  Belfortii. 

(H)  Scriplor  Fraler  lohannes  François  Celeslinorum. 

(7)  Desumpla  ad  verbum  ex  tribus  codicibus  Lectionum  qui  in  pergameno  manu- 
scripto adservantur pênes  Paulum  Sanvilalem  episcopum  Spotelanum. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  575 

66.  (F.  264-265^).  Passio  B.  Firminae  virginis  et  martyris  (1). 

67.  (F.  266-268^).  Qualiter  inventa  sint  corpora  sanctorum  marty- 
rum  Firminae  et  Oiimpiadis. 

68.  (F.  269-269V).  In  festo  S.  Firminae  [hymni]. 

69.  (F.  270-270V).  [De  SS.Firmina  et  Olympiade].  En  italien. 

70.  (F.  272).  [Index  praecedentium  de  sanctis  Amerinis]. 

71.  (F.  273-274).  [De  S.  Romano]  (2). 

72.  (F.  275-282V).  Vita  S.  Romani  confessons  Castro  Blariae.  = 
BHL.,  n°  7306. 

73.  (F.  283-285).  Passio  S.  Chrysogoni  (3). 

74.  (F.  286-287).  Passio  S.  Chrysogoni  (4).  Inc.  S.  Chrysogonus 
per  biennium  iussu  Diocletiani  coniectus  est  in  vinculis. 

75.  (F.  288-289).  Passio  S.  Chrysogoni  (5).  Inc.  Cum  in  vinculis 
iussu  Diocletiani. 

76.  (F.  290-291V).  Passio  S.  Chrysogoni  martyris  (6).  =  BHL., 
n"  1795,  sans  le  prologue. 

77.  (F.  292-292V).  S.  Chrysogoni  (7).  =  Ibld.,  n°  1795,  le  prologue 
seul. 

Le  feuillet  293  est  blanc. 

78.  (F.  294-295V).  Acta  S.   Chrysogoni    martyris  (8).    =   Ihid, 
n°  1795,  sans  le  prologue. 

79.  (F.  296-297^).  Vita  Kenani  episcopi  et  confessons. 

80.  (F.  298-302^).  Passio    sanctorum    Aurelii,    Georgii,    Felicis, 
Natalie,  etc.  =  BHL.,  n"  3408. 

81.  (F.  303-303^).  Martyrium  SS.  Aurelii,  Nataliae  uxoris  eius  et 
aliorum  (9). 

82.  (F.  304-306 V).  Translatio    sanctorum    martyrum    Georgii    et 
Aurelii  atque  Nathaliae.  =  Ibid.,  n"  3409,  le  prologue  est  omis  (10). 

83.  (F.  307-307^).  [Epistola  Angeligi  Bigarri  Passinianf,  1  nov. 
1676  s.  1.]. 

Le  feuillet  308  est  blanc. 


(1)  Ex  VIS.  calhedralis  Amerinae. 

(2)  Cf.  BHL.,  n"  7306.  Résumé. 

(3)  Ex  manuscriplo  UUraieclino  S.  Salvatoris.  Cf.  BHL.,  n"»  1795,  résumé. 

(4)  Ex  manuscriplo  leclionario  metnbranaceo  ecclesiae  Audomarensis. 

(5)  Ex  Bibliolhcca  abbaliae  S.  Crucis  ord.  Cislerciensis  in  Auslria prope  Viennam 
cod.  ms.  Passionali  pergameno  insigni. 

(6)  Ex  manuscriplo  S.  Audomari. 

(7)  Ex  Bodecensis  coenobii  ...passionali pergameno  ms.  insigni  mensis  novembris, 
f.CXLVlll,p.B. 

(8)  Copie  de  Chifflet. 

(9)  Ex  manuscriplo  UUraieclino  S.  Salvatoris.  Résumé. 

(10)  Ex  cod.  sancti  Germant  notali  466  pagina  104  f. 


576  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Suit  un  exemplaire  imprimé  de  Summa  de  la  vida  ...  dd  venerabile 
Padre  Fratj  luan  de  la  Vruz.  Ex  Amberes,  en  casa  de  Pedro  y  luan 

Belleros,  1625. 

Papier;  334  feuillets;  0",335  X  0*,212;  XVII»  siècle.  Ce  volume  rrovienl  des 
anciens  Bollandistes.  Heliure  moderne;  au  dos,  le  litre  ûoré-.Acta  Sanctorum, 
23-24  novembris  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I*'. 

3511.  (8955-56).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index  25"  Novembris. 

2.  (F.  2-3).  De  translalione  reliquiarum  S.  Catharinae  (1>.  7wr. 
Sancta  igitur  Catharina,  quemadmodum  libelli  passionis  eius. 

3.  (F.  4G^).  Passio  S. Catharinae  virginis (2). iwc. Maxentius  inipe- 
rutor  residens  in  civitate  Alexandrinoruin. 

4.  (F.  7  8^).  De  sancla  a-itharina  (3).  —  BHL.,  n»  1663,  sans  le 
prologue,  le  commencement  seulement. 

5.  (F.  9-24).  Passio  S.  Calherinae  virginis  (4).  =  Ibid.,  n»  1663. 

6.  (F.  25-27^).  Conversio  sanclissimac  virginis  et  martyris  Christi 
Catherinae.  =  Jbid.,  n°  1669. 

7.  (F.  28-29).  Invcnlio  S.  Catharinae  virginis  (5).  -=  Jbid.,  n»  1679. 

8.  (F.  30-39').  De  reliquiis  S.  Catharinae.  En  allemand. 

9.  (F.  40).  De  S.  Catharina  martyre  Alexandrina. 

10.  (F.  41).  De  miraculé  S.  Catherinae.  ludicium  D.  Marias  Antonii 
SciPioNis.  En  italien. 

11.  (F.  42-43V).  Revelatio  quam  transmisit  Dominos  Rogerius 
abbas  ecclesiae  bcati  Evurlii  Aurelianensis...  de  inventione  eiusdem 
sanctissimi  pontificis  Evursii.  =  BHL.,  n*>  2802. 

12.  (F.  44-49).  Descriptio  translationis  reliquiarum  ac  miraculorum 
beatae  Catherinae  virginis.  Inc.  Beata  Catharina  virgo  amatrix 
Christi  gloriosa. 

13.  (F.  50).  [Epistola  Guilielmi  Henneau,  pastoris  in  sancta  Catha- 
rina Leodii,  16  decembris  1683]. 

14.  (F.  51-52V).  [Lettre  de  I.  Hardouin  au  R.  P.  Du  Sollier.  Paris, 
12  décembre  1722]. 

15.  (F.  53-56).  [Notae  de  S.  Catharina]. 

16.  (F.  57-58^).  Passio  sancta  Ecaterinae  virginis  (6).  =  BHL., 
no  1662. 


(1)  Ex  leclionario  sancli  Audoeni  ad  calcem. 

(2)  Ex  lectionario  Audomarerui. 

(3)  Ex  manuscriplo  Laelierui. 

(4)  Ex  manuscriplo  S.  Maximini  Treviris. 

(5)  Ex  manuscriplo  Ullraieclino  S.  Salvaloris. 

(6)  Codex  Longobardi  monasterii  Francise,  monialium  Capue. 


COLLEGTANEA    BOLLANDIANA  577 

17.  (F.  59-63^).  Descriptio  tabulae  quae  in  sacello  sanctae  Gatha- 
rinae  Greffradii  (1)  pendet. 

18.  (F.  64-64^).  [Epistola  Bartholomaei  Des  Bosses  ad  P.  lanning. 
Paderbornae,  13  (ianuarii)  1712]. 

19.  (F,  65-66^).  Inventio  corporis  S.  Gatharinae  (2). 

20.  (F.  67-68).  Miraculum  de  eadem.  =  BEL.,  n°  1682. 

21.  (F.  68).  [Epistola  Alexandre  Wiltheim  S.  I.  ad  Bollandum, 
Luxemburgi,  20  decembris  1642]. 

22.  (F.  69-70).  De  sancta  Gatharina  virgine  martyre  idyllium  (3). 

23.  (F.  71-71V).  [Epistola  Pétri  Possini  adlanningum,22  aug.1679].. 

24.  (F.  72-77^).  Famosum  miraculum  de  quodam  ossiculo  bealae 
Gatharinae  recenter  divulgatum  (4).  =  BHL.,  n"  1698. 

25.  (F.  78-89^).  [De  miraculis  S.  Gatharinae  in  urbe  Golonia].  En 
allemand. 

26.  (F.  90 j.  [Hymnus]  de  sancta  Kalherina  virgine.  =  RH.,  n°  2180. 

27.  (F.  91-92V).  Notae  [Rosweydi]  in  vitam  Marculi. 

28.  (F.  93-103^).  Passio  sancti  Benedicti  qui  et  Marculus  dice- 
batur  (5).  =  BHL.,  n«  5271.  Trois  exemplaires  (6). 

Le  feuillet  104  est  blanc. 

29.  (F.  105-114^).  Metrum  heroicum  Domni  Landulfi  archiepiscopi 
Beneventani  in  honorem  S.  Mercurii  martyris.  =  Ibid.,  n°6935. 

30.  (F.  115-121).  Relatione  in  brève  forma  délia  venuta  dell'  ima- 
gine délia  Madonna  délia  Madia  nella  citta  di  Monopoli. 

Les  feuillets  121^-122^  sont  blancs. 

31.  (F.  123-127^).  Passio  sancti  Mercurii  militis  (7).  =  BHL., 
n°  5933. 

32.  (F.  128-135).  Vita  et  miracula  B.  Elisabethae  Reutensis  ac 
gormanice  versa  a  Roderigo  Atzemio  Sigenensi  logicae  auditoro 
Coloniae. 

33.  (F.  136-143).  Vita  beatae  Elizabet  virginis  olim  in  Rutli 
Gonstantiensis  dioccesis  conscripta  a  domino  Gonrado  praeposito 
monasterii  in  Walsce,  eiusdem  dioecesis,  canonico  regulari  ordinis 
S.  Auguslini,  eiusdem  B.  Virginis  confessario. 


(1)  Greffrath,  au  duché  de  Berg. 

(2)  Apud  Quarcsimim,  pag.  997,  loin.  2. 

(3)  Scripdim  liomemense  auguslo  1679.  Copie  de  Pierre  Poussines. 

(4)  Ex  manuscriplo  Ruhcac  Vallis...  in  2"  parte  Novalis  sanclorum.  Cf.  De  codi- 
cihus  hngioqraphkis  loannis  Gieleinans  adiectis  anecdotis,  p.  80. 

(5)  Ex  Uodecensis  coenobu...passionali  pergameno  ms.  insigni mcnsis  novembris. 

(6)  Le  second  est  Ex  manuscriplo  Fuldensi  et  le  troisième  Ex  manuscriplo 
S.  Maximini  Trcviris. 

(7)  Ex  Uodecensis  coenobii...  passionali  pergameno  ms.  insigni  mensis  augusH 
fol.  X€V II,  pag.  A. 

OàTAL.  BIBL.  ROYALE,  T.  Y.  37 


578  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Suit  un  exemplaire  imprimé,  avec  gravure  représentant  S*«  Elisa- 
beth, de  Gebett  zu  der  seligen  Elisahetha. 

34.  (F.  146-146').  [Epislola  Danielis  Feloner.  Conslantiae,  19  iulii 

1640]. 

35.  (F.  147- 147').  [De  S.  Elisabeth  ReutensiJ  (1). 

36.  (F.  148-159').  Miracula  post  vilam  B.  Elisabethae  vulgo  Bethae 
de  Walsee  (2). 

Le  feuillet  160  est  blanc. 

37.  (F.  161-162).  Vila  sancti  Livarii Palricii  Motensis  et  niarlyris(3). 
Inc.  Fuit  in  eodem  Hugnorum  confliclu. 

38.  (F.  163-164').  [Translalionessanclae  Glodesindis]. 

39.  (F.  165-165').  Alia  breviorvita  [sanctae  Glodesindis]. 

40.  (F.  166-167).  Vila  sanctae  Glodesindis  virginis  et  abbatissae. 

41.  (F.  168-168').  De  S.  Livario.  [Notae  Papebrochm]. 

42.  (F.  169-170).  Passio,  miracula  et  translatio  sancti  Livarii  mar- 
tyris  (4). 

43.  (F.  171-171').  De  sancto  Patiente  discipulo  quarlo  boali  loannis 
evangelislae. 

44.  (F.  172-175).  Passio  S.  Maurini  levilac  et  mari  y  ris  (5).  — 
BHL.,  n°  5734. 

45.  (F.  176-187').  B.  Hieronimi  e  Corsica  vita, 

46.  (F.    188-189).    [Epistola   Ioannis   Stiphanii    Fuser,    Genuae, 
7  novembris  1664]. 

47.  (F.  190-190').  [De  B.  Hieronymo  e  Corsica]  (6). 

48.  (F.  191-192').  [Reconnaissance  des  reliques  de  S.  Barbarus, 
août  1691',  par  Mgr  Gathion  de  Galliezen,  évêque  d'Agathopolis]. 

49.  (F.  193-194').  [Notae  de  diversis  sanctis]. 

50.  (F.  195-1%').  [Varia  de  sanctis  Regicnsibus]. 

51.  (F.  197).  Index  21««  novembris. 

52.  (F.  198-204).  Vita  beatae  Delphinae  ...  scripta  per  magistrum 
Petrum  Everardum  (7). 


(1)  Ex  libro  informalionum  apud  R.  P.  Procuratorem  generalem  Romeu, 
fol.  302.  Copie  de  Papebroch. 

(2)  A  la  fin,  il  y  a  cette  note  :  Verlil  D.  lacobus  Molitor  SS.  Theol.  studioius 
Luxemburgensis. 

(3)  Exantiquissimismms.  ecclesiarum  Metensium. 

(4)  Ex  ms.  Carthusiae  Coloniensis  recenliore. 

(5)  Ex  pcrveluslo  codice  D.  Joly,  Canonici  Parisiensis.  Copie  de  Papebroch.  Ce 
manuscrit  est  aujourd'hui  le  n"  17002  des  manuscrits  latins  de  la  Bibliothèque 
nationale  de  Paris.  CF.  Culal.  cod.  hagiogr.  lai.  libr.  nalionalU  Parisiensis,  t.  III, 
p.  364. 

(6)  Ex  Historia  D.  Secundi  Lancelloli...  impressa  Venetiis  anno  1633. 

(7)  Descripla  ex  ms.  codice  Colegii  Romani  Socielatit  lesu. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  579 

53.  (F.  205-237^).  Vita  S.  Gonradi  episcopi  Gonstantiensis  (1). 
Les  feuillets  238  et  239  sont  blancs. 

54.  (F.  240-245^).  Vita  sancti  Gonradi  episcopi  Gonstantiensis.  = 
BHL.,  n"  1917,  sans  le  prologue. 

Les  feuillets  246  et  247  sont  blancs. 

55.  (F.  249-251V).  [Notae  de  S.  Gonrado]. 

56.  (F.  252-252^),  [Epistola  Iagobi  Pruggis  ad  lanningum.  Gonstan- 
tiae,  13  aprilis  1693]. 

57.  (F.  253-253^).  [Epistola  Philippi  Botting.  Weingarten,  20  iunii 
1690]. 

58.  (F.  254-266V).  Vita  S.  Gonradi  (2).  =  BHL.,  n"  1918. 

59.  (F.  267-268V).  Vita  sancti  Gonradi  Gonstantiensis  (3).  =  Ibid., 
n-  1917. 

60.  (F.  269-272).  De  S.  Gonrado.  =  Ibid.,  n°  1919.  Deux  copies. 

61.  (F.  273-274),  [Epistola  Philippi  Botting  ad  lanningum.  Wein- 
garten, 31  maii  1691]. 

62.  (F.  275-276 V).  [Epistola  Emmanuelis  Sghelstrate  ad  Papebro- 
chium,  Romae,  2    ianuarii  1690]. 

63.  (F.  277-283).  Vita  S.  Gonradi  episcopi  Gonstantiensis  secundum 
ordinem  cronologicum  (4). 

64.  (F.  284-285).  Vita  S.  Gonradi  episcopi  Gonstantiensis  (5). 

65.  (F.  286-287),  Excerpta  quaedam  ex  Historia  Gollegii  Soc.  lesu 
Constantiae  ...  pro  vita  S.  Gonradi. 

66.  (F.  288-291).  [Diplomata  Ottonis,  VIIII  kal.  maiiDGGGGLXI 
et  idus  ianuar.  anno  DGGGGLXVJ. 

67.  (F.  292-300).  [De  S.  Willeboldo  notae]. 

68.  (F.  301-304V,  307).  Historia  B.  Willeboldi  Berckheimensis  (6). 
Puis  deux  imprimés  : 

a)  Sanctorum  festivitates  quae  ex  antiqua  ecclesiae  Auximanae 
consuetudine  ...  celebrantur  ...  Macariae,  apud  Heredem  Grisei, 
1656. 

b)  S.  D.  N.  Pauli  Papae  V  Bulla  erectionis  et  conceptionis  mona- 


(1)  Cf.  BHL.,  n"  1917  sqq. 

(2)  Ex  codice  Auguslano  ms.  SS.  (Jdalrici  et  Afrae. 

(3)  Ex  Bndecensis  coenobii  ...  passionali pergameno  ms.  insigni  novembris  mensis 
fol.  CLVII,  pag.  A. 

(4)  Ce  document  est  signé  :  Franc.  Carol.  Ant.  de  Razenned  Canon.  Capituli 

Iecdesie  calhedralis. 
(5)  Ex  manuscriplo  apud  D.  Leibnilzium  ;  résumé. 
(6)  On  lit  f,  307  :  Extrada  et  fideliler  descripta  sunt  haec  ex  andquis  documentis 
el  libris  parockialibus  ...  Rothi  in  Suevia  9  maii  anno  Domini  1719.  P.  Bernardus 
Baur  Can.  Regularis. 


580  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

sterii pro  Congregatione  MonacJwrum  Silvesh mui  um  ...  Fabrioui,  ex 
typographia  César  is  Scuccioppue  an  no  1618. 

69.  (F.  322-322^).  [Epistola  Ioannis  Steinh  ad  Bollandum.  Molshe- 
mii,  17  iul.  1646]. 

70.  (F.  323-324^).  [Lettre  de  J.  Dcpassier  à  Théophilo  Raynaud. 
Abbaye  de  Sisy,  12  juin  1652]. 

71.  (F.  325-326^,  330v.336v).  Vila  bcali  Basoli  confessons  Ciliri- 
sti  (1).  =  BHL.,  n»  1034. 

72.  (F.  327-330').  Vita  S.  Bazoli  confessoris.  —  Ibid.,  n"  1034,  sauf 
le  prologue. 

73.  (F.  337-337').  Passio  S.  Belini  episcopi  Paduani  (2).  =  Ibid., 
nol086. 

Suit  un  imprimé  : 

Caroli  de  Noyelle  ...  epi»tola  de  vita  ac  morte  Ioannis  Pauli  OUva, 

74.  (F.  340).  [Nota  Bollandi  de  diversis  sanctis]. 

75.  (F.  341-347).  Vita  S.  Basoli  confessoris  (3).  —  BliL.,  n"  1034, 
le  prologue  est  omis. 

Les  feuillets  347^-348*  sont  blancs. 

76.  (F.  349).  In  vitam  S.  Basoli  praefalio  (4).  =  Jbid.,  n«  1031,  le 
prologue  seul. 

77.  (F.  350).  Serrao  de  S.  Basolo  (5). 

78.  (F.  350-350'^).  [Epistola  G.  Thiersaclt  ad  Bollandum.  Parisiis, 
20  iulii  1634]. 

79.  (F.  351-360).  Vita  sancli  Amatoris  Autisiodorensis  episcopi 
auctore,  ut  videtur,  Stephano  provinciae  Africae  presbytère  (6).  =■ 
BHL,  n°  356. 

80.  (F.  360-364).  Mamertini  abbatis  relatio  de  sua  conversionc  per 
S.  Gernianum  Aulisiodorensem  episcopum  et  de  revelalione  S.  Cor- 
codomi  diaconi  et  marlyris.  =  Jbid.,  n*»  5200. 

81.  (F.  364*^-365^).  Vita  sancti  Germani  Autosiodorensis  episcopi. 
Epistola  Conslantii.  Praefatio.  =  Ibid.,  n®  3453,  le  prologue  seul,  et 
n°  3454,  le  prologue  seul. 

Papier;  365  feuillets;  0»,324  X  0»,21:XVII«  siècle.  F.  248,  gravure  représen- 
tant la  consécration  de  la  chapelle  d'Einsiedeln,  B.  Schraman  delin.  B.  Kiliar 
sculp.  anno  1660,  et  f.  305  :  Der  IVunderlhiitige  Selige  Wiltibaldut.  Siuon  Sokder- 
MAiR  sculpl.  Aug[ustae]  l\indelicorum].  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre 
doré  :  Acla  Sanctorum,  25-26  novetnbrU  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  !•'. 


(1)  Ex  manuscriplo  monasterii  Boni  Fonli». 

(2)  Ex  ms.  cod.  S.  Eremi  Camaldulensis,  f.  i43.  Copie  de  Papebrocli. 

(3)  Ex  manmcripto  Accincti  monasterii.  Copie  de  Chilflet, 

(4)  Exms.  cod.  206  scr.  Reginae  Sueciae.  Copie  de  Papebroch. 

(5)  Extom.  2  Collect.  du  Chesne.  Copie  de  Bolland. 

(6)  Copie  de  F.  Chifflet. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  581 

3512.  (8957-58).  —  Collegtanea  boll^ndiana. 

1.  (F.  1).  Index  sanctorum  âT''^  novembris. 

2.  (F.  2-12).  Sancti  Appollinaris  abbatis  Cassinensis.  =   BHL., 
n"  622. 

3.  (F.  13-14^).  De  S.  Facundo  et  S.  Primilivo. 

4.  (F.  15-17').  Passio  sancti  lacobi  intercisi  (1).  =  BHL.,  no4100. 

5.  (F.  18-19).  [Dereliquiis  S.  lacobi]  (2). 

6.  (F.  19-19V).  [Lecliones  S.  lacobi]. 

7.  (F.  20).  [Epistola  Pauli  de  sancto  Hilario  ad  Rosweydum. 
Porto,  16  augusti  1608]. 

8.  (F.  21).  [De  S.  lacobo]. 

9.  (F.  22-24).  [Epistola  Gasparis  Alvari  Lousadae,  abbatis.  Bra- 
carae  Augustae,  6  augusti  MDCVIIIJ. 

10.  (F.  25-27').  Vita  sancti  Secundini. 
Le  feuillet  28  est  blanc. 

11.  (F.  29).  [Epistola  Fr.  Thomae  Sgrixi.  Lovanii,  3  octob.  1669], 

12.  (F.  29-30V).  Vita  metrica  S.  Bilhildis  (3).  =  BEL.,  n«  1333. 

13.  (F.  31-34).  Vita  B.  Bylhildis  abbatissae  (4).  =  Ibid.,  n»  1332. 

14.  (F.  35-36').  Relatio  de  B.  Domina  Bilhilde.  =  lbid.,n^  1331. 

15.  (F. 37-38').  [Epistolae  duae  Iagobi  Kritzradt  ad  Papebrochium. 
Coloniae,  24  iunii  1662  et  19  niartii  1671]. 

16.  (F.  39-52).  Vita  et  miracula  beati  Eusicii  confessons  (5).  = 
BHL.,  n"  2754. 

17.  (F.  52-53).  De  sancto  Eusicio  confessore  hymnus.  =  RH., 
n»2971. 

Les  feuillets  53'-54'  sont  blancs. 

18.  (F.  55-55').  Memoria  passionis  Dominicae  (6). 

19.  (F.  56).  [De  neo  martyre  Michaele  in  AegyptoJ. 

20.  (F.  57-59).  Vita  S.  Maximi  episcopi  Regensis. 

21.  (F.  60  63').  Vita  S.  Maximi  Regiensis.  =  BHL.,  n"  5853,  le  pro- 
logue manque. 

22.  (F.  64-69').  Vita  sancti  Maximi  episcopi  Regensis  (7).  =  Ibid., 
n°  5853,  sans  le  prologue. 


(1)  Ex  Uodecensis coenobii ...  passionali pergameno  ms.  insig ni  novembris  mensis 
fol.  CLX,  pag.  B. 

(2)  Ex  A  rchivio  basilice  Sancli  Pétri. 

(3)  Ex  veleri  pergameno  ms.  monaslerii  S.  Bilhildis. 

(4)  Ex  manuscriplo  S.  Maximini  Treviris. 

(5)  Ex  vcluslmimo  quodam  codice  manuscriplo  Bibliolhecae  Regiae  transumpto 
anno  reparalae  salutis  1622. 

(6)  Ex  manuscriplo  Ullraieclino  S.  Salvaloris.  Ce  sont  des  miracles  opérés  par 
la  dévotion  à  la  passion  du  Christ. 

(7)  Ex  manuscriplo  S''  Audomari. 


582  MAxNUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHEQUE   ROYALE 

23.  (F.  70-77^).  Vita  S.  Maximi  Regensis  episcopi.  =  lind.,  n«  5853, 
le  prologue  manque. 

24.  (F.  77^-81).  Translatio  sancti  Amandi. 

25.  (F.  82-89^;.  Vita  S.  Maximi  epi.scopi  ac  confessoris.  —  BliL., 
n°  5853. 

26.  (F.  90-91^).  Vita  S.  Maximi  Regensis  episcopi  (I). 

27.  (F.  92).  Vita  S.  Maximi  Regensis  episcopi. 

28.  (F.  93-93').  [Annunlialio  martyrologii  de  B.  Mixiini  Rpt/ftisi 
episcopoj. 

29.  (F.  94-95^).  De  S.  Modeste  episcopo  Carinthiae  apoalolo. 

30.  (F.  96-96').  [Epistola  Iacobi  Antonii  >îanzini.  Novellara, 
16  aprilis  1705]. 

31.  (F.  97-98).  [De  S.  Modeslo]. 

32.  (F.  98").  ]Epistola  Ioa.vnis  Gamans.  Fragmenlum]. 

33.  (F.  99-99^).  Brief  van  Laurent  van  de  Poêle  aan  Papebroch. 
Siena,  12  iunii  1683]. 

34.  (F.  100-105').  Legenda  S.  Maximi  Regensis  episcopi.  =  hfU.  . 
n°  3854. 

35.  (F.  106-107'').  [Epistola  Philippi  d'Aolie  ad  Bollandum  et  Bol- 
landi  responsum.  Taurini,  29  iulii  1664  et  Antverpiae,  26  septem- 
bris  1664J.  En  italien  et  en  latin. 

36.  (F.  108-109').  In  translatione  sancti  Maximi. 

37.  (F.  110-111').  [De  S.  Alano]  (2).  =  liHL.,  n<>335. 

38.  (F.  112-113'').  [Epistola  Berthou  presbiteri.  Ligueux,  28  febr. 
1664].  En  français. 

39.  (F.  114-114").  In  festo  S.  Valeriani  episcopi  Aquilensis. 
Puis  des  imprimés  : 

a)  F.  GoRXELi  CuRTi  Augustiniani  SS.  Rupertus  et  Virgilius.  Ingol- 
stadi  (deux  exemplaires). 

h)  De  vita  et  miraculis  sancti  Virgilii.  Extrait  pp.  257-287  de 
Canisius,  Antiquae  lectiones,  II,  1. 

c)  Leben  (1er  Goitseellgen  Mutte.r  Francisca  von  heiligsten  Sacra- 
ment ...  durcli  Herrn  Michael  Baptista  de  Launza.  Miinchen,  in  Verle- 
gung  loh.  Wagner  s,  1680. 

40.  (F.  291-292).  [Lettre  de  Forxeri.  Carpentras,  15  février  1751]. 

41.  (F.  293-360').  Vita  S.  Barlaam  Eremitae  et  losaphat  Indiae 
Régis.  [Variantes  lectiones]. 

Puis  les  pp.  242-340  du  Vifae  Patrum  de  Rosweyde. 

42.  (F.  410).  Index  sanclorum  28^«  novembris. 


(1)  Ex  manuscripto  Ultraieclino  S.  Salvaloris. 

(2)  Ex  veleri  Breviario  dioecesis  Corisopitenm. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  583 

43.  (F.  411-411').  [Epistola  Philippi  Alegambe  ad  Bollandum. 
Romae,  28  aprilis  1646]. 

44.  (F.  412-420^).  Acta  B.  Gherardi  Bonamici ...  relata  per  Fralrem 
Antonium  de  Terrinca  ...  anno  Domini  1691. 

45.  (F.  421).  [Epistola  Fr.  Antonii  de  Terrinca.  Florentiae, 
28  augusti  1691]. 

46.  (F.  422-422^').  [Epistola  Thomasii  Eustachu  ad  Christophorum 
Grini  S.  I.,  Fermo,  20  febr.  1673]. 

47.  (F.  423-423V).  [De  vitaB.  lacobi  délia  Marcha]. 

48.  (F.  424-431).  Vita  et  res  gestae  B.  lacobi  Piceni  a  Ioanne 
Baptista  Petrucgio  archiepiscopo  Florentino  carminé  heroico  olim 
conscripla  (1). 

49.  (F.  432).  Decretum.  Neapolitanae ...  Ganonizalionis  Beati  lacobi 
de  Marchia. 

Puis  un  exemplaire  imprimé  de  la  pièce  précédente,  et  un  autre 
de  SS.  in  Christo  Fatris  et  Domini  nosfri  Benedicti  XllI  pont.  Max. 
Constitutio  de  beato  lacoho  a  Marchia.  Romae,  1727. 

50.  (F.  438-442^).  Vita  Gregorii  papae  (2). 

51.  (F.  443-444').  Vita  beati  Andreae  Benincase  (3). 

52.  (F.  445-445').  [De  B.  Andréa  Benincasa]  (4). 

53.  (F.  446-446').  [De  corpore  B.  Conradi  Offidani]. 

54.  (F.  447-450)!  Passio  S.  Caprasii  martyris  (5).  =  BHL.,  n°  1558 
(deux  copies). 

55.  (F.  451-454.  [Epistola  Raphaelis  Badii,  ad  Antonium  Maglia- 
becchi.  Romae,  30  decembris  1692]. 

56.  (F.  455-456).  [Epistolae  Antonii  Magliabecchi  ad  Papebro- 
chium,  Florentiae,  6  decembris  1689]. 

57.  (F.  457-457').  [De  Dominico  cardinale  deRagusa].En  italien (6). 

58.  (F.  458-462).  Vita  B.  Antonii  de  S.  Germano  (7). 

59.  (F.  463).  [De  indulgenliis  ordinis  S.  Francisci]  (8). 


(1)  Est  impressa  intégra  Lugduni  in-S",  1641,  dit  une  note  de  Papebroch,  f.  424. 

(2)  Ex  manuscripto  Ullraieclino  S.  Salvaloris. 

(3)  Desumplum  ex  Iacobillo. 

(4)  Negli  Annali  di  P.  Timoteo  Botonio. 

(b)'Experg.  ms.  antiquo  Regalis  monaslerii  S.  Laurentii  vulgo  Escortai,  signala 
Passionarium  inultorum  martyrum,  et  Ex  codice  ms.  pergam.  bibliothecae  melrop. 
ceci.  Toletanae  nolalo  Sanctorale  sive  historia  martyrum. 

(6)  Extrait  Délia  prima  Parte  délie  vite  overo  fatli  memorabili  dialcuni  Papi ... 
di  Ieronimo  Garimberto  ...  In  Vinezia  appresso  Gabriel  Giolilo  de' Ferrari  1568  in-4, 
pp.  145,  146, 147  et  148.  Copie  de  Magliabecchi. 

(7)  Ex  Fr.  Ambrosio  Taegii  Mediol.  deinsigniis  ordinis  Praedical.,  tom.  3.  Copie 
de  Papebroch, 

(8)  Ces  notes  sont  imprimées  en  tête  du  Direclorium  ordinis  minorum,  de  Obser- 
vantia  provinciae  Romanae  pro  anno  1 728. 


584  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Papier;  463  feuillets;  0-,334  X  0-,21;  XVII*  siècle.  F.  415,  gravure  du  PrrRTO 
MtKTTE,  SS.  Innocenlius  et  RuIJui  martyres  quorum  corpora  in  eulena  (sic)  Mitra' 
Silvestri  in  monte  Quirinali  $ub  altari  privHegialu  in  sacelto  a  loiepho  Ghishrio 
exlructo  condita  sunt.  Ce  volume  provient  de  la  bibliothèque  des  anciens  BoUan- 
distes.  Demi-ieliiire  moderne;  au  dos,  le  titre  doré  :  Aeta  sanclonim  i?7-?S  Sorem' 
bris,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I". 

3513.  (8959-60).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index  29*«  novombris. 

2.  (F.  2-6).  Acta  S.  Salurnini  (1).  =  BHL,  n»  7499. 

3.  (F.  7-8).  Notatio  in  vilam  S.  Salurnini. 

4.  (F.  9-10).  Acta  sancti  Saturnin!  raarlyris  (2). 

5.  (F.  11-11*).  Passio  S.  Salurnini  et  sociorum  (3). 

6.  (F.  12).  In  feslo  sanctorum  Dionysii,  Huslici  et  Eleulherii  (4). 

7.  (F.  13-15»).  Passio  sancti  Salurnini  episcopi. 
Le  feuillet  16  est  blanc. 

8.  (F.  17-17*).  Passio  SS.  Salurnini  et  Sisinnii  (5). 
Le  feuillet  18  est  blanc. 

9.  (F.  19-20).  De  adventu  S.  Salurnini  in  Hispaniam. 

10.  (F.  20-20*).  Trunslatio  corporis  sancti  Salurnini. 
Le  feuillet  21  est  blanc. 

11.  (F.  22).  S.  Saturninus  episcopus  Tolosanus  (6). 

12.  (F.  23).  [De  S.  Saturnino  notaej. 

13.  (F.  24-24').  De  donmo  Saturnino  (7). 

14.  (F.  24*-25).  De  Launebode  qui  cdificavit  templuni  (8). 

15.  (F.  26).  De  S.  Saturnino. 

16.  (F.  27-27*).  Marlyrium  S.  Salurnini  (9).  Inc.  Cum  igilur  genli- 
lium  simulacra  ac  vana  idola. 

17.  (F.  28-30).  Passio  sancti  Salurnini  Tolosae  urbis  episcopi.  = 
BEL.,  n»  7498. 

18.  (F.  31-32*).  Martyrium  sancti  Salurnini  (10).  —  Ibid., 
n»  7497  (11). 


(1)  Copie  de  Chifflet. 

(2)  Ex  legendario  S.  Theuderii.  Copie  de  Chifflet. 

(3)  Ex  leclionario  tabularii  Lateranensis.  Cf.  A.  Po.hcelkt,  Catalogué  codicum 
hagiographicorum  bibliothecarttm  romanarum  praeter  quain  Vaticanae,  p.  129. 

(4)  Ex  codice  notato  A  in  archivio  S.  loanni*  Laleranentis.  Cf.  A.  Pokcelet, 
op.  cil.,  p.  52. 

(5)  Ex  manuscriplo  Ullraiectino  S.  Salvatoris. 

(6)  Ex  Vincent.  Spec.  Ilistor.,  lib.  9,  c.  112. 

(7)  FoRTUNATU?,  lib.  2,  caim.  8. 

(8)  Ibid. 

(9)  Ex  manuscriplo  Fuldensi. 

(10)  Ex  manuscriplo  Ullraiectino  S.  Salvatoris. 

(11)  Stilo  diverso. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  585 

19.  (F.  32^-36).  Item  de  eodera  sancto.  hic.  Anno  quinto  decimo 
imperii  Tyberii  Gaesariae. 

20.  (F.  36-36^).  De  miraculis  eius  post  mortem.  Inc.  Quidam  abbas 
S.  Saturnini  una  cum  episcopo  Lemovicensi  et  abbate  sancti  Antho- 
nini  de  Zelem. 

21.  (F.  37-38^).  Acta  SS.  martyrum  Blasii  et  Demetrii.  Inc.  Beati 
martyres  Blasius  et  Demetrius. 

22.  (F.  38^-40).  In  inventione  sanctorum  martyrum  Blasii  et  Deme- 
trii. Inc.  Tempore  igitur  quo  summus  [pontifex]  Geleslinus  tertius. 

23.  (F.  41-54^').  Ofïîcia  propria  antiquissima  sanctorum  patronorum 
monasterii  Rhinoviensis. 

Suit  un  imprimé  :  Brève  ragguaglio  del  glorioso  martirio  di  quatro 
santi  nmrtiri  le  cui  sacre  reliquie  si  conservano  da  RR.  PP.  délia 
Compagnia  di  Gesu,  Ferrara,  1655. 

24.  (F.  73-76).  Vita  S.  Illuminatae  virginis.  Inc.  Igitur  beatissima 
S.  Illuminata  virgo  Domini  lesu  Christi. 

25.  (F.  11-1'è).  Sanctae  Illuminatae.  Inc.  Sancta  Illuminata  virgo 
in  partibus  provinciae  Ravennae. 

26.  (F.  79-80^).  Passio  S.  Illuminatae  virginis  et  marlyris  (1).  = 
BHL.,  n"  4267. 

27.  (F.  81-83»).  Vita  S.  Theuderii  confessons  (2).  =  Ibid.,  n«  8130. 

28.  (F.  83v).  Versus  de  S.  Theuderio  (3). 

29.  (F.  84-93).  Vita  S.  Hathumadae  (4).  =  BHL.,  n"  3763. 

30.  (F.  94-103V).  Dialogus  Agii.  =  Ibid.,  w  3764. 
Le  feuillet  104  est  blanc. 

31.  (F.  105).  Index  30'«  novembris. 

32.  (F.  106).  [De  Garolo  IV  imperatore]. 

33.  (F.  107-115).  Vita  S.  Andreae  apostoli  (5).  Inc.  Andréas  a  vico 
Bethsaida  provincia  Galileae. 

34.  (F.  115-119V).  Passio  eiusdem  S.  Andreae  apostoli.  =  BHL., 
n°  428. 

35.  (F.  119^-125).  De  miraculis  sancti  Andreae.  Inc.  Legitur  in  vita 
sancti  Gregorii  papae  quod  sex  raonasteria  construxit  in  Sicilia. 

36.  (F.  126-127).  [De  B.  Andréa]. 

37.  (F.  128-141).  Miracula  beati  Andreae  apostoli  (6).  =  BHL., 
n»  430. 


(1)  Ex  lomo  285  manuscriplo  bibliolhccae  Casinensis.  Cf.  Bibliolheca  Casinensis, 
t.  II[,  Florilegium,  p.  81. 

(2)  Ex  ms.  CluniacensL  Copie  de  Papebroch. 

(3)  Exms.  Cigniacensi. 

(4)  Ex  manuxcriplù  Dilinganis. 

(5)  Et  manuscriplo  UUraieclino  S.  Salvaloris. 

(6)  Ex  manuscriplo  sancti  Audomari. 


586  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHEQUE   ROYALE 

38.  (F.  142-143^).  Tabula  manuscripfa  quae  in  ecclesia  S.  Grogorii 
in  clivo  Scauri  Romae  publiée  proslare  solebat,  nunc  in  sacristia 
servatur  (1). 

39.  (F.  144).[Litlerae  testimoniales  Matthaei  de  Fouchespe  abbalis 
D.  Barlholomaei  de  Eechoule,  Brugis,  de  reliciuiis  ox  hoc  nion.islcrio 
in  Hispaniam  missis,  1588]  (2). 

40.  (F.  145-146^).  Passio  S.  Andreae  aposloli  (3). 

-  41.  (F.  147-147*).  [RoBERTus  Cocus.  De  S.  Andréa]. 

42.  (F.  148-149*).  [De  S.  Andréa]  (4). 

43.  (F.  150).  [Nota  Ian.ningi  de  inscriplione  Pii  II  in  S.  Andream 
prope  pontem  Milvium  Romae]. 

44.  (F.  151).  Reliquiae  S.  Andreae  apostoli  (5). 

Puis  un  imprimé  :  Litania,  aniifona  et  aratione  di  S.  Andréa. 
Napoli,  1641. 

45.  (F.  156-157*).  [Epistoia  Rbikoloi  Dbhj«ii  ad  Henschcnium. 
Leodii,  5  novembris  1665]. 

Encore  un  imprimé  :  Délia  manna  di  S.  Andréa  apostolo  (les 
feuillets  1,2, 7,  8). 

46.  (F.  160-160*).  [Notae  de  S.  Andréa]. 

47.  (F.  161).  Miracula  S.  Andreae  aposloli  (6).  —  BHL,  n°  430, 
le  commencement  du  prologue. 

48.  (F.  162-164).  Passio  sancli  Andreae  aposloli  (7).  =  Ibid.,  n''429. 

49.  (F.  164-167).  [Passio]  eiusdem.  =  /6irf.,n°428. 

50.  (F.  168-169).  De  capileS.  Andreae  (8). 

51.  (F.  170).  [Epistoia  Iacobi  Kritzradt,  29  marlii  1635]. 

52.  (F.  171-171*).  [Notae  Silvestri  Aiossae  de  S.  Andréa]. 

53.  (F.  172-172*).  [Epistoia  Matthiae  Schweister  ad  loannem  van 
Raveslein  S.  I.  Gadibus,  16  decembris  1670]. 

54.  (F.  173-174*).  [Epistoia  Iosephi  Ignatii  a  S.  Antonio  ad  Pape- 
brochium.  Tornaci,  23  septembris  1671]. 

55.  (F.  175).  [De  S.  Andreae  reliquiis  instrumentum  recognilionis 
Alexaxdri  a  Laco  abbatis  monaslerii  Cremiphanensis,  1606]. 


(1)  La  rubrique  continue  :  ^uawi  describendam  curavi  anno  1699.  C.  Iann\ing]. 

(2)  Copie  du  P.  Jean  Pinius,  qui  a  écrit  dans  la  marge  celte  note  :  Exscripsi  ex 
lipsanologio  ms.  regalis  monasterii  S.  Laurentii  Escorialensu  hoc  mense  februa- 
rio  1722  cum  ibi  degerem. 

(3)  Ex  bibliolheca  abbaliae  S.  Crucùord.  Cislerciensi* prope  Viennam  inAuslria. 

(4)  Ex  codice  600.  Bibliothecae  Valicanae. 

(5)  Ex  lipsanologio  ms.  in  fol.  regalis  monasterii  S.  Laurentii  Escurialensis  ... 
1722. 

6)  Copie  de  Papebroch. 

(7)  Ex  codice  Vaticano  5771. 

(8)  Ex  archivio  sancti  Pétri,  in  Catalogo  reliquiarum. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  587 

56.  (F.  176-177).  Vita  sancti  Troianieplscopi(l). 

57.  (F.  178-179).  In  festo  reclusionis  sancti  Simeonis.  Inc.  Reclusus 
igltur,  ut  vere  credimus. 

58.  (F.  180-181).  [Notae  de  S.  Tngdualo]. 

59.  (F.  182-183).  [Lettre  de  Nicolas  Le  Du,  recteur  de  Pommerit 
à  l'abbé  Gurgan,  2  décembre  1689J. 

60.  (F.  184-185).  [De  S.  Tugdualo]. 

61.  (F.  186-187V).  In  festo  S.  Severini  abbatis.  Inc.  Sanctus  Seve- 
rinus  in  Germania. 

62.  (F.  188).  In  festo  sancti  Tugduali  episcopi  et  confessons  (2). 

63.  (F.  188-190V).  Vita  eiusdem  sancti  Tugduali  (3).  =  BHL., 
n°  8351. 

Les  feuillets  191  et  193  sont  blancs. 

64.  (F.  193-193^).  Exemplum  pulcherrimum  de  B.  Virgine  (4). 

65.  (F.  194-194^).  [EpistolaHENRiciMoRiadBoUandum,  lOfebruarii 
1657]. 

66.  (F.  195-199).  Legenda  seu  vita  S.  Levitae  Eberhardi  famuli 
Dei  (5).  Inc.  Notissimum  est  in  terris  et  hoc  mundo  semper  quovis 
tempore  fuisse  sanctos  (6). 

67.  (F.  200-201V).  [Epistola  Iacobi  Kritzradt.  Goloniae,  27  febr. 
1671]. 

Papier;  201  feuillets;  O-^.Sa?  X  O^^U;  XVII»  siècle,  de  l'ancienne  bibliothèque 
des  BoUandisfes.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre  doré  :  Acta  Sanctorum, 
29-30  novembris  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I*''. 

3514.  (8961-62).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index  1*«  decembris. 

2.  (F.  2-6v).  Vita  S.  Eligii  Noviomensis  episcopi  (7).  =  BEL., 
n"  2474,  sans  le  prologue. 

3.  (F.  7-1 1^).  Vita  S.  Eligii  rhetorice  atque  commatice  expolita(8).=- 
BHL.,  n-  2478. 


(1)  Gregorius  Turonensis,  De  gîoria  confessorum,  cap.  58. 

(2)  Ex  breviario  Carnotensi. 

(3)  Ex  veleri  manuscriplo  abbaliae  S.  Severini  de  Castro  Nanloniae. 

(4)  Ex  manuscriplo  Minorilarum  Hibernorum  Lovanii,  in  4  cor.  rubr.  C'est  le 
n°  1332  dans  Alb.  Poncelet,  Index  miraculorum  B.  V.  Marias. 

(5)  Ex  velusto  ms.  anle  200  annos  scil.  1470  vel  80  operose  scripto.  P.  loannes 
Grothaus  p.  m.  sub  1651  lune  Praefeclus  Bibliolhecae  Coloniae  emeral  a  veleramen- 
lario  Kaulen  in  ambilu  Minorilarum  qui  acceperat  ex  aliquo  monaslerio  Cisterciensi. 
Copia  exscripla  1671,  feb.  27. 

(6)  Cf.  liHL.,  n»  2361. 

(7)  Ex  manuscriplo  Ullraiectino  S.  Salvatoris.  Résumé. 

(8)  Ex  ms.  Rubrae  vallis. 


588  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

4.  (F.  12-63).  Vita  S.  Eligii  Novioniensis  et  Tomacensis  ciTitatum 
episcopi  et  confessoris  (1).  =  laid.,  nn»*  2474-2476. 

Pais  les  pp.  145-152  du  Spicilegium  de  d'Achbrt,  t.  V. 

5.  (F.  69).  [Epistola  Iohaknis  Spies.  Luxemburgi,  22  aprilis  1623]. 

6.  (F.  70-72').  Sermo  Beati  Eligii  ad  populum  (2). 
Le  feuillet  73  est  blanc. 

7.  (F.  74-74»),  [Epistola  Alotsii  Garnobii  ad  Papebrochium, 
18  maii  1677]. 

8.  (F.  75-75'').  [Epistola  Iagobi  Botman  ad  BoUandum.  Neverii, 
5  novembris  1650]. 

9.  (F.  76).  [De  S.  Eligio  martyre  in  insuie  Sardiniae]. 

10.  (F.  77-78').  [Lettre  de  P.  Ls  Roi,  abbé  de  Mont-Saint-Éloi  à 
Henschenius,  s.  1.  et  a.].  En  français. 

11.  (F.  79-80').  [Epistola  Alani  Db  Lannot,  recloris  Atrebatensis, 
ad  Henschenium,  8  februarii  1666]. 

12.  (F.  81-81').  [Epistola  P.  Da.vielis  Simo.netti  ad  Papebrochium. 
Veneliis,  6  octobris  1681]. 

13.  (F.  82-90').  Vita  et  passione  di  santa  Candida  virgine  et  mar- 
tire  in  Venetia  appresso  Matthio  Valentini  M.  D.  C.  En  italien. 

14.  (F.  91).  [De]  S.  Candida. 

15.  (F.  92-97').  Vita  S.  Albani  martyris  Moguntini  (3).  —  BHL., 
n»  201. 

Le  feuillet  98  est  blanc. 

16.  (F.  99-101').  Vita  S.  Constantini  abbalis  (4). 

17.  (F.  102-104').  Vita  sancti  Constantiani  abbatis  et  confes- 
sons (5).  =  Z^^L.,  n«  1931. 

18.  (F.  105-107').  Vita  sancii  Constantiani  abbatis  et  confes- 
sons. = /^//L.,  n»  1931. 

19.  (F.  108).  Ex  vita  sancti  Constantiani  abbatis  et  confessoris. 
Appendix  (6). 

20.  (F.  109-109').  Vila  S.  Dominici  Saraceni  et  XVIII  sociorum  mar- 
tyriim  Gordubae  a  Ioan.  Marietta  ordinis  praedicatorum  hispanice 
scripta. 

21.  (F.  109').  Canonizalio  S.  Udalrici  episcopi. 

22.  (F.  110-112').  De  S.  Evasio  episcopo  Astensi. 


(1)  Exms.Rubraevallis. 

(2)  Ex  manuscriplo  Berliniano.  Cf.  Krusch,  JUG.,  Scr.  rer.  Meroving.,  t  IV, 
p.  749, 

(3)  Ex  manuscriplo  N.  Belforlii. 

(4)  Ex  manuscriplo  Belovacensi  studio  D.  Nicolai  Belforlii.  Cf.  BHL.,  n»  1931, 

(5)  Ex  ms.  D.  Andreae  du  Chesne. 

6)  ExcolleclionePP.  Falliensium  Parisiis. 


COLLEGTANEA   BOLLANDIANA  589 

Puis  un  imprimé  :  a)  Sacra  ritiium  congregatio Casalensis 

concessionis  seu  approhationis  leclionum  propriarum  ...  S.  Evasii. 
Tgpis  Leone  et  Maiuardi,  1732. 

b)  Les  pages  285-286,  283  et  284  du  lome  I  de  janvier  des  Ada 
sanctonnH. 

23.  (F.  117).  Invenlio  sanctorum  martyrum  Diodori  presbyteri, 
Mariani  diaconi  et  sociorum  auctore  Anastasio  bibliothecario  (1). 

24  (F.  118).  [De  S.  Florcntia  PictavisJ. 

25.  (F.  119-119^).  De  S.  loanne  martyre  Roma  Rhegium  translate. 

26.  (F.  120-126V).  Vita  S.  Gastritiani  Mediolanensis  episcopi  (2).  = 
BHL.,  n"  1646. 

27.  (F.  127-136^).  Vita  S.  Agerici  Virdunensis  episcopi  (3).  Inc. 
Impellitis  me  ac  trahilis  violentia  amabili. 

28.  (F.  137-139V).  Vita  S.  Agerici  Virdunensis  episcopi  (4). 

29.  (F.  140-146^).  Vita  S.  Agerici  Virdunensis  episcopi  (5). 

30.  (F.  147-150).  Vita  S.  Agerici  Virdunensis  episcopi  (6). 

31.  (F.  151-153).  [De  S.  Agerico]. 

32.  (F.  154-155^),  De  vita  sancti  Ansani  authore  PetroSgalo. 
Puis  un  imprimé  :  .7/  Iraccio  forte  e  benefico  panegirico  in  Iode  di 

S.  Ansano  ...  dette  del  F.  Paolo  Ant.  Appiani  ...  In  Siena,  nella  stam- 
paria  dell  Piibblico  1683. 

33.  (F.  167-168).  Passio  sancti  Amsani  (7).  =  BHL.,DP^\b. 

34.  (F.  169-169V).  Martyrium  S.  Amsani  (8). 
Le  feuillet  170  est  blanc. 

35.  (F.  171-174).  Passio  sancli  Amsani  martyris.  =  BHL.,  n°  515. 

36.  (F.  175-177).  [Epistolae  P.  Christophori  Jeger.  Ex  Sancto  Lam- 
berto,  in  Styria,  29  aug.  1683  et  5  iulii  1687J. 

37.  (F.  178- 185V).  [De  S.  Petro  Pectinario]. 
Le  feuillet  186  est  blanc. 

38.  (F.  187-188).  De  S.  Petro  Pectinario.  Supplicatio  civitatis 
senensis  pro  canonizatione. 

39.  (F.  189-189^).  Responsum  ad  quaesita  de  S.  Candida  patrona 
Innichensi. 


(1)  Cf.  fiflL.,  n»2164. 

(2)  Ex  codke  nmLrosiano  antiquo  f.  N.  n.  246.  Cf.  Anal.  Boll.,\.  XI,  p.  276. 

(3)  Elx.  ms.  Accincti  monaslerii.  Copie  de  Chifflet. 

(4)  Ex  manuscripto  Ultraieclino  S.  Salvatoris.  Résumé. 

(5)  Ex  manuscripto  N.  Uelforlii.  Même  texte  qu'au  n°  27. 

(6)  Ex  manuscripto  Hubrae  vallis.  Toujours  le  même  texte. 

(7)  Ex  Bodccensis  coenobii ...  passionali pergameno  ms.  insigni  mensis  decembris 
fol.  11. 

(8)  Ex  manuscripto  Ullraiectino  S.  Salvatoris.  Résumé. 


590  MANUSCRITS  DE   LA    BIBLIOTHEQUE   ROYALE 

40.  (F.  190-195).  Vita  beali  loannis  Gueruli  canonici  ecclesiae  Ari- 
minensis  qui  obiit  anno  1320  (!)• 

Les  feuillets  195*-197^  sont  blancs. 

41.  (F.  198-198»).  Officium  B.  loannis  Gueruli  canonici  Arimincnsis. 

42.  (F.  199).  Index  10»«  decembris. 

43.  (F.  200-201*).  Martyrium  S.Bibianac  virginis  et  Dafrosae  matris 
eius(2).  =  ^^L.,nM323. 

44.  (F.  202-202^').  De  S.  Bibiana.  En  espagnol  (3). 

45.  (F.  203-205).  Passio  beatissimae  virginis  Vivianae  et  palris  et 
matris  (4).  =  BHL,  n»  1322. 

46.  (F.  206).  Acta  Bibianae.  Quod  per  praefectura  aclurn  «nhiiidc 
Imperatori  tribuitur. 

47.  (F.  207-209).  Vita  sancti  Pétri  Rayennatis  archiepiscopi  et 
confessoris  (5).  '=-  tiHL.,n'*  6770. 

48.  (F.  210-212).  Vita  S.  Pétri  Chrysologi  archiepiscopi  Raven- 
nalis  (6).  =  Ibid.,  n"  6770. 

49.  (F.  213-216).  Vita  et  aclus  S.  Pelri  archiepiscopi  Ravennalis.  — 
i6/rf.,n»6770. 

50.  (F.  217-217^).  Ex  litteris  P.  Ioan.sis  Baptistae  Vkracis,  Medio- 
lani,  1642, 29  ian. ...  P.  loAKNrs  Caroli,  rectoris  Spirensis,  1*  martii  1642. 

51.  (F.  218-218^.  [Epistola  Alexanori  Zerchi  ad  Papebrochiura . 
Firenze,  20  iunii  1684]. 

52.  (F.  219-220'').  Copia  di  quarto  scrire  nelle  Memorie  istoriehe 
délia  citta  di  Pisa  raccoUe  da  Alons.  Paolo  Tro.hci  (7). 

53.  (F.  221-224).  [DereliquiisSS.Gamalielis.Nichodemi  et  Abibae]. 

54.  (F.  225-225*).  In  festo  sancli  Ghromalii  episcopi  Aquileicnsis. 

55.  (F.  226-227*).  [Epistola  Thomae  LinrxE.v.  Laetiis,  1638]. 
Ensuite  les  pages  535-538  des  Annales  ecclesiastici,  1. 1  de  Baronids. 


(1)  On  lit,  f.  1%,  la  note  suivante  écrite  par  Conrad  Janning  :  Praemissa  omnia 
desumpla  sunt  ex  ms.  D'  Bartholomaei  Ilippolyti  canonici  regularit  Lateranensit 
qui  ipsa  descripsil  anno  1666  ejcalio  anliquo  nu.  dequo  sic  praefalur  :  LasequenU 
vita  (tel  B.  Giovanni  si  trova  appres$o  il  signore  Giulio  Ccsare  ZanoUi  da  Rimino. 

(2)  Ex  inanuscripto  UUraieclino  S.  Salvatoris. 

(3j  Note  de  Pinius  :  Desumpsi  ex  mss.  posthumis  D.  Sieolai  Anlonii  communi- 
calis  sub  finem  anni  1721  a  Rev.  adm.  el  amplitêimo  Adriano  Connink,  proxinto 
eius  consanguineo. 

(4)  Excod.  D  Archiva  S.  Pelri  [Romae].  Cf.  A.  Poxcklït,  Catal.  cod.  hag.  lat. 
bU)l.  rom.  praeler  quain  Vaticanae,  p.  18. 

(5)  Ex  Bodecensis  coenobii  ...  passionali  pergameno  intigni  mensis  novembris 
fol.  CLXXIX. 

(6)  Ex  ms.  membr.  Caroli  Strozzi  sénat.  Florent,  n.  3.  Copie  de  Papebroch. 

(7)  La  rubrique  continue  :  c  stampate  in  Livorno  appresso  Gio.  Vinc°  Buonfigli 
anno 1682. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  591 

56.  (F.  230-234^).  Passio  sanctorum  Maximi,  Eusebli  presbyte  ri, 
Marcelli  diaconi,  etc.  (1).  =  BHL.,  n»  3970. 

Suit  un  imprimé  Kurtzer  begriff  des  Lebens  der  heiligen  Juncîc- 
frawen  und  Martyrin  Aiireliae,  avec  une  gravure  de  Daniel 
Manasbaz. 

57.  (F.  237-238^).  [De  S.  Aureliae  reliquiis  a  lohanne  Schertelio 
Roma  aliatis].  En  allemand. 

58.  (F.  239-239V).  [De  S.  Aurélia]. 

59.  (F.  240-271^).  De  origine  monasterii  viridis  vallis  (2). 

60.  (F.  272-294^').  Vita  Domini  loannis  Ruysbroeck  et  de  origine 
huius  cenobii  viridis  vallis  (3) 

Le  feuillet  295  est  blanc. 

61.  (F.  296-296^). Excerptum  expraefationeflandrica  Ms^'^praefixa 
operibus  B.  loannis  de  Ruysbroeck  par  R.  P.  Gerardum  Priorem 
domus  B.  Virginis  capellae  prope  Harn  ordinis  Garthusianorum. 

62.  (F.  297-298^').  [Epislola  Auberti  Miraei  ad  Rosweydum.  Bru- 
xellis,  15  decembris  1622]. 

Puis  des  imprimés  : 

a)  Beatmimo  D.  N.  Gregorio  XV  ....  pro  obtinenda  servi  Dei 
loannis  Rusbrochii  ...  beatificatione.  Antverpiae,  ex  officina  Planti- 
tiiana,  1623. 

b)  Relations  véritables  du  17  février  1657,  n"  7. 

63.  (F.  314-315).  De  S.  Sola  abbate. 

64.  (F.  317-3 18v).  De  S.  Lucio  confessore  (4).  =  BHL,  n"  5024. 

65.  (F.  319-3 19^).  Notatio  in  vitam  S.  Severi  Ravennatis  episcopi. 

Papier;  319  feuillets;  0™,3'27  X  0'",214;  XVII'  siècle.  F.  316,  un  dessin  à  la 
plume  S.  Xaverii  ope  pmjio  deftexus  Mediolani.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le 
titre  doré  :  Acta  Sanctorum,  1-2  decembris,  et  le  monogramme  couronné  de 
Léopold  I"  (5). 

3515.  (8963).  —  Gollegtanea  bollandiana.  Do  S.  Francisco 
Xaverio. 

1.  (F.  11-27).  Nonnulla  contra  obtrectatores  Societatis  qui  pridem 
ausi  sunt  ne^rare  S.  Fr.  Xaverium  fuisse  Societatis. 


(1)  Ex  cod.  D.  arch.  D.  Pétri.  Cf.  A.  Poncelet,  op.  cit.,  p.  16, 

{■!)  Ex  mnnuscriplo  liubee  vallis  fol.  pergameno  ex  l'aparté  Novalis  SS.  Cf.  Bol- 

tAîiDi\:ii,  De  codicibu.i  hagiographicis  Gielemans,  p.  67.  Ce  texte  a  été  publié 

dans  Anal,  lioll.,  t.  IV  (1885). 

(3)  Ex  libro  viridis  vallis  apud  Uruxellas.  Même  texte  que  la  pièce  précédente. 

(4)  Ex  codice  papyraceo  circa  an.  1400  MS.  Augustae  ad  SS.  Udal.  cl  Afram, 
lit.  I,  n.  92. 

(5)  Cf,  au  sujet  de  ce  volume,  Calai,  cod.  hagiogr.  bibl.  reg.  liruxelL,  t.  ï, 
p.  470. 


592  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

2.  (F.  28-31).  Brevis  notilia  qua  occasione  locus  del  Hito,  in  epi- 
scopatu  Conchensi  situs,  elegerit  sibi  patronuni  S.  Franciscum  Xave- 
rium,  hispanice  concinnata  a  R.  P.  Michaele  Hurtado  Toletano  et 
latine  reddila  a  P.  Ioanne  Pinio  (1). 

3.  (F.  32-32^).  [Epistola  T.  van  CAUDENBERti.^;  ad  Papol)rûfliiuni. 
Tolten,  1  iulii  1700]. 

4.  (F.  33).  [Primus  lapis  coilegiiTlieodorianiJ. 

5.  (F.  34-34V).  Terrae  motus  Hhegii  in  Calabria. 

6.  (F.  35-35^).  [De  S.  Ivenlio  et  de  S.  Francisco  Xavcrio]  (2). 

7.  (F.  3G-39*).  [Hurtado],  Brève  noticia  de  la  ocasion  en  que  la 
villa  del  Hilo  ...  elisio  â  San  Francesco  Xavier  por  Palrono  de  la 
dicha  villa  (3). 

8.  (F.  40).  [Miracle  de  S.  François-Xavier  à  Noyon]. 

9.  (F.  41).  [De  S.  Francisco  Xaverio]. 

10.  (F.  42-42*).  [Epistola  Ioannis  Francisci  Vannh  ad  Papcbro- 
chium.Romae,  21  augusti  1688]. 

11.  (F.  43).  [Note  de  Jean-Baptiste  Van  Dooren  sur  le  culle  de 
S.  François-Xavier  à  Anvers,  8  décembre  1664]. 

12.  (F.  44-45).  [Epistola  Caroli  a  Manderscheidt.  Bru.xellis, 
16  maii  1636]. 

13.  (F.  46-46'').  De  primo  lumulo  et  lapide  sepulcrali  sancli  Xaverii 
nuper  invento. 

Puis  un  imprimé  :  Helation  d'un  nouveau  miracle...  du  glorieux 
S.  François  Xavier  à  Palerme  en  Sicile...  Bruxelles,  chez  Guillaume 
Scheybels. 

14.  (F.  47-47*).  [Epistola  Petrj  Possini  ad  Papebrochium.  Romae, 
27  augusti  1678]. 

15.  (F.  48-49*).  [Litterae  Isaaci  D'Aultry  ad  Henschenium, 
24  decembris  1654].  En  italien. 

16.  (F.  50).  [Epistola  Iacobi  Schellebroot.  Rornae,  23  decem- 
bris 1656]. 

17.  (F.  51-52*).  [Epistola Vai^rii  Zani  ad  Papebrochium.  Bononiae, 
13  aug.  1692].  En  italien. 

18.  (F.  53-53*').  [Epistola  Iacobi  Kritzradt  ad  Bollandum. 
20  februarii  s.  a.]. 

19.  (F.  54-54*').  [Litterae  Andreae  archiepiscopi  Mechliniensis. 
Bruxellae,  10  maii  1660]. 

Le  feuillet  55  est  blanc. 


(1)  Copie  de  Pinius  et  approbation  de  la  version  par  Michel  Hurtado,  7  avril  1722. 

(2)  Ex  annuis  collegii  Dusseldorpiensis  el  Paderbornensis. 

(3)  Cf.  n"  2,  plus  haut. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  593 

20.  (F.  56-56'*').  [Epistola  Iagobi  Schellebroot  ad  Bollandum. 
Romae,  15  decembris  1657]. 

21.  (F.  57-58^).  [Miraculum  S.  Francisci  Xaverii.Leodii  anno  1676]. 

22.  (F.  59-59^).  [Lettre  au  bourgmestre  d'Anvers  pour  reconnaître 
la  protection  de  S.  François-Xavier  pendant  une  épidémie].  En 
flamand. 

Le  feuillet  60  est  blanc. 

23.  (F.  61  et  64).  [Litterae  datae  Neapoli  die  17*  maii  (s.  a.),  a  reve- 
rendo  pâtre  Ioanne  Paulo  Nigollello  domus  professae  praeposito 
ibidem].  Deux  copies. 

24.  (F.  62).  [Litterae  provincialis  Flandro-Belgicae  de  reliquiis 
S.  Francisci  Xaverii  datis  Annae  van  Etten,  Antverpiae,  7  octo- 
bris  1651]. 

25.  (F.  63).  [Miraculum  S.  Francisci  Xaverii  Straubingae  in. 
Bavaria]. 

26.  (F.  65).  [Epistola  Arnoldi  ad  Papebrochium.  Leobschulzii 
prope  Oppaviam  inSilesia]. 

27.  (F.  66).  Ex  litteris  P.  Francisci  Ricardi  ad  P.  Matlhiam  de 
Champs  ex  reductione  S.  Francisci  Xaverii  ad  flumen  Uruguay  in 
Paraquaria,  28  augusti  1648. 

28.  (F.  67-69).  [Litterae  Guillelmi  Thursault,  Parisiis,  13  septem- 
bris  1651]. 

Puis  deux  exemplaires  imprimés  de  S.  Xaverius  verus  Indorum 
upostolus,  Antverpiae  apud  Egidium  Verhulsf. 

29.  (F.  74-78).  [Ghristophorus  Sghorrer  S.  L].  Responsum  sub- 
misissimum  epistolae...  Principis  et  Antistitis  Frisingensis  redditum 
in  quo  séries  historica  argumenti  concionis  cuiusdam  de  neapolitano 
miraculo  S.  Francisci  Xaverii  hic  in  templo  S.  Michaelis  Societatis 
lesu  habitae  exponitur.  Monachii,  typis  Lucae  Straub,  anno  1672. 

Puis,  deux  imprimés  : 

a)  Relacion  de  un  prodigioso  milagro  que  San  Francisco  Xavier 
apostola  de  la  India  ha  hecho  en  la  cindad  de  Napoles  este  anno 
de  1634. 

h)  Relacion  de  un  prodigioso  milagro  que  el  Apostol  de  Oriente,  San 
Francisco  Xavier,  hizo  con  una  Religiosa  de  el  convento  de  Nuestra 
Senora  de  la  Purificacion  de  la  villa  de  Maymenta  en  Portugal,  a  las 
diez  de  Marco  del  anno  de  1637. 

30.  (F.  85).  Relacion  del  milagro  que  en  nuestro  colegio  de  Quito... 
obro  San  Francisco  Xavier  conel  P"  Francisco  de  Mestanza. 

Puis,  un  imprimé  :  Prodigiosa  cuiuspiam  Turcae  conversio  quae 
ope  Thaumaturgi  Xaverii  Romae  in  Novis  Carceribus  19  novembris 
anno  1687  accidit. 

F.  109-110,  il  y  a  un  autre  exemplaire  de  la  même  pièce. 

CATAL.   BIBL.  ROYALE,  T.   V.  38 


594  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

31.  (F.  88-89^  102-108').  [Litlerae  Ioannis  Baptistae  Veracis  ad 
Bollandum  et  Pinium,  Mediolani,  2  ianuarii  1647,  2  decembris  1G48, 
8  maii  1647, 5  maii  1647, 19  iunii  1647, 17  iunii  1646, 30  augusti  1646, 
6  iulii  1645. 

32.  (F.  90).  [Miraculum  S.  Francisci  Xaverii.  Graecii]. 

33.  (F.  99).  Miracula  S.  Francisci  Xaverii. 

Puis,  un  imprimé  :  Triunfo  com  que  o  coUegio  de  S.  Antan  da 
Companhia  de  lesu  da  Cidade  de  Lisboa  celebron  beatificaçâo  do  santo 
Padre  Francisco  Xavier. 

34.  (F.  110).  Miraculum  S.  Xaverii  de  Turca  converso. 

35.  (F.  111).  [Epislola  Theodori  Salminsis  ad  Bollandum.  Aquis- 
grani,  20  ianuarii  1643J. 

36.  (F.  111^).  De  miraculis  novis  ope  S.  Xaverii  palratis,  Sorae  in 
regno  Neapolilano  [ex  epislola  P.  Alotsii  BizarriJ. 

37.  (F.  112-1 14).  Conversio  Turcae  ad  invocationem  S.  Xaverii  (1). 
Trois  exemplaires. 

Les  feuillets  114^-115»  sont  blancs. 

38.  (F.  116-117^).  [Epislola  Christian!  Reichelt  ad  lanningum, 
Libiesrilz,  28  iunii  1689. 

39.  (F.  118-119).  [De  S.  Francisco  Xaverio,  notae  Ianninoi]. 

40.  (F.  120-120').  [Epislola  Pétri  Possini,  s.  1.  et  a.]. 

41.  (F.  121-122).  Miraculum  Neosladii  in  Silesia. 

42.  (F.  123-123').  Copia  dell'  aulentica  d'un  miracolo  seguito  di 
S.  Francisco  Xaverio  in  Roma. 

43.  (F.  124).  [De  feslo  S.  Francisci]. 

44.  (F.  125-126').  [Epislola  Ioannis  Dircxing  ad  Papebrochium. 
Mindae,  16  februarii  1679J. 

46.  (F.  127-127').  Supplicatio  honori  S.  Xaverii  instiluta  Lucernae. 

Puis,  des  imprimés  : 

a)  Lettre  de  Monseigneur  le  révérendissime  et  illustrissime  internonce 
apostolique  à  Monsieur  le  Recteur  magnifique...  de  Douay.  Duaci,  tgpis 
viduae  Ioannis  Serrurier  sub  signo  Salamandrae,  1663. 

h)  [Lettre  de  Denis  de  Monserrote,  vicaire  général  de  Séville, 
19  novembre  1635].  En  espagnol. 

c)  Al  sauto  apostolo  dell'  Oriente  San  Francesco  Xaverio,  Napoli,. 
appresso  Lazzaro  Scoriggio,  1628. 

d)  Paulus  papa  quintus  [de  missa  et  officio  S.  Francisci  Xaverii]. 
Bomae,  ex  tijpographia  reverendae  Camerae  apostolicae,  1619.  Deux 
exemplaires. 


(1)  On  lit  en  noie  :  Haec  verosimiliter  submùsa  fuerunl  Roma  a  P.  Aurelian(y 
de  Baenst,  tune  ibi  paenilenliario  Flandro-belga,  ad  P.  Carolum  Claesman,  cuius 
illa  est  manus.  Les  deux  autres  copies  sont  écrites  par  le  P.  Janning. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  595 

e)  {^Lettre  des  "  Deputati  per  la  sainte  délia  fedelissima  città  di 
Napoli  „,  au  général  de  la  Compagnie  de  Jésus,  août  1656].  En  italien. 

f)  Relations  véritables,  W  3,  du  20  ja?ivier  1657,  à  Bruxelles. 

g)  [Lettre  de  Carlo  Nembrini,  écéque  de  Parme,  1657.  In  Parma 
per  Erasmo  Viotti  stanpatore  episcopale^.  En  italien. 

h)  Decretum  [congregationis  Bituum]  28  aprilis  1663.  Romae,  ex 
typographia  reverendae  Camerae  apostolicae,  1663. 

i)  Alexander  papa  VII.  [Decretum  18  iunii  1663]. 

k)  Clemens  papa  X.  [^Decretum  14  iunii  1670]. 

l)  [Décréta  congregationis  Bituum  29  decembris  1691  et  30  mar- 
tii  1697]. 

m)  [Missa  et  officium  in  festo  S.  Francise  i  Xaverii]. 

n)  [Decretum  congregationis  Rituum,  10  aprilis  1726]. 

46.  (F.  144-144^).  [Epistola  F.  Colins  ad  Papebrochium.  Ulys- 
sippone,  30  augusti  1688]. 

47.  (F.  145-146^).  [Epistola  Felicis  Matheo  ad  P.  Pinium.  Gala- 
tayud,  25  maii  1722]. 

48.  (F.  147-147^).  Subitanea  ex  longo  et  multiplici  morbo  sancatio 
virginis  dévote  Lovanii  ad  invocationem  S.  Xaverii  anno  1716. 

49.  (F.  148-152^).  DebeatificationeetcanonizationeB.P.F.Xaverii. 
Les  feuillets  153-156  sont  blancs. 

Suit  un  exemplaire  imprimé  : 

a)  De  la  Bulla  canonizationis  sancti  Francisci  Xaverii.  Madriti, 
apud  Franciscum  de  Ocampo,  anno  1635. 

b)  Relatione  délie  solennita  fatta  in  Napoli  in  honore  di  S.  Fran- 
cesco  iSaverio.  Napoli,  per  Luc'  Antonio  di  Fusco,  1657. 

c)  Officium  S.  Francisci  Xaverii.  Deux  exemplaires. 

d)  Officia  propria  sancti  Francisci  Xaverii  et  sanctae  Barbarae. 
Divione  apud  Philibertum  Charance,  via  S.  loannis,  1657. 

e)  S.  Francisco  Xaverio  ...  post  receptam  eius  patrocinio  sanitatem 
in  collegio  S.  L  Lovanii ....  Daniel  Papebroghius  ....  Eucharisticon. 
Antverpiae. 

f)  Officium  S.  Francisci  Xaverii. 

50.  (F,  196-196^).  [Epistola  Ioannis  Scholen  s.l.  et  a.  ad  Bollandum]. 

51.  (F.  197).  [Miraculum  S.  Francisci  Xaverii]. 

52.  (F.  198-199V).  [Epistola  Ioannis  Baptistae  Veragis  ad  Bollan- 
dum. Mediolani,  2  iulii  1647J. 

53.  (F.  200-200^).  [Epistola  Francisci  Vander  Veken  ad  Bollandum, 
Coloniae,  19  octobris  1657]. 

54.  (F.  201-202V).  [Epistola  Francisci  de  Paulo  Baldelli  ad  lan- 
ningum.  Gorbona,  8  octobris  1695]. 

55.  (F.  203-203^).  [Epistola  Caroli  a  Manderscheidt  ad  Papebro- 
chium. Romae,  8  maii  1677J. 


596  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

56.  (F.  204-205^).  Responsio  marchionis  Brandeburgici  [Caroli 
WiLHELMi  Friderici]  ad  litleras  abbalis  ad  duas  virgines. 

57.  (F.  206-206^).  Miracula  a  S.  Francisco  Xaverio  fada  Roniae  in 
hospitali  Laleranensi  circa  eius  feslum  1643. 

Le  feuillet  207  est  blanc. 

58.  (F.  208-208*).  Narratio  miraculi  S.  Francisci  Xaverii,  quod 
contigit  3^  ianuaiii.  [Narratio  Marcelli  Mastrilli]. 

59.  (F.  209-217,  224-234).  (Différents  documents  concernant  la 
guérison  d'Anna  Cridls,  guérie  miraculeusement,  à  Anvers,  par 
l'intercession  de  S.  François-Xavier  en  1669].  En  latin  et  en  flamand. 

60.  (F.  218-235*).  [Epistola  Pétri  Possini  ad  Dollandianos.  Romae, 
idibus  ianuariis  1676]. 

61.  (F.  236-239*^).  Miraculum  a  S.  Francisco  Xaverio  patratum  (1). 

62.  (F.  240-241).  [Alteslalio  Santilli  Sandimi  pictoris  de  imagine 
S.  Francisci  Xaverii,  21  ianuarii  1661J.  En  latin  et  en  italien. 

A  la  fin  du  volume,  il  y  a  les  imprimés  suivants  : 

a)  Devotie  van  mghen  dageii  tôt  lieu  H.  Franciscus  Xaverius. 
Gedruckt  te  Mechelen  btj  lan  laye,  1660. 

b)  Vollen  aflaet  op  den  eersten  dagh  des  iaers  als  oock  de  lerheffinyhe 
der  reliquien  van  den  hegligheti  Franciscus  Xarerius.  Mtchelen  by 
Andréas  laye. 

c)  Les  cahiers  C,  D,  E,  F,  L  ou  les  numéros  27-100,  150-162  d'un 
ouvrage  latin  sur  les  miracles  de  S.  François  Xavier. 

d)  Kurtzer  Bericht  tines  jûngst  auffen  Meer  vom  H.  Francisco 
Xaverio  geschehenen  neuen  Wunderwercks. 

e)  Brève  elogio  délia  vita  del  S.  Apostolo  deW  oriente  Francesco 
Xaverio.  In  Napoli  per  Secundino  Roncagliolo,  1642. 

f)  R.  P.  Marcelli  Mastrilli ....  iter  in  Indiatn  S.  F.  Francisci  Xaverii 
patrocinio  féliciter  peractum.  Antverpiae,  typis  loannis  Meurs ii,  1637. 

g)  Novum  beneficium  per  cxdtum  ...  itnaginis  S.  Francisci  Xaverii 
obtentum. 

Papier  ;  243  feuillets  ;  0",327  X  0»,214;  XVII*  siècle.  F.  1-10,  gravures  et  dessins, 
représentant  f.  1,  S.  François-Xavier  ressuscitant  un  enfant  mort,  Sac.  Artoninus 
BovA  Pan.  sculp.  ;  f.  2,  S.  Francùcus  Xaverius  Indiarutn  Apoâlolut;  t.  3,  gravure 
de  lo.  Rentiers  ;  f.  4,  Copia  eines  BildU  S.  F.  Xaverii ...  zu  Pastau,  C.  G.  Ammkg 
sculp.  ;  f.  5,  S.  Franciscus  Xaverius  ^'eachilem  Reginam  Temalensem  ...  instruit; 
f.  6,  Imagin  de  S.  Francisco  Xavier  ...  que  se  venera  en  la  villa  de  Hito,  'Ioannes 
Ferez  seul.  Malrili  anno  1724;  f.  7  et  f.  8,  vues  du  château  de  Xavier;  f.  9,  Sepul- 
crum  sancti  Francisci,  Fran.  Huberti;  f.  10,  dessin  colorié  d'un  autel  de  S.  Fran- 
çois-Xavier. Ce  volume  provient  de  Tancienne  bibliothèque  des  Bollandistes.  Demi- 
reliure  moderne  ;  au  dos,  le  titre  doré  :  Acta  Sanctorum,  3  decembris,  et  le  chififre 
couronné  de  Léopold  l". 


(1)  Typis  germanicis  excusum  Straubingae,  1665. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  597 

3516.  (8964).  —  Gollegtanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  [Index]. 

2.  (F.  2-4).  Vita  S.  Eloquii  (1).  =  BUL.,  n"  2516. 

3.  (F.  5-14^).  [Ghronicon  Walciodorense]  (2). 

4.  (F.  15-17).  [Ghronicon  Walciodorense]. 

5.  (F.  18-2 b).  Vita  S.  Eloquii  abbatis  (3).  =  BHL.,  n°  2515. 

6.  (F.  22-24).  Vita  S.  Eloquii  abbatis  Laticiniacensis  in  Gallia  (4).  = 
i6ïrf.,n°2515. 

7.  (F.  25-28).  Gonversio  vel  vita  beatissimi  Lucii  confessons.  = 
Ibid.,  DP  5024. 

8.  (F.  29-30).  Vita  sancti  Lucii  régis  et  confessoris.  =  Ibid., 
n°  5024. 

9.  (F.  31-34).  Gonversio  vel  vita  beatissimi  Lucii  confessoris.  = 
Ibid.,  n°  5024. 

10.  (F.  35-35^).  [Epistola  Iacobi  Prugger  ad  lanningum.  Gonstan- 
tiae,2l  lan.  1692]. 

11.  (F.  36-51V).  Vita  S.  Athalae  virginis  (5). 

12.  (F.  52-53^).  [Epistola  Iagobi  Sghellebroot  ad  Bollandum. 
Roma,  1656]. 

13.  (F.  54-58).  Vita  beatissimi  Byrini  episcopi,  Anglorum  apo- 
stoli(6).  =  BHL.,no  1361. 

14.  (F.  59-60).  Notae  in  vitam  S.  Birini. 

Puis  un  imprimé  Vita  S.  Solae,  pp.  731  à  740  et  543  à  558  de 
Canisius,  Antiquae  lediones,  II,  2. 

15.  (F.  75-78^).  Vita  S.  Sole  abbatis  Solenhofensis  in  lalinum  con- 
fecta  quam  ex  antiquis  Legendis  et  mss.  idiomate  germanico  collegit 
venerabilis  ac  religiosissimus  P.  Ioannes  Wincklerus  ordinis  S.  Bene- 
dicti,  Prior  et  administrator  monasterii  Blanckstettensis  atque  con- 
fessarius  monialium  ad  S.  Walburgam  eiusdem  ordinis  Eustadii  circa 
annum  1646  (7). 

16.  (F.  79-80^).  Legenda  S.  Galgani  confessoris  (8).  Inc.  Galganus 
Castro  Glusino  dioecesis  Vulseianne. 


(1)  ExmanuscriploUUraiectino  S.  Salvatoris. 

(2)  Fragment. 

(3)  Ex  manuscriplo  Walciodovensi. 

(4)  Ex  ms.  codice  cenobii  Elnonensis  quod  vulgo  S.  Amandidicilur. 

(5)  Ex  Bodecensis  coenobii...  Passionali pergameno  ms.  insigni  mensis  decembris 
fol.  CCXXXV.  Cf.  BHL.,  n°  740. 

(6)  Ex  velmlo  codice  ms.  in  bibliotlieca  Cotloniana  sub  effigie  Caligulae.  A .  8. 

(7)  En  marge  :  Interprelalus  est  hanc  vitam  et  sic  transmisit  propria  manu  scri- 
ptam  R.  P.  Mauritius  Chardon  Reclor  Eustadiensis  S.  I.  anno  1751. 

(8)  Copie  de  Papebroch  ex  Bibliolh.   medicea  Flor.  Plut.    20.   Cf.    BHL., 
n«  3233. 


598  MANUSCRITS  DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

17.  (F.  81-83'').  Officium  S.  Galgani  (1). 

18.  (F.  84-84^).  [Epistola  Flaviani  de  Comitibus  S.  I.  ad  Papcbro- 
chium,  Scnis,  8  septembris  1673]. 

19.  (F.  85-86').  [Brief  van  Van  de  Poelb  aan  Papebroch.  Siena, 
19  ianuari  1684].  En  flamand. 

20.  (F.  87).  Index  10  decembris. 

21.  (F.  88-96»).  Vila  sancli  Bernardini  Parmensis  episcopi  (2).  Inc. 
Sanctus  Bernardinus  cuius  vilam  cuni  Dei  auxilio  enarrare  incipimus, 
Itlerliae  natus  (3). 

22.  (F.  97-109').  De  sanclo  Bemardo  cardinale  et  Pamiensi  epi- 
scopo.  =  BHL.,  n«>- 1249  et  1250,  sans  le  prologue. 

23.  (F.  110-113').  De  sancto  Bernardo  episcopo  Parmensi.  =-  Ibid,, 
nn°»  1249  et  1250,  le  prologue  manque  (4). 

24.  (F.  114-114').  [De  S.  Sidonio  Appollinari]. 

25.  (F.  1 15-1 15').  [Epistola  Antosii  Magliabecchi  ad  Papebrochium, 
28  septembris  1688J. 

26.  (F.  116-117').  [Epistola  AndreaeCavalcasti  ad  Papebrochium. 
8  augusti  1667]. 

27.  (F.  118-125).  Vila  sancti  Berachii  confessons  et  abbatis  (5).  — 
BHL.,n?  1168. 

Les  feuillets  125'-126'sont  blancs. 

28.  (F.  127-129).  [Notae  Bollandi  de  SS.  Osmundo  et  MclesioJ. 

29.  (F.  130).  Vita  S.  démentis  presbyleri  (6).  Inc.  Erant  eodem 
tempore  insignis  Clemens  Alexandrinus  philosophus  et  Panthenus 
Stoycus. 

30.  (F.  131-131').  [Epistolae  Ioannis  Gamans  ad  Papebrochium. 
Afschaffenbourg,  10  iunii  s.  a.], 

31.  (F.  132-157).  Vila  S.  Barbarae  (7).  =  BHL.,  n»-  918  et  920. 
Suivent  deux  feuillets  imprimés  d'un  volume  des  Acta  sanctorum. 

32.  (F.  160-160').  [Epistola  Iacobi  Willi  ad  Henschenium,s.  1.  et  a]. 

33.  (F.  161-163').  Passio  S.  Barbarae  marlyris  (8).  =  BHL.,  n«  913. 


(1)  Exscripla  Senis  e  libello  perantiquo  monialium  visilalionis  U.  V.  ord.  Culer. 
anno 1630. 

(2)  Transumplum  per  Ludovicum  Martini  camere  apotlolice  nolarium  quod  ett  in 
Bibliotheca  Barbat\iana]  in  pergam.  n.  937.  Cf.  BHL.,  n»  1246  sqq. 

(3)  Ex.  ms.  cod.  CaroliSlro:zi  sénat.  Florent,  f.  168,  n.  5.  Copie  de  Papebroch. 

(4)  Ex  mss.  poslhumis  Nicolai  Antonii  communicatis  Madriti  sub  finem   1721 
a  R.  adm.  et  ampl.  [t.  Adriano  Connink proximo  eius  consanguineo. 

(5)  Ex  ms.  meinbranaceo  coenobii  canonic.  regular.  Insulae  omnium  sanctorum 
ad  lacum  Rhybium  in  Connacia. 

(6)  Ex  manuscripto  Ullraiectino  S.  Salvatoris. 
0)  Ex  ms.  Rubeae  vallis  in  4. 

(8)  Ex  ms.  Fuldensi. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  599 

Puis  deux  imprimés  : 

a)  Officium  de  S.  Barbara  virgineet  martyre.  Gandavi,  typis  Maxi- 
miliani  Graet,  1662. 

h)  Pages  143  et  144  d'un  bréviaire  :  De  S.  Barbara. 

34.  (F.  179-186).  De  translatione  corporis  gloriose  virginis  Bar- 
bare (1). 

35.  (F.  187-190).  Passio  sancte  Barbare  virginis.  =  BHL.,  n«  921. 

36.  (F.  191-193V).  In  natale  sancte  Barbare  (2).  =  Ibid.,  n«  915. 

37.  (F.  194-194V).  [Epistola  Nicolai  Muller  S.  I.  Neoburgi  ad  Danu- 
bium,  4novembris  1700]. 

38.  (F.  195).  De  reliquiis  S.  Barbarae  (3). 

39.  (F.  196-197).  Miracula  S.  Barbarae  (4). 

40.  (F.  197-197^).  Ex  sermone  de  ortu  virtulibusque  S.  Catliarinae 
authore  Ioanne  Capet,  Minorita,  1504. 

41.  (F.  198-198^).  [Epistola  Iacobi  VVilli  ad  Papebrochium,  Her- 
burgi,  29  aprilis  1771]. 

42.  (F.  199-199V).  [Epistola I. Rosenthal.  Hildesii,21  octobris  1695]. 

43.  (F.  200-203).  Translatio  corporis  sacratissimi  beatissimae 
virginis  et  martyris  Christi  Barbarae.  ==  BHL.,  n"  926. 

44.  (F.  204-204^').  [Epistola  Gasimiri  Oudin  ad  Papebrochium,  Buci- 
liaci,  6  ianuarii  1679]. 

45.  (F.  205-209,  214-214^).  [Epistolae  quatuor  Nicolai  Muller.  S.  I. 
Neoburgi,  25  novembris,  23  decembris  1700,  24  ianuarii  et  3  februarii 
1701.  —  Copia  de  una  carta  que  escrivio  el  Rey  Don  Iayme  el  segundo 
de  Aragon  al  Soldan  de  Babilonia]. 

46.  (F.  210-213).  [Iean-Ioseph  de  Fogasses,  baron  de  La  Bastie. 
Miracle  de  S*«  Barbe,  avec  attestation  de  Charles  Faber  S.  I.]. 

47.  (F.  215-215V).  De  translatione  sanctae  Barbarae  (5).  =  BHL., 
n°  922. 

48.  (F.  216-219^').  Vita  S.  Barbarae  virginis  et  martyris (6).  Inc.  Bar- 
bara gloriosissima  virgo  de  ultramarinis  orientalibus  parlibus. 

49.  (F.  220-221).  [De  translatione  S.  Barbarae]. 

50.  (F.  222-222^).  Ex  breviario  Ms.  Millestadiensi. 
Le  feuillet  223  est  blanc. 


(1)  Ex   ms.   pergameno  abbaliae   S.    Xisli   ordinis    S.    Benedicti  Placentiae 
notalo  y. 

(2)  Ex  veleri  ms.  cod.  S.  Mariae  ad  martyres. 

(3)  Ex  lipsanologio  ms.  reçfii  monaslerii  S.  Laurentii  vulgo  dicli  Escurial. 

(4)  Ex  veluslo  libro  liibl.  Jiruxellensis  colUgalo  sermoni  de  Passione  Domini 
Guillermi  de  Aquisgrano. 

(5)  Ex  Petro  Galo,  p.  1,  f.  78. 

(6)  Ex  quodam  veluslo  codice  in  archivio  calhedralis  ccclesie  Reati  asservato. 


600  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

51.  (F.  224-225).  [Epislola  F.  G.  Garnefelt  ad  Roswcydmn.  Ex 
Carthusia  Goloniensi,  25  niaii  1628]. 

52.  (F.  226-227^).  [Epistola  Leandri  Ulliedi  ad  Papebrochium, 
Romae,  28  nov.  1683]. 

53.  (F.  228-233^).  Miracula  beatissimae  virginis  et  niarlyris  Christi 
Barbarae.  =  BHL.,  nn"»"  932-954,  puis  au  lieu  du  n"  955,  un  autre 
texte,  inc.  In  Ghelria  iuxta  Rurmundam. 

Le  feuillet  234  est  blanc. 

54.  (F.  235-237).  Miracula  S.  Barbarae  (1).  —  IbhL,  nn*«  917,  959, 
958,  951,  940  et  941. 

55.  (F.  237-240*).  Miracula  quedam  de  S.  Barbara  virj^inis  et  mar- 
tyre (2).  =  Ibid.,  nn-  951, 955,  967-969. 964-96<i. 

56.  (F.  241-241V).  [De  S.  Barbara  et  de  S.  Agilolto  notao  |. 

57.  (F.  242-242*).  [Epistola  Hcrma.nni  Horst  ad  Papebrochium. 
Viennae,  10maiil671J. 

58.  (F.  243-245).  Vita  S.  Annonis  Coloniensis  archiepiscopi  (3). 
Puis  un  exemplaire  imprimé  de    Vila  S.  Annonis  archiepiscopi 

Coloniensis  compendiose  descripta. 

59.  (F.  252-253).  [Notae  de  S.  Annone]. 

60.  (F.  253v).  [Epistola  Ioannis  Velde  S.  I.  Colonie,  22  sept.  s.  a.l. 

61.  (F.  254-283).  Vita  beati  Annonis  (4).  —  BHL.,  n«  509. 

62.  (F.  284-315).  Libellus  de  translatione  S.  Annonis  archie- 
piscopi (5).  =  Ibid.,  n«»512. 

Les  feuillets  316  et  317  sont  blancs. 

63.  (P.  318-333).  Vila  sancti  Sigyranni  (6).  —  Ibid.,  n«  7715,  le 
premier  prologue  manque. 

64.  (F.  334).  [Nolae  Bollandi  de  S.  Xenophonte]. 

Papier;  334  feuillets  ;  O^Sî?  X  0-.iI4;  XVII'  el  XVIII*  siècles.  F.  86,  il  y  a  une 
gravure  de  F.  Poilly,  qui  représente  la  Vénérable  Mère  Gabrielle  de  Jémn-Marie 
d'Abbeville,  Fondatrice  des  Religieute»  Minimes  de  France.  Uemi-reliure  moderne; 
au  dos,  le  titre  doré  :  Acla  Sanclorum,  3-4  decembr'u,  avec  le  chiffre  couronné 
de  Léopold  I". 

3517.  (8965-66).  —  Collectanea  bollaxdiana. 

1.  (F.  1).  Index  5"«  decembris. 

2.  (F.  2).  De  S.  Anastasio.  [Notae  Bollandi]. 


(1)  Exms.  charlaceo  vêler i  Dni  Bernardi  Rollendor/pi  in  4». 

(2)  Ex  ms.  Carlhmiae  Coloniensis. 

(3)  Ex  ms.  UUraiectino  S.  Salvatoris.  Cf.  BflL.,  n*507  (résumé). 

(4)  Ex  ms.  pergameno  antiquo  collegiatae  S.  (icorgii  Coloniae. 

(5)  Exms.  Carmelilarum  Coloniensium  pergameno  calenalo  insigni  in  4,  nolalo 
lilt.  L.  XI,  num.  26  inlatere. 

(6)  Ex  lectionario  eius  monaslerii  fideliler  depromla. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  601 

Le  feuillet  3  est  blanc. 

3.  (F.  4-6).  Vita  beatissima  Rochi  epicopi  et  martyris  (1).  = 
BHL.,  no  7272. 

4.  (F.  7-7v).  [De  S.  RochoJ. 

5.  (F.  8).  [Epistola  L.  Iobert  S.  L  ad  Henschenium,  s.  1.  et  a.]. 

6.  (F.  9-15V).  Vita  D.  Werrici  prioris  de  Alna  (2).  =  BHL., 
n°  8865. 

7.  (F.  16-17).  [Epistola  Iagobi  Quetif  0.  P.  ad  Papebrochium. 
Parisiis,  15  iulii  1680). 

8.  (F.  18-33V).  Vita  beati  Gondisalvi  confessons  (3). 

9.  (F.  34-40).  [De  S.  Saba.  Gommentarius  praevius  Pabebroghh]. 

10.  (F.  41 -7 1^).  Vita  S.  Sabae  abbatis  autore  Cyrillo  mona- 
cho  (4).  =  l^iïL.,  n"  7406. 

11.  (F.  72-72V).  Vita  S.  Sabae  abbatis  (5). 

12.  (F.  73).  Ex  vita  S.  Sabae  quaedam  ad  situm  Laurae.  [Notae 
Papebroghii]. 

13.  (F.  74-77^).  Vita  sanctissimi  abbatis  Sabae  in  heroicum  trans- 
lata metrum  (6). 

14.  (F.  78-98).  Vita  divi  Pelini  episcopi  et  confessons  (7).  = 
BEL.,  n"  6620. 

15.  (F.  99-106^).  Miracula  eiusdem  S.  martyris  et  episcopi  Pelini.  = 
Ibid.,  n"  6621. 

Les  feuillets  107-115  sont  blancs. 

16.  (F.  1 16-13 1>).  Vita  divi  Pelini  episcopi.  =  Ibid.,  n°  6620. 

17.  (F.  132-133V).  Hymnus  de  S.  Pelino.  Inc.  Régi  regum  plebs 
devota. 

Puis,  un  exemplaire  imprimé  des  Officia  sanctorum  ...  m  metropo- 
litana  ecclesia  Bnindusina.  Lycii,  MI) CLXX  ex  typocj raphia  Pétri 
Michaelis. 

18.  (F.  140).  De  S.  Pelino  [orationes]. 

19.  (F.  141-143V).  [Offlcium  S.  Dalmatii]. 

20.  (F.  144-155^).  [Vita  S.  DalmatiiJ.  Inc.  Tempore  quo  Domini 
pietas  et  caelestis  auxilii  gratia. 


(1)  Exms.  bibliothecae  Foucquetii.  Cf.  Cal.  cod.  hagiogr.  lal.bibl.  nat.  Paris., 
1. 1,  p.  40,  nota. 

(2)  Ex  ms.  pergameno  in-4"  in  cor[io]  n[igro]  monasterii  S.  Martini  Lovanii. 
Cf.  Cat.  cod.  hagiogr.  lai  bibl.  reg.  BruxelL,  1. 1,  p.  395;  cf.  supra,  p.  116. 

(3)  Ex  leclionario  quodam  anliquo  ecclesiae  Bracarensis. 

(4)  Ex  manuscriplo  S.  Laurenlii  Leodii  veluslissimo  scriplo  anle  annum  1034. 

(5)  Ex  manuscriplo  UltraieclinoS.  Salvaloris.  Résumé. 

(6)  Ex  cod.  D  archiva  S.  Pelri.  Cf.  A.  Poncelet,  Calai,  cod.  hag.  bibl.  rom. 
praeler  quam  Valicanae,  p.  20, 

(7)  Ex  ms.  ecclesie  calhedralis  Sulmonensis. 


602  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

21.  (F.  155^-158).  In  dieoclavae  S.  Dalmalii. 

22.  (F.  159-161).  De  sancto  Dalraatio  (1). 

23.  (F.  162-162^  161').  De  sancto  Ursicino(2). 

24.  (F.  163-167).  S.  Dalmatii  vita  (3).  Inc.  Cum  sancli    Domini 
pietas  et  caeleste  auxiliura. 

Les  feuillets  167'-168'  sont  blancs. 

25.  (F.  169-170^).  Vita  sancti  Dalmatii  martyris  (4).  Inc.  Cum 
saneti  Domini  pietas. 

26.  (F.  171-171').  DeS.Basso  episcopo.  =  BHL.,n*  1042. 

27.  (F.  172-175).  De  sancto  Basso(5). 

28.  (F.  176-177^).  Copia  lilterarum  Em.  et  Rev.  D.  D.  Fran- 
cisci  S.  R.  E.  S.  Eustachii  diaconi  cardinalis  Senensis. 

29.  (F.  178-178').  Copia   cuiusdam    decreti    synodalis  dioeccsis 
Dipanensis  (6). 

30.  (F.  179).  Hymnus  S.  Bassi  cpiscopi  et  martyris. 

31.  (F.  180-183).  De  S.  Basso.  En  italien. 

32.  (F.  184-184').  [Epistola  Aegidii  Galenii  ad  Bollandum,  19  iunii 
1637]. 

33.  (F.  185-187',  190-1%').  Vitadelsanlo  padrenostro  Ampellico. 

34.  (F.  188).  In  festo  sancte  Consolate  virginis.  [Praefatio]. 

35.  (F.  188'-189).  [Hymnus  de  sancta  Consolata]. 

36.  (F.  197-199').  [Epistolae  P.  Stephani  Flisci.  Genuae,  30  aug. 
1670  et  6  scptenibris  1664]. 

37.  (F.  200-203).  Vita  S.  Nicetii  episcopi  (7).  =  BHL.,  n«  6090,  sans 
le  prologue. 

38.  (F.  204).  Index. 

39.  (F.  205-206').  [Epistola  Francisci  Piccolomini  S.  I.  ad  I.  B.  Sol- 
lerium,  Romae,  13  aprilis  1735]. 

40.  (F.  207-208).  De  inventione  corporum  SS.  Primi  et  Feliciani 
martyruni,  anno  1625. 

41.  (F.  209-224^).  Vita  B.  Simonis  conversi  in  coenobio  Alnensi.  = 
BEL.,  n»  7755. 

Le  feuillet  225  est  blanc. 

42.  (F.  226-230').  De  S.  Sintrammo  martyre  (8).  Deux  copies. 


(1)  £x  Petro  Gai.0. 

(2)  Ex  Petro  Calo. 

(3)  Ex  ins.  Legend.  Car.  Strozzi  Sen.  Florent,  n.  2°.  Copie  de  Papebroch. 

(4)  Ex  Uodecensis  coenobii ...  passionali  pergameno  nu.  insigni  mensis  decembrit 
fol.  CXCIJ. 

(5)  Ex  Petro  Calo. 

(6)  Exlracli  ex  libro  typU  impresso  Macerale  de  anno  Domini  1642. 

(7)  Ex  manuscripto  UUraieclino  S.  Salvaloris. 

(8)  Ex  codice  Bodecensi  pasêionali  Februarii,pag.  CCXXXVIII. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  603 

43.  (F.  231).  [Notae  de  eodem]. 

44.  (F.  232).  [De  sancta  Lucentia]. 

45.  (F.  232V-234V).  Mémoire  pour  S.  Lié. 

46.  (F.  235-235^).  Mémoire  pour  S**  Lucence. 

47.  (F.  236-238).  Legenda  de  sancto  Gyriaco  (1).  =  BHL,, 
n°  2063. 

48.  (F.  238^-240).  De  translatione  sancti  Cyriaci  diaconi  et  mar- 
\yY\s.  =  Ibid.,  n°2064. 

49.  (F.  240^-242).  De  miraculo  capitis  S.  Cyriaci.  =  Ihid.,  n"  2065. 

50.  (F.  242-244^).  Qualiter  brachium  S,  Cyriaci  translatum  sit  ad 
partes  transalpinas  ac  in  Banberga  reconditum  per  OUonem  impe- 
ratorem.  =  Ibid.,  n°  2066. 

51.  (F.  245-255).  Vita  S.  Nicolai  Myreorum  episcopi  cum  eius 
translatione  Barrum  (2).  =  /èirf.,  nn°«  6104-6107. 

52.  (F.  255^-256).  [De  S.  Nicolao].  =  Ibid.,  nn"'  6150  et  6151. 

53.  (F.  256-262).  De  obitu  S.  Nicolai  episcopi  et  confessons.  = 
Ibid.,  nn°«  6154,  6160  et  6108. 

54.  (F.  264-267^).  [Epistolae  Casimiri  Oudin  ad  Papebrochium. 
Buciliaci,  7  octobris  1682;  Parisiis,  2  iulii  1682J. 

55.  (F.  268-289).  De  translatione  SS.  niagni  Nicolai ...  eiusdemque 
avunculi  alterius  Nicolai,  sanctique  Theodori  martyris  pretiosi  de 
civitate  Mirrea  in  Venetias  in  S.  Nicolai  in  littore  (3).  =  BHL., 
nn°«  6200  et  6202. 

56.  (F.  290-292^),  [Recognitio  reliquiarum  S.  Nicolai  in  monasterio 
S.  Nicolai  de  Lido,  Venetiis,  anno  1634].  En  italien. 

Les  feuillets  293-295  sont  blancs. 

57.  (F.  296).  [De  S.  Nicolao].  Court  extrait. 
Les  feuillets  296^-297^  sont  blancs. 

58.  (F.  298-312).  Translatio  S.  Nicolai  archiepiscopi  per  Nigepho- 
RUM  Barensem  (4).  =  BHL.,  n°  6180. 

59.  (F.  313-322).  Translatio  sancti  Nicolai  Barium.  =  Ibid., 
nn°«  6187  et  6188. 

60.  (F.  323-335V).  Translatio  S.  Nicolai  Myrea  Barrium  auctore 
NiGEPHORO  Barrensi  (5).  ==  Ibid.,  nn»^  6180-6186. 

61.  (F.  335^-336).  De  eo  quod  sanctus  Nicholaus  ab  urbe  Leodiensi 
temporibus  Conradi  imperatoris  inguinariam  pestem  reppulerit. 


(1)  Excod.  Palalino  591. 

(2)  Ex  manuscriplo  S.  Audomari  veluslissimo. 

(3)  F.  268,  on  lit  :  A   me    C[onrado]    I[anningo]  anno  1686  in  monasterio 
S.  Nicolai  in  UUore  {vulgo de  Lido)  ...propria  manu partimdescripta. 

(4)  Ex  manuscriplo  Aquicinctino. 

(5)  Ex  manuscriplo  membranaceo  Marchianensi. 


604  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

62.  (F.  336^-337).  Qualiter  reliquiae  B.  Nicolai  episcopi  et  confes- 
sons ad  Lotharingiae  villain  qui  portus  nominatur  (vulgo  dicilur 
Orengeville)  delatae  sint.  =  BHL.,  n>»  6205. 

Les  feuillets  337^-338'  sont  blancs. 

63.  (F.  357-358^  339-343^).  [De  S.  NicolaoJ.  =-  Ihid.,  nn"  6167  et 
6172. 

64.  (F.  344-347»).  [Miracula  S.  Nicolai]  (1).  =  Ihid,  nn«-  6150, 
6151,6153,6147,6134(2). 

65.  (F.  348-349).  Vita  eiusdeni  beatisslmi  Nycholai.  —  Ibid.f 
n°6129. 

66.  (F.  350-353).  Translalio  sancti  Nicholai  episcopi  et  confes- 
sons (3).  =  Ibid.,  n*6l80,  sans  le  prologue. 

67.  (F.  354-355»).  Iohelus  monachus  de  miraculis  S.  Micolai  Ande- 
gavis  (4).  =  Ibid.,  n®  6177. 

68.  (F.  356-365).  Translatio  sanctissimi  Nicolai  episcopi  (5).  Inc. 
Gelebrantibus  Nicaenam  synodum  sanctissimo  papa  Silveslro  et 
gloriosissimo  principe  Constantino. 

69.  (F.  366-366»).  Miraculum  S.  Nicolai  de  quodam  clerico.  Inc. 
Illud  miraculum  non  est  silendum  quo  In  tempore  necessitatis 
angustie  ui'bi  Leodiccnsium. 

70.  (F.  367-369»).  Aliud  ...  aliud  [miraculum].  =  BHL.,  nn»»  6170 
et  6133. 

71.  (F.  370).  [Epislola  Casimiri  Oudin.  Buciliaci,  15  augusti  1682]. 

72.  (F.  371-371»).  Praefatio  Iohamnis  diaconi  in  vita  beati  Nicho- 
lai (6).  =  5/fL.,  n»  6104. 

73.  (F.  372-372»).  Miraculum.  Inc.  Inter  innumera  virtutura 
insignia. 

74.  (F.  373).  Ex  gazophilacio  metropolilanae  ecclesie  Viennensis. 

Papier;  373  feuillets;  0-327  X  0-,214;XVII*siècIe.  F.  263,  gravure  représentant 
S.  Nicolas.  De  l'ancienne  bibliothèque  des  BoUandistes.  Demi-reliure  moderne  ; 
au  dos,  le  titre  doré  :  Acla  Sanctorum,  5-6  decembris,  avec  le  chiffre  couronné 

de  Léopold  I". 

3518.  (8967-68).  —  Gollectanea  bollandiana. 
1.  (F.  1).  Index  7*«  decembris. 


(1)  Ex  libro  vetuslo  de  variis  SS.  vitU  in  fol.  ad  S.  Panlaleon  Coloniae. 

(2)  Slilo  mutalo. 

(3)  Ex  ms.  Passionali  pro  iunio  et  iulio  S.  Laurenlii  Leodiensis. 

(4)  Ex  cod.  S''  Germant  470  pag.  73.  Cf.  Bollaudiani,  Catal.  cod.  hagiogr.  lat. 
bibl.  nal.  Parisiensis,  t.  II,  p,  153. 

(5)  On  lit  f.  365  :  Fideliler  haec  ex  codice  Martinianae  Bibliolhecae  manu  exarato 
exscnpsit  L.  V.  P.  (Laurentius  van  Papenbroeck)  1668. 

(6)  Ex  m^s.  Signiacensi. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  605 

2.  (F.  2-3).  De  sancto  Gereboldo  episcopo  Baiocensi.  =  BHL., 
n»  3436. 

3.  (F.  4-10).  Sommario  délia  Traslazione  del  corpo  di  san  Giraido 
confessore  Pontefice  celebrata  li  26  di  Novembre  1698,  nell'  inclita 
città  di  Velletri. 

4.  (F.  11-11^).  [Epislola  Alexandri  Borgia.  Coloniae,4  martii  1714]. 
En  italien. 

5.  (F.  12-15V).  [De  S.  Geraldo]. 

6.  (F.  16-17).[VitaS.  Geraldi]. 

7.  (F.  18).  De  S.  Sabino  martyre. 

8.  (F.  19-19^).  Nota  del  P.  Cocgovayini  sopra  l'offizio  di  S.  Sa- 
vino. 

9.  (F.  20-21).  Offîcium  S.  Savini  episcopi  et  martyris. 

10.  (F.  22-23).  [Attestatio  Claudii  Clari  de  eultu  S.  Savini  in 
civitate  Caslrensi]. 

11.  (F.  24-29^).  Natalis  sancti  Romuli  episcopi  Fesulani.  =  BHL., 
n»  7329. 

12.  (F.  30-33).  Passio  sanctorum  Quirici  et  lulittae.  =  Ibid., 
no  5805(1). 

13.  (F.  33'-35).  Miracula  sancti  Sabini  martyris.  Inc.  Triginta  une 
christianissima. 

14.  (F.  36-41).  Vita  sancti  Boetii  episcopi.  =  BEL.,  n°  1388. 
Suivent  trois   feuillets  imprimés  des   Ada  Sanctorum    Aprilis, 

pp.  XXIX,  XXX,  XLII,  XLI,  XXXVI  et  XXXVII. 

15.  (F.  45-45V).  Vita  S.  Ambrosii  episcopi  (2). 

16.  (F.  46-52).  Vita  S.  Farae  (3).  =  BHL.,  n»  1487. 
Les  feuillets  52^-53^  sont  blancs. 

17.  (F.  54-55^).  Miracula  facta  per...  intercessionem  sanctarum 
Farae  virginis,  Agnetis  martiris  et  S,  Martini.  =  Ibid.,  n°  166. 

18.  (F.  56-58).  Notatio  in  vitam  S^«  Burgundofarae. 

19.  (F.  59-62).  Tempus  ordinationis  S.  Ambrosii. 

20.  (F.  63-63V).  Vita  S.  Burgundofarae.  =  BHL.,  n°  1487,  le  com- 
mencement seul. 

21.  (F.  64).  [Inscriptiones  in  templo  S.  Martini]. 

22.  (F.  65-66^).  Vita  S.  Burgundofarae  abbatissae  Evoriacensis(4).= 
BHL.,noTm. 

23.  (F.  67-74V).  Vita  S.  Burgundofarae  (5).  =  Ibid.,  n»  1487. 


(1)  Slilo  mutalo. 

(2)  Ex  manuscriplo  UUraieclino  S.  Salvatoris. 

(3)  Ex  mg.  Bertiniano  velustissimo. 

(4)  C'est  le  chapitre  III  de  la  Vie  de  S.  Eustase,  abbé  de  Luxeuil. 

(5)  Ex  manuscriplo  Bertiniano  velustissimo. 


606  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

24.  (F.  75).  De  S.  Phara  virgine(l). 

25.  (F.  76-77, 82-83).  De  S.  virgine  Phara  cl  fratribus  eius  (2). 

26.  (F.  78-81).  [De  S.  Phara]. 

27.  (F.  84-92^).  Vita  sanctae  Pharae  virginis  (3). 
Le  feuillet  93  est  blanc. 

28.  (F.  94-95).  [Nolae  de  S.  Phara]. 

29.  (F.  96-99").  [Vita  sanctae  Pharae]  (4).  —  BHL.,  n"  1487. 

30.  (F.  100).  Index  8"  decembris. 

31.  (F.  101-103).  La  vita  e  martirio  del  glorioso  santo  Apolinare 
nella  citta  di  Trieste. 

Les  feuillets  103^^-104^  sont  blancs. 

32.  (F.  105-106»).  Vita  et  martyrium  S.  Apollinaris  martyris.  — 
BEL.,  n»  633  (5). 

33.  (F.  107-107").  Passio  SS.  martyrum  Apoliniae  et  comitum 
eius(6).  =  i6/rf.,no6804. 

34.  (F.  108-112").  Sancti  Savini  episcopi  (7).  =  Ibid.,  n»  7451. 

35.  (F.  113-113").  [Epistola  Caroli  a  Manderschbidt  ad  Pape- 
brochium,  Romae,  28  februarii  1671]. 

36.  (F.  114-114").  [Epistola  Francisci  Stillsr  ad  Franciscum 
Baerlium.  Hiezinii  in  Bohemia,  30  aprilis  1688]. 

Suit  un  imprimé  :  Exemplar  soUmnis  iuramenti  feriis  beatissimae 
virgini  matri,  sine  originalis  peccati  Icibe  eoncêptae,  sacris,  Neapoli, 
ab  illustrissimo  Prorege,  Universitate,  Consiliis,  Militia,  concepti  et 
publiée  praestiti  anno  1618, 

37.  (F.  116).  Literae  sacrae  Caes.  maiestalis  ad  sanctissimum 
Dominum  nostrum  Alexandrum  VII  Romanum  Pontificem. 

38.  (F.  116).  [Epistola  Ioannis  Weter  ad  Bollandum.  Olomucii, 
15  decembris  1660]. 

39.  (F.  117-118").  [Epistola  Francisci  Henrart  S.  I.  ad  Pape- 
brochium,  Duaci,  4  septembris  1699J. 

40.  (F.  119-122").  De  confraternitate  paenitentium  alborum  sub 
litulo  quinque  plagarum  Dornini  Nostri  Ihesu  Christi  et  sacrae  con- 
ceptionis  Beatae  Mariae  instiluta  Avenione. 

41.  (F.  123-124).  Conceptio  B.  Mariae  quando  celebrari  cepta. 


(1)  Petrus  a  Natalibus,  lib.  I,  cap.  39. 

(2)  ViNCKNTios,  spéculum  hUloriale,  lib.  23,  cap.  15. 

(3)  Ex  anliquis  aucloribus  collecta,  maxime  ex  lona  ahbate. 

(4)  Expassionali  S.  Lamberliolim  S.  Victoris  Parisiensis. 

(5)  Slilo  mutalo. 

(6)  Ex  ms.  pergameno  maiorU  formae  bibliotheau    ecclesiae   melropolilanae 
Tolelane. 

(7)  In  ecclesia  S"*  lusUnae  Collegiata  Monlis  SilicU...  ex  quodam  tomo  maximo 
manuscripto  in  charta  pergamena  characltribus  antiquistimit. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  607 

42.  (F.  125-127^).  Gelebritas  conceplionis  B.  Mariae  (1). 

43.  (F.  127^-129).  Indulgenliae  anno  Domini  M.CCCG.XXXIK  in 
Bazilea  promulgatae  pro  celebratione  conceplionis  Mariae  virginis. 
Deux  copies. 

44.  (F.  129»-133).  Sermo  de  conceptione  béate  Marie. 
Puis  un  paquet  d'imprimés  : 

a)  Officium  conceptionis  B.  Mariae  virginis  immaculaiae. 
h)  Mysteria  sanctissimi  Rosarii.  Bononiae,  typis  haeredis  Antonii 
Pîsarii. 

c)  Siipplex  libellus  ad  sanctissimum  Dominum  nostrum  Innocen- 
titim  XI...  occasione  processionis  generalis  habitue  a  RR.  PP.  Ordinis 
Servorum  B.  M.  V.  Bononiae,  typis  haeredis  Dominici  Barberii  1679. 

d)  [Bulla  Innogentii  XII  de  officio  B.  Mariae  conceplionis  inima- 
culatae].  Deux  exemplaires. 

e)  [Bulla  Glementis  XI  defesto  conceplionis  B.  Mariae  immaculaiae 
de  praecepto  uhique  servando]. 

f)  Indulgentiae  perpetuae  pro  ora?itibus  ad  pulsum  salutalionis 
angelicae.  [Bulla  Benedicti  XIIIJ.  Typis  Reverendae  Camerae  aposto- 
licae  1724. 

g)  A  l'honneur  de  la  très  noble  vierge  et  princesse  sainte  Cazare. 
Avignon,  Laurens  Lemolt,  1680. 

45.  (F.  155-156).  [Lettre  de  F.  Martianay.  Avignon,  4  mai  1684]. 

46.  (F.  157-160).  De  sancta  Gazaria. 

47.  (F.  161-164).  [Lettre  de  F.  Martianay]. 

48.  (F.  165-166).  De  sancta  Gazaria. 

49.  (F.  167).  Indulgences  plénières  et  perpétuelles  concédées  par... 
le  Pape  Paul  V  en  l'église  de  S*  André  de  Villeneuve  lez-Avignon. 

Puis  deux  imprimés  : 

a)  Merveilleuse  délivrance  d'un  démoniaque  faicte  en  vertu  des 
reliques  de  la  très  noble  vierge  et  princesse  saincte  Cazarie.  Avignon, 
chez  Michel  Chastel,  1665. 

b)  Erectio  primariae  congregationis  vulgo  nuncupatae  Délia  buona 
Morte.  Romae,  1729,  typis  reverendae  Camerae  apostolicae. 

50.  (F.  175-185V).  Vita  S.  Theobaldi  abbatis  Vallium  Gernay  (2).  == 
BHL.,  n"  8030. 

51.  (F.  186-187^).  [Epistolae  Garoli  abbatis  Aureae  Vallis  ad 
Papebrochium.  In  deserto  nostro  Aureaevallensi,  2  maii  1688]. 

52.  (F.  188-189).  Ristretto  délia  vita...  del  B.  Pietro  Giacomo  da 
Pesaro. 


(1)  Ex  manuscriplo  UUraieclino  S.  Salvatoris. 

(2)  Ex  cod.  manuscriplo  S.  Vicloris  Parisiis. 


608  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

53.  (F.  190-191).  Vita  S.  Magnaiitiae  virginis  (1).  —  BHL.,n'*b\^, 
le  commencement. 

54.  (F.  192-193^).  Vita  sanctae  Magnanllae.  =  Ibid.,  n*  5148. 

55.  (F.  193^-203).  Vita  S.  Romarici  abbalis.  =  lOid.,  n*  7323. 
Puis,  un  fragment  d'imprimé,  les  pp.  97-144  de  SancU  liomanei 

comitis  Austrasii  vita,  dans  Serarius. 

56.  (F.  205-212^).  Vita  sancti  Romarici  abbalis  (2).  Inc.  Tempore 
Theodeberti  régis. 

57.  (F.  213-219V).  vila  S.  Romarici  episcopi  (3).  —  BHL.,  n»  7322. 
Deux  copies  (4). 

Le  feuillet  220  est  blanc. 

58.  (F.  221-222).  Vila  S.  Romarici  abbalis  Luxoviensis  (5). 

59.  (F.  223-227^).  De  miraculis  et  lerlia  translatione  sanctorum 
Amati,  Romarici  et  Adelphii  abbalum  (6). 

Le  feuillet  228  est  blanc. 

60.  (F.  229  et  258).  Elevatio  sanctorum  Romarici,  Amati,  Adelphii 
et  Gebelrudis  per  S.  Lconis  papac  IX  legalos.  Deux  copies. 

61.  (F.  230-231  ).  La  naissance  de  S.  Roniaric  et  sa  royale  exlraclion. 
Les  feuillets  231^-233^  sont  blancs. 

62.  (F.  234-236,  241-242).  Vita  sancli  Adelphii  confessons.  — 
BHL.,  ri»  74,  sans  le  prologue. 

63.  (F.  236-237).  De  la  translation  des  S'«  Amet,  Romary  et 
Adelphe. 

64.  (F.  238-239).  [Pièces  inlcressant  l'abbaye  do  Remiremont]. 

a)  Épitaphe  de  Madame  Agnès  de  Salen  (7). 

b)  [Reconnaissance  du  corps  de  S.  Romary,  1567]  (8). 
Les  feuillets  239-240^^  sont  blancs. 

65.  (F.  243-251).  De  miraculis  et  prima  et  secunda  translatione 
sanctorum  Amati,  Romarici  et  Adelphii  abbatum  (9). 

Les  feuillets  251^-252^  sont  blancs. 

66.  (F.  253-257^^).  De  miraculis  et  tertia  translatione  sanctorum 
Amati,  Romarici  et  Adelphii  abbalum  (10). 


(1)  Ex  ms.  Eduensi.  Copie  de  Papebroch. 

(2)  Ex  manuscriplo  Belforlii. 

(3)  Ex  manuscriplo  S.  Maximini. 

(4)  La  seconde  est  de  Chifflet 

(5)  Ex  manuscripto  VUraiectino  S.  Salvaloris.  Résumé. 

(6)  Ex  manuscriplis  codicibus  Romaricensibu».  Copie  de  Chifflet. 

(7)  Publié  dans  Guinot,  Élude  hislorique  sur  l'abbaye  de  Remiremont,  p.  124. 

(8)  Voir  ViLLEMii»,  Inventaire  des  archives  du  Chapitre  de  Remiremont,  t  II, 
layelle,  chapitre  en  général,  liasse  II,  autels  et  reliquaires. 

(9)  Ex  manuscriplis  codicibus  Romaricensibus.  Copie  de  Chifflet. 

(10)  Ex  manuscriplis  codicibus  Romaricensibus.  ÎAéme  pièce  que  plus  haut  n»  59. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  609 

67.  (F.  258-260^).  De  miraculis  et  prima  et  secunda  translatione 
SS.  Amati,  Roniarici  et  Adelfi  abbatum  (1). 

68.  (F.  261-262).  [Notae  de  S.  Romarico]. 

69.  (F.  263-267).  Richardi  pueri  felix  certamen  cum  iudaeis  (2).  = 
BHL.,  n°  7213. 

70.  (F.  268-269).  Martyrium  L.  Boetii  qui  Severinus  dictus  est  (3). 

71.  (F.  270-272V).  De  sancto  Euchario,  Valerio  et  Materno  (4).  = 
i^JÏL.,n°2655. 

Le  feuillet  273  est  blanc. 

Suit  un  feuillet  des  thèses  [quas]  Praeside  Beverendo  Pâtre  Martino 
Bressaro,  sacrae  theologiae  prof  essore  defendet  Balthazar  de  Rohiano, 
Lovanii ....  5"  iamiarii ....  1615. 

72.  (F.  276-281).  Vita  sanctorum  episcoporum  Eucharii,  Valerii  et 
Materni  (5).  =  BHL.,  n°  2655. 

73.  (F.  282-283).  Vita  S.  Eucharii  episcopi  Trevirensis  (6). 

74.  (F.  284-289V).  VitaS.Eucherii  archiepiscopiTrevirorum(7).= 
BHL.,  n°  2655,  sans  le  prologue. 

75.  (F.  290-297).  [De  SS.  Euchario,  Valerio  et  Materno  notae]. 

76.  (F.  298-298V).  Notae  in  vilam  S.  Bertulphi  confessons. 

Papier;  298  feuillets  ;  O-.SS?  X  O^.Slé;  XVIP  siècle.  F.  153,  deux  gravures  repré- 
sentant S'*  Cazarie,  l'une  signée  F.  Audran  et  l'autre  L.  David.  Ce  volume  provient 
de  l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes.  Uemi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre 
doré  :  Acta  Sanctorum,  7-8  decembris. 

3519.  (8969-71).  —  Collegtanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index  9^«  decembris. 

2.  (F.  2).  De  S.  Gypriano  abbate. 

3.  (F.  3-6v).  Passio  S.  Valeriae  virginis  (8).  =  BHL.,  n"  8478. 

4.  (F.  7-9).  Vila  beati  Gervasii.  =  Ibid.,  n"  3488. 

5.  (F.  10-13).  Vita  S.  Syri  Ticinensis  episcopi  (9).  =  Ihid.,  n"  7976. 

6.  (F.  14-17).  Vila  sanctorum  episcoporum  Siri  et  Iventii  (10).  = 
Ihid.,  n°  7976. 


(1)  Ex  m$.  codicibus  Romarkensibus.  Copie  de  Papebroch. 
(i)  Ex  manuscripto  Bclforlii. 

(3)  Ex  manuscripto  Ultraiectino  S.  Salvatoris. 

(4)  Ex  manuncripto  Ilubee  vallis. 

(5)  Ex  manuscripto  membranaceo  Marchiancnsi. 

(6)  Ex  manuscripto  Ultraiectino  S.  Salvatoris.  Résumé. 

(7)  Ex  manuscripto  S.  Laurentii  Leodii. 

(8)  Copie  de  Papebroch. 

(9)  Ex  ms.  Signiacensi.  Copie  de  Chifflet. 

(10)  Ex  Bodecensis  coenobii  ...  passionali  pergameno  ...   mensis  decembris, 
fol.  LXXXII. 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T.   V.  39 


610  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Puis  un  imprimé  Ordine  da  osservarsi  nel  Trionfo  ddla  dottrina 
cristiana.  In  Pavia  per  Carlo  de'  Roffi,  nellit  contrada  delli  orefici,  1650. 

7.  (F.  19-21).  De  S.  Syro. 

8.  (F.  22-24).  [Vita  sanctae  Leocadiae].  —  BHL.,  n"  4848. 

9.  (F.  25-25^').  [De  venerabili  Isabella  de  lesu]. 

10.  (F.  26).  [Epistola  Pétri  Pantos.  Toleli,  15  augusli  1687J.  En 
espagnol. 

11.  (F.  27-56).  Testimonio  de  las  reliquias ...  de  sanla  Leocadia. 

12.  (F.  57-62^).  Passio  vel  vila  bcatissimac  Leochadiae  virginis(l). 
Inc.  Prophetico  comprobante  testimonio. 

13.  (F.  63-64).  Vila  S.  Egberli  episcopi  Trevirensis  (*).  Ine, 
Egbertus  aeternae  memoriae  pontifex. 

Puis  la  feuille  de  titre  de  Vita  heati  Pétri  torerit.  Homae  i  /.iu,  typis 
Hieronymi  Mainardi. 

14.  (F.  66).  [De  S.  Egberto]. 

15.  (F.  67).  Index  10"  decembrls. 

16.  (F.  68-69).  Vita  sancti  Edibii  episcopi  Sucssionensis  (3).  iite. 
Gloriosus  praesul  Edibius. 

17.  (F.  71).  Passio  S.  Pauli  papae  (4).  —  liHL,,  n»  6589. 

18.  (F.  72-72').  De  S.  Iulia  virgine  Emeritae  in  Hispania. 

19.  (F.  73-75^).  Vita  S.  Sindulphi  Viennae  Allobrogum  episcopi, 
authore  Eusebio  eiusdem  socio.  Inc.  Tempore  Diocletiani  cbristianam 
religionem  saevissime  persequentis. 

20.  (F.  76-84).  Vila  S.  Sindulphi.  En  français. 
Les  feuillets  85-86  sont  blancs. 

21.  (F.  87-87^).  [Epistola  Pétri  Possini  ad  Bollandum.  Toletae, 
10  kal.  iunii  1648J. 

22.  (F.  88-91).  Translatio  corporis  sancti  Habundii.  —  Bi/L.,  n"  19. 

23.  (F.  92-94).  [DeSS.  Abundio,  Carpophoro  et  sociis]. 

24.  (F.  95-97*^).  MarlyriuraSS.Abundii.Carpophoriet  sociorum.— 
5flL.,n°1622. 

Le  feuillet  98  est  blanc. 

25.  (F.  99-102').  [De  S.  Eulalia]. 
Puis  des  imprimés  : 

a)  Officium  in  principali  festo  sanctae  Eulaliae  Emeritensis.  Romae, 
1692,  ex  typographia  Reverendae  Camerae  apostolicae. 


(1)  Ex  manuscriplo  sancti  Gisleni  in  corio  rubro  in  4'",  in  tnembrana  salis 
anliqua. 

(2)  Ex  manuscriplo  UUraieclino  S.  Salvaloris. 

(3)  Ex  manuscriplo  lielforlii. 

(4)  Ex  Bodecensis  coenobii ... passionali pergameno  ms.  insigni  mcnsisdecembris,^ 
fol.  XCII. 


COLLEGTANEA   BOLLANDIANA  611 

b)  In  festo  S.  Eulaliae.  Deux  exemplaires. 

26.  (F.  119-122^').  Passio     sanctae     Eulaliae     virginis     Emeri- 
tensis  (1).  =  BEL.,  n°  2700. 

27.  (F.  123-124).  Vita  S.  Eulaliae  Emeritensis.  Un  fragment  seule- 
ment. 

28.  (F.  125-127^').  Passio    sanctae    Eulaliae    virginis    et    marty- 
ris  (2).  =  BHL.,  n«  2700. 

29.  (F.  128).  [Epistola  Elmenhorstii,  VI  kal.  martii  1621]. 

30.  (F.  129-132V).  Martyrium  S.  Eulaliae  virginis  (3).  =  BHL., 
n°  2696. 

31.  (F.  133-134^).  Passio  sanctae  Eulaliae  virginis  (4).  =  Ibid., 
no  2696. 

32.  (F.  135-135^).  Passio  sanclae  Eulaliae  virginis  (5).  =  Ibid., 
n°  2696  (6). 

33.  (F.  136).  [De  S.  Guitmaro.  Notae  Papebrochii]. 

34.  (F.  137).  Index  ll««decembris. 

35.  (F.  138-139V).  Vita  et  actus  sancti  Damasi  pape.  =  BHL., 
n»  2087  (7). 

36.  (F.  140-148V).  Vita  S.  Damasi  papae.  =  Ibid.,  n»  2087. 

37.  (F.  149-151).  Homilia  in  S.  Damasi  papae  depositione. 

38.  (F.  152- 154^).    Vita    S.   Damasi    per    Benedictum   presbite- 
rum  (8).  =  BHL.,  n°  2088. 

39.  (F.  155-156).  Vita  S.  Damasi  papae  (9).  =  Ibid.,  n°  2085. 

40.  (F.  157-158).  De  sanctis  martyribus  Romanis  Thrasone,  Pon- 
tiano,  Praetextato,  Capitolino  et  aliis. 

41.  (F.  159).  [De  vitis  sanctorum  Senis  repertis]. 

42.  (F.  160).  [Epistola  Caroli  a  Mandersgheidt  ad  Papebrochium. 
Romae,  16  ianuarii  1677]. 

43.  (F.  161-164V).   Passio    SS.    Fusciani,   Victorici    atque    Gen- 
tiani  (10).  =  BHL.,  n"  3224. 

44.  (F.  165-168^).  Passio  sanctorum  Fusciani,  Victorici   et  Gen- 


(1)  Ex  ms.  D.  du  Chesnc. 

(2)  Ex   liodecensis   coenobii    ...  passionali  pergameno   ...   mensis  decembris, 
fol.  XCII. 

(3)  Ex  manuscriplo  Ullraieclino  S.  Salvaloris. 

(4)  Ex  manuscriplo  sancti  Audomari. 

(5)  Ex  manuscriplo  S.  Audomari  vetuslissimo. 

(6)  Slilo  mulato. 

(7)  Stilo  diverso, 

(8)  Ex  p.  2  Colleclionis  Holslenianae.  Copie  de  Papebroch. 

(9)  Ex  manuscriplo  Ullraieclino  S.  Salvaloris. 

(10)  Ex  manuscriplo  Berliniano  veluslissimo. 


612  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

tiani  (1).  Inc-  Praecavens  Diocletianus  ne  deorum  cullura  se  princi- 
pante  deficeret. 
Le  feuillet  169  est  blanc. 

45.  (F.    170-170*).   Invenlio   sanclorum    Fusciani   sociorumquc 
eius(2).  =  5//L.,no3229. 

46.  (F.  171-174*).  Passio  sanclorum  Fusciani  et  Victorici  (3).  litv. 
Tempore  Rictiovari  impiissimi  praefecti. 

47.  (F.  175-178).  Passio  sanctorum  Fusciani,  Victorici  et  Gentiani 
martyrum.  =»  BEL.,  n»  3226. 

48.  (F.  179-180).  De  translatione  eoruradem  sanctorum.  —  Ihid., 
n°  3229. 

49.  (F.  181-181').  Legenda  sanctorum  Fusciani,  Victorici  et  Gen- 
tiani. =  IbkL,  n"  3228. 

50.  (F.  182-182*).  Passio  SS.  Victorici  et  Fusciani.  Inc.  Eodem  tem- 
pore quo  Valerianus  Augustus. 

51.  (F.  182^-183).  Inventio  corporum  eorumdem. «=  BEL.,  n«  3229, 
sans  le  prologue. 

52.  (F.  184-185*).  Passio  SS.  martyrum  Faustini  {^sic)  et  Victo- 
rici (4).  =  Ibid.,  n»  3226. 

63.  (F.  186-186*).  De  sanclis  Fusciano  et  Victorico  (5). 

54.  (F.  187-187*).  Inventio  sancti  Gentiani  sociorumque  eius(6).=» 
BEL.,  n»  3229. 

55.  (F.  188-189).  Vita  S.  Euphrosyni  episcopi  (7).  —  Ibid.,  n«  2727. 
Puis  un  imprimé  Nel  célèbre  giorno  délia  festa  di  S.  Vgolino.  In 

Todiper  Crispolto  Ciccolini,  1635. 

56.  (F.  197-198).  [Epistola  Dominici  Magelotti.  Perusiae,  31  au- 
gusti  1649]. 

57.  (F.  199-200*).  Perbrevis  enarratio  sanctae  vilae  Ugolini  Mage- 
lotti. 

58.  (F.  201-217*).  Vita  B.  Davidis  monachi   claustralis  discipuli 
S.  Bemardi.  -»  BEL.,  n»  2106.  Deux  exemplaires  (8). 


(1)  Descripta  e  Legendario  Eccletiae  Collegiatae  D.  Wulfranni  urbit  Abbavillae 
dioecesis  Ambianensù. 

(2)  Excerpta  e  manuscriplo  legendario  ecclesie  collégiale  divi  Wulfrani  apud 
Abbavillam  Diocesis  A  mbianensis. 

(3)  Ex  manuscriplo  monasterii  Bonifontit. 

(4)  Ex  ms.  bibliolhecae  abbatiae  S.  Crueis  Ord.  Cisterciensit  prope  Viennam  in 
Auslria  passionali  insigni  pergameno. 

(5)  Ex  Petro  Calo,  p.  1,  f.  56. 

(6)  Ex  tomo  3  collectionis  D.  du  Chesne. 

(7)  Ex  compilatione  anonymi  cuius  prologum  vide  po$l  legendam  S.  Zenobii  ex 
bibliotheca  Medicaea  Flor.  Plut.  20.  Copie  de  Papebroch. 

(8)  Le  second  est  ex.  ms.  Bibliothecae  illustrissimi  comitis  Manderscheidl  in 
Blanckenheim. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  613 

Les  feuillets  218-219  sont  blancs. 

59.  (F.  220-220").  [Epistola  Hermanni  Grumbagh  ad  Bollandum. 
Coloniae,  18  ian.  1641]. 

60.  (F.  221-223).  Vita  S.  Synnochi.  Inc.  Fuit  vir  vitae  venerabilis 
nomine  Synnochius. 

Le  feuillet  224  est  blanc. 

61.  (F.  225-242V  et  280).  Ghronotaxis  vitae  R.  P.  Theodorici  a 
Monasterio  (l). 

62.  (F.  243-279").  Vita  VVilburgis  incluse  et  sororis  domus  sancti 
Floriani  quam  scripsit  Eynwicus  frater  eiusdem  monasterii  et  pre- 
positus.  =  BHL.,  n"  8887. 

Papier;  280  feuillets;  O^.SST  X  0'»,214;  XVII«  siècle.  F.  243,  il  y  a  une  gravure 
Effigies  R.  P.  Theodorici  Coelde.  Ph.  Fruitif.rs  delineavil.  Ce  volume  provient  des 
anciens  BoUandistes.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre  doré  :  Acta  Sanclo- 
rum,  9-11  decembris,  et  le  monogramme  couronné  de  Léopold  I*'. 

3520.  (8972-73).  —  Gollegtanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index  12  decembris. 

2.  (F.  2).  De  SS.  Hermogene,  Donato,  etc.  (2). 

3.  (F.  3-5V).  De  Paulo  Sergio  (3). 

4.  (F.  6-7).  Vita  Comani.  Inc.  Beatissimus  Gomanus  praesul. 

5.  (F.  8).  [Epistola  Iacobi  Bernard  ad  Bollandum.  Bruxellis, 
5  aug.  1634]. 

6.  (F.  9-11).  Vita  S.  Ghorentini  Gornubiae  episcopi.  =  BHL., 
n°  1594,  sans  le  prologue. 

7.  (F.  12-15V).  [Officium  S.  Gorentini]. 

8.  (F.  16).  Translatio  S.  Ghorentini.  =  BHL.,  n»  1955. 

9.  (F.  17-31V).  Vita  Finniani  Gluona  Hyrard  (4).  =  Ibid.,  n°  2989. 

10.  (F.  32).  Vita  S.  Arnoldi  (5).  =  Ibid.,  n°  685. 

11.  (F.  33-33^).  De  nonno  Francone  de  Arkenna  monacho  (6). 

12.  (F.  34-35V).  [De  Francone]. 
Les  feuillets  36  et  37  sont  blancs. 

13.  (F.  38-39").  [Epistola  Guillielmi  Van  ...  (?),  Hafniae  18  maii  1647]. 

14.  (F.  40-40^).  [Epistola  Theodori  Moreti  ad  Bollandum,  Pragae, 
3  iulii  1649]. 


(1)  Ex  ms.  operese  collecto  per  R.  P.  lacobum  Polium  Marcoduramun  ordinis 
S.  Francisci  RecoU.  di/finilorem  Coloniae. 

(2)  Ex  ms.  posthumis  Nicolai  Anlonii. 

(3)  Ex  Pelro  Calo. 

(4)  Ex  ms.  Hihernico  Seminarii  Salmanticensis  Soc.  lesu.  Cf.  supra,  p.  146. 

(5)  Ex  ms.  Ecclesiae  Arnoldi-fVeiler.  Copie  de  Papebroch. 
(G)  Ex  ms.  codice  monasterii  Rubee  Vallis. 


614  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

15.  (F.  41-42^,  50-50').  De  B.  Vicelino  (1). 

16.  (F.  43-48V).  [Epistola  Stdonis].  =  BHL.,  n°  8553. 
Les  feuillets  49  et  51  sont  blancs. 

17.  (F.  52-54^).  [Privilégia  monasterii  Segenbergensis  S.  Augu- 
stini]. 

18.  (F.  54^-55).  De  B.  Vicelino  processus  inetricus.  —  BHL., 
n°  8555. 

19.  (F.  56-65^).  [De  S.  Vicelino  et  monaslerio  Segenbergensi].  En 
allemand. 

20.  (F.  66).  [De  S.  Fabiano]. 
Les  feuillets  66^-67*'  sont  blancs. 

21.  (F.  68-68').  [Epistola  ad  PapebrochiumJ. 

22.  (F.  69).  De  S.  Lucia. 

23.  (F.  70).  Index  13"  decembris. 

24.  (F.  71-71V).  De  S.  Lucia  (2). 

25.  (F.  72-73^).  Corporis  beale  virginis  ac  martyris  Lucie  Vcnelias 
ex  Constantinopoli  urbe  translatio  (3).  —  BHL.,  n"  5000. 

Les  feuillets  74  et  75  sont  blancs. 

26.  (F.  76-77^).  An  certum  sit  S.  Luciam  virginem  Sjrracusanam 
translatam  esse  Constantinopoli  in  urbcm  Venelianam. 

Le  feuillet  78  est  blanc. 

27.  (F.  79-82).  De  translatione  S.  Luciae  virginis  et  martyris  Syra- 
cusanae. 

28.  (F.  83-83V).  [Translatio  brachii  S.  Luciae]  (4). 

29.  (F.  84-84V,  106-106').  [Epistola  Matthiae  de  Amezaoa.  Cloeste- 
rade,  1*  augusti  1651]. 

30.  (F.  85^-85).  De  translatione  sanctae  Luciae  (5). 

31.  (F.  86-87).  Translatio  S.  Luciae  virginis  martyris. 

32.  (F.  87-87V).  Ganonizatio  S.  Bernardi  abbatis.  De  S.  Bolhano 
episcopo.  De  B.  Béatrice  Estensi.  De  B.  Facio  confessore. 

33.  (F.  88-88V).  De  S.  Lucia.  [Officium]  (6). 
Puis  des  imprimés  : 

rt)  Het  Leven  ende  martijrie  van  de  Heylighe  maghet  etide  martelae- 
resse  Lucia  de  trelcke  gheviert  wordt  in  Croenenborch  Cajypelle  staende 
in  de  Clooster-Straet  hinnen  Antiverpen.  '  T Anticerpen  hy  lacob  Mesens. 

h)  Les  pp.  11-16  d'un  poème  flamand  Van  de  H.  maegket  Lucia. 


(1)  Ex  ms.  Danico. 

(2)  Ex  manuscriplo  Marchianensi  velusto. 

(3)  Ex  ms.  reginae  Sueciae. 

(4)  Cf.  BHL.,  no  4998. 

(5)  Ex  Pelro  Calo,  f.  63. 

(6)  Ex  ms.  Melensi. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  6l5 

c)  Succinto   lîagguaglio  délia  spéciale  protezione  délia    V.   e  M. 
S.  Lucia.  In  Palenno  1736. 
.  34.  (F.  105-105^).  [De  Anastasio  papa  nota  Papebroghu]. 

35.  (F.  107-107^).  [Epistola  Frangisci  Lahier  ad  Bollandum.  Insulis, 
28  iunii  1642]. 

.   36,  (F.  108-114^').  [Epislola  Thomae  Luytens,  ex  monaslerio  Lae- 
tiensi].  Ad  vitam  S.  Luciae. 

Le  feuillet  115  est  blanc. 

37.  (F.  116-116^).  [Epistola  Pétri  Francisgi  Ghifflet  ad  Hensche- 
nium.  Divione,  10  iulii  1669]. 

.  38.  (F.  117-118^).  [Epistola  Francisgi  Lahier  ad  Bollandum.  Mussi- 
ponti,  12  iunii  1647]. 

39.  (F.  119-120*).  [Epistola  Alexandri  Zampi  ad  Papebrochium. 
Bononiae,  15  decenibris  1675]. 

Puis  un  imprimé  :  Cels"''  ...  Frincipis  Ferdinandi ...  de  Furstenberg 
votiva  epigraunnata  ...  cum  poematHs  lacohi  Wallii  et  Danielis  Pape- 
brochii.  [Antverpiae  1677]. 

■  40.  (F.  136-137).  [Epistola  HugonisPeltre.  Ex  monte  divaeOdiliae 
2*  aprilis  s.  a.]. 

41.  (F.  138).  Elogium  S.Tranquilli  abbatis  Agaunensis  (1). 

42.  (F.  139-157*).  De  B.  Pontio  de  Balmeto.  =  5i/L.,  n»  6895. 
Les  feuillets  158  et  159  sont  blancs. 

43.  (F.  160-160^).  Ad  beatum  Bartholum  Silviorum  Geminianen- 
sium  (2). 

44.  (F.  161-174*).  Elogium  B.  Elizabethae  Rosetensis  abbatiae 
fundatricis. 

45.  (F.  175-176*).  [Epistola  Iagobi  Vignier  S.  L  ad  Ghristianum  Le 
Roy,  monachum  Laetiensem,  Senonis,  4  novembiis  1647]. 

46.  (F.  178-184*).  Vita  S.  Othiliae  virginis  (3).  =  BEL.,  n°  6271. 
Le  feuillet  185  est  blanc. 

47.  (F.  186).  [De  S.  Odilia  Alsatensi  et  Odilia  in  Orpio  magno]. 

48.  (F.  187-200*).  Vita  S.  Othiliae  virginis.  =  BHL.,  n»  6271. 

49.  (F.  201-206*).  Vita  S.  Othiliae  virginis  in  Alsalia  (4).  =  Ibid., 
n»  6271. 

50.  (F.  209-209*).  [Officium  sanctae  Odiliae]. 

51.  (F.  210).  [Epistola  Francisgi  Storer  S.  L  ad  Bollandum.  Ingol- 
stadii,  14  iunii  anno  1650]. 


(1)  Ex  vilis primorum  abbalum  Agaunensium  duobus  e  mss.  codicibus perveluslis. 
Copie  de  Ghifflet. 

(2)  Ex  Canlalysio  poêla  Halo  lib.  2.  epigrammalum  ad  Polydorum  Tyberluin. 

(3)  Ex  manuscriplis  DHinganis. 

(4)  Ex.membrariis  fns.  monaslerii  Windbergensis  in  Bavaria. 


616  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

52.  (F.  211-212»).  [De  S.  Odilia  (1). 

53.  (F.  213-214).  [Vita  S.  Odiliae].  =  BHL.,  n»  6171  (2). 

54.  (F.  215-215').  [Epislola  Pétri  Verrt  S.  L  ad  Papebrochium. 
Argentinae,  16  maii  1695]. 

55.  (F.  216-217).  [De  S.  Odilia]. 

56.  (F.  218-219»).  [Epistolae  Ioannis  dk  Monceaux  ad  Roswcydum. 
Namurci,  12  maii  1617  et  20  septenibri  1618]. 

57.  (F.  220-221).  [De  S.  Odilia]. 

58.  (F.  222).  [Epislola  Chiffletii.  Bruxellis,  20  ianuarii  1650]. 
Le  feuillet  223  est  blanc. 

59.  (F.  224-224').  [Epislola  Ioannis  d'Aubrbmont  ad  Bollandum. 
Parisiis,  7  maii  1650]. 

60.  (F.  225-225').  [Epislola  Huoonis  Pkltre  ad  Papebrochium.  Ex 
monte  S.  Odiliae,  22  iunii  1695J. 

61.  (F.  226-233).  Vita  béate  Odilie  (3).  —  BHL.,  n«  6271. 

62.  (F.  234-248).  Legenda  sanctae  Âdiliac  virginis  «  Ibid.,  n«  6271. 

63.  (F.  249-254',  207-208).  Ilinerarium  cuiusdam  sanclae  Crucis. 

64.  (F.  255-256').  [Epislola  fralris  Ambrosh  a  Tarento  ad  Pape- 
brochium]. 

65.  (F.  257-265).  Passio  sancli  Anlhiochi  marlyris. 

66.  (F.  265-268').  [Officium  sancli  Anlhiochi]. 

67.  (F.  269-279').  S.  Eustratii  et  sociorum  (4).  =  BHL,  n«  2778. 

68.  (F.  280-280').  Vila  S.  Edburgae  virginis  et  abbatisso  (5).  — 
76/rf.,no2384. 

69.  (F.  281-289').  Vila  S.  Aulberti  Cameracensis  et  Atrebatensis 
episcopi,  a  Fulberto  doctore  clarissimo  (6).  —  Ibid.,  n*  8»51. 

Le  feuillet  290  est  blanc. 

70.  (F.  291-292').  [De  S.  Philippo  Nerio]. 

71.  (F.  293-294').  [Epistolae  Ignatii  Pien  ad  loannem  Pien.Romae, 
20  decembris  1738,  7  septembris  1737J. 

72.  (F.  295-296).  [VitaS.  Aulberti],  cap.  XLV-XLVIL 

73.  (F.  297-298').   Succincta  rithmiticeque  édita  beati  Aulberti 
vitae  descriptio  (7).  =  BHL.,  n9  862. 

74.  (F.  299).  [Epislola  Gaspari  Alvari  Tosada.  Bracarae  Auguslae, 
XXVII  iulii  anni  M.DGIX]. 


(1)  Exms.posthumis  D.  Nicolai  Anlonii. 

(2)  Un  fragment. 

(3)  Ex  manuscripto  bibliolhecae  Valicane. 

(4)  Ex  velustUsimo  codice  ms.  Emin.  tard.  Uarberini. 

(5)  Ex  ms.  Rubee  vallis. 

(6)  Ex  manuscripto  codice  coenobii  S.  Àuberti,  quoi  canonicorum  est  régula- 
rium  in  urbe  Cameracensi. 

(7)  Ex  Bodecensis coenobii ... passionali  pergameno  ...  mensis  decembris. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  617 

75.  (F.  300-304^).  De  S.  Autberto  arcobispo  de  Braga  en  estes 
reynes  de  Portugal. 

76.  (F.  305-306 V).  f  Epistola  AuBERTiMiRAEiadRosweidum.Bruxel- 
lis,  25  februarii  1623]. 

77.  (F.  307).  Hymnus  virginalis.  =  RH.,  n°  10701. 

78.  (F.  307).  Epitaphium  S.  Hilarii  et  versus  Ottonis  abbatis  ad 
Henricum  imperatorem. 

79.  (F.  307-308).  S.  Hilarii  episcopi  miracula.  =  BUL.,  nn»^  3893- 
3901. 

80.  (F.  309-3 llv).  De  S.  Afra.  =  PL.,  t.  X,  col.  549-52. 

81.  (F.  312-322V).  Vita  sancti  Golumbae  de  Tyre  da  glass  (1).  = 
BUL.,  n»  1897. 

Le  feuillet  323  est  blanc. 

82.  (F.  324-328).  Vita  et  miracula  B.  lodoci  (2).  Inc.  Beatus  ludocus 
luthail  régis  Britonum  filius. 

83.  (F.  329-330).  Vita  S.  ludoci  (3).  =  BHL.,  n°  4511.  Des.  mutil. 
tôt  vicibus  sibi  depredatis  sigillatuni  persignum... 

84.  (F.  331-337^').  Vita  praeclarissimi  et  misericordissimi  confes- 
sons sancti  lodoci.  =  Ibid.,  n"  4505;  l'épitre  dédicatoire  manque. 

85.  (F.  338).  De  B.  Buochsano  eremita  in  episcopatu  Constantiensi. 

Papier;  338  feuillets;  O-'^S  X  0»,21;  XVII-  siècle.  F.  177,  gravure  représen- 
tant V.  P.  Anlonius  de  Grassi<;  P.  S.  Fihellvs  pinxil ;  lo.  Blondeau  sculp.  Itomac, 
1682.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre  doré  :  Acla  Sanclorum,  12-13  decem- 
bris,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  1". 

3521.  (8974-75).  —  Gollegtanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index  14'*«  decembris. 

2.  (F.  2-3).  De  SS.  lusto  et  Abundio  (4). 

3.  (F.  4-5).  Vita  S.  Spiridionis  episcopi  (5).  =  BHL.,  n°  7831. 
Puis  un  imprimé  Vera  Relatione  del  Thaumaturgo  di  Corfu  Spiri- 

dione.  In  Venetia,  per  il  Mortali,  1669. 

4.  (F.  7-7v).  De  S.  Spiridione  (6).  En  espagnol. 

5.  (F.  8).  [De  S.  Spiridione.  Nota  PAPEBRocmi]. 


(1)  Ex  ms.  seminaru  Salmanlicensis  Hibernici.  Cf.  supra,  p,  146. 

(2)  Ex  manuscripto  Parisiensi.  F.  328,  cette  note  est  précisée  par  la  suivante: 
Exscripta  Luletiae  ex  cod.  ms.  memhranaceo  quo  conlinetur  Hisloria  ccdesiastica 
Orderici  Vilalis  ...  anno  1616. 

(3)  Ex  manuscripto  S.  Maximini  Treviris. 

(4)  Ex  mss.  poslhumis  Nicolai  Ântonii  communicatis  Madriti  sub  finem  1721  a 
R.  adm.  et  amplissimo  D.  Adriano  Connink,  proximo  eius  consanguineo. 

(5)  Ex  Bodecensis  coenobii ...  passionali  pergameno  MS.  insigni  memis  Aprilis 
fol.  CCXXXVL 

(6)  Ex  mss.  poslhumis  Nicolai  Antonii. 


618  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

6.  (F.  9).  [Epistola  Iosephi  a  Ryckel,  abbalis  S.  fJortnidis.  Lovanii, 
llmaiil630J. 

7.  (F.  10-11).  Viahuniilitalis.nuncupata  viapcT  nihiluine  doclrina 
V.  P.  N.  loHANNis  A  Cruce  dcscripla. 

8.  (F.  12-45").  [Vita  S.  lohannis  a  Cruce]. 

9.  (F.  46).  Aiigustissimis  coniugibus  Lcopoldo  et  Leonore  matri- 
monium  celebrantibus  Passavii. 

10.  (F.  47).  [Epistola  F.  Iosephi  Ignatii  ad  Papebrochium.  Naniurci, 
in  vigilia  Paschatis  1677J. 

Puis  deux  décrets  imprimés  de  la  Ck)ngrégation  des  Rites,  21  ^.  .  t  a.- 
bris  1674  et  12  ianuarii  1726,  pour  la  canonisation  de  S.  Jean  de  la 
Croix. 

11.  (F.  50-50^).  [Epistola  ad  Papebrochium]. 

12.  (F.  51-57').  Miracula  quae  desunt  in  vita  S.  Agnelli  abbatis  (1). 

13.  (F.  58-68').  Natalis  S.  Agnelli  confessons  (2).  =  BHL,  n»  150. 

14.  (F.  68'-70v).  [Carmen  de  S.  Agnello].  =  Jbid.,  n«  151. 

15.  (F.  71-72).  De  obitu  domini  Gervasi  Remorum  archiepi- 
scopi  (3). 

16.  (F.  73-76).  Passio  sancti  Nichasii  marlyris  (4).  —  BHL, 
n°  6076. 

17.  (F.  77-84").  Vita  S.Nichasiiarchiepiscopi.  Liber  secundus(5).«= 
^/<i.,n«'6077. 

18.  (F.  84'-86).  De  ccclcsia  loviniana  seu  S.  Agricolae  olim 
dicta  quae  tandem  inchoata  anno  1055  in  sancti  Nichasii  nomen 
transiit  (6). 

19  .  87-90").  Passio  sancti  Nicasii  episcopi  et  niartyris  (7).  — 
BHL.,  n«  6076. 

20.  (F.  91-92").  Viro  clarissimo  atque  erudilissinio  loanni  Stiltin- 
ghio ...  Angélus  Antonius  Faber.  Venctiis,  XVI  kal.  febr.  1754. 

21.  (F.  93).  Index  15''*  decembris. 

22.  (F.  94-94").  Vita  S.  Maximini  abbalis.  [Notae]. 

23.  (F.  95-96").  Vita  S.  Maximini  (8). 


(1)  Ex  inomimenlis  NeapoUlanaeecclesiae.  Cf.  BHL.,  n'>  IW. 

(2)  Ex  cod.  Utleris  langobardicis  ms.  olim  monaslerii  \eapolilani  S.  Séverine 
ord.  S.  Bened.,  mox  card.  S.  Severinae,  nunc  Pauli  Sanclerii  Beferendarii  apoito- 
lici  eius  nepotis. 

(3)  Ex  ms.  reginae  Sueciae,  n.  1456. 

(4)  Cf.  Gesla  episcoporum  Cenomanensium. 

(5)  Scripsil  ann.  1666  propria  manu  P.  A.  Muldrac  senior  Longiponlanut 
ex  mss. 

(6)  Ex  ms.  N.  Belfortii. 

(7)  Ex  gallicis  schedulis  domini  Maugeralii  canonici  Regularig  Sparnacensis. 

(8)  Ex  ms.  S''  Audomari. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  619 

24.  (F.  97-133V).  Vita  S.  Maximini  abbatis  (I).  =  BHL.,  n^  5814. 

25.  (F.  134-137^').  Vita  sancti  Maximini  presbyteri  et  confes- 
sons (2).  =  76/f/.,  n°  5818. 

26.  (F.  138-143^',  145-146).  Conversatio  et  actus  beatissimi  atque 
sanctissimi  confessons  Christi  Maximini  (3).  =  Ibid.,  n»  5817,  sans 
la  dédicace. 

27.  (F.  144-144^,  149-151^).  Sermo  de  inventione  corporum  Patris 
Maximini  et  discipulorum  eius  (4).  =  Ibid.,  no5821. 

28.  (F.  152).  [Index  sanctorum]. 

29.  (F.  153-153^).  De  sancto  Maximino  versus,  vita  et  miracula  (5). 

30.  (F.  154-157).  Vita  S.  Maximini.  =  5flL.,n°5817. 

31.  (F.  158-182).  Vita  et  conversatio  sancti  et  Deiferi  patris  nostri 
Pauli,  eius  qui  in  monte  Latro  habitavit  (6). 

32.  (F.  183-192^).  Sancti  Patris  nostri  Nicephori  Mileti  episcopi 
vita  (7). 

33.  (F.  193-196V).  Vita  S.  Urbes(8). 

34.  (F.  197-198).  De  S*»  Urbez.  En  espagnol. 

35.  (F.  199-2C0).  [EpistolaF.BERENGERiFiENAUT  adPapebrochium. 
Dixmudis,  18  iunii  1685]. 

Papier  ;  200  feuillets;  0'°,33  X  O-^l  ;  XVII«  siècle.  F.  6,  gravure  de  S.  Spyridon  et 
f.  200  :  B.  Innocenlius  a  Clusa  Ilecollect.  tconderlick  in  deughden  en  mirakelen 
overleden  te  Roomen  den  16  decem.  1631.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre 
doré  :  Acla  Sanctorum,  14-15  decembris  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I". 

3522.  (8976-78).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index  16'*»  decembris. 

2.  (F.  2-2^).  Vita  sancti  Adonis  episcopi  Viennensis  (9).  =  BHL., 
n°  82. 

Le  feuillet  3  est  blanc. 

3.  (F.  4-6 V).  S.  Adonis  episcopi  Viennensis  (10). 


(1)  Ex  cod.  regio  descriplo  a  Domino  du  Chesne  tomo  3  colleclionis.  Variantes 
lectiones. 

(2)  Ex  ms.  reginae  Sueciae  569. 

(3)  Ex  manuscriplo  D.  Preudliomme  Canonici  Cameracensis  veluslissimo. 

(4)  Ex  cod.  1321  Regio  membraneo. 

(5)  Fideliter  transcripta  sunl  e  veluslissimo  MS.  codice  Bibliolhecae  Regiae 
Parisiorum. 

(6)  Ex  antique  ms.  codice  greco  Bibliothecae  Sforzianae per  P.  Sirmondum,  S.  /. 
Latine  versa  apud  D.  I.  B.  Marium.  Cette  version  a  été  publiée  Anal.  BolL,  t.  XI, 
1892,  p.  19  sqq. 

(7)  Copie  de  Combefis.  Cf.  Anal.  BolL,  t.  XIV,  p.  130. 

(8)  Vide  de  la  Nuza,  lom.  2,  lib.  2,  cap.  XXXYll,  *  F.  28  in  Hist.  Aragon. 

(9)  Ex  breviarioS.  Pétri  Viennensis. 

(10)  Deux  copies,  l'une  de  Chifflet  ex  breviario  ecclesie  Viennensis,  l'autre  de 
Papebroch  ex  breviario  S.  Mauricii. 


620  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Puis  un  imprimé  :  Historicher  Bericht  der  Translation  ...  dfr 
H.  Jungfrawen ...  Alhinae. 

4.  (F,  13-13^).  [Epislola  Theodori  Batalii  S.  I.  ad  lacobum  Krilz- 
radt,  19  aprilis,  Iuliaci,  s.  a.]. 

5.  (F.  \l^\.^^').  [Epistola  Ucoer  Kritzhaot  ad  BoUandum,  0  mali 
1665]. 

6.  (F.  15-15^).  [Epislola  Thbodori  Schmal  ad  lacobum  Krit/radt. 
Iuliaci,  14  aprilis  1671]. 

Puis  un  imprimé  [Epistola  Mardi  Gallii  nuntii  apostoliei,  Coloniae, 
8  mariii  1665]. 

7.  (F.  17-18).  [De  reliquiis  sanctae  Albinae  Iuliaci]. 

8.  (F.  19-24').  Legenda  sancti  Floriani.  Ine.  Ad  laudem  omnipo- 
tenlis  Dei  (1). 

Puis  un  imprimé  :  La  vita  délia  gran  serva  d'iddio  Eufrosina  .... 
In  Ferrara  nella  stamperia  CameraU,  1619, 

9.  (F.  41-42).  [De  S.  Beano.  De  S.  Karadocho  notae]. 

Puis  les  pp.  395-418  de  Canisius,  Antiguae  Udionis  t.    W    De 
Adelhaide. 

10.  (F.  58-G3').  Vita  sanctae  Adelhaidis  reginae  (i).  —  BlIL., 
no  64. 

11.  (F.  64-68').  Epitaphium  domnae  Adelheidae  Augustae.  — 
Ibid.,  n»  64. 

12.  (F.  69).  S.  Adelheidis. 

13.  (F.  70-74V).  Vita  B.  Theophanonis. 

14.  (F.  75-95').  Instrumenta  donationum    ecclesiae  S.  Euscbii 
Vercellensis. 

15.  (F.  %).  Index  17"  decembris. 

16.  (F.  97).  De  Eleutheropoli.  [Notae  Papebrochii]. 

17.  (F.  98-105).  [De  S.  Olympia  notae]. 

18.  (F.  106-107).  Passio  sexaginta  marlyrum  qui  passi  sunt  a 
Sarracenis  (3). 

19.  (F.  108).  Vita  S.  Marthae.  [Notae]. 

20.  (F.  109-128').  Vita  Guilielmiducis  Nortraanniae  (4). 

21.  (F.  129-130').  Vita  [S.  FranciJ  (5). 


(1)  Publiée  dans  les  .4na/.  Boll.,  t  XXIII  (1904),  p.  304-7. 

(2)  Ex  Bodecensis  coenobU  ...  nu.  ...  pergameno  pcusionali  insignis  decembris. 

(3)  ExcodiceD.  archivii  S.  Pétri.  Publiée  dans  Anal.  Boll.,  t.  XXIII  (1904), 
p.  300-3.  Cf.  A,  PoscELET,  Calai,  cod.  hagiogr.  hibl.  rom.  praeler  quam  Valicanaef 
p.  19,  n«  50. 

(4)  Ex  manuscriplo  Thosano.  C'est  aujourd'hui  le  ms.  n»  55  de  la  bibliothèque 
de  Bruges.  Cf.  Anal.  Boll.,  t  X,  p.  454. 

(5)  Exms.  chronico  incerli  aucloris  ...  invento  apud  PP.  ServiUu  Florenliae. 
Copie  de  Papebroch. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  621 

22.  (F.  131-134).  Vita  S.  Franci  carmelitani  (1). 

Puis  un  imprimé  :  La  vita  del  beato  Franco  Sanese  da  Grotti  .... 
escritta  del  R.  F.  F.  Gregorio  Lombardelli  da  Siena.  Firenze,  stampe- 
ria  di  BartoJommeo  Sermarfelli,  1611. 

23.  (F.  167-168).  De  S.  Lazaro. 

24.  (F.  169-171^).  Passio  sancli  Lazari  episcopi  et  martyris  (2).  = 
BHL.,  n-  4802. 

25.  (F.  172-183V).  Vita  S.  Beggae  viduae  (3).  =  Ibid.,  n»  1083. 

26.  (F.  184-187^).  Vita  sanctissimae  Beggae  viduae  (4).  Inc.  Apo- 
stolicae  aucloritatis  gloria. 

27.  (F.  188-188^).  De  S.  Lazaro,  episcopo  et  martyre  (5). 

28.  (F.  189-194^).  Catalogus  venerabilis  Beggae  matronae  paren- 
ium  et  consanguineorum  qui    vilac  sanctitate   célèbres  habentur. 

29.  (F.  195-196).  Vita  S.  Bertuini  episcopi  et  confessons  (6). 

30.  (F.  197).  Index  18''«  decembris. 

31.  (F.  198-198'').  [Epistola  P.  Georgh,  Lovaniensis  Gapucini,  ad 
Papebrochium,  Gandavi,  20  decembris  1680. 

32.  (F.  199).  De  SS.  Digno,  Bodagesilo,  Udone. 

Puis  un  imprimé  :  IDecrettim  Co?igregatioms  R'duum,  4  augusti 
1703  de  festo  Expectationis  B.  Marine  virginit], 

33.  (F.  201).  Notatio  in  vitam  S.  Gatiani. 

34.  (F.  202-202^).  S.  Gatianus  primus  episcopus  Turonensis  (7). 
Le  feuillet  203  est  blanc. 

35.  (F.  204-205V).  [De  S.  Flavito]  (8). 

36.  (F.  206-212^).  Vita  sancti  Flaviti  presbyteri.  =  BHL.,  n°  3025. 
Deux  copies  (9). 

37.  (F.  213-214^).  [Lettre  de  Cyprien  Beaugeard,  Sainte-Colombe, 
22  août  1662]. 

38.  (F.  215-226^').  De  S.  Hildeberto  Genomanensi  episcopo. 

Puis  un  imprimé,  Vita  sancti  Wunibaldi,  pp.  513-534,  de  l'ouvrage 
de  Caxisius,  Antiquae  lectionis,  tom.  IV. 


(1)  Ex  fru.  inventa  apud  R.  P.  Servos  D.  V.  Florentiae. 

(2)  Ex  ms.  membranaceo  Collegii  Paderbornensis. 

(3)  Ex  manuscripto  Rubee  vallis  ex  i«  parle  Hagiologi  Brabantinorum.  Cf.  De 
codicibus  lohannis  Gielemans,  adieclis  anecdolis,  p.  43. 

(4)  Ex  anliquo  Ms.  S.  lacobi  Leodiensis.  Copie  de  Papebroch. 

(5)  Ex  breviario  augustodunensi.  Copie  de  Ghifflet. 

(6)  Ex  manuscripto  Ullraiectino  S.  Salvaloris. 

(7)  £ir  Gregorio  Turonensi,  X,  3i. 

(8)  Ex  Breviario  anliquo  Sanclae  Columbae  Senonensis.  Cf.  BHL.,  n°  3025. 

(9)  La  première  Ex  ms.  S.  Benigni  Divionensis,  et  la  seconde,  en  partie  de 
Papebroch  Ex  codice  ms.  Divionense  ill"''  domini  Bahier  Consiliarii. 


622  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

39.  (F.  241-244').  Variae  lecliones  in  vilam  S.  Wunibaldi  (1). 

40.  (F.  245-247').  Variae  lecliones  in  vita  S.  Wunnibaldi  (2). 

Papier;  247  feuillets;  0-^  X  0",21;  XVII»  siècle.  F.  75,  dessin  k  la  plume 
colorié  :  Vera  effigie  det  P.  iVico/o  Baldelli  da  Coriona  PreU  délia  Compunia  dt 
Gesu;  f.  98,  S,  Syniphorien.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre  doré:  Acla 
Sanclorum,  16-18  decembris,  et  le  monogramme  couronné  de  Léupold  I*'. 

3523.  (8979-82).  —  Gollbctanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index  19"  decembris. 

2.  (F.  2-3).  [De  S.  Berardo  nolae]. 
Puis  des  imprimés  : 

o)  Vita  S.  Berardi.  Vendus,  1601,  apud.  loan.  Antonium  Rampa» 
zettum. 

b)  Vita  S.  Berardi.  Asculi,  l*i37,  apud  Maphaeum  Sulrlunum. 

c)  In  festo  sancti  Berardi.  Venetiis,  apud  lo.  Antonium  liampa- 
zettum. 

3.  (F.  20-20').  Compendiosa  reiatio  de  sacrosanctis  capitibus 
apostolorum  Peiri  et  Pauli  que  a  Domino  Urbano  R.  P.  nunc  in  Late- 
ranensi  Basilica  collocata  sunt  a  me  Nigolao  Processi  composita  (3). 

4.  (F.  21-22).  In  feslo  S.  Berardi. 

5.  (F.  23-24').  Aliquol  miracula  B.  Macharii  qui  Herbipoli  colilur. 

6.  (F.  25-26').  fEpislola  Ioannis  Bernardi,  suffraganei  Herbipoli, 
9  ian.  1740,  ad  Sollerium]. 

7.  (F.  27-28).  De  B.  Machario  Herbipolensi. 

8.  (F.  29-30).  Vita  B.  Macharii  primi  ad  S.  lacobum  Scotorum 
Herbipoli  coenobii  abbatis. 

9.  (F.  31-41').  Vita  venerabilis  Domini  Pétri  Aroldensis  prae- 
positi  (4).  =  BHL.,  n»  6701 . 

10.  (F.  42-43).  Vita  sanctae  Egburgis  virginis.  =  Ibid.,  n»  2431. 

11.  (F.  4448').  Vita  S.  Sainthannae  virginis  (5). 
Le  feuillet  49  est  blanc. 

12.  (F.  50').  [Lettre  du  P.  C.  Faber  S.  L  au  P.  Louis  Jobert  S.  I., 
Avignon,  24  décembi-e  1683]. 

13.  (F.  51').  Pro  S.  Urbano  papa  V. 

14.  (F.  52-52').  Epitaphium  beali  Urbani  papae  quinti  (6). 


Il)  Ex  ms.  5  codice  Augiae  maiorit, 

(2)  Exms.  codice  Aichsladiano. 

(3)  Ex  libro  miscellaneo  nu.  Nicolai  Processi  in  Bibliotheca  Valicana  conservalo 
sut  n"  6824. 

(4)  Ex  manuscriplo  membranaceo  coUegii  Paderbornensis. 

(5)  Ex  manuscripto  D.  Bug.  Vardei  guardiani  minorilarum  Hibernorum  Lovanii. 

(6)  Ex  Valicana  bibliotheca  cod.  4026.  Publié  dans  Albamès  et  Chevalier, 
Documents  sur  le  pape  Urbain  V. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  623 

15.  (F.  53-109).  Liber  de  vita  et  miraculis  Beati  Urbani  papae 
quinti.  =  BEL.,  n°  8397  (1). 

16.  (F.  110),  [De  S.  Honulpho  episcopo  Senonensi]. 

17.  (F.  111).  Index  20  decembris. 

18.  (F.  112-114V).  [De  SS.  Macario  et  Eugenio]. 

19.  (F.  115-116V).  Passio  SS.  Macarii  et  Eugenii  (2).  =  BHL., 
n«  5103. 

20.  (F.  117).  S.  Dominici  Silensis  abbatis  (3). 

21.  (F.  118).  De  SS.  Liberato  et  Basulo  (4). 

22.  (F.  119-119V).  Vita  beati  Pétri  de  Sardinia  monachi  (5). 

23.  (F.  120-122).  [De  S.  Iulio  Geldufiae]. 

24.  (F.  123).  Liberatus  episcopus  Iliberitanus. 
Le  feuillet  124  est  blanc. 

25.  (F.  124-124^),  S.  Gregorius  episcopus  Gomplutensis. 

26.  (F.  125-125^).  Responsa  Patris  Ioannis  Baptistae  Romagus  ad 
quaesita  quaedani  Patris  Gonradi  lanning. 

27.  (F.  126-126V).  [Epistola]. 

28.  (F.  127-127^).  [Epistola  Fr.  Anselmi  de  la  Torre.  S.  Martini  di 
Vicanes,  19  iunii  1682J. 

29.  (F.  127v).  [Epistola  Hieronymi  Suitman.  Matriti,  25  iunii  1682] . 

30.  (F.  128-128^).  [Epistola  MatthiaeSoutërmans  ad  Papebrochium. 
Madriti,  29  ianuarii  1676]. 

31.  (F.   129-129^).  [Epistola  Ghristophori  de  Mendoza.  Matriti, 
23»  martii  1673]. 

32.  (F.  130).  Index  21^«  decembris. 

33.  (F.  131-132V).  Vita  S.  Severini  (6).  =  BEL.,  n"  7652. 

34.  (F.  133-133V,  135).  Vita  S.  Severini  Tréverensis  episcopi  (7).  = 
Ibid.,  n^  7652. 

35.  (F.  134-134^).  [Epistola  Alexandri  Langui  ad  Papebrochium. 
Pavia,  12  iunii  1691]. 

36.  (F.  136-137).  [Notae  in  vitam  S.  Thomae]. 

37.  (F.  138-142V).  Passio  S.  Thomae  apostoli  (8).  =  BRU,  n°  8136. 


(1)  On  lit,  f.  109,  la  note  suivante  :  Hic  lotus  codex  Vaticanus  4026  descriplus 
est  ut  iacet,  adnolatis  in  margine  numeris  foliorum  codicis.  Est  aulem  hoc  exemplum 
cum  codice  qui  di/ficilis  lectu  est,  collatum  et  corrcclum  a  me  Conrado  lanningo. 

(2)  Ex  manuscriplo  S.  Maximini  Treviris. 

(3)  Ex  ecclesie  Burgensis  labulis  in  P.  Galle  collée  t.,  tom.  L. 

(4)  Ex  mss.posth.  Nicolai  Antonii. 

(5)  Ex  historiarum  Camaldulensium  parte  posteriori  per  Augustinum,  libro  tertio, 
cap.  3. 

(6)  Ex  manuscripto  S.  Martini  Treviris. 

(7)  Ex  ms.  Passionali  Bodecensi  mensis  Novembris. 

(8)  Ex  manuscripto  S.  Audomari. 


624  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Le  feuillet  143  est  blanc. 

38.  (F.  144-147»).  [Passio  S.  Thomae],  Fragmenla. 

39.  (F.  148-167).  Passio  sancti  Thomae  aposloli  (1).  —  BHL., 
n°  8136. 

40.  (F.  168- 168»).  De  S.  Thoma  aposlolo  miracula  gloriosa  (2).  — 
/6iW.,  n»8146. 

41.  (F.  169-169V).  Translatio  S.  Thomae  aposloli  (3). 

42.  (F.  170-176).  Collectanea  desancto  Thoma  apostolo. 

43.  (F.  177-179*).  [Epistola  P.  loscrai  db  Luciis  ad  lanninguro, 
4  septembris  1702]. 

44.  (F.  180-180*). [EpistolaTHOMAtDEPizzi8,Orlonae,  10 april.  1701]. 

45.  (F  181-185').  Passio  S.  Thomae  aposloli  (4).  —  liHL.,  n«  8243. 

46.  (F.  186-186\  189).  De  brachio  S.  Thomâo  afiostoli  (juod  ser- 
vatur  in  Bariensi  Basilica. 

47.  (F.  187-188*).  [Epistola  Leandri  cardinulis  CÀ>llendi  ad  Pape- 
brochium,  Roma,  28  maii  1695J. 

48.  (F.  189-189*).  De  brachio  S.  Vincenlii  marlyris  quod  servalur 
a  Bariensibus.  =  BHL.,  n<>  8652. 

49.  (F.  190-191V).  Miracula  S.  Thomae  apostoIi(5). «=  Jbid.,  n«  8145. 

50.  (F.  192-193*).  Délie  varie  translationi  decorpi  santi. 

51.  (F.  194-194*).  Epistola  domni  Odonis  abbatis  S.  Rcmigii  ad 
Thoniam  coniitem  (6).  =  BHL.,  n"  8147. 

52.  (F.  194*- 195*).  De  miranda  ecclesia  S.  Thomae  in  Indiis  (7). 

53.  (F.  196-197).  De  corpore  S.  Honorati  M.  (8). 

54.  (F.  198  205).  [Offîcium  S.  Mauricii]. 

Papier;  206  feuillets;  0-33.T  X  0*3M;  XVII*  siècle.  Ce  volume  provient  des 
anciens  Bollandisles.  Demi-reliure  moderne;  au  do«,  le  titre  doré  :  Acta  SttnetO' 
rum,  19-22  decembris,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  !•'. 

3524.  (8983-84).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1-21*).  Vila  B.  Harlmanni  episcopi  Brixinensis  (9). 

2.  (F.  22-23),  [De  demonibus]. 


(1)  Ex  manuscriplo  S.  Martini  Tretiris. 

(2)  Ex  manuxcripto  UUraieclino  S.  Salvaloris. 

(3)  Ex  manuscriplo  Utlraiectino  S.  Salvaloris. 

(4)  Excodice  liibliolhecae  Valicanae,  n"  6074. 

(5)  Excod.  theolog.  latino  tns.  in  membrane  Itibl.  Cet[areae],  n'>anliquo  86, 
novo  548,  in  4°  rubro  corio  tectus. 

(6)  Ex  manuscriplo  S.  Amandi  Elnonense. 

(7)  Ex  manuscriplo  codice  S.  Martini  Tomacenri. 

(8)  Ex  lipsanologio  ms.  Regii  monasterii  sancti  Laurentii  vulgo  Escorial. 

(9)  Autographus  Amandi  ab.  1668.   C'est  Araand,  abbé  de  Saint- Pierre  de 
Salzbourg. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  625 

3.  (F.  24-29^).  Vita  beati  Hartmanni  episcopi  Brixinensis.  =  ^jffL., 
n°  3757. 

4.  (F.  30).  De  sancto  Hartmanno  Brixinensi  episcopo  (1). 

5.  (F,  31-33'^').  [Epistola  Frangisgi  Metser  ad  Papebrochium]. 

6.  (F.  34-35^).  [Epistola  Amandi  abbatis  S.  Pelri  Salisburgensis  ad 
P.  I.  Gamans,  19  augusti  1668]. 

Les  feuillets  38-39^  sont  blancs. 

7.  (F.  40-41^').   [Epistola  Christophori   Iager  prioris  ad  Pape- 
brochium]. 

8.  (F.  42-65,  36-37, 66-90v).  [Amandus].  Vita  B.  Hartmani  episcopi. 
Deux  copies. 

9.  (F.  91-92).  [Des.  Hartmanno]. 

10.  (F.  92-92V).  Inslrumentum  [Conradi]  donationis  aedificii  Resi- 
dentiae  archiepiscopalis. 

11.  (F.  92^-94).    Alterum    instrumentum    eiusdem    Conradi   de 
anno  1171. 

12.  (F.  94-94^),  Extractum  ex  literis  Reverentissimi  Domini  Nigolai 
abbatis  montis  S.  Georgii  Tyroli,  anno  1668. 

13.  (F.  94^-95).  Litterae  donationis  dominorum  de  Schlitters. 

14.  (F.  95-96).  Privilégia  capituli  Salysburgensis  de  institutione 
vitae  canonicae  ibidem.  [Galixtus  papa,  1119]. 

15.  (F.  96-97V).  [Bullae  Honorii  papae,  1125,  Innocentii,  1130]. 
Le  feuillet  98  est  blanc. 

16.  (F.  99).  [Epistola  Marquardi  Ehingen.  Frisingae,  8  aug.  1662]. 

17.  (F.    100-101^).    [Epistola    Ioannis    Gamans.    Afschaffenburgi, 
1  iulii  1667]. 

18.  (F.  102).  [Epistola  Constantini  Golibratii]. 

19.  (F.  103).  [De  S.  Eckenberth]. 

20.  (F.  104-107).  Antiquum  martyrologium  monasterii  de  Alto- 
villari. 

21.  (F.  108-110).  De  venerabili  Petro  Nicolao  Factore  (2).  Nel  capi- 
tolo  IX,  X,  XVII.  En  espagnol. 

Les  feuillets  110^-111  sont  blancs. 

22.  (F.  112-112V).  [De  eodem]  (3). 

23.  (F.  113-113V).  [De  B.  Hartmanno]. 

24.  (F.  114-117^).  Vita  B.  Hermanni  ordinis  praemonstratensis  (4). 

25.  (F.   118-122).    Acta  B.  Hermanni  ordinis  praemonstratensi 
primi  Scheidae  in  Westvalia  abbatis. 


(1)  Caput  120  Venatorii  canonicorum  regularium  Mauburni. 

(2)  Apud  Arlurum. 

(3)  Ex  libro  Infor malionum  apud  Procuralorem  generalem  Romae,  f.  239. 

(4)  Ex  monumenlis  ms.per  loannem  Gelenium. 

CATAL.   BIBL.   ROYALE,  T.   V.  40 


626  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

26.  (F.  122'-123).TranslatioB.  Hennanni  Scheidensis. 

27.  (F.  123-123^).  Translalio  beati  Hechardi. 

28.  (F.  124-124^).  [Epislola  Iacobi  Kritzradt  ad  BoUandum.  Golo- 
niae,  18  febr.  1859]. 

29.  (F.  125-127).  De  hospilali  S.  Crucis  Brixinae.  [BuUa  AdrianiJ. 

30.  (F.  128-129^).  [Epislola  P.  de  Waghevent,  6  nov.  1659]. 

31.  (F.  130-130^).  [Epislola   Iacobi   Kritzradt.  Coloniae.    1659, 
17  aprilis]. 

32.  (F.  131-131^).  [Epislola  B.  V.  Duithe  ad  abbatem  Sieinhcwer, 
Schedae,  24  aprilis  1732]. 

33.  (F.  132-154^).  Hrrmanni  ludae  abbatis  Scheidensis  libcllus  de 
sua  conversione. 

Puis,  un  imprimé,  en  double  exemplaire  :  Vita  sanctae  Victoriae 
Romanae  rirginis.  Anconae,  1588. 

34.  (F.  182-183).  [De  S.  Victoria]. 

35.  (F.    184-184"").    [Epislola    Emmamjcus  Schelstraete.   Roma, 
25  novembris  1670].  De8.  mutil.  sibique  Yiam  in  Italiain  slravcrunt... 

36.  (F.  185-186V),  [De  S.  Victoria]. 

37.  (F.  187).  Index  24  decembris. 

38.  (F.  188-193).  Vita  S.  Yrminae  virginis(l).  —  BHL.,  n»  4471. 
Deux  copies. 

39.  (F.  194-195).  Translatio   S.  Modoaldi   arrhiopiscopi  Treve- 
rensis  (2).  =  Ibid.,  n»  5985. 

40.  (F.  196).  [Epislola  G.  Hesii,  15  septembris  1675). 

Imprimé,  fragment  de  thèses  à  défendre  in  aula  theologica  Cotlegii 
Claromontnni  Societatis  lesu. 

41.  (F.  198-201).  [Epislola  Irmlniae  ad    Willebrordum].    Deux 
copies  de  Papebroch  (3). 

42.  (F.  202-203).  Bealus  Ignatids  episcopo  Anthiocenus  doctor  et 
martyr  de  beala  Dei  génitrice  Maria. 

43.  (F.  203-205).  Sermo  cuiusdam  in  festo  Reliquiarum. 

44.  (F.  205-206^).  Vila  S.  Irminae.  =  BHL.,  n»  4471. 
Le  feuillet  207  est  blanc. 

45.  (F.  208-209).  Passio  S.  Gregorii  martyris  (4).  =  Ibid.,  n^  3677. 

46.  (F.  210-214).  Sermo  ad  laudem  S.  Gregorii  [Spoletani]  (5). 


(1)  Ex  manuscripto  S.  ifaximini  Treviris. 

(2)  Ex   ms.   Bodecensù   coenobii   ...  patsionali  pergameno  ...   mentis    maii, 
fol.  CXLVII. 

(3)  Voir  plus  haut,  p.  421,  note  4, 

(4)  Ex  BibliothecaS.  Crucis  ord.  Cisterciensis  prope  Viennam  cod.  ms.  Passionali 
pergameno,  in  folio,  anliquo. 

(5)  Ex  Legendario  ms.  card.  Baronii  membraneo  in-folio  35,  fomo  1. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  627 

47.  (F.  215-217).  In  natalem  sancli  Gregorii  Spoletani  {\.).  =  BH.L., 
n»  3677. 

48.  (F.  218-219^).  Tractatus  ad  clerum  factus  Coloniae  de  sancto 
Gregorio  Spoletano. 

49.  (F.220).  [Epistola](2). 

50.  (F.  221-227).  Vita  et  miracula  beati  loannis  Cantii  Poloni  (3). 

51.  (F.  227-227^).  Testimonium  de  sanctitate  et  rniraculis  B.  loannis 
Cantii  S.  I.  D.  celebris  Polonorum  Historici  domini  Matlhiae  Miecho- 
ritae  suorum  Ghronicorum,  lib.  21,  cap.  69. 

52.  (F.  228).  [Epistola  Andreae  Stredonensis  ad  Bollandum.  Nissae, 
1635,  15  deeembris]. 

53.  (F.  229-231^).  [Epistolae  Martini  Waleszyuski  ad  Guperura. 
Cracoviae,  l**  iunii  1726]. 

Puis  un  feuillet  imprimé  yEinstola  Gasimiri  a  Lubna  Lubienski  epi- 
scopi  Cracoviensis,  Cracoviae,  typis  Francisci  Cezariz], 

54.  (F.  233-234V).  [Miracula  B.  loannis  Gantii]. 

Papier;  234  feuillets;  O^.SS  X  0'",212;  XVIP  siècle.  Demi-reliure  moderne;  au 
dos  le  litre  doré  :  Acta  Sanclorum,  23-24  deeembris,  et  le  chiffre  couronné  de 
Léopold  I". 

3525.  (8985-86).  —  Gollegtanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index  25««  deeembris. 

2.  (F.  2-3v).  [Vitae  S.  Anastasiae]  prologus.  =  BHL.,  n»  1795. 

3.  (F.  4-5^).  Martyrium  S.  Anastasiae.  =  Ibid.,  n<'401. 

4.  (F.  6-18^).  Gesta  S.  Anastasiae,  Chrysogoni  et  aliarum  marty- 
rum.  =  Ibid.,  n<»  1795,  sans  le  prologue  (4), 

5.  (F.  19-20).  De  adventu  (5). 

6.  (F.  21-25).  Quo  anno  a  creatione  mundi  Christus  sit  natus.  Que 
anno  imperii  Augusti  natus  sit  Ghristus  (6). 

7.  (F.  26-31V).  [De  S.  Alano].  En  français  et  en  latin. 

8.  (F.  32-33).  [Epistolae  Ioannis  Golumbi  ad  Papebrochium.  Lugduni, 
1  augusti,  s.  a.]. 

9.  (F.  34-35^).  De  sancta  Basilla.  Inc.  Imperante  Gallieno  saevis- 
sima  adversus  Ghristianos  exorta  est  persecutio.  Des.  mutil.  Ne  pro- 
priam  quidam  domum  repetere  voluerint 

10.  (F.  36-36V),  Passio  S.  Basillae  virginis  (7). 


(1)  Ëx  ms.  antiquo  S.  Marine  ad  martyres,  ex  tomo  8,  f.  97. 

(2)  En  marge,  le  P.  Papebroch  a  écrit  :  Vidcntur  esse  P.  Alex.  Willheim. 

(3)  Exveleribus  manuscriplis  ecclesiae  S.  Anne  Cracoviemis. 

(4)  Copie  de  Martin  Lipsius. 

(5)  Ex  manuscripto  S.  Maximini  Treviris  vetustissimo. 

(6)  Baronii  Annales  ad  diem  25  decembnV. 

(7)  Ex  manuscripto  UUraiectino  S.  Salvaloris.  Résumé. 


628  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Le  feuillet  37  est  blanc. 

11.  (F.  38-55).  Antonii  Lolui  geminianensis  vila- Eugeniae  vir- 
ginis  (1). 

12.  (F.  56-58).  [Notae  de  S.  Eugenia]. 

13.  (F.  59-77*).  [Vita  metrica  S.  Eugeniae].  Inc.  Eugeniae  mores 
virlutes  atque  labores. 

14.  (F.  78).  [De  S.  Eugenia]. 

15.  (F.  79-94).  [Vila  sanctae  Eugeniae].  »=  BHL.,  n»  2666(2). 

16.  (F.  95-98*).  Vita  S.  Bentivolii  composita  per  Leonardum  Fran- 
cuM  doctorem  seplempedanum. 

17.  (F.  99-103).  Vita  del  beato  glorioso  Benlivoglio  minore  conven- 
tuale.  En  italien. 

18.  (F.  104-105').  Compendio  délia  Tila  del  Beato  BentivogUo. 
Les  feuillets  lOG  et  107  sont  blancs. 

19.  (F.  108-109*).  [Epistola  Hibrontmi  Ndlt?  ad  Romulum  Brogli, 
San  Séverine,  1C98J.  En  italien. 

20.  (F.  110-110*).  De  sancto  Romulo  prosa  (3). 

21.  (F.  UOv-lll*).  [Note  surlabbaye  de Saint-Satur]. 

22.  (F.  111*-113).  [Lectiones  de  S.  Romulo]. 

23.  (F.  113-113*).  Vita  abbatis  Biure.  En  espagnol. 

24.  (F.  114-114*).  Processus  et  seu  regium  iudicium  cum  erectione 
partium  et  treugarum  latum  et  promulgatum  per  inclilum  regeni 
Aragonum. 

25.  (F.  115-118*).  Die  commemorationis  divae  Anastasiae  martyris 
ac  eleemosinariae.  Inc,  Pervetusta  est  ac  minime  contemnenda  con- 
suetudo. 

26.  (F.  119-135*).  La  vita  di  Frate  lacopone  (4).  En  italien. 

27.  (F.  136).  Index  16  decenibris. 

28.  (F.  137).  De  translatione  S.  Stephani  protomartyris  [notae]. 

29.  (F.  138-143*).  Vita  S.  Stephani  protomartyris  (5). 

30.  (F.  144).  [De  S.Stephano]. 

31.  (F.  145-150*).  Animadvcrsiones  Domini  CoNSTANTiNi  de  sancti 
Stephani  translatione  Venetias. 

32.  (F.  151-152*).  De  translatione  novissima  corporis  sancti 
Stephani  marliris  ab  ecclesia  veteri  monasterii  sancti  Georgii  maioris 


(1)  Ex  libella  ms.  membranaceo  S.  V.  N.  Alexandri  VII. 

(2)  En  partie  manuscrit,  en  partie  imprimé,  extrait  de  l'édilloD  de  Rosweyde, 
Vilae  Palrum,  p.  340-46. 

(3)  Cf.  Castellanus,  De  scriploribus  rerum  Gallicarum,  1. 1,  p.  821. 

(4)  Ex  Bibliolheca  S.  Crucu  in  lerusalem  codice  83.  Descripsil  pro  nobis  quidam 
monachus  ...  eiusdem  abbaliae  S.  Crucis  in  lerusalem  anno  1753. 

(5)  Ex  manuscripto  Ullraiectino  S.  Salvatoris. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  629 

Venetiarum  in  novam  eiusdem  ...  brevis  enarratio  auctore  domno 
DoMiNiGO  Abasula  Gasinensis  congregationis. 

33.  (F.  153-162^').  De  translatione  sancti  Protomarlyris  Stephani 
do  Constantinopoli  Venetias.  ==  BHL.,  n°  7891. 

34.  (F.  163-163^).  [Epistola  Mighaelis  Senesghal.  Duaci,  23  augusti 
1659]. 

35.  (F.  164^).  [Notae  Papebroghu  de  translatione  corporis  S.  Ste- 
phani]. 

36.  (F.  165-166^).  Translatio  S.  Stephani  Constantinopoli  Romam. 
=  BHL.,n'>7818. 

37.  (F.  167-172^).  Translatio  sancti  Stephani  Protomarlyris  de 
Constantinopoli  Romam.  =  Ibid.,  n°  7882. 

38.  (F.  173-174V).  Translatio  S.  Stephani  protomarlyris  (1).  = 
Ibid.,  n°  7882. 

39.  (F.  175).  [Epistola  Nirhi?  ad  Rosweydum,  s.  1.  et  a.]. 

40.  (F.  176).  Miraculum  ad  brachium  S.  Stephani  (2).  =  Ibid., 
n°  7882. 

41.  (F.  177-177^).  De  translatione  pedis  S.  Stephani  Constanti- 
nopoli Genuam  (3). 

42.  (F.  178-178^).  Exemplum  abbreviatum  instrumenti  seu  carte 
donationis  et  oblationis  reliquiarum  quas  D.  Nicolaus  de  David 
honorabilis  civis  lanuensis  ...  conventui  fratrum  minorum  dona- 
vit  (4). 

43.  (F.  179-179^).  De  baptisterio  Hispanio  in  honore  S.  Stephani 
consecrato  (5). 

44.  (F.  180).  Revelatio  S.  Stephani  (6).  =  BHL.,  n°  7852,  le  pro- 
logue seul. 

45.  (F.  181-184).  [De  S.  Stephani  officio,  reliquiis,  etc.]. 
Les  feuillets  184-185^  sont  blancs. 

46.  (F.  186-187^).  De  inventione  sanguinis  S.  Stephani  protomar- 
lyris in  ecclesia  Neopolitana  monasterii  sancti  Gaudiosi  episcopi. 

47.  (F.  188-189).  [De  S.  Stephano]. 

48.  (F.  190^-191^).  [Epistola  Huberti  Germys  abbatis  sancti  Tru- 
donis,  31  martii  1623]. 


(1)  Excoenobii  Bodecensis  . . . passionali  pergameno  ...  mensis  augusti. 

(2)  Ex  ms.  Capuano. 

(3)  Ex  ms.  Convenlus  S.  Francisci  Genuae  membraneo  anliquo.  Copie  de  Pape- 
broch. 

(4)  Copie  de  Papebroch. 

(5)  Ex  ms.  pergam.  codice  Collegii  Claromontani  Societatis  [lesu]  Parisiis.  Copie 
de  Papebroch. 

(6)  Ex.  ms.  anliquo  Collegii  Melensis. 


630  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

49.  (F.  192-192*).  Quomodo  sanguis  prodigiosus  divi  Slephani  ad 
monasterium  divi  Trudonis  veneril  (1). 

50.  (F.  193).  [Epistola  Hbnrici  episcopi  Vesonlionensis  de  S.  Sle- 
phano]  (2).  =  BHL.,  n°  7877. 

51.  (F.  i94-199v).Qualiter  brachiumboaliprollioinnrfyrisSfopliani 
Bisontium  allatum  sit.  ■—  Ibid.,  n"*  7873. 

52.  (F.  200-200*).  Epistola  Aviti  presbyteii  ad  Walconium 
papam.  =  Ibid.,  n">  7850. 

53.  (F.  201-211).  De  translalione  S.  proloniarlyris  Slephani  de 
Constantinopoli  in  Venelias  (3).  =  Ibid.,  nn-  7891-7893. 

54.  (F.  211*-223'^).  Documentuni  publicum  translationis  sancti 
Slephani  ab  ecclesia  veleri  S.  Gcorgii  maioris  ad  ecclesiam  novam 
dicli  monaslerii. 

55.  (F.  224-224^).  [Epistola  Francisci  Haroldi  ad  Pnpebrodïinm. 
Roniae,  20  maii  1673]. 

56.  (F.  225-225»).  [Epislola  Antomi  Magliabecchi  ad  Papebro- 
chium.  Florentiae,  7  iuUi  1676]. 

57.  (F.  226-227).  [De  miraculis  S.  Slephani].  —  BHL.,  nn»»  7868- 
7870. 

58.  (F.  228-233).  De  inventione  sancti  Steplu.i..  ..*;.  -  //"-<.,  n"7854. 

59.  (F.  234-236).  Sermo  de  translalione  sancti  Slephani  (5). 
Les  feuillets  236^-237  sont  blancs. 

60.  (F.  238-242).  De  revelatione  S.  Slephani  protomartyris  (6).  — 
Ibid.,  n«  7854. 

61.  (F.  242-245).  Translatio  S.  Slephani  prolomarlyris  de  leroso- 
lyma  in  Constant inopolim  civitalem.  ==  Ibid.,  \Y*  7858. 

62.  (F.  245-250).  Translatio  corporis  S.  Slephani  prolomarlyris  de 
Constantinopoli  ad  urbem  Romani.  ==  Ibid.,  n®  7882. 

Les  feuillets  250»-251*'  sont  blancs. 

63.  (F.  252-257).  Translatio  corporis  S.  Slephani  prolomarlyris 
Hierosolymis  Constantinopoli  m.  =  Ibid.,  n"  7858. 

64.  (F.  258-261).  Sermo  de  translalione  S.  Slephani  in  Constanli- 
nopolim  (7).  =  Ibid.,  n»  7858. 

65.  (F.  262-265*).  Translatio  sancti  Slephani  prothomartyris  de 
Hierosolymis  in  Gonslantinopolim  (8).  =  Ibid.,  nn°»  7857  et  7858. 


(1)  Cf.  Bfl/:.,n»7890. 

(2)  [Ex  codice]  Collegii  Metenxis  Societali»  lesu. 

(3)  Ex  veleri  manuscripto  monasUrii  S.  Georgii  maioris  Veneliis. 

(4)  Ex  manuscripto  S.  Martini  Treviris. 

(5)  Ex  ms.  legendario  cardinalis  Baronii,  n"  i,  f.  45. 

(6)  Exms.  S.  Maximini  Treviris. 

(7)  Exms.  legendario  card.  Baronii. 

(8)  Ex  ms.  Caritatis.  Copie  de  Chifflet 


COLLEGTAKEA    BOLLANDIANA  631 

66.  (F.  266-268).  Translatio  sancli  Stephani  a  lerusalem  Gonstanli- 
nopolim  (1).  =  BHL.,  n°  7858. 

67.  (F.  269-270-).  De  sanguine  S.  Stephani  (2). 

68.  (F.  271-273).  De  sanguine  S.  Stephani  protomartyris  Neapoli 
in  ecclesia  S.  Gaudiosi  monialium  S.  Benedicti  (3). 

Les  feuillets  273-274  sont  blancs. 

69.  (F.  275-277^).  Copia  del  attestato  dell'  inventione  del  sangue  di 
S.  Stefano  nel  monasterio  di  S.  Gaudioso  di  Napoli. 

70.  (F.  280-281).  [Epistola  Sebastiani  Loth.  Moguntiae,  25  ianua- 
rii  1707]. 

71.  (F.  282).  Translatio  S.  Stephani  Gonslantinopoli  Romani. 
[Notitiae  marlyrologiorum]. 

Le  feuillet  283  est  blanc. 

72.  (F.  284-284^).  Tituli  super  picturisRomae  in  ecclesia  S. Stephani. 

73.  (F.  285-288).  Descriptio  qualiter  prothomarliris  Stephani 
brachium  ad  civil atem  Bisuntinam  sit  delatum  tempore  Theodosii 
iunioris  imperatoris  (4).  =  BHL.,  n"  7873. 

74.  (F.  289).  Epistola  Aviti  presbiteri  (5).  =  Ibid.,  n°  7850. 
Les  feuillets  289^-290^  sont  blancs. 

75.  (F.  291).  [Attestalio  I.  B.  Mari  de  reliquia  S.  Stephani  tradita 
episcopo  Viennensi]. 

76.  (F.  292-292^).  De  cranio  S.Slephani.  [Attestatio  Ottonis  Rein- 
HOLDi  ex  baronibus  ab  Andrimont]. 

Puis,  imprimées  les  pp.  31-36,  25-30  de  Surius,  éd.  de  1618,  t.  VIIL 

77.  (F.  299-299V).  Vita  S.  Thatei  episcopi  et  confessons  (6). 
Le  feuillet  300  est  blanc. 

78.  (F.  301-302).  S.  Abundantiae  virginis. 

79.  (F.  303-30iv).  [Epistola  Caroli  a  Mansfelt  ad  Bollandum. 
Bruxellis,  1=*  maii  1645J. 

80.  (F.  305-306^).  Sanctae  Abundantiae  virginis  Spoletinae  vita  et 
miracula. 

81.  (F.  307-307^).  [Epistola  raagislri  Antonii  Brantomi.  Spoletae, 
29  martii  1640].  En  italien. 

82.  (F.  308-308^).  [Epistola  Silvestri  Penetae.  Laureti,  25  martii 
1640J. 


(1)  Exscriplum  ex  ms.  Marchianensi  membranaceo  vetusto. 

(2)  Ex  chronico  monasterii  Sancti  Trudonis. 

(3)  Le  P.  Janning  a  ajouté  la  note  :  Nota  pleraque  haec  impressa  legi  apud  Camil- 
lum  Tulini  de  duobus  Gaudiosis,  p.  52  et  sqq. 

(4)  Copie  de  Chifflel. 

(5)  Ex  ms.  S.  Lamberti  Leodicensis  ante  annos  600  exarato,  descripta  1668. 

(6)  Ex  manuscripto  Rubec  vallis. 


632  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

83.  (F.  309-309^).  De  sancta  Abundanlia. 

84.  (F.  310-313^)  S.  Dionysii  papae  Iranslatio  (1).  Des,  mut  il.  erga 
eundem  locum  lam  studiosus  exlitit... 

85.  (F.  314-314^).  [Epistola  F.  Iosephi  Ignatii  a  S.Antonio  carmeli- 
tae.  Bruxellis,  21  seplembris  1673]. 

86.  (F.  315-318»).  [Epistolae  Pétri  Vernk  S.  I.  ad  Papebrocliium. 
Flexiae,  1"  maii  et  idibus  decembris  1666]. 

87.  (F.  319-326').  [Epistolae  Pétri  Posshvi  ad  Papebrochium, 
1  decembris  1674,  25  ianuarii  1676,  17  ianuarii  1676,  17  marlii  1676, 
16  ianuarii  1677]. 

88.  (F.  327-329»),  Vila  S.  Marini  marlyris  clarissimi.  =  BJIL.. 
n°  5539. 

89.  (F.  330-337»).  Passio  S.  Mari  marlyris  (2).  -=76irf.,  n«  5538. 

90.  (F.  338-338»).  De  S.  Marino  puero. 

91.  (F.  339).  [De  sanctis  omissis  ad  diem  26  decembris]. 

Papier;  339  feuillets;  0-,3î8  X  0-,M;  XVII*  «iècle.  Ce  volume  a  appartenu 
à  l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne;  au  dos, 
le  titre  doré  :  Aeta  Sanctorum,  25-26  decembri»,  et  le  chiffre  couronné  de 
Léopold  I". 

3626.  (8987-89).  ~  Collectanka  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index  27  decembris. 

2.  (F.  2-2»).  De  ven.  Masseo  ordinis  Minorum. 
Le  feuillet  3  est  blanc. 

3.  (F.  4-4»).  De  S.  Claudia  vidua. 

Puis  les  pp.  395-404  des  Vitae  Patrum  de  Roswetde  et  les 
pp.  109-184  de  la  Bibliotheca  Patrum,  t.  II. 

4.  (F.  32-33).  [De  S.  lohanne  apostolo]. 

5.  (F.34).  DeS.  Ioanne(3). 

6.  (F.  35-38).  Prologus  in  vita  S.  loannis  evangelislae.  =  BHL., 
n*>  4320.  Deux  copies. 

7.  (F.  39-39»).  Repetitio  miraculorum  S.  lohannis  (4). 

8.  (F.  39»-44).  Passio  sancti  Blasii  marlyris  (5).  =  BHL.,  n"  1376. 

9.  (F.  44-47).  Passio  sancti  Sixti  episcopi  (6).  =  Ibid.,  n«  7801. 


(1)  Ex  ms.  monaslerii  Sublacensis,  parle  P*  collectaneanorum  HoUlenianorum 
de  Pontificibus.  Copie  de  Papebroch. 

(2)  Ex  ms.  I).  du  Chesne. 

(3)  Ex  mss.  posthumis  Xicolai  Anlonii  communicalix  Madrili  sub  finem  1721  a 
R.  adm.  et  ampl.  D.  Adriano  Connink  proximo  eius  consanguineo. 

(4)  Codex  membraneus  in  fol.  Bibliolhecae  S.  Crucis  Florenliae,  plul.  XXIX, 
n.  4. 

(5)  In  eodem  codicepag.  92. 

(6)  In  eodem  codicepag.  CLXXV. 


COLLEGTANEA   BOLLANDIANA  633 

10.  (F.48-59v).Passio  sanctilohannis  apostoli  et  evangelistae(l).= 
BHL.,  n°  4320. 

11.  (F.  60-63V).  [De  S.  lohanne  evangelista]. 

12.  (F.  64-68^).  Assumptio  S.  loannis  apostoli  et  evangelistae  (2).  = 
^^L.,n«4316. 

Le  feuillet  69  est  blanc. 

13.  (F.  70- 70^).  [Epistola  Alexandri  Wiltheim  ad  Papebrochium, 
11  maiil675]. 

14.  (F.  71-86^).  loannis  ante  portam  latinam  (3). 

15.  (F.  87-102V,  104-105V).  Vita  beati  Hugonis  ordinis  Cister- 
ciensis.  =  BHL.,  n°  4034;  le  prologue  est  à  la  fin. 

16.  (F.  103-103V).  [Epistola  H.  Sturm  ad  Bollandum.  Goloniae, 
8  augusti  s.  a.]. 

17.  (F.  106-107V).  [De  Ghrislina  Ebnerin]. 

18.  (F.  108).  Index  28='«  decembris. 

19.  (F.  109-109V).  [Epistola  F.  Marianes.  Mediolani,  19  martii  1700]. 

20.  (F.  110-113).  Martyrium  SS.  Innocentium  puerorum  (4). 

21.  (F.  114-117).  Revelatio  Innocentium  apudBronium  (5). 

22.  (F.  118-118^).  De  B.  Malthia  a  Nazaraeis. 
Ensuite,  divers  imprimés  : 

a)  Relatio  fada  in  ConsistoHo...  super  vita,  sanctitate...  Beati  Fran- 
cisci  de  Sales.  Romae,  1662. 

h)  Sanctissimi  D.  Alexandri  Vil  Brève  Beatificationis  Francisci 
de  Sales.  Romae,  1661. 

c)  Relatione  délie  cerimonie...  nella  beatificatione  del  glorioso  vescovo 
di  Geneva  Francesco  di  Sales.  In  Roma,  appresso  Francesco  Moneta, 
1662. 

d)  Triomphe  du  bien-heureux  François  de  Sales  ou  Eloges  et  poésies 
qui  ont  esté  faites  dans  Grenoble,  en  la  solemnité  de  sa  Béatification. 
A  Grenoble,  1662. 

23.  (F.  144- 145 V).  [Epistolae  F.  Van  der  Veken  ad  Bollandum. 
Romae,  11  febr.  1662,  14ian.  1662]. 

24.  (F.  146-146^).  [Epistola  Garoli  a  Mandersgheidt  ad  Pape- 
brochium. Romae,  2  decembris  1661]. 

25.  (F.  147-148^).  [Epistolae  Iacobi  Sghellebroot  ad  Bollandum. 
Romae,  11  decembris  1661  et  15  ianuarii  1662J. 


(1)  ExmanuscriploS.  Martini  Treviris. 

(2)  Ex  Bodecensis  coenobii...  passionali  pergameno  ms.  mensis  decembris. 

(3)  Ex  manmcripto  Ultraieclino  S.  Salvaloris...  Extrada  ex  fabula...  Prochori. 
Cf.  fl//L.,n°4323. 

(4)  Ex  manmcripto  Ultraieclino  S.  Salvaloris.  Pleraque  ex  Legenda  Aurea. 

(5)  Ex  manuscriplo  Broniensi. 


634  MANUSCRITS   DE   LA   BIBUOTHÈQUE   ROYALE 

Puis  un  imprimé  :  SancHssimi  Domini  AUxandri papae  VU  h"»-* 
beatificationis  Francisci  de  Sales. 

26.  (F.  150-154).  Vila  sancti  Connoionis  primi  monasterii  Rolho- 
nensis  abbalis(l). 

27.  (F.  155-179).  Liber  domni  Thomae  monachi  Frigidimonlis 
ordinis  Cistercicnsis  de  periculis  et  peregrinatione  Margharilae 
sororis  suae. 

28.  (F.  180).  Index  29  decembris. 

29.  (F.  181).  De  S.  Guerrino  m. 
Les  feuillets  181»- 182»  sont  blancs. 

30.  (F.  183-184*).  [Lilterae  cardinalis  Ginetti  de  invenlione  cor- 
poris  Flavii  Pétri  martyris.  Romae.  4  iulii  1646]. 

31.  (F.  185-186).  [De  SS.  Guarrino,  Benincosa  Rapaccioli,  Boni- 
facio]. 

32.  (F.  187).  [DeS.  Anania]. 

33.  (F.  188-190).  Viennensium  conversio  per  Crcsccntium  Pauli 
apostoli  discipulum  (2). 

34.  (F.  191-191').  [Viennensium  conversio]. 
Le  feuillet  192  est  blanc. 

35.  (F.  193-211).  [DeS.Crescenlio]. 

36.  (F.  212-213).  DeS.  Garibaldo  episcopo  et  confessore.  [Epistola 
Francisci  Lahier.  Mussiponti,  22  decembris  1646]. 

37.  (F.  214-223V).  Vita  S.  David  régis  (3). 

38.  (F.  224-225).  Narratioquorumdam  miraculorumS.Ebrulphi(4). 

39.  (F.  228.229V).  [Epistola  Antonii  Vexusu  ad  Papebrochium. 
Parisiis,  1»  septembris  1666J. 

40.  (F.  230-230').  Qualiter  corpora  sanctorum  Ansberti  et  Ebrulfi 
a  Resbaco  fuerint  delata.  —  BHL.,  n»  2379. 

41.  (F.  231).  Vita  S.  Ebrulfi  abbatis  (5).  =  Ibid.,  n»  2377,  le  pro- 
logue seul. 

42.  (F.  232-232').  Vila  S.  Ebrulfi  confessons  (6).  =  Ibid,  n«  2377, 
sans  le  prologue. 

43.  (F.  233).  Vita  S.  Ebrulphi  confessons  (7). 

44.  (F.  234-235V).  S.  Ebrulfi  confessoris  (8).  =  Ibid.,  n°  2376. 


(1)  Ex  veteribus  diclae  abbaliae  mamucripiu  decerpta. 

(2)  Ex  veleri  ms.  codice  Viennensis  ecclesie. 

(3)  Ex  manuscriplo  UUraiecUno  S.  Salvalorut. 

(4)  In  tnanuscripto  bibliothecae  ecdesiae  BelvacentU. 

(5)  Copie  de  Papebroch. 

(6)  Ex  manuscriplo  UUraiecUno  S.  Salvatoris. 

(7)  Ex  manuscriplo  iV.  Belforlii. 

(8)  Ex  liodecensis coenobii ...passionali pergameno  MS.  insigni  memis  decembris. 


COLLEGTANEA    BOLLANDIANA  635 

45.  (F.  236-239V).  Ad  vitam  S.  Trophimi. 

46.  (F.  240-241^').  Vita  S.  Trophimi  episcopi  et  confessons  (1).  Inc. 
Sanctorum  mortem  in  conspeclu  Domini  semper  pretiosam. 

47.  (F.  242).  [Attestalio  Rodolphi  archiducis  Austrie  de  reliquiis 
omnium  sanctorum.  Viennae,  anno  MCCCLX  in  die  corporis  Ghristi]. 

48.  (F.  243).  De  S.  Trophimo. 

49.  (F.  244-245 V).  [Fragmentum  Ghronici]. 

50.  (F.  246-326^).  Legenda  sancti  Gerardi  ordinis  fratrum  mino- 
rum  auctore  fratre  Bartholomaeo  de  Pisis. 

51.  (F.  327-33 iv).  Vita  S.  Thomae  Gantuariensis  archiepiscopi  (2). 

52.  (F.  332).  De  canonizalione  eius  (3). 

53.  (F.  333-336^).  Vita  sancti  Thomae  archiepiscopi  Gantuariensis 
et  martyris  (4). 

54.  (F.  337-338^).  Quidam  hoc  compendium  frater  compilavit,  quo 
sancti  martyrium  Thomae  coornavit  (5). 

55.  (F.  339-340).  Translatio  S.  Thomae  Gantuariensis  (Q).=BHL., 
n°  8230. 

56.  (F.  341-342»).  Translatio  sancti  Thomae.  =  Ibid.,  n^  8231. 

57.  (F.  343-343^).  [Epistola  P.  Andreae  Denys  ad  Papebrochium, 
1663]. 

58.  (F.  344-346).  [Nolae  de  S.  Thoma]. 
Puis  deux  imprimés  : 

a)  Les  pp.  139-144  de  S.  Gregorii  Thanmaturgi  ojpera,  éd.  Vossius, 
Moguntiae,  1604,  Miscellanea. 

h)  Les  pp.  13-20  de  Marianus  Vigtorius,  Cantuariensium  archiepi- 
scoporum  omnium  ...  cnialogus,  éd.  Gerardus  Vossius,  Romae,  1604. 

59.  (F.  355-36 1^).  Passio  sancti  Thomae  archiepiscopi  Gantua- 
riensis (7).  =  BHL.,  n°  8180. 

Papier;  361  feuillets;  O^Sé  X  Q'^,'i\l;  XVIP  siècle;  volume  des  anciens  Bollan- 
distes.  Demi-reliure  moderne  ;  au  dos,  le  litre  doré  :  Acla  Sanctorum,  27-29  decem- 
bris,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  P'. 

3527.  (8990-91).  —  Gollegtanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  Index  30  decembris. 

2.  (F.  2-4^').  [Epistola  Fr.  Nigolai  Daussy  prioris  Valcellensis.  Val- 
cellis,  12  ianuarii  1633]. 


(1)  Ex  mensis  ianuarii  Passionali  coenobii  Bodecensis. 

(2)  Ex  manuscriplo  Ullraiectino  S.  Salvaloris.  Résumé. 

(3)  Ex  geslis  Ponlificum. 

(4)  Ex  manuscriplo  lielfortii. 

(5)  Ex  manuscriplo  sancli  Gisleni  in-4°,  caria  rubro  salis  velusto. 

(6)  Ex  manuscriplo  Abbalis  ville. 

(7)  Ex  manuscriplo  sancli  Gisleni  in-4°  caria  rubro. 


636  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Le  feuillet  5  est  blanc. 

3.  (F.  6-6^).  [Epistola  G.  de  Waha  ad  Papebrochium]. 

4.  (F.  7).  Notatio  in  vilam  S.  Sabini. 

5.  (F.  8-11').  Martyrium  S.  Sabini  episcopi  Spoletini  (1).  —  BHL., 

n»  7451. 

6.  (F.  12-13).  [Epislola  Antonii  de  Winqhe  ad  Rosweydum.  Lieliis, 
12  augusti  1629J. 

7.  (F.  14-15).  S.  Savini  episcopi   et  marlyris   (2).  —  BIIL., 
no  7451  (3). 

8.  (F.  16-16').  De  S.  Savino  (4). 

9.  (F.  17-18).  SS.  Sabini  episcopi,  Exuperanlii  et  Marcelli  (5). 

10.  (F.  19-22).  Passio  sancli  Savini  episcopi  et  martyris  (6).  — 
BHL.,  n^l^i. 

11.  (F.  23-27).  In  natalem  sancli  Savini  episcopi  et  martyris  (7). 

12.  (F.  28-33).  Vila  fralris  Gerardi  de  Valentia  (8). 

13.  (F.  34-38').  Vila  S.  Eugenii  (9).  =-  BHL.,  n«  2684.  Deux  copies. 

14.  (F.  39-54).  Vila  S.  Liulbergae.  —  llnd.,  n»  4936. 

15.  (F.  55-72).  Vila  et  conversatio  sanctae  Liulbergae   iuclu- 
sae  (10).  =  Ibid.,  n»  4936. 

16.  (F.  73-94').  Vila  bealae  Margarilae  virginis  de  Ck)lumna. 

17.  (F.  95).  Index  31««decenibris. 

18.  (F.  96-98).  [Notae  variae]. 

19.  (F.  99-103).  Vita  SS.  Saviniani  et  Polentiani  (11).  —  B/ZL., 
no  7435. 

20.  (F.  103-104').  Ilem  eorundem  sanctorum  translatio. 

21.  (P.  105-113').  Vila  et  passio  sanclorum  marlyrum  Saviniani  et 
Polentiani  sociorumque  eius  (12).  »=  BHL.,  n?  7432. 

22.  (F.  114-117).  Vita  SS.  Saviniani  et  Polentiani  (13). 


(1)  Ex  codice  Fuldensi. 

(2)  Ex  BodecensU coenobii ...  passionalipergameno m$.  insigni  mensis decemhris. 

(3)  Slilo  mulalo. 

(4)  Ex  manuscripto  Carthusiat  UltraiecUruis. 

(5)  Ex  Bodecensi*  coenobii  ...  pastionali  pergameno  9IS.  insigni  mentit  niarlii. 

(6)  Ex  manutcriplo  Romane. 

(7)  Ex  manuscripto  antiquo  S.  JUariae  ad  martyres 

(8)  Ex  manuscripto  Rubrae  vallis  fol.  perg.  ex  l'aparté  Sovalis  SS.  Cf.  Haoio- 
GnkPHiBoLixmikm,  De  codicibus  hagiographicis  lohannis  Gielemans  adieelis  ane- 
cdotis,  p.  63,  n.  11. 

(9)  Ex praegrandi  pergameno  Blaburensis  ...  prope  Ulmam  coenobii. 

(10)  Ex  Bodecensis  coenobii  ...  passionali  pergameno  ms.  insigni  mensit 
februarii. 

(11)  Ex  manuscripto  N.  Belfortii. 

(12)  Ex  ms.  Vallis  Lucentis.  Copie  de  Chifflet. 

(13)  Ex  manuscripto  Rubeae  Vallis. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  637 

23.  (F.  117-117^  160].  [De  SS.  Saviniano  et  Potentiano].  =  BHL., 
n°  7421. 

24.  (F.  118).  De  SS.  Agoardo  et  Agliberto. 

25.  (F.    119-119^   124-124^).    Histoire   véritable  du   martire  de 
S.  Agoard  et  S.  Aglibert. 

26.  (F.  120-123^).  Martyrium  sanctorum  Agoardi  et  Agliberti  (1).= 
BEL.,  n°  168. 

27.  (F.  125-125^).  [Lettre  de  Gilles  Goquart  à  Papebroch,  Sens, 
8  mai  1679]. 

28.  (F.   126-227).  Passio  SS.  Saviniani  et  Potentiani,  Albini  et 
aliorum  (2). 

29.  (F.  128-138^').  Vitasancti  Saviniani  archiepiscopiSenonensis.= 
BHL.,  n«  7416. 

30.  (F.  139-144).  Sanctorum  raartyrum  Saviniani  et  Potentiani 
sociorumque  eorum. 

31.  (F.  145-147V).  Reliquum  Actorum  S.  Potentiani  (3). 

32.  (F.  148- 159^).  Passio  SS.  martyrum  Saviniani  et  Potentiani 
sociorumque  eorum  (4).  =  BHL.,  n**  7416. 

33.  (F.  161-162^').  Vita  S.  Barbatiani  confessons  et  presbyteri  (5).= 
Ibid.,  n«  972. 

34.  (F.  163-170^).  Vita  S.  Barbatiani  (6),==  7è/c?.,n°  972. 

35.  (F.  171).  Prologus  in  vitam  S.  Barbatiani  (7). 

36.  (F.  172,  177-177^).  [Epistola  Papebrochii  ad  anonymum  (8). 
Antverpiae,  17  aprilis  1693]. 

37.  (F.  173-175).  Vita  S^''^  Columbae. 
Les  feuillets  1 75^-1 76^  sont  blancs. 

38.  (F.  178-178^).  [Epistola   Pétri   Hausman   ad   Papebrochium. 
Coloniao,  8  aprilis  1693]. 

Le  feuillet  179  est  blanc. 

39.  (F.  180).  [De  S*^  Columba]. 

40.  (F.  181-182).  Vita  S.  Columbae  virginis  et  martyris  (9).  = 
BHL.,  n°  1894. 


(1)  De  codicibus  ms.  ecclesiae  parochialis  Chris toliensis. 

(2)  Ex  manuscriplo  Vltraieclino  S.  Salvatoris.  Résumé. 

(3)  Ex  ms.  Mazarineo.  Copie  de  Papebroch. 

(4)  Ex  cod.  ms.  79  Reginae  Sueciae. 

(5)  Ex  Bodecensis  coenobii ...  passionali pergameno  ms.  insigni  mensis decembris. 

(6)  Ex  codice  bibliothece  valicane  n"  6073. 

(7)  Ex  ms.  langobardo  monasterii  monialium  S.  loannis  ordinis  S.  Benedicti 
Capuae. 

(8)  Peut-être  à  Pierre   Hausman,  curé  de  Sainte-Colombe,  à  Cologne.  Réponse 
à  la  lettre  de  ce  dernier,  infra  n"  38. 

(9)  Ex  ms.  S.  Audomari  velusHssimo. 


638  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

41.  (F.  183-184).  PassiosancleColumbae  virginisetinarlyris(l).— 

BEL.,  n»  1896. 

42.  (F.  184-184^).  Antiphonae  et  rcsponsoria  de  sancfa  Columba. 

43.  (F.  185-186).  [Nolae  de  S»«  Columba]. 

44.  (F.  187-188*).  Acta  S.  Columbae  virginis  et  martyris  (2),  =^ 
BHL.,  n«  1892. 

46.  (F.  189-190).  [De  S*  Columba]. 

46.  (F.  191-192^).  [Epistola   Pétri  Hausman    ad    Papebrochium. 
Coloniae,  8  maii  1693]. 

47.  (F.  193).  Index  eorum  quae  in  commentario  suo  de  S.  Columba 
narrât  Fontaninus. 

48.  (F.  194-194').  [Epistola  Io.'ïatii  Plnii  ad  Petrum  van  den  Bosch 
S.  I.  Romae,  10  maii  1732]. 

49.  (F.  195-195').  [Epistola  Pétri  tan  dbn  Bosch  ad  Ignatium 
Pinium.  Antverpiae,  21  martii  1732]. 

50.  (F.  1%-196').  Responsiones  ad  dubia  de  sancla  Colomba  vir- 
gine  et  non  martyre  in  dioecesi  Aquilciensi. 

51.  (F.  197-197').  De  S.  Columba  martyre  (3). 

52.  (F.  198-199').  [Epistola  Pétri  Hausman  ad    Papebrochium. 
Coloniae,  6  iulii  1706]. 

53.  (F.  200-204).  Passio  sanctae  Columbae  virginis  et  martyris  (4).» 
BHL.,  n°  1896. 

Puis  des  imprimés  : 

rt)  In  festo  S.  Columbae  virginis  et  martyris  (pro  oflScio). 

b)  Missa  pro  festo  S.  Columbae. 

54.  (F.  207).  Lilterae  donationis  quibus  Dominabus  S.  Bernardi  in 
Blendeka  pagus  ipse  conferlur. 

55.  (F.  208-210).  Inventio  S.  Columbae. 

56.  (F.  211-231').  Vila  S.  Silvestri  papae  (5).  =  BHL.,  nn»-  7725- 
7733. 

57.  (F.  232).  Notae  in  vitam  S.  Silvestri. 

58.  (F.  233-241').  Vila  S.  Silvestri  (6). 
Le  feuillet  242  est  blanc. 

59.  (F.  243-252).  Acta  Silvestri.  [Varia  excerpta]. 

60.  (F.  253).  [De  reliquiis  S.  Silvestri  in  ecclesia  sanctae  Barbarae 
Mantuae]. 


(1)  Ex  codice  manuscriplo  Dominarum  de  Blandeka  ordinis  D.  Bernardi, 

(2)  Expassionario  S.  lustl  Lugduni.  Copie  de  Chifflet. 

(3)  Ex  mss.  posthumis  Nkolai  Antonii  communicatis  Madrili  $ub  finem  1721  a 
R.  adm.  et  amplissimo  D.  Àdriano  Connink proximo  eitu  consanguineo. 

(4)  Ex  ms.  vallis  Lucentis.  Copie  de  Cliifflet. 

(5)  Ex  ms.  Aquicinctino. 

(6)  Ex  ms.  M.  Velseri. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  639 

61.  (F.  254-255).  [Epistola  Marii  Florentinii.  Lucae,  10  februarii 
1682]. 

62.  (F.  256^-256  et  257^).  De  translationc  sancti  Silvestri  (1). 

63.  (F.  258).  [Epistola  Silvestr[  Petrasangta  ad  BoUandum. 
Romae,  15  augusti  1637], 

Pais  les  pp.  693-704  d'un  exemplaire  imprimé  des  Vitae  Patrum 
de  Rosweyde. 

64.  (F.  266-294).  Gonversatio  B.  Melaiiiae  iunioris  (2).  =  BEL., 
n«  5885. 

Puis  un  imprimé  :  Adventoria  ...  in  qua  de  inscrîptione   Libri 

S.  Augustini  De  gratia  Ghristi  disseritur  a  F.  Henrigo  Noris. 

Florentiae,  ex  typographia  sub  signo  stellae,  1674. 

65.  (F.  315).  [De  omissis  ad  31  decembris]. 

66.  (F.  316-317V).  De  SS.  Leobardo  et  Mauro  abbatibus  in 
Alsatia. 

Puis  des  imprimés  : 

a)  Korte  verhandeUng  uyt  welke  blyld  ofden  Saligen  Joannes  Fran- 
ciscus  Régis  is  gestorven  in  de  Societeyt  lesu.  't  Antiverpen,  by  de 
weduwe  van  Petrus  lacobs,  1717. 

b)  Sanctissimi  in  Christo  Patris  ...  démentis  XII  constilutio  de 
Beato  loanne  Francisco  Régis.  Romae,  1738. 

c)  Oratio  et  lectiones  propriae  [5.  Francisci  Régis].  Romae,  1724, 
typis  reverendae  Camerae  Apostolicae. 

67.  (F.  334-335V).  Glarissimo  viro  ...  Rev.  P.  I.  Sollerio  S.  I.  Anto- 
Nius  Antinori. 

68.  (F.  336-357^).  Glarissimis  viris ...  Actorum  Sanctorum  Antver- 
piae  scriptoribus  Antonius  Antinori. 

Papier;  357  feuillets;  0'n,33  X  0",21  ;  XVIP  siècle.  Volume  provenant  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre 
doré  :  Acla  Sanctorum,  30-31  decembris,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I"". 

3528.  (8992-93).  —  Indices  Agtorum  Sanctorum. 

1.  (F.  1-42).  [Index  alphabeticus  personarum  A-ZJ. 

2.  (F.  42^-44).  [Index  rerum  aliquot  mirabilium]. 

3.  (F.  4547^).  [Index  familiarum,  regionum,  ordinum  religio- 
sorum,  etc.]. 

Papier;  47  feuillets,  plus  six  restés  blancs  à  la  fin  du  volume;  O^.éS-ô  X  O^S?; 
XVIII*  siècle.  Ce  volume  semble  provenir  des  anciens  bollandistes  de  Tongerloo. 
Demi-reliure  moderne,  basane. 


(1)  Ex  anliquo  codice  ms.  hedino  abbatis  Nonanlulinae.  Copie  d'Ughelli. 

(2)  Ex  manuscriplo  S.  Amandi  veluslissimo 


640  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3529.  (8994-97).  —  Collectaxea  bollandiana. 

1.  (F.  1-14).  De  S.  Eliphio  ...  martyre  ...  commentarius  praevius(l). 

2.  (F.  15-15V).  Vita  sanctae  Pharahildis.  =  7i//L.,  n"  6793. 
Le  feuillet  16  est  blanc. 

3.  (F.  17-36).  De  S.  Pharailde  virgine  commentarius  praevius 
auctore  Bollando  et  I.  Thtsio  (2). 

4.  (F.  37-37*).  De  S.  Ragnulfo  martyre  [notae  Isfridi  Thysii]. 

5.  (F.  37*^-42  ).  De  S.  Hadulfo  ...  commentarius  historiens  auctore 

GODEFRIDO  HeNSCHENIO  (3). 

6.  (F.  43^-45).  Passio  S.  Eliphii  subleslae  fidei  (4). 

7.  (F.  46).  [Nota  Fr.  Leonis  Raymaekers  canonici  Averbodiensis, 
pastoris  de  Balen,  de  S.  Odradae  rcUquiis]. 

8.  (F.  47).  [Epistola  F.  C.  Caknen.  Averbodii.  23  decembris  1784]. 

9.  (F.  47»).  [Epistola  eiusdem,  Averbodii,  24  novembris  1784]. 

10.  (F.  48-48'^).  Documenta  rcliquiarum  sanctae  Odae  in  Roey 
sanctae  Odae  prope  Sylvam  Ducis. 

11.  (F.  49^-50*).  Van  de  heilige  Oda  maget  wt  Schottlandt. 

12.  (F.  51-53').  Een  schoon  Uedeken  van  de  heilige  maghet  Oda, 
patronesse  van  Venray. 

13.  (F.  54).  [Notae  in  praecedentem  vitam  flandricam]. 

14.  (F.  54-55).  [De  B.  Bertha]. 

15.  (F.  56).  [Variae  lectiones  vitae  S.  Odradae]. 

16.  (F.  57-59').  De  sancta  Odrada  virgine  ...  syllogc. 
Le  feuillet  60  est  blanc. 

17.  (F.  61).  [De  S.  Odrada].  En  flamand. 
Les  feuillets  61*-62»  sont  blancs. 

18.  (F.  63-63^).  [Epistola  F.  Sbrvatii,  abbatis  Averbodiensis, 
27  septembris  1654]. 

19.  (F.  64-64').  [Nouvelle  copie  des  pièces  nn"«  7-9]. 

20.  (F.  65-66').  Het  leven  van  de  heilige  maget  Oda  des  Conincks 
dochter  van  Schotlant  geschreven  van  een  Religieus  van  den  oorden 
van  den  heiligen  Augustinus  int  Clooster  Jérusalem  tôt  Venraij. 

Papier;  66  feuillela;  0»,35  X  0™,238;  XVII*  siècle.  Ce  volume  provient  de» 
Bollandistes  de  Tongerloo.  Demi-relinre  moderne,  basane  rouge. 

3530.  (8998-9000).  —  De  sanctis  annotata  varia. 
1.  (F.  1-97',  99-111',  113-116').  [Lettres  de  Georges  Chastelain  à 
Papebroch,  Paris,  30  avril  1683,  4  avril  1691]  (5). 

(1)  Voir  Acta  SS.,  Octobr.  t.  VIL 

(2)  Voir  Acta  SS.,  lanuar.  t.  L 

(3)  Cf.  ibid.,  lunii  t.  IIL 

(4)  Ex  ms.  UUraieclino  S.  Salvaloris.  Cf.  BHL.,  n»  2481. 

(5)  Observations  sur  les  Acta  Sanctorum. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  641 

2.  (F.  98-98V).  [Lettre  de  Moyreau  à Papebroch. Paris, 2  avril  1686]. 

3.  (F.  112-112^).  [Epistola  Comitis  sangti  Pétri,  12  novembris 
1689,  s.  1.]. 

4.  (F.  117-120%  126-127V).  [Lettres  de  Du  Gange  à  Papebroch, 
Paris,  1683]. 

5.  (F.  121-125V).  Vitae  et  martyria  SS.  ex  bibliotheca  Golber- 
tensi  (1). 

6.  (F.  126-128^).  [Godices  Metaphrastis  in  bibliotheca  Parisiensi]. 

7.  (F.  129-129^).  [Lettre  de  Rainssant.  Versailles,  14  février  1685]. 

8.  (F.  130-141).  [Epistolae  Andreae  Arnoldi  ad  Papebrochium, 
Norimbergae,  1676-1686]. 

9.  (F.  142-143^).  Danieli  Papebrochio  Andréas  Pusterla  biblio- 
thecae  Ambrosiariae  praetectus.  Mediolani,  27  februarii  s.  a. 

10.  (F.  144-145^).  [Epistola  Henrigi  Blumpp.  Dresdae,  6  septem- 
bris  1678]. 

11.  (F.  146-146).  [De  venerabili  P.  D.  loanne  Fort]. 

12.  147-147^).  [Lettre  de  G.  van  Beughem,  chanoine  de  Sainte- 
Pharaïlde.  Gand,  12  septembre  1790]. 

13.  (F.  148-149^).  [Lettre  de  Glaude  Nolson.  Abbaye  de  Molome, 
28  août  1787]. 

14.  (F.  150),  [Lettre  de  Fr.  Labbae,  6  septembre  1787]. 
Le  feuillet  151  est  blanc. 

15.  (F.  152-153).  In  festo  translationis  S.  Valerii  lectiones. 

16.  (F.  154-155).  [Epistola  N.  De  Lahoese  pastoris  in  Steynockerzeel, 
ad  Dominum  Thys  Tongerloensen  Bollandistam,  28  ianuarii  1791]. 

Papier;  155  feuillets  ;  0°',225  X  O'-.ieS;  XVII«  et  XVIII»  siècles.  F.  66%  gravure 
représentant  D.  H.  Lamagae  fondatrice  de  la  maison  et  hospital  des  Filles  de  la 
Providence  de  Dieu  à  Paris.  J.  Boulanger  fecil.  Volume  de  l'ancienne  bibliothèque 
des  BoUandistes.  Demi-reliure  maroaquin. 

3531.  (18182-86).  —  Gollegtanea  bollandiana  (2). 

1.  (F.  1-1').  Acla  sanctorum  octobris,  tomus  seplimus,  dies  décima 
quinta.  Sancti  qui  coluntur  idibus  octobris  (3). 

2.  (F.  2-7).  Praetermissi  et  in  alias  dies  relati  (4). 

3.  (F.  7^-8).  De  S.  Fortunato  martyre  Romae  (5). 

4.  (F.  8-9).  De  SS.  Lupulo  et  Modesto,  martyribus  Gapuae  (6). 


(1)  Notes  de  Du  Gange. 

(2)  Copie  du  volume  imprimé  à  Tongerloo. 

(3)  Voir  Acla  SS.,  Octobris  t.  VII,  p.  1. 

(4)  Ibid.,  p.  2-5. 

(5)  Ibid.,  p.  5-6. 

(6)  Ibid.,  p.  6-7. 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T.   V.  41 


642  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

5.  (F.  9-13'^).  De  S.  Agileo  martyre  (1). 

6.  (F.  14-23).  De  SS.  CGCLX  raarlyribus  Mauris  (2). 

7.  (F.  23^^-25').  De  S.  Antiocho  episcopo,  confessore  Lugduni  in 
Gallia  (3). 

8.  (F.  26-40).  De  SS.  Cannato  et  Anlonino  (4). 

9.  (F.  40^-46).  De  S.  Aurélia  virgine  Argentorati  in  Alsalia  (5). 

10.  (F.  46^-53).  De  S.  Severo  episcopo  (6). 

11.  (F.  53^-57).  De  sancto  Tummaro  episcopo  (7). 

12.  (F.  57^-70).  De  S.  Conogano  episcopo  (8). 

13.  (F.  70-77^).  De  S.  Leonardo  confessore  (9). 

14.  (F.  78-87).  De  S.  Bauderico  seu  Baldcrico  confessore  (10). 

15.  (F.  87'-93»).  De  sancto  Deodalo  seuTheodato  episcopo  (11). 

16.  (F.  94-103).  De  S.  Thecla  virgine  et  abbaUssa(12). 

17.  (F.  103^-111).  De  S.  Sabino  episcopo  et  confessore  (13). 

18.  (F.  111»-122*).  De  S.  Rogerio  episcopo  Canncnsi  (14). 

19.  (F.  122V-125').  De  B.  Galtero  (15). 

20.  (F.  126-155).  De  beata  Philippa  virgine  do  Campo-Milano 
dicta  (16). 

Papier;  155  feuillets;  0-36  X  0",343;  XIX*  siècle.  F.  156',  on  lit  :  Mlatum  eum 
originali  per  me  F.  Henry  Merten$  Bibliothecarium  Bibliotheeae  ÀnlverpientU. 
Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre  doré  :  Acta  Sanctorum  octobrU  et  le  chiffre 
couronné  de  Léopold  I*'. 

3532.  (18862-63).  —  Ck)LLECTANEA  bollandmra. 

1.  (F.  1-29).  Danielis  Papebrochii  ad  novam  errorum  exliibilionem 
responsiones  posthumae  ex  prioribus  ab  annis  XXX  cdilis  collectae 
et  digestae  adversus  Odoacris  llbachii  Actorum  S.  Catlierinac 
pseudo-vindicias,  auclore  I.  B.  S.  [ollerio]  et  I.  T. 


(1)  Voir  Act.  SS.,  Octobris  t.  VU,  p.  7-10. 

(2)  Jbid.,  p.  11-16. 

(3)  Ibid.,  p.  17-18. 

(4)  Ibid.,  p.  18-27. 

(5)  Ibid.,  p.  27-31. 

(6)  76ù/.,p.31-34. 

(7)  /6id.,  p.  35-37. 

(8)  Ibid.,  p.  37-44. 

(9)  Ibid.,  p.  45-49. 

(10)  ifeid.,  p.  49-55. 

(11)  /6id.,  p.55-59. 

(12)  Ibid.,  p.  59  64. 

(13)  Ibid.,  p.  65-69. 

(14)  76id.,  p.  70-77. 

(15)  Ibid.,  p.  77-79. 

(16)  Ibid.,  p.  79-106. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  643 

2.  (F.  30-30^).  [Epistola  Pétri  Benedetti  ad  Sollerium.  Ex  Urbe 
27  decembris  1726], 

3.  (F.  31).  [Epistola  Frangisgi  Retz  ad  Sollerium  s.  1.  et  a.]. 

4.  (F.  32-32^  41-41^').  [Epistola  Raphaelis  Underperger  ad  Solle- 
rium. Romae,  22  iunii  1726J. 

Les  feuillets  33-4^  sont  les  pp.  15-28  de  l'imprimé  suivant  :  Ad 
exhibitionem  errorum  praeambulnm  secundum. 

5.  (F,  42-52).  In  apologiam  pro  Actis  S.  Catharinae  V.  et  M.  ani- 
madversioncs. 

6.  (F.  53-75).  Daniel  Papebrochius  Societatis  lesu  defensus  contra 
Odoacrem  llbachium. 

Pais  un  exemplaire  imprimé  de  La  Critica  d'oggidi  ...  de 
GiAGOMO  Ladekghi  ...  data  alla  luce  da  Girolamo  Mainnrdi.  In 
Roma  MDCCXXVI, 

Papier  ;  75  feuillets;  0"°,33  X  0™,21;  XVIIP  siècle.  Ce  volume  provient  de  l'an- 
cienne bibliothèque  des  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne  ;  au  dos,  le  titre  doré  : 
Acta  Sanclorum,  25  novembris,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I". 

3533.  (18875-80).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  7).  S.  Maximi  levitae  et  martyris  (1).  =  BEL.,  n"  5834. 
Les  feuillets  7^-10^  sont  blancs. 

Suivent  des  imprimés. 

a)  Passio  sive  historia  XI  miliiim  virginum. 

b)  Historié  van  sente  Vrsida. 

c)  Historié  van  sent  Ursulen. 

d)  Historia  undecim  milium  virginum  ...  impressa  Colonie  per 
Henricum  de  Nuscia. 

e)  Legenda  sandarum  virginum  Christiane,  Kuegundis,  Mechtundis 
et  Wibrandis  de  societate  undecim  milium  virginum  et  martyrum. 

f)  Historia  undecim  milium  virginum. 

2.  (F.  69^-70).  Libri  graecorum  rituales. 

3.  (F.  71-84).  Vita  sancti  Romani  archiepiscopi  urbis  Rothoma- 
gensis(2).  Inc.  Beatus  igitur  Romanus  pontifex  gloriosus. 

4.  (F.  85-94^).  Vita  sancti  Romani  archiepiscopi  urbis  Rothoma- 
gensis  (3).  =  BHL.,  nn"''  731 1  et  7310. 

5.  (F.  95-97V).  De  sancto  Romano.  =  Ibid.,  n"  7317. 
Le  feuillet  98  est  blanc. 

6.  (F.  99-lOOv).  Passio  sanctorum  martyrumHermanni  et  Germani. 


(1)  Ex  Brcviario  anliquo  manuscriplo  qui  in  q)i8copio  eiusdem  civitatis  [Aquilaé] 
asservalur  descripla. 

(2)  Ex  manuscriplo  sancti  Audoeni. 

(3)  Ex  manuscriplo  sancti  Audoeni. 


644  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHEQUE   ROYALE 

7.  (F.  101-111^).  Passio  sancli  Livini  episcopi  et  niarlyris.  — i 
BEL.,  n»  4960. 

8.  (F.  111^-114).  Passio  sancli  Quintini  niartiris  Parisiensis.  = 
iJ»W.,n°6998. 

9.  (F.  114-117).  Passio  innumerabiliummarlyrum.  —  iWd.^n*  1503. 

10.  (F.  117-1 17^).  Sermo  quando  vel  a  quo  celebritas  animarum 
ceperit. 

Le  feuillet  118  est  blanc. 

11.  (F.  119^-127).  Passio  sancli  Salvil  marliris  (1).  =  BHL., 
no  7472. 

12.  (F.  127^-132).  Vita  sancli  Flocelli  marlyris.  -=  Jbid.,  n»  3068. 

13.  (F.  132^-136»).  Passio  sancli  Alexandri  episcopi  et  marlyris. — 
i6iV/.,n°273. 

14.  (F.  137-140).  Vila  sancU  Appolinaris  episcopi.  —  i6iW., 
n«>  634. 

15.  (F.  140^).  Vila  sancli  Richarii  confessons.  —  Jbid.,  n»  7233,  le 
commencement  seul. 

Puis  un  imprimé  Vita  et  miracoli  del  beato  Giovannibuono.  Mantoa, 
pei'  Francesco  Osanna,  1591. 

Papier;  ISS  feuillets;  0",295  X  0*,16;  XVll*  siècle.  Voiame  provenant  des 
anciens  Boilandistes.  Deini-reliare  moderne;  au  dos  Je  litre  doré  :  Acta  sanctorum 
21-23  oclob.  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I*'. 

3534.   (18881-88).   —  Ck)LLECTANEA  BOLLANDIANA. 

En  tête,  un  imprimé  :  Origine  délie  monache  Camaldolesi  di  S.  Maglo- 
rio  in  Faenza  ...  succintamente  esposita  dal  Litt.  D.  Giovanni  Grilli  ... 
in  Faenza,  1742. 

1.  (F.  11-21^).  Appendix  [ad  praecedens  opusculum]. 
Le  feuillet  22  est  blanc. 

2.  (F.  23-45).  Vila  S.  Montanae  virginis.  —  BEL.,  n«6008. 
Les  feuillets  45^-47^  sont  blancs. 

3.  (F.  48-64).  B.  Ludovici  Amsteinii ....  vita.  —  Ibid.,  n»  5033. 
Puis  un  imprimé  Eistoria  S.  Ardouini  angligenae  de  Ceperano,per 

modum  Allegationis  in  iure  descripta  ab  A^TONIO  Vitagliano  Cepera- 
nense.  Urbini,  1645. 

4.  (F.  69-81^).  Khort  verhael  van  het  leven  van  Alphonsus 
Rodriguez. 

Le  feuillet  82  est  blanc. 

5.  (F.  82-93).  Gort  verhael  van  sommige  principaele  poincten  van 


(1)  Cette  pièce  et  toutes  les  suivantes  sont  transcrites  ex  manuscriptis  codicibus 
Ursicampi. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  645 

theylich  leven  van  onson  broeder  Alphonsus  Rodriguez  ...geschreven 
door  den  eerweerdighen  Pater  Rector  van  het  collège  van  Maiorque(l). 

6.  (F.  94-98).  Lettre  touchant  la  vie  et  mort  du  vénérable  Alph. 
Rodriguez  coadiuteur  temporel  de  la  Compagnie  de  Jésus  (2). 

Les  feuillets  99-100  sont  blancs. 

Puis  des  imprimés  : 

à)  Historia  S.  Engelherti  per  Gelenium. 

b)  Vita  B.  Ferpetui  Leodiensis  episcopi ...  Leodii  ex  officina  Henrici 
Hovii,  1601. 

c)  Vita  S.  Erplonis ...  ah  Alberto  Boichorst.  Monasteri  West- 
phaliae,  typis  Bernardi  Raesfeldi,  anno  1649. 

Papier;  327  feuillets;  0™,217  X  0'",165;  XVIP  siècle.  Ce  volume  provient  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre 
doré  :  Àcla  sanclorum  21  oclobris  —  9  novembris,  avec  le  chiffre  couronné  de 
Léopold  I". 

3535.  (18889-94).  —  Collegtanea  bollandiana. 

1.  (F.  1-4^).  Vita  sancti  Martini  Vertavensis  abbatis.  =  BEL., 
no  5669. 

2.  (F.  5-12).  Textus  miraculorum  sancti  Quintini  martyris.  =Ibid., 
nno«  7017-7029. 

3.  (F.  13-18^').  Sermo  in  tumulatione  sancti  Quintini  martyris.  = 
Ibid.,  n"  7020. 

4.  (F.  18^-20^).  Sermo  pro  gratiarum  actione  in  festivitate  sancti 
Quintini  martyris  legendus.  Inc.  Inter  omnia,  dilectissimi,  humano- 
rum  actuum  studia. 

5.  (F.  20''-22v).  Sermo  in  octavis  sancti  Quintini  gloriosissimi  mar- 
tyris. Inc.  Festus  nobis  praesens,  dilectissimi,  dies  beati  Quintini. 

6.  (F.  23-24^).  Sermo  in  elevatione  gloriosissimi  marliris  Quin- 
tini. =  BHL.,  n"  7021. 

7.  (F.  25^-30).  Vita  sancti  Maturini  confessoris.  =  Ibid.,  n°  5720. 
Les  feuillets  30^-33^  sont  blancs. 

8.  (F.  34).  [Index  sequentium]  (3). 

9.  (F.  34^-37).  Vita  sancti  Fidoli  abbatis.  =  BEL.,  n«  2975. 

10.  (F.  37-39).  Vita  sancti  Gassiani  episcopi  et  confessoris.  =  Ibid., 
n°  1630. 

11.  (F.  39*'-44).  Miracula  per  sanctissimum  Apollinarem  post 
mortem  facta.  =  Ibid.,  n°  627. 


(1)  Suite  de  la  rubrique  :  ende  ghezonden  door  P.  Hubertus  de  S.  Laurent[io] 
1618.  La  pièce  est  signée  Michael  Julinon. 

(2)  Copie  de  Chifflet.  La  lettre  est  signée  Miguel  Julian. 

(3)  De  récriture  de  Papebroch. 


646  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

12.  (F.  44-47).  Sermo  hysloricus  de  translalione  reliquianim  san- 
clissimi  papae  Gornelii.  Inc.  mutil. ...  supplemento  refocillalus  consilii 
omni  Francorum  itérât  exercitu. 

13.  (F.  47-49).  Passio  sancli  Balsemii.  —  B//L.,n»904. 

14.  (F.  49»-50).  Passio  sanctorum  Scillilanomm  marlyrum.  —  Ibid., 
no  7527. 

15.  (F.  50-51'^).  Vita  sancli  Eugenii  martiris.  Inc.  Beatus  Eugenius 
cuius  vita  extat  in  ecclesia  bonorum  operum  forma. 

16.  (F.  52-54).  De  sancto  Calesio  presbitero  (1).  Inc.  Calesius 
Aquitani  oriundus  oppido. 

17.  (F.  54^-55).  Vilae  sanctae  Berthillae  Suessionensis.  =  BHL., 
n-  1287,  sans  le  prologue. 

18.  (F.  55-56^).  Vila  sancla  Elisabeth  Parisiensis  (2).  lue  bancta 
Elisabeth  de  vico  Parisiensi  orta  fuit. 

Puis  deux  imprimés  :  Vita  B.  Perpetui  Leodiensiê.  Leodii  ex  officina 
Henrici  Hovii,  1601  et  Hisloria  admirandarvm  cttrationum  ...  ope 
deprecationeque  divi  Perpetui.  Leodii,  1601. 

19.  (F.  80-91).  Vita  S.  Girardi  monachi(3).  -  JÎ//L.,  n»  3548. 

20.  (F.  92-127V).  Vila  S.  VVinnoci  abbalis  (4).  —  Ibid.,  n»  8954. 

21.  (F.  128-129V).  De  sancto  Winnoco  yninus.  —  li/J.,  n"  17325. 
Puis  deux  imprimés  : 

a)  Vita  illustris  ac  dite  Helisabeth  Jlungarorum  régis  ...  opéra 
Christi  sacerdotis  Iacobi  Montani. 

b)  Cronica  santé  Elisabet ... gedruckt ...  in  der  Wblichen  stadt  Erffordt 
durch  Matthes  Maler ...  1520. 

22.  (F.  197-231).  Processus  et  ordo  canonizationis  Bealae  Eli- 
sabeth. 

23.  (F.  232-235).  Sermo  de  beata  Elisabetha  Landigravia  Thurin- 
giae  (5). 

24.  (F.  236V-237).  [Epistola  P.  Wilhelmi  Mûlheim  prions  Romers- 
dorfensis  ad  P.  I.  Gamans,  Romersdorff,  21  novembris  1676J. 

25.  (F.  238).  [Epistola  PmLippi  Willemann  S.  I.  Wetzlariae, 
4  februarii  1700]. 

Papier;  238  feuillets;  0»,238  X  0-,185;  XVII»  siècle.  Volume  de  la  bibliothèque 
des  anciens  boUandistes.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre  doré  :  Acla 
sanctorum,  29  oclobris  -  19  novembris  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  l". 


(1)  Ex  manuscriplo  Worconssalensi. 

(2)  Ex  Legenda  Franciscanorum  Stopulensium. 

(3)  Descripla  e  veteri  codice  ms.  eccletie  S.  Albini  Andegavensis. 

(4)  Ex  manuscriplo  S.  Winnoci. 

(5)  Ex  perveluslo  manuscriplo  BUtliolhecae  Romersdorffensis  monatterii  ùrdinis 
Praemonslra  tensis. 


COLLEGTANEA   BOLLANDIANA  647 

3536.  (18895-900).  —  Collegtanea  bollandiana. 
En  tête  du  volume,  un  imprimé  :^osa  autumnalis  ...  sive  beaUts 
losaphat  Kwncevicius  ...  per  Benedidum  Morbniericz. 

1.  (F.  1-17').  Vita  et  martyrium  B.  losaphat  ...  scripla  fusius 
Polonice  a  P.  Stanislao  Kusinski  ...  redacta  in  latinum  compendium  a 
P.  Alberto  Koialowicz  (1). 

Le  feuillet  18  est  blanc. 

2.  (F.  19-27).  Vita  novi  martyris  losaphati  Concevicii  archiepiscopi 
Polocensis  descripta  a  Iosepho  Velamjko  Rucio  archiepiscopo  et 
supremo  metropolita. 

Puis  des  imprimés  : 

a)  Ziemskicy  hiérarchie^  ...  a  niebieskicy  proinocicy  Doktor 
B.  Baphal  Zakonu  Bracicy  Mnieyzych  Swietego  Franciszka  Obser- 
vantoiv  ...  ad  X.  Hieronymo  Lipczynskicyo. 

b)  Les  pp.  41-44  d'un  catalogue  des  reliques  de  l'Italie. 

c)  Fragment  d'un  incunable  de  la  "vie  de  S.  Martin  par  Sulpice 
Sévère. 

d)  Les  pp.  299-348,  Liber  uniciis  de  vita  sancti  Abbonis  Floriacensis 
abbatis  et  martyris  de  I.  a  Bosco,  Bibliotheca  Floriacensis. 

3.  (F.  89-105).  Vita  et  olficium  S.  loannis  heremitae  de  Tufania  in 
Capitanata  sub  Beneventana  provincia,  cuius  corpus  quiescit  in 
oppido  S.  Bartholomei  de  gualdo  Vulturariensis  diocesis  in  maiori 
ecclesia  (2). 

4.  (F.  106-108).  [Vita  metrica  S.  loannis  anachoretae]. 

5.  (F.  109-114V).  [Officium  S.  loannis]. 

Puis  un  imprimé  :  Officium  beati  Felicis  martiris  episcopi  Nolani. 

6.  (F.  130-137').  Vita  S.  Felicis  episcopi  Nolani  et  martyris.  Inc. 
Régnante  impiissimo  Marciano  (3). 

7.  (F.  138-138').  [Extrait  de  la  vie  italienne  de  S.  Félix  de  Noie  par 
Andréa  Ferrari]. 

8.  (F.  139-156).  Missae  quatuor  propriae  in  vigilia,  natali  die  ac 
translatione  sanctissimi  Fintani,  quarla  votiva. 

9.  (F.  157-169).  Officium  sancti  Findani. 

10.  (F.  170-171').  Alte  Beschaffenheit  der  stad  Rheinau. 

11.  (F.  172-175').  [Epistola  Fratris  Romani  a  Lauffen.  Rhenovii, 
11  iulii  1646J. 

12.  (F.  176-176').  S.  Fintani  corporis  exhumatio. 


(1)  Impressa   Vilnae    1665.    Inconnu  à  G.  Sommervogel,  Bibliothèque  de  la 
Compagnie  de  Jésus,  t.  IV,  col.  1164-70. 

(2)  Ex  vetuslissimo  codicc  eiusdem  ecclesie  descripta.  Auctor  eius  fuit  Pelrus 
sacerdos  et  monachus  monaslerii  Gualdensis. 

(3)  Cf.  BHL.,  n»  2869. 


648  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHEQUE   ROYALE 

13.  (F.  177).  [Epistola  F.  Romani  a  Lauffen.  Rhenovii,  30maii  1646]. 

14.  (F.  178-199^).  Vita  S.  Findani.  —  BHL.,  n^SOSâ.  Deux  copies. 

15.  (F.  199^-201^).  B.  Fintani  corporis  exlrumasio  (2). 

Papier;  201  feuilleta;  0",219  X  0-,168;  XVII»  siècle.  De  la  bibliothèque  des 
anciens  bollandistes.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre  doré  :  Acta  sanctorumf 
13-15  novembrù,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I*'. 

3537.  (18901-3).  —  Cou.egtanea  bollandiana. 

En  tête  du  volume  :  Histoire  de  ia  vie  et  des  miracles  de  S.  J-Aimond 
roy  d'Estangle.  A  Tolose,  par  Pierre  Bosc,  M.DC.XIL. 

1.  (F.  56-71'').  Vita  S.  Edmundi  episcopi  Cantuariensis  (i).  — 
BHL.,  n»  2404. 

2.  (F.  72-75).  [Lettre  du  P.  Menestrier  S.  I.  Paris,  30  avril  1677J. 
Puis  un  imprimé  :  Vita  sancti  Trudonis,  etc.  perstricta  Gerardo 

MoRiNGO  autore.  Lovanii,  apud  Servaiium  Zassenum  anno  1540,  mense 
iunio, 

3.  (F.  lOO'^-lOl).  [Note  de  Jean  Chrtsostome  Claesiian  sur  l'icono- 
graphie de  S.  Trond].  En  flamand. 

4.  (F.  102-107").  Vita  S.  Plialetri.  Inc.  Plerique  dum  priscorum 
patrum  antiqua  laudantes  gesta  miraculorum. 

Le  feuillet  108  est  blanc. 

5.  (F.  109-114).  De  S.  Phalier  confesseur.  —  BHL.  n»  6790. 
Puis  un  imprimé  :  Officium  sancti  Fhaletri  confessoris. 

Papier;  127  feuillets;  0-,20  X  0M45;  XVII»  siècle.  F.  115.  gravure  représenUnt 
S.  Phallier.  De  l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne  ; 
au  dos,  le  titre  doré  :  Acla  sanctorum,  20  novembrU-16  decembris,  et  le  chiffre 
couronné  de  Léopold  !•'. 

3538.  (18904-5).  —  Collêctanea  bollandiana. 

En  tête  un  imprimé  :  Legenda  béate  Kalerine  virginis  et  martyris... 
impressa  per  magistrum  lohannem  Bruninger  cicem  Argentinensem... 
anno  miUesimo  quingentesimo  octavo. 

1.  (F.  55-56^).  [Epistola  Maoritii  Chardon  S.  I.  ad  L  Pinium.  Dilin- 
gae,  19  augusti  17401. 

Puis,  des  imprimés  : 

a)  Diva  Caiharina  a philosophis  Tubingensibus  repudiata,  vindicafa 
a  Dilinganis...  P.  Daniel  Stadler...  anno  MDCCXL. 

b)  S.  Catharinae  virginis  et  martyris  Acta  a  censuris  hodiernorum 
pseudo'criticorum  vindicata  ab  Odoacre  Ilbeghio...  Komae...,  anno 
MDCCXXIV. 


(1)  Seconde  copie  du  n»  12. 

(2)  F.  71",  il  y  a  la  note  :  Et  rursus  ex  hoc  ms.  descripla  anno  1662,  die  vigesima 
quinta  octobris  Wratislaviae  in  bibliolheca  S.  Elisabelhae  ex  codice  n"  79,  5. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  649 

2.  (F.  149-152^").  Een  wonderlick  nij  ende  ongehoert  mirakel, 
datter  geschiet  is  van  eenre  cleynre  reliquien  der  glorioser  maghet 
S.  Gatherinen. 

Ensuite  un  imprimé  :  Florentissimae  principi  Catharinae  Alexan- 
drinae...  Bhetorices  collegii  Burdigaîensis  Societatis  lesu.  Burdigalae, 
apud  Pefrum  De  la  Court...  1625. 

3.  (F.  165-166'').  Gonceptio  nobilis  Katherine  virginis. 

4.  (F.  166^-169').  Gonversio  sancte  Katarine  virginis, 

5.  (F.  169V-171).  Exemplum  de  beala  virgine  Katarina.  =  BEL., 
n°  1683. 

6.  (F.  171-174).  Inventio  sancte  Katharinae  virginis.  =  Ibid., 
n»  1679. 

7.  (F.  174^).  Exempla  de  sancta  Barbara  virgine  et  martire  et 
eciam  miracula.  =  Ibid.,  n°  953  ;  le  commencement  seul. 

Puis  un  imprimé  :  De  phiala  reliquiarum  S.  Agathae  virginis  et 
martyris  dissertafio  auctore  Alexandro  Wilthemio  Societ.  lesu 
presbitero.  Augustae  Trevirorum  excudebat  Hubertus  Reulandt  anno 
MDCLVL 

Papier;  174  feuillets;  O^jQl  X  0™,15o  ;  XVIII*  siècle.  Ce  volume  a  appartenu 
aux  anciens  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre  doré  :  Acta 
sanctorum,  29-30  novembris,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I"''. 

3539.  (18913-18).  —  Golleotanea  bollandiana. 

1.  (F.  1-50).  Vita  seu  conversatio  sancti  Patris  nostri  Ignatii  archi- 
episcopi  Constanlinopolitani  conscripta  a  Nigeta  servo  lesu  Ghristi, 
qui  et  David  Paphlago  nuncupatur  (1). 

2.  (F.  51-55).  Passio  sancti  Yppoliti  martyris  (2).  =  BHL.,  n°  3961. 

3.  (F".  56-59^').  [De  reliquiarum  SS.  Lucae  et  Andreae  transla- 
lione]  (3).  =i6^W.,  n°  435. 

4.  (F.  60-246^).  Libellus  beatae  Dominae  Dorotheae  exhortatorius 
ad  canonizationem  (4).  =  Ibid.,  n"  2328. 

5.  (F.  247-268^).  Relatione  délia  santità  di  S.  Carlo  Borromeo  (5). 
Les  feuillets  269-270^  sont  blancs. 

6.  (F.  271-272).  Inscriptio  ad  aram  maiorem  collegiatae  ecclesiae 
S.  Mariae  de  Rocca. 

7.  (F.  273-278^).  De  quodam  miraculo  sancti  Martini  quod  contigit 
in  festivitate  translationis  eius  (6).  =  BEL.,  n°  5660. 


(1)  Ex  Bihliothcca  Colummensi  n»  14  qui  fuit  cardinalis  Sirleli. 

(2)  Excod.  Valicano,n'>  1190. 

(3)  Excod.  Valicano,  noôMô. 

(4)  Codex  Valicanus,  n"  4934. 

(5)  Ex  cod.  Vaticano  Urbinalensi,  n"  409. 

(6)  Ex  ms.  Reginac  Sueciae,  n"  1313. 


650  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

8.  (F.  279-:287^).  In  natale  sancli  Marlini  pape  (1).  —  BHL., 

n«5597. 

9.  (F.  288-289^,  293-294^).  Epislola  Severi  Sulpicii  de  mirabilibus 
beati  Marlini  (2).  =  Ibid.,  n°  5811. 

10.  (F.  290-292*,  293-294'').  Epislola  eiusdem  Sevebi  ad  Eusebium 
presbiterum  (3).—  Ibid., n'^bSli. 

Papier;  294  feuillels;  0*383  X  0»,iy7;  XVUI»  siècle.  Volume  de  TaDcienne 
bibliothèque  des  Bollandisles.  Reliure  moderae;  au  dos,  le  titre  doré  :  Acla 
sanclorum,  23  oclobris-ll  novembris,  et  le  rooDOgramme  couronné  de  Léopold  I*'. 

3640.  (18919-28).  —  Collccta.nba  bollandiana. 

1.  (F.  1-2').  Acla  sancli  Martini  Papae.  =  BBL,  nn-  5592-5594. 

2.  (F.  3-4»).  Vita  sancli  ac  bcatissimi  Martini  Pape.— iWrf.,n» 5696. 

3.  (F.  5-31).  Vita  et  miracula  sancli  Didaci  latine  reddita  a  Iohanna 
Adstru  (4). 

4.  (F.  32-37).  Passio  sancli  Abbibi  martyris  et  confessons  (5). 

5.  (F.  38-48').  Vita  sancli  Merovoi  confessons (6).—  BHL.,  n«  5941. 
Le  feuillet  49  est  blanc. 

6.  (F.  50-61).  Passio  sanclorum  martyrum  Valeriani,  Tiburtii, 
Maximi  et  Caeciliae  (7).  ==  Ibid.,  n*  1495. 

7.  (F.  62-72).  Passio  beatorum  martyrum  Simproniani,  Clauilii, 
Nicostrali,  Castorii  et  Simplicii  (8).  —  Ibid.,  n»  1837. 

Les  feuillets  72'-73'  sont  blancs. 

8.  (F.  74-75).  Passio  sancli  Grisogoni  martyris  (9). 

9.  (F.  76-88).  Historia  Malchi  monaclii  viri  sancli  et  captivi  (10).=- 
BEL.,  n**  5190,  sans  le  prologue. 

10.  (F.  89-100).  Passio  sancli  Erasmi  martyris  (11).  —  Ibid., 
n°  2582. 

11.  (F.  101-148).  [Summarium  processus  canonizalionis  S.  Elzearis 
de  Sabrano]  (12).  =  Ibid.,  n"  2522. 


(1)  Ex  antiquo  codice  nu.  S.  Mariae  ad  martyres  nunc  in  Faticano,  n^  5696. 

(2)  Excod.  Valicanotn'  6074. 

(3)  Ex  cod.  Vaticano,  n»  1209. 

(4)  Codex  Valicanus  sub  num'  5494. 

(5)  Ex  codice  Archivi  Basilicae  Vaticanae  signalo  litteraA.  5,pag.  44  a  lergo. 
Cf.  A.  PoNCELET,  Catal.  cod.  hagiogr.  bibl.  roman,  praeler  quam  Vaticanae,  p.  16, 
n°12. 

(6)  Ex  codice  B.  Vatic,  n<>  318,  p.  222. 

(7)  Ex  codice  B.  Vatic,  n"  523,  p.  35. 

(8)  Excod.  Val.  Palat.,  n'>846,pag.  130. 

(9)  Ex  codice  Valic,  n"  1190,  pag.  217.  Cf.  BHL.,  n«  1796. 

(10)  Ex  cod.  Valic,  n»  6187,  pag.  75  a  lergo. 

(11)  Ex  codice  Valicano,  n"  6075,  pag.  135. 

(12)  Codex  Valicanus,  no  4018,  p.  1. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  651 

12.  (F.  149-151).  Vita  sancti  Saturnini  et  aliorum  (1). 

13.  (F.  152-153).  [Carmen  de  S.  Nicolao]. 

14.  (F.  154-161).  Vila  beati  Savini  episcopi(2). 

15.  (F.  162-163).  [De  S.  Damasd]  (3).  =  BEL.,  n°  2085. 

16.  (F.  164-197).  Passio  sancti  Eustrachii  et  sociorum  eius  (4).  = 
ièîrf.,n°2778. 

17.  (F.  198-200V).  [De  S.  Thoma]  (5). 

18.  (F.   201-202^).   De    reliquiis   et    revelatione   prothomartyris 
Stephani  (6).  =  BEL.,  n»  7850. 

19.  (F.    203-212^).   Inventio  corporis  sancti  Stephani  levitae  a 
Luciano  inventi  (7).  =  Ibid.,n°  7851. 

20.  (F.  213-217').  Translatio  sancti  Stephani  in  Romam  (8).  = 
i6/rf.,n°788l. 

21.  (F.  218-227).  Descriptio  vitae  Beati  Antonii  monachi  (9).  = 
Ibid.,  n°  584,  sans  le  prologue. 

22.  (F.  228-231).  De  sancto  Thoma  (10).  =  Ibid.,  n°  8194,  le  com- 
mencement seul. 

23.  (F.  232-233^).  Epistola  Honorii  papae  de  translatione  beati 
Thomae  Cantuariensis  episcopi  etmartyris  (11). 

24.  (F.  234-263).  Traclalus  domni  Stephani  Canthuariensis  archi- 
episcopi  de  translatione  B.  Thomae  martyris. 

25.  (F.  264-267^).  [Epistola  Alexandri  papae  ad  fratrem  G.  Lon- 
doniensem  episcopum]. 

26.  (F.  271-277^,  268-270').  Passio  sancti  Savini  episcopi  et  mar- 
tyris. =  5^L.,  n«>  7451. 

Papier  ;  277  feuillets  ;  0'",277  X  O^.SO  ;  XVIJe  siècle.  Volume  de  l'ancienne 
bibliothèque  des  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre  doré  :  Acta 
sanclorum,  12  noveinbris-30  deccmbris,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  P"". 

3541.  (18929-34). —  Collegtanea  bollandiana. 

1.  (F.  1-13).  Vita  sancti  Anyani  episcopi. 

2.  (F.  13-18).  Vita  sancti  Leoniani  abbatis. 


(1)  Ex  codice  Valicano,  no  1195,  pag.  62.  Cf.  BHL.,  n°  7493. 

(2)  Excod.  Valicano,  n"  57 7 2, pag.  54. 

(3)  Ex  codice  Valicano,  n"  1104,  pag.  I. 

(4)  Ex  codice  Valicano,  n"  1193,  pag.  XXXV. 

(5)  Cod.  Valic,  n»  6074,  pag.  XVIII. 

(6)  Ex  codice  Valicano,  n"  1188,  pag.  82  a  lergo. 

(7)  Ex  cod.  Valic,  n»  6073,  pag.  XLII  a  lergo. 

(8)  Ex  cod.  Valic,  n"  5696,  pag.  158  a  lergo. 

(9)  Ex  cod.  lieg.  Valic,  n"  129,  pag.  55  a  lergo. 

(10)  Ex  codice  Vallicellano  B.  60. 

(11)  Ex  cod.   Valicano,  n»  1220,  pag.  256.   Cf.  Pressuîti,  Regesla  Honorii 
papae  III,  1. 1,  p.  305,  n»  1840. 


652  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHEQUE   ROYALE 

3.  (F.  18^-29).  Vita  sancli  Vindiciani  episcopi  et  confessoris. 

Puis  un  imprimé  :  Vita  S.  Bernwardi  ...  a  R.  P.  Christophor  o 
Browero.  Moguntiae,  ex  typographia  loannis  Albini,  1616. 

4.  (F.  86^-87,  119-150^).  Vila  S.  Silvestri  confessoris  et  mirifici 
eremitae.  =  BHL.,  n-  7744. 

5.  (F.  88-88').  (Epistola  P.  Caroli  Silvcstri  Franceschixi,  abbalis 
generalis  nionachorum  Silveslrinorum,  ad  patres  Bollanilislas. 
Fabriani  in  Piceno,  idibus  ianuarii  1772J. 

6.  (F.  89-118'^).  Vila  S.  Silveslri  abbatis  ...  authore  ven.  viro 
D.  Andréa  Iacobi  Fabrianensi.  =  BHL.,  n"  7744. 

Les  feuillets  151  et  152  sont  blancs. 

7.  (F.  153-166).  Vita  S.  Romarici  abbalis  (1).  =-  Ibid.,  n"  7323. 
Puis  un  imprimé  :  Vita  S.  Stunnii  primi  abbatis  Fuldensis  ...  cura 

studioque  reverendi  patris  Chaistophori  Browerl  Moguntiae,  ex  typo- 
graphia  loannis  Albini,  anno  1616. 

8.  (F.  194-106).  [Vila  S.  SlurmilJ.  —  BUL.,  m  7924,  sans  le  pro- 
logue. 

Ensuite,  des  imprimés  : 

a)  Vita  Aegil  abbatis  Fuldensis  ...  studio  ac  labore  R.  P.  Christo- 
phori  BaowERf.  Moguntiae,  ex  typographia  loannis  Albini,  1616. 

b)  Vita  S.  Sturmii  primi  abbatis  Fuldensis...  cura  studioque  reoS' 
rendi patris  Christophori  Broweri.  Moguntiae,  ex  typographia  loannis 
Albini,  anno  1616. 

c)  De  augustissimo  Eucharistiae  Sacramento ...  asserebat ...  M.  Ioan- 
NES  RuBos,  die  15  novembris  1619.  Duaci,  typis  viduae  Laurentii 
Kellami. 

9.  (F.  158^-176).  Vita  B.  Eberardi  confessoris  (2).  =  BHL.,  n<»  2361. 

10.  (F.  176>'-179).  Vila  Beati  Rychardi,  monachi  ordinis  Gister- 
ciensis  (3).  =  Ibid.,  n«  7204. 

Papier;  179  feuillets;  0",285  X  0",»4;  XVII»  siècle.  Ce  volume  provient  de 
rancienne  bibliothèque  des  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne;  au  dot,  le  titre 
doré  :  Acla  sanctorum,  15  novembris  -  21  decembris,  et  le  chiffre  couronné  de 
Léopold  I". 


(1)  On  lit,  f.  166  :  Haec  vila  deprompta  est  ex  manuscriplo  membraneo  Accincli 
cl  fideliler  relecta  et  collala  per  F.  loannem  laguelinum  coenobii  Accincli  presby- 
lerum  el  religiosum  anno  1632. 

(2)  On  lit,  f.  176  :  Vilam  hanc  beati  Eberardi,  ex  perveluslo  manuscriplo  codice 
monasterii  Ebirbacensis  iuxla  Mogunliam,  fideliler  el  ad  verbum  exscripsi 
F.  Carolus  de  Visch,  Religiosus  Dunensis,  S.  Theol.  Baccalaureus  formalus,  eius- 
demque  nuper  anle Suecicos  lumullus.  Leclor  in  Ebirbach,  nunc  aulcm,  monialibus 
Cisterciensibus  Corlraci,  a  confessionibus  anno  1635. 

(3)  On  lit,  f.  179  :  Vilam  quoque  hanc  ex  anliquo  manuscriplo  Germaniae  descripsi, 
idem  [C.  de  Visch]  qui praecedenlem,  anno  1631. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  653 

3542.  (18935-40).  —  Collegtanea  bollandiana. 

En  tête  :  démentis  apostoU  epistolarum  encyclicartim  altéra  ...  per 
GoTTiFREDUM  Vendelinum.  Tomact,  typis  viduae  Adriani  Quinque,  sub 
signo  SS.  Fetri  et  Pauli,  1655. 

1.  (F.  13-27^).  Memorabilia  de  bona  Elisabetha  e  tertio  ordine 
S.  P'rancisci  ex  Reulten  prope  Waldsee. 

2.  (F.  28-37^).  Vita  sancti  Conradi  episcopi  (1).  =  BEL., 
nM918(2). 

3.  (F.  38-39).  De  S.  Conrado  (3).  =  Ibid.,  n"  1919. 

4.  (F.  39V-49V).  De  S.  Conrado  episcopo.  [Offîcium]. 

5.  (F.  50-54).  Vita  S.  Conradi  episcopi  Constanliensis.  =  BHL., 
n°  1917. 

6.  (F.  54-58).  [De  S.  Conrado]  (3). 

7.  (F.  58^-59^).  Vita  S.  Conradi  episcopi  Constanliensis,  auctore 

GaBRIELE  BUCELINO. 

8.  (F.  59V-70V).  [De  S.  Conrado]  (5). 

9.  (F.  71-146).  De  S.  Conrado  episcopo  Constantiense. 

10.  (F.  71-95V).  Vita  S.  Bilhiidis  viduae  ducissae  (6). 

11.  (F.  91-104).  Tractatus  de  vita  et  miraculis  lohannis  Ruysbroeck 
devoli  et  prinii  prioris  Viridis  Vallis.  =  BHL.,  n°  4433. 

Les  feuillets  105-107  sont  blancs. 

12.  (F.  108-1 17^).  NicoLAi  Shrari  Societalis  Icsu  presbyteri  de 
S.  Nicolao  episcopo  et  confessore  opusculum  (7).  Des.  mutil, 

13.  (F.  118-126).  De  campana  Villelensi  in  Hispania  in  templo 
S.  Nicolai.  En  espagnol. 

Papier;  126  feuillets;  0"',215  X  O^.ieS;  XVII"  siècle.  Ce  volume  provient  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  bollandisles.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titre 


(1)  En  marge,  on  lit  :  Haec  descripsit  P.  Polling  Weingartensis  anno  1691,  ul 
apparet  ex  eius  epislola,  quae  hic  praeslo  est,  et  Icgitur  in  volumine  bibliolhecae 
Burgundicae  n"  8955  med.  Cf.  supra,  p.  579. 

(2)  La  translalio  manque. 

(3)  Ex  membrana  lombardica  legenda  manuscripta  noslrae  bibliothecae  [  Wein- 
garlensù]. 

(4)  Extraits  d'ARNOLDus  Wion,  Lignum  vilae,  part.  2,  pp.  375 et  376;  de  Gabriel 
BucELiNUs,  Descriplio  Lacus  polamici. 

(5)  Extraits  de  Chr.  Nostitius,  Germania  liistoricorum  illuslrium,  Franco- 
furti,  1585;  Martinus  Crusius,  Annales  Suevici,  lib.  I,  part.  2,  p.  30;  Bucelinus, 
Aquila  Imperii  Iknediclina,  p.  227;  Gaspar  Bruschius,  Descriplio  monasleriorum 
Germaniae. 

(6)  Ex  germanico  manuscriplo  perveluslo  sub  1500  antiquis  lilleris  in  fol. 
exaralo  quod  P.  I.  Grolliaus  S.  I.  Coloniae  Bibliolhecae  1651  émit  a  vetera- 
mentario,  acceptum  ex  antiquo  monaslerio  Cisterciensi,  latine  vertit  l[acobus\ 
K[îitzradt]  1671. 

(7)  Cf.  C.  SoMMERvoGEL,  BibHothèque  de  la  Compagnie  de  Jésus,  t.  Vil,  col.  1140. 


654  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHEQUE   ROYALE 

doré  :  Acla  sanctorum,  2  novembru  -  2  dtembris,  et  le   chiffre  couronné  de 

Léopold  I". 

3543.  (18941).  —  Collectanba  bollandiana. 

En  tête,  un  imprimé  :  Miraculosa  aanatiofaeia  Meekliniae  27  maii 
1702  per  invocationem  S.  Francisa  Xaverii  ...  Antcerpiae  apud 
viduam  Henrici  ThieuUier. 

1.  (F.  16-47).  [Sanatio  facta  Mechliniae  anno  1702  per  invoca- 
tionem S.  Francisci  Xaverii]  (1). 

Ensuite,  des  imprimés  : 

a)  Sermon  en  la  ...  fiesta  que  il  coUegio  de  eau  Ermenegildo  de  la 
Compania  de  lesus  desta  Ciudad  de  Sevdla  .„  a  la  canonizaciou 

san  Ignacio  de  Loyola  ...  y  san  Francisco  Xavier  ...  predicado  por  el 
Padre  Fray  Francisco  Fkbyre.  SeviUa  por  Matins  Clacijo,  1672. 

b)  Relatio  facta  in  consistorio  secreto  coram  S.  D.  N.  Oregorio 
Papa  XV ...  super  vita,  sanclitate,  actis  canonizationis  et  miraculis 
beati  Francisci  Xaverii ...  recusta  Dilingae,  apud  Udalricuin  Rem,  1622  . 

c)  Triunfo  com  que  o  collegio  deS.  Antam  da  Companhia  da  lesu  da 
cidade  de  Lisboa  celebrou  a  Beatificaçâo  do  santo  Padre  Francisco 
Xavier. 

d)  Relation  écrite  de  Ooa  par  le  R.  P.  Perbtra  ...  sur  l'ouverture 
qui  se  fit,  le  douzième  décembre  mil  sept  cens  quarante  quatre,  du  tom- 
beau de  saint  François  Xavier,  apôtre  des  Indes  et  du  Japon. 

2.  (F.  116-143).  Koort  verhael  van  de  mirakuleuse  ghenosinghe 
van  jouffrouwe  Catharina  Burton  van  Godt  verkreghen  door  het 
oeÉfenen  van  de  10  vrydaeghsche  devolie  ter  ceren  van  den  heilighen 
Franciscus  Xaverius. 

3.  (F.  144-156).  Seynd-Brief  van  Horatius  Antonblli  aan  Pater 
Franciscus  Roselti,  over  de  besondere  ionsten  ende  weldaeden  die 
cen  van  syn  kinderen  van  Godt  ontfanghcn  heeft  door  de  voorsprack 
van  den  H.  Franciscus  Xaverius  ...  geschreven  den  10  octobri  1657. 

4.  (F.  157-157^,  162-162*).  [Arnoldos  Anoblus.  Versus  in  honorem 
S.  Francisci  Xaverii]. 

5.  (F.  158-16 1^).  Arnoldi  Angeli  elogium  de  S.  Xaverio. 
Le  feuillet  163  est  blanc. 

6.  (F.  164-180).  Gontinuatio  gratiarum  et  beneficiorum  a  S.  Fran- 
cisco Xaverio  Oberburgi  in  Styria  patratorum  ab  anno  1732. 

Suivent  des  imprimés  : 

a)  Li  trionfi  di  san  Francesco  Saverio  ...  nella  chiesa  di  S.  Rocco  de' 
Padri  délia  Cotnpagnia  di  Giesii ...  In  Par  ma  et  in  Palermo,  per  Nicold 
Bua,  1658. 


(1)  Manuscrit  de  l'ouvrage  précédent,  plus  complet  que  l'imprimé. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  655 

b)  Narratione  d'un  prodigio  operato  in  Velletri  delV  apostolo  detV 
Indie  S.  Francesco  Saverio.  In  Palermn  ...  168S. 

c)  Relatione  délia  sanita  miracolosamente  ricuperalaper  intercession e 
di  S.  Francesco  Havet'io  da  Alessandro  Filipucci  délia  Compagnia  di 
Giesu  ...  In  Macerata,  1658. 

d)  Brève  ragguaglio  délia  sanità  miracolosamente  ricuperata  da  una 
Beligiosa  in  Roma  ...  In  Roma,  1705. 

e)  Racconto  d'alcuni  de  molti  miracoli  operati  da  S.  Francesco 
Saverio  in  Napoli ...  In  Roma  et  in  Milano. 

f)  Verhael  van  eenighe  mirakelen  ...  die  door  de  voorspraecke  van 
den  H.  Franciscus  Xaverius  tôt  iS'apels  geschiet  zyn  ...  in  1656.  Tôt 
Antwerpen  ghedruckt  by  Cornelis  Woonsinde  sterre  1657. 

g)  Vereeringhe  van  den  H.  Franciscus  Xaverius  apostel  van  Indien. 
Tôt  Brugghe,  ghedruckt  by  Joos  van  der  Meulen,  1687. 

h)  Relatione  délia  sanita  miracolosamente  restituita  da  S.  Fran- 
cesco Xaverio  ad  una  religiosa  di  S.  Francesco  nel  Monistero  di 
S.  Lorenzo  in  Panisperna  in  Roma,  1678.  In  Roma  per  Ignatio  de 
Lazari,  1678. 

i)  Relation  de  la  guerison  miracideuse d' Alexandre  Filippucci ...  le 
12 mars  1658.  Liège,  deVimprimerie  Jean  Mathias  Hovius. 

k)  Relation  d'un  nouveau  miracle  fait  à  r intercession  du  glorieux 
apostre  des  Indes  S.  François  Xavier  a  Falermo,  en  Sicile,  1622.  A 
Bruxelles,  chez  Guillaume  Scheybels  [1663]. 

Papier;  256  feuillets;  0"',223  X  O-n.lôS;  XVIP  siècle.  Volume  de  l'ancienne 
bibliothèque  des  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne;  au  dos,  le  titi'e  doré  :  Acta 
sanclorum,  3  decembris,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I"". 

3544.  (18942-46).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1-25^).  Vita  sancti  Nicolai  archiepiscopi.  =  BHL.,  nn°s  6104- 
6106,  6155-6156,  6160,  6163,  6174,  6143  et  6138. 

2.  (F.  26).  [De  S.  Nlcolao].  =  Ibid.,  n»  6174.  Inc.  mutil...  quia  illi 
quod  exigebat,  in  manu  dederat. 

Le  feuillet  27  est  blanc. 

Puis  un  imprimé  :  Magni  Nicolai  Myrorum  episcopi  vita  per 
insignem  oratorem  Leonardum  Iustinianum  Venetum.  Ex  officina... 
Theodorici  de  Borux,  anno  Domini  MDCXIII. 

3.  (F.  44-46).  De  balsamo  ex  D.  Nicolai  Myrensis  episcopi  sepulcro 
promanante  (1). 

Les  feuillets  47^-48  sont  blancs. 

4.  (F.  48^  et  49^).  [Epistolae  Harduini,  Parisiis,  28  et  5  septem- 
bris  s.  a.]. 


(1)  Voir  Beatillus.  Cf.  la  note  suivante. 


656  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

5.  (F.  49).  [Nota  Papebrochh  de  S.  Nicolao]. 

6.  (F.  50-67).  Conipendium  vitae  S.  Nicolai  (1). 

7.  (F.  68-81).  [NicoLAus  Serarius.  De  S.  Nicolao]  (2). 

8.  (F.  81  ^-82^).  [De  cullu  S.  Nicolai  in  Lolharingia]  (3). 
Le  feuillet  83  est  blanc. 

9.  (F.  84-96>).  Vila  sancli  Theobaldi  abbalis  valliura  Cernay  ordinis 
Gisterciensis.  =  BHL,,  n»  8030. 

Les  feuillets  97-101  sont  blancs. 

10.  (F.  102-128^).  Passio  sanctae  Luciae  virginis  (4).  «—  Ihiâ., 
n»  4995. 

Puis  un  imprimé  :  Canneti  in  sacratisaimain  (///  "  l.>i>-i.tr  nnjims 
et  martyris  Si/racusatiae  costulam.  Messtmae,  ex  of/irni't  l''tri  Brève, 
1605,  per  Laurentium  Valla. 

11.  (F.  138-146^).  Passio  sanctae  Luciae  virginis  et  martyris 
Ghristi.  =-  BUL.,  n»  4992. 

12.  (F.  147-149'').  [SiGEBBRTDSJ.  Ëpistola  de  Passione  sanctae 
Luciae  (5). 

13.  (F.  150-153).  [Officium  S.  Luciae]. 
Les  feuillets  153^-155  sont  blancs. 

14.  (F.  156-167^).  Vita  Beatac  Theophanonis  interprète  P.  Geor- 

GIO...  (6). 

15.  (F.  168-204).  [Reinoldos  Dehnius].  In  sanctam  Theophano 
imperulricem  (7). 

16.  (F.  205-21  iv).  Vila  B.  Theophanonis  (8). 
Puis  des  imprimés  : 

a)  Vita  sancti  Adelhaydis...  Impressum  in  Surlach. 

h)  Les  pp.  395-420  de  Ganisius,  Aniiquae  lectionis  t.  V,  2. 

17.  (F.  230-266'').  Liber  de  conversione  Domini  Hermanni  quondam 
ludei,  primi  abbalis  ecclesiae  Scheidensis  (9). 


(1)  Extractum  ex  libro  quem  de  eodem  tanclo  conscrip$U  P.  Antonius  BeatUlo 
Barensis. 

(2)  Cf.  supra,  p.  653. 

(3)  Une  note,  p.  81,  dit  :  Quae  sequuntur  a  Paire  Stephano  Voyrino  olim  excepta 
sunt  ex  labulis  Ecclesie  S.  Nicolai  in  Lolharingia. 

(4)  Ex  manuscriplo  Sigeberli  Gemblacensis. 

(5)  Cî.  BHL.,  no  i90ô. 

(6)  Le  reste  du  nom  propre  est  effacé. 

(7)  En  marge,  il  y  a  la  note  :  Nicepkori  Gregorae,  laline  verta  ex  codice  graeco 
domus  professae  Viennensis  descriplo  ex  alio  velutliore  serenittimi  elecloris  Bavariae. 
Cf.  KuRTz,  Zwei  griechische  Texle  iiber  die  H.  Theophano,  p.  25-45. 

(8)  Version  latine  du  texte  grec  qui  commence  'EneibriTrep  iroXXoi'.  Cf.  Kurtz, 
op.  cit.,  p.  1-24.  Cette  version  est  de  la  même  écriture  que  le  n»  14. 

(9)  Hanc  vilam  sua  manu  descripsit  R.  P.  loannes  Hensaeus  abbas  Scheidensis 
modo  pastor,  ex  antiquis  manuscriplis  ipsius  Hermanni  olim  ludae  dicli. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  657 

18.  (F.  267).  [Epitaphium  Hermanni]. 

19.  (F.  268).  [Hermannus].  Oratio  suramo  inane  dicenda. 

Papier;  268  feuillets;  0",22  X  O^.ieô ;  XVIP  siècle.  Volume  de  l'ancienne 
bibliothèque  des  Bollandistes.  Demi-reliure;  au  dos,  le  titre  doré  :  Acta  sanctorum, 
6-16  deceinbris,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I". 

3545.  (18947-52).  —  Collectanea  bollandiana. 

En  tête  du  volume  :  Vita  Theodorici  a  Monasterio...  studio  et  opéra 
Arnoldi  Raissii.  Duaci,  typis  Pétri  Aurol,  1031. 

1.  (F.  9-10).  [Notae  Ianningi  de  S.  Wilburge  et  de  S.  Valeria]. 
Puis  deux  imprimés  : 

a)  Triumphiis  castitatis  seu  Acta  et  mirabilis  vita  venerabilis  Wil- 
burgis...  a  R.  P.  Bernardo  Pez...  Augtistae  Vindelicorum,  anno  1725. 

b)  Vita  Beverendi  Patris  Theodorici  a  Monasterio  ordinis  minorum. 
Monasierii  Wesfphaliae,  anno  1630. 

2.  (F.  101-109V).  Vita  sancti  Ebrulfi  abbatis.  =  BHL.,  n°2377. 

3.  (F.  110-116).  Vita  sancti  Alberti  abbatis.  Inc.  Sol  iustiliae 
Christus. 

4.  (F\  117-130).  Vita  S.  locundi  episcopi  Augustae  Praetoriae. 
Les  feuillets  130^-133^  sont  blancs. 

5.  (F.  134-165).  Vita  B.  Silvestri  papae.  =  BHL.,  nno^  7725-7733. 
Les  feuillets  165^-167^  sont  blancs. 

6.  (F.  166-186^).  Vita  S.  Silvestri  (1).  =  Ibid.,  n»  7726. 

Papier;  ISfi  feuillets;  O-.aS  X  O^IG  ;  XVII»  siècle.  Ce  volume  provient  des 
anciens  Bollandistes.  Demi-reliure;  au  dos,  le  titre  doré  :  Acla  sanctorum, 
il-3l  decembris,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  I". 

3546.  (18953-55).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  Iv).  Index. 

2.  (F.  2).  [Epistola  Francisci  Weschii  ad  P.  Gamans,  Novacellae 
14  ianuarii  1669]. 

3.  (F.  2^).  De  Richero  41™°  episcopo  Brixensi. 

4.  (F.  3).  [De  S.  Hartmanno  Brixiensi  episcopo]. 

5.  (F.  4).  [Epistola  Christophori  Kelm  ex  Tristenstein,  23  octo- 
bris  1666]. 

6.  (F.5-14V).  [De  S.  Hartmanno  notae]. 

7.  (F.  15).  [Epistola  Paulini  Mayr,  Brixiae,  16  ian.  1668]. 

8.  (F.  16v),  [Epistola  Francisci  Wesch.  Novacellae,  2  ianuarii  1668J. 

9.  (F.  17-27).  Memoriale  triplex  rerum  et  litterarum  veterum 
S.  Hartmanni. 

10.  (F.  28).  [Epistola!. Fabricii,  Herbipoli,  12  ianuarii  1667]. 


(1)  Ex  schedis  D.  Lindani  episcopi. 

CATAL.  BIBL.   ROYALE,  T.  V. 


658  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

11.  CF.  29-33).  [De  s.  Hartmano], 

12.  (F.  34).  [Epislola  Christophii  Kelm,  U  iulii  1663]. 

13.  (F.  35-38).  [Notae  de  S.  Hartmanno]. 

14.  (F.  39-40*).  [Epislola  Ludovici  Pii  ad  Aaronem  archiepiscopum 
Salisburgensem]. 

15.  (F.  41-43»).  [Epislolae  loANNis  Georgii  Guûber  ad  P.  Gamans. 
Auguslae  Vindelicorum,  7  octobris  1666  et  20  aprilis  16G7J. 

16.  (F.  44»).  [Epislola  Francisci  Wcsch.  Neoccllae,  25  aprilis  s.  a.]. 

17.  (F.  45-45»).  [Epislola  Philippi  Nussel]. 

18.  (F.  46-46»).  [Epislola  Matthaei  Hess.  Brixinae,  24  iulii  1667]. 

19.  (F.  47-48).  [Epislolae  Francisci  Wcsch.  Neocellae,  11  et 
29  iunii  1668]. 

20.  (F.  49-50»).  [De  S.  Harlmanno]. 

21.  (F.  51-54»).  [Epislolae  Ioa2«!«is  Georqii  Grûber  ad  P.  Gamans. 
Auguslae  Vindelicorum,  28  oclobris  el  9  decembris  1666]. 

22.  (F.  55-55»).  [Epislola  Ioanms  Gamans.  A fMli;ifTiMiburgi,On'hrua- 
rii  1667]. 

23.  (F.  84-91», 56-63»,  92).  Vita  beati  Iluitmanni  episcopi  Brixi- 
nensis.  =  BHL.,  m  3757,  sans  le  prologue. 

24.  (F.  64-73).  [De  B.  Harlmanno]. 

25.  (F.  74-80).  Quodlibelum  de  vila  el  gestis  B.  Ilarlmani. 
Les  feuillets  80»-81»  sonl  blancs. 

26.  (F.  93).  [Epislola  RuPBRTi,praeposiliChiemsensis,nonisdecem* 
bribus  1666]. 

27.  (F.  94-99»).  [De  B.  Harlmanno  nolae]. 

28.  (F.  100-131).  Vila  beali  Harlmanni  episcopi  Brixinensis  con- 
scripta  carminé  per  Dominum  .Maximilianum  Heufflerum,  Novacellae 
professum. 

Les  feuillets  131-132»  sonl  blancs. 

29.  (F.  133-140).  [Epislolae  Francisci  VVesch  ad  P.  Gamans.  Neo- 
cellae, 13  iulii,  29  iunii,  11  maii,  1  iunii,  15  iunii  1671;  30  maii,  14maii 
1667]. 

30.  (F.  141-150»).  Vila  beali  Harlmanni.  =  BHL,  n»  3757;  le 
prologue  manque. 

31.  (F.  151-152»).  [HippoLYTUs  Guarino.nius].  Vila  B.  Harlmanni.  En 
italien. 

32.  (F.  153-1G2»).  Vila  beali  Harlmanni  episcopi.  =  BHL., 
n"  3757,  sans  le  prologue. 

33.  (F.  163-167).  S.  Hartmannus  Boius  (1). 

34.  (F.  168-168»).  [Officium  S.  Harlmanni]. 


(1)  Raderus,  Bavaria  sacra,  t.  II,  p.  262  sqq. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  659 

35.  (F.  169-169^).  [De  S.  Hartmanno].  En  allemand. 

36.  (F.  170-173^).  S.  Hartmannus  benefactor  Reichersberg(l). 
Le  feuillet  174  est  blanc. 

37.  (F.  175-180^).  S.  Hartmannus  Friderico  I  imperatori  acce- 
ptus  (2). 

38.  (F.  18M87V).  [Notae  variae  de  S.  Hartmanno]. 

39.  (F.  188-188V).  [Epistola  Matthaei  Herr  ad  P.  Gamans. 
Molshemii,  24  februarii  1667]. 

40.  (F.  189-194V).  [De  S.  Hartmanno]. 

41.  (F.  195-225^),  Vita  B.  Hartmann!  episcopi  Brixinensis.  == 
51fL.,  n°3757. 

42.  (F.  226-233V).  [De  S.  Hartmanno  notae]. 

43.  (F.  234-245).  Vita  beati  Pétri  Abrincensis.  =  BHL.,  n°  6689. 
Puis,  un  imprimé  Vita  délia  Beata  Genovefa  da  Siena  ...  scritta  del 

M.  B.  F.  F.  Gregorio  Lombardelli.  In  Siena  appresso  Luca  Bonnetti, 
1586. 

Papier;  268  feuillets;  0"»,215  X  O^.lôS;  XVII«  siècle.  Volume  des  anciens 
Bollandistes.  Demi-reliure;  au  dos,  le  titre  doré  :  Acla  sanclorum,  23-24  decem- 
bris,  et  le  chiffre  couronné  de  Léopold  P'. 

3547.  (20602,  20682).    —  Collectanea  bollandiana.    En    deux 

volumes. 

Tome  premier  (n°  20602). 

Passio  et  gesta  S.  Austremonii  (3).  =  BHL.,  n°  814.  Des.  mutil.  vel 

preruptis  montibus.... 

Tome  deuxième  (n°  20682). 

1.  (F.  1-3^).  Passio  saneti  Austremonii  episcopi  et  martyris.  = 
BHL.,  ïi^  814.  Inc.  mutil.  ...  montibus  seu  abditis  cuniculis  tutamine 
defensi. 

2.  (F.  3^-5).  Revelatio  corporis  beati  Austremonii.  =  Ibid.,  n»  846. 

3.  (F.  5-7^).  Eiusdem  prima  translatio.  =  Ibid.,  n^  854.  Des.  mutil. 
et  haec  audientes  ulterius... 

4.  (F.  8-12^).  Translatio  secunda.  =  Ibid.,  n"  855.  Inc.  mutil.  ... 
nequaquam  audeant  in  sanctos  Dei. 

5.  (F.  12v-16^).  Textus  libri  miraculorum  =  Ibid.,  n°  847.  Des. 
mutil.  martyris  Austremonii  mausoleum  seponi  debere  rogavit.... 

Papier;  40  et  16  feuillets;  O^.Say  X  O^.Sll  ;  XVP  siècle.  Provient  probablement 
des  anciens  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne,  basane  rouge. 


(1)  Chronicon  Reichersperg,  f.  199  et  209,  et  une  bulle  d'Innocent  de  1212. 

(2)  Raderus,  De  geslis  Friderici  1  Barbarossae,  lib.  2,  c.  13,  f.  696,  lib.  1,  cap.  14 

(3)  Ex  codice  membraneo  serenissimae  Christinae  reginae  Suéde  in-é". 


660  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

3548.  (20603-4).  —  Collectaxea  bollaxdiana. 

1.  (F.  1-3).  [De  cardinale  BellarminoJ. 
Les  feuillets  3^-4^  sont  blancs. 

2.  (F.  5-7).  Vila  B.  Dalmalii  episcopi  (1).  —  BHL.,  n*  8084. 

Papier;  7  feuilleU  ;  0"373  X  0",193;  X  VU* siècle.  Demi-reliure  moderne,  basane 

rouge. 

3549.(30614).  -  Collectanea  bolla.ndiana.  De  imaginibus  mira- 
culosis  B.  M.  V. 

1.  (F.  1).  [Note  d'A.  Matthieu  au  sujet  de  ce  volume]. 

2.  (F.  2-2^).  B.  Mariae  imagines  roiraculis  célèbres. 

Pais  un  imprimé  :  Het  bêeU  mii  em  cort  verkad  vtm  onse  lieve 
vrotiwe  ten  Scherpenheuvel. 

3.  (F.  5-6).  Diva  virgo  Sicliemiensis  antiqua  (2).  £ii  vers  flamands. 

4.  (F.  6^-8).  Ander  exiract  van  den  selven  bouck  [Miraculen  van 
sint  LaureisJ. 

Puis  deux  imprimés  :  Onse  lieve  vrouwe  op  SUenbereh  bottch  et 
Contrafe  und  warhafftiges  Ebtnhild  des gnadenreichen  und  wunderthâ- 
tigen  Mariaebildts  Iteg  den  PP.  Dominicanem  zu  Hotweil. 

5.  (F.  10-12*).  Hisloria  fumlalionis  ecclesic  beale  Marie  in  Laken 
iuxla  Bruxellam  (3). 

Le  feuillet  13  est  blanc. 


(1)  Ex  Lectionario  mt.  insigni  relutlo  archivii  S.  loannis  Lalrraneniis, 
nolato  D.  Cr.  A.  Pokcelet,  Catal.  cod.  hagiogr.  bibl.  rom.  prarler  quam  Valicanae, 
p.  77,  n"  100. 

(2)  Exiract  uuijt  eenen  melter  hant  gketchreren  franchynen  bouck  gebonden  in 
root  berderen  parckcment  ofte  leer,  op  elcke  z{jde  met  vijf  metaUn  drijhouckighe 
pickelen,  gheintituUert  Hier  beghint  de  tafele  van  de  vijrster  partien  vanden 
Spiegele  ijslorlale,  inhoudende  een  hondert  drientwinlich  bladeren  ende  emighe 
onbeschreven,  schijnende  genouch  blijkelick  uuyt  eenUjhe  Liffrarie  van  etn  clonsler 
oft  andere  coUegie  te  wesen  vert^remt,  in  tœcomtnenden  nfle  tteselen  wetende  bij 
Bemaerl  van  Langene$$e  Bouckvercooper  wonende  binHen  de  sladl  Middelbnurg  npt 
houcxken  van  de  gistrate,  too  men  gtmt  naar  de  abdie  nu  het  hof  van  /.celant, 
daaruuyt  zyn  hangendede  vier  tcinden  ...  Desen  bouck  naer  dusdanig  overgetonden 
exiract  aen  den  Heere  Robiano  trésorier  generael  van  haere  hoocheden  zoo  is  by 
schriftelicken  Icut  desselfs  heeren  Trésoriers,  oie  soo  men  meent,  met  voorgaende 
hennisse  van  haere  doorluchtighe  hoocheden  gecochl  van  den  bouckevercooper  hier 
genoemt  by  M'-  Marcellus  van  Eversdyck  alsdœr  advocaet  lot  Middelburg  in  Zeelant, 
tzedert  het  besluyt  van  den  tegenicoordighen  Trêves  van  daer  vertrocken  ende  nu 
wonende  f  Antwerpen  in  S'  Andriesslrate  in  huys  van  wylen  [den  liurgemeesler  de 
Mera. 

(3)  Ex  manuscripto  Rubee  Vallis,  fol.  XVIl,  exprima  parte  Novalis  sanctorum. 
Cf.  BoLLAWDiANi,  De  codicibus  hagiographicis  lohannis  Gielemans  adiectis  anecdotis, 
p.  70,  n»  55. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  661 

6.  (F.  14-16).  Exordium  venerationis  yconis  B.  Mariae  virginis  in 
Lee  (1).  —  Deux  copies. 

Les  feuillets  16^-17' sont  blancs. 

7.  (F.  18-68).  Epistola  D.  virginis  ad  Messanenses  defensa. 
Les  feuillets  69-70^'  sont  blancs. 

8.  (F.  71-77^').  An  cullus  et  celcbritas  Marie  Pacis  in  S.  Nicolai 
prius  aut  polius  ex  abbatia  Affligeniensi  quam  ex  Prioralu  Afïlighe- 
mensium  Wavarano  proQuxit. 

Le  feuillet  78  est  blanc. 

9.  (F.  79-1 10).  Defensorium  B.  Virginis  apud  Wavriam  (2). 

10.  (F.  1 1 1-126).  Miracula  B.  V.  Marie  in  capella  Hospitalis  Langin- 
gensis. 

11.  (F.  127-429^).  Historia  fundationis  et  propagalionis  ecclesie 
béate  Marie  in  Alsenberghe  (3). 

12.  (F.  130-133).  Historia  de  initio  et  fundatione  ecclesie  de 
Beverne  in  comifatu  Flandrensium  (4). 

13.  (F.  134).  Gomparacio  de  natura  cristalli  et  de  conceptu  vir- 
ginis Marie  (5), 

Puis  un  imprimé  :  Copie  du  tableau  posé  en  la  chapelle  Nostre  Dame 
de  Hal.  A  Bruxelles  de  l'imprimerie  lan  Mommaert,  imprimeur  iuré. 

14.  (F.  136-145).  Historia  exordii  et  fundationis  capellae  beatae 
Mariao  in  Zonia  vulgariter  Bonae  Redolentiae  dictae  (6). 

Le  feuillet  146  est  blanc. 

15.  (F.  147-147^).  [Epistola  Iacobi  Wyns  ad  Heriberlum  Roswey- 
dum.  Ruremundae,  5  febr.  1623J. 

16.  (F.  148-150).  [Miraculen  van  O.L.  Vrouw  te  Roermonde,  1604]. 
Les  feuillets  150^-151^'  sont  blancs. 

17.  (F.  152-153).  [Lilterae  Iacobi  a  Castro  episcopi  Ruraemun- 
dani,  1613J.En  flamand. 

18.  (F.  154-157^).  Dat  beginsel  van  onser  vrouwen  hoe  sy  te 
Schertogenbossche  is  verheven. 

19.  (F.  158-163).  S.  Maria  Buscodensis.  En  latin  et  en  flamand. 


(1)  Ex  manuscriplo  Rubee  Vallis,  fol.  XVIIII,  exprima  parte  Novalis  sanclorum. 
Cf.  De  codicibus  . . .  Gielemans,  p.  70.  n"  63. 

(2)  Ex  manuscriplo  Affligeniensi  seu  prioralus  Nostrae  Dominae  in  Wauria 
inferiori,  in  charla  anno  1737. 

(3)  Ex  manuscriplo  Rubee  Vallis  fol.  pergam.  Ex  1'""  parle  Novalis  SS.  Cf.  De 
codicibus  ...  Gielemans,  p.  70,  n»  57. 

(4)  Ex  manuscriplo  Rubee  vallis  fol.  perg.  ex  1'""  parle  Novalis  SS.  Cf.  De  codi- 
cibus ...  Gielemans,  p.  63,  n"  10. 

(5)  Ex  manuscriplo  Marchianensi. 

(6)  Ex  ms.  Rubeae  vallis,  ex  3"^ parte  Novalis  SS.  Cf.  De  codicibus ...  Gielemans, 
p.  83,  n»  25. 


662  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

20.  (F.  164-164^).  Exordium  fralernilatis  B.  Mariae  de  Sepi  apud 
fratres  minores  in  civitate  Yprensi  anno  MCCClxxxiij«(l). 

21.  (F.  165-166).  Van  den  Tuynedagh  te  Ipre. 
Le  feuillet  167  est  blanc. 

22.  (F.  168-1 68^).  Miraeculeusen  oirspronck  van  de  Processie  van 
Poperinghe,  begonst  anno  1479. 

Le  feuillet  169  est  blanc. 

23.  (F.  170-170'').  [Epistola    A.noreab    tan    dim   BoeAiBOE,    ad 
Rosweydum,  l' februarii  1623]. 

24.  (F.  171-172»).  Origine  délia  chiesa  di  santa  Maria  délia  gratia 
in  Lecce. 

25.  (F.  173-175»).  Exordium  cappellae  Beatae  virginis  Mariae  de 
Cruce  (2). 

Le  feuillet  176  est  blanc. 

26.  (F.  177-178»).  Miracula  per  beatam  virginera  Mariani  Dei  geni- 
trieem  ....  in  Fuldensi  ecclesia. 

27.  (F.  179-180).  Miracula  B.  V.  Mariae  in  monaslerio  Fuldensis 
ecclesiae  dicto  Bischofsberg. 

28.  (F.  182-182).  Initium  fundalionis  capellae  B.  Mariae  virginis 
iuxta  oppidum  Hannofer  in  Saxonia  Myndensis  dioccsis  (3). 

29.  (F.  183-184»).  Voor-  reden  met  claer  beleyt  der  dinghen  die 
in  het  derde  deel  ghchandelt  worden. 

30.  (F.  185-186).  LiteraeRevcrendiDominiAdolphiMaguntinensis 
archiepiscopi  editae  super  dicto  festo  anno  Domini  M'  CCCC<»lxviii«*(4). 

31.  (F.  187-187»).  [Officium  B.  Pétri  Thomae]  (5). 

32.  (F.  188-189»).  [Gérard,  chanoine  de   Sarlat.  Notes   sur   le 
B.  Pierre  Thomas]. 

Suit  un  imprimé  :  Lettres  de  Charles  cinquième  surnommé  le  sage  et 
de  Philippe  gentilhomme  de  Picardie.  Metz,  par  Jean  Antoine,  1638. 

33.  (F.  200-205»).  Praesentatio  Mariae  virginis  in  templo  (6). 

34.  (F.  206).  De  reliquiis  amabilissimae  Matris  V.  Mariae. 

35.  (F.  207-208»).  Bulla  eiusdem  Sixti  papae  4^'  de  indulgentiis 


(1)  Ex  manuscripfo  Rubeae  vallis  fol.  pergameno  ex  î'"  parle  Novalis  SS.  Cf.  De 
codicibus  ...  Gielemans,  p. 64,  n°  20. 

(2)  Ex  manuscripto  Rubre  vallis  ex  2^  parte  Novalis  SS.  Cf.  De  codicibus  ... 
Gielemans,  p.  79,  n"  30. 

(3)  Ex  manuscripto  Rubeae  vallis  fol.  pergam.  Ex  i""»  parte  Novalis  SS.  Cf.  De 
codicibus  ...  Gielemans,  p.  70,  n°  64, 

(4)  Ex  manuscripto  Rubae  vallis  ex  terlia  parle  Novalis  SS.  Cf.  De  codicibus  ... 
Gielemans,  p.  84,  n"  3L 

(5)  Extractum  ex  Registris  episcopalus  Sarlalensis. 

(6)  Ex  manuscripto  Ultraiectino  S.  Salvaloris. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  663 

quas  consequuntur  legentes  psalleiium  gloriosae  virginis  Dei  geni- 
tricis  Mariae  datae  anno  Domini  M''CCCC°lxxix<'(l). 

36.  (F.  209-209^).  Bulla  Domini  Sixti  Papae  quarti  de  indulgentiis 
quae  consequuntur  Rosarium  legentes  (2). 

Le  feuillet  210  est  blanc. 

37.  (F.  211-226^').  Privilégia  domus  Lauretanae.  [Bulla  Iulii]. 
Les  feuillets  227-228  sont  blancs, 

38.  (F.  229-229V).  Hécatombe  Protoparthenia. 

39.  (F.  230-23 Iv).  [Epistola   Gasparis  van  der   Veken,  Laureto, 
23  aprilis  1703J. 

Puis  un  imprimé  :  Officium  in  festo  translationis  almae  Domus 
Lauretanae,  Romae,  1699. 

40.  (F.  238-240).  De  sacra  domo  Lauretana. 

41.  (F.  241-242^).  [Epistola  Antonii  Mariae  Mansfredi  ad  Pape- 
brochium,  Laureti,  4  iunii  1695]. 

42.  (F.  243-243V).  [Epistola  Petra  Santa.  Laureti,  12  decembris 
1638J. 

Puis  un  imprimé  :  Disegno  deïlo  stendardo  del  Prima  visio  levato 
sotio  Vienna  ...  spiagato  del  Révérend iss'"°  F.  Ludovico  Marracci,  1683. 

43.  (F.  248-258^).  Exordium  et  origo  cappelle  constructe  in  Boen- 
dale  (3). 

Le  feuillet  259  est  blanc. 

44.  (F.  260-263^).  Miraculum  sanctae  Dei  genitricis  Mariae  in 
ecclesia  de  Schercinio  factum. 

Les  feuillets  264-265  sont  blancs. 

45.  (F.  266-266^).  Narratio  quomodo  imago  gloriose  virginis  Marie 
perducta  est  Bruxellam  et  coUocata  super  Sabulum. 

Le  feuillet  267  est  blanc. 

46.  (F.  268-268^).  Sancta  Maria  de  Ceraso  prope  Aldenardum  (4). 
En  flamand. 

47.  (F.  269-27  Iv).  Exordium  miraculorum  Béate  Mariae  de  Ceraso 
iuxta  Aldenardum  in  Flandria  (5). 

Le  feuillet  272  est  blanc. 


(1)  Ex  manuscriplo Rubeae  Vallis,  ex  5'"'  parte  Novalis  SS.  Cf.  De  codicibus  ... 
Gielemans,  p.  85,  n"  35. 

(2)  Ex  manuscriplo  Rubeae  vallis,  ex  5""  parte  Novalis  SS.  Cf.  De  codicibus  ... 
Gielemans,  p.  85,  n°  34. 

(3)  Ex  manuscriplo  Rubeae  vallis  fol.  pergameno  ex  1<^ parte  Novalis  SS.  Cf.  De 
codicibus  ...  Gielemans,  p.  70,  n"  60. 

(4)  Exlraicl  (jescreven  ende  gelrocken  uuyt  eenen  ouden  Missael  bouck  inde 
Capelle  van  onse  L.  Wrouwe  te  Kersselaer  by  Audenaerde. 

(5)  Ex  manuscriplo  Rubeae  vallis,  ex  2'' ^  parte  Novalis  SS.  Cf.  De  codicibus  ... 
Gielemans,  p.  79,  n°  47. 


664  MANUSCRITS  DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

48.  (F.  273-274).  [Crayon  généalogique  de  la  famille  't  SerclaesJ. 

49.  (F.  275-277).  B.  Virgo  Pelrona  Ulinac. 
Puis  des  imprimés  : 

a)  t^nser  îiebe  Frair  in  Kirchatadt.  DiUingen,  Caspar  Sufor,  1630. 

b)  Uhralte  wunderihtltige   Wallfarth  zn   uitser  lieben  Frawen  in 
Kirchstadt.  Dilingen,  1630. 

50.  (F.  284-293).  Miracula  HôchsHetlensia  in  templo  D.  Virgini 
sacro. 

51.  (F. 294-298^).  OrigoanliquissimaccoilegiataeecclesiaeSoIieDsis 
in  Carinlhia  sitac. 

52.  (F.  299-300').  De  sacellis  D.  Virginis  Duaci. 

53.  (F.  301-310).  De  origine  sacclli  D.  Virginis  in  Buggenhoven 
Auguslanae  dioecesis. 

54.  (F.  311-311*).  Historia  de  compassione  B.  Mariae  virginis. 

55.  (F.  315-315*).  Indulgentiae  de  festo  commendalionis  quod 
occurrit  feria  VI  post  lubilat. 

Papier;  315  feuilleta;  0»,aï5  X  0'-.2l4;  XVII'  si. .  I-  I  .  Ji  .  ,i  f. -itT,  deux  ex«ni- 
plaires  d'une  gravure  repréMotant  U  maison  de  Loretie.  Itnmuùcu*  UriliusdeH' 
neavit,  Sicolau*  Gilliriut  Bixantbtm  exemUt;  f.  iS3,  gravure  de  Notre-Dame  de 
Kirchstadt,  Daniel  Uanasses  feeit  et  excudit.  Ce  Tolume  provient  de  l'ancienne 
bibliothèque  des  Bollandistes.  Detni-reliore  moderne,  au  dos,  le  titre  doré  '.Histoire 
de  plusieurs  images  miraculeuses  de  Notre-Dame  de  divenee  égliêes;  au  deMoiw,  le 
chiffre  couronné  de  Léopold  I". 

3560.  (20615-17).  —  Gollectamea  bollandiana. 

1.  (F.  1-12*).  Severus  cpiscopus.  De  laude  cl  miraculis  sancti 
Stephani  prothomartiris.  =  BHL.,  n*  7859. 

2.  (F.  12^-31*).  De  miraculis  sancti  Stephani  prothomartiris.  =» 
Ibid.,  nn°»  7860-7862. 

3.  (F.  32-33*).  Potestas  excommunicandi  eliam  Reges  et  eorum 
officiales  et  indices  laicos  defensa. 

4.  (F.  34-35).  De  clericis  non  conveniendis  corara  iudice  laico  pro 
debito  pecuniario. 

Les  feuillets  35*-37*  sont  blancs. 

5.  (F.  38-38*,  40-41).  An  extrahens  violenter  homines  a  loco 
sacro  ipso  facto  incurrat  excommunicationem. 

6.  (F.  38*-39).  De  non  erigendis  in  Belgio  monasteriis  monialium 
Carmelitarum  discalceatorum. 

7.  (F.  42-45).  Coadiutori  quid  competat  ? 

8.  (F.  46-47).  An  delegans  subdelegatos  possit  aliurn  iudicem  sub- 
delegare. 

9.  (F.  48-48*).  F.  Van  der  Ztpb  (1).  [Qaaesita  iuris  canonicij. 

(1)  Anlverpiae,  15  martii  1647  ;  note  f.  48'. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  665 

Fragment  d'une  lettre  imprimée  sur  les  droits  et  l'autorité  épisco- 
paux  (p.  1-8). 
Le  feuillet  53  est  blanc. 

10.  (F.  54-54^).  [De  litteris  ex  poenitentiaria  apostolica  expeditis]. 

11.  (F.  55-60^).  [Gasus  Bertini  Barre  presbiteri  capti  a  gcnerali 
Beck.  Solutio  Thomae  Stegkii,  Gandavi,  20  novembris  1641]. 

12.  (F.  61-70).  Quando  decernendaa  indice  citatio  edictalis. 

13.  (F.  71-72).  Non  esse  locum  declinatoriae  post  petitani  copiam 
libello  actoris. 

14.  (F.  73-74).   [Gasus    de  reconstruendis  in  Flandria    ecclesiis 
anno  1566]. 

15.  (F.  75-77).  [De  l'aliénation  par  les  prélats,  en  cas  de  nécessité, 
des  biens  du  monastère].  En  français. 

Le  feuillet  78  est  blanc. 

16.  (F.  79-80V).  [Gasus  de  testamento]  (1). 

17.  (F.  81^-87v).  De  immunitate  ecclesiae. 
Le  feuillet  88  est  blanc. 

18.  (F.  89-92^).  Vita  sancli  Maximiliani  cum  sociis  eius  (2).  Inc. 
Eodem  tempore  quo  Gonstantinus  imperator. 

19.  (F.  93-94V).  S.  Maximiliani  et  Nymphae  miraculum  (3). 

20.  (F.  95-100).  Sanclae  Nymphae  virginis  vita  (4).  =  BHL., 
n°6254.  Des.  miitil.  dum  eis  sanctissima... 

21.  (F.  lOlv).  [De  S.  Golumbano]  (5). 

22.  (F.  102-103).  Epistola  Golumbani  ad  S.  Gregorium  super  que- 
stipnePaschae. 

Les  feuillets  103^-104  sont  blancs. 

23.  (F.  104v).  [Nota  in  hanc  epistolam]. 

Papier;  104  feuillets;  O'-.SaS  X  0",202;  XVII«  siècle.  Volume  provenant  des 
anciens  Bollandistes.  Demi-reliure,  basane  rouge. 

3551.  (20622).  —  Synaxarium. 

1.  (F.  1-18).  Acta  et  commemorationes  sanctorum  in  manuscripto 
codice  R.  P.  lac.  Sirmundi  Soc.  lesu  ...  October  (6). 

Les  feuillets  18^-21^  sont  blancs. 

2.  (F.  22-33).  [Synaxarium  Novembris]. 


(1)  5»  septembrit  1658. 

(2)  Ex  end.  Vaticano  6453. 

(3)  Ex  rm.  membraneo  Card.  S.  Sevcrinae.  Cf.  BHL.,  n»  6255. 

(4)  Ex  end.  bibl.  Valie.  1192. 

(5)  Ex  Gcslis  Langnbardnrum. 

(6)  Version  latine  du  texte  grec  synaxaire  de  Sirmond,  mois  d'octobre  et  de 
novembre.  Cf.  Propylaeumad  Acla  SS.  Novembris. 


666  MANUSCRITS  DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Les  feuillets  33^-35^  sont  blancs. 
3.  (F.  36-47).  [Synaxarium  Decembris]. 

Papier;  47  feuillets;  0",!225  X  0",172.  Ce  volume  provient  des  anciens  Bollan- 
distes.  Demi-reliure  moderne,  basane  rouge. 

3552.  (20638).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1-1^).  Extractum  ex  Processu  pro  canonizalionc  S.  Delfinac. 

2.  (F.  2).  Admodum  Reverendo  Patri  Godefrido  Henschenio 
loANNEs  Iacobus  Turinettus.  6  iulii  1668. 

Le  feuillet  3  est  blanc. 

3.  (F.  4  et  58).  [Notae  P.  Turinetti  de  S.  Delphina]. 

4.  (F.  5-57').  [Processus  canonizationis  S.  Delphinae]. 

5.  (F.  59-59').  [Epistola  Francisci  de  Maunes  ad  Henschenium]. 

Papier;  59  feuillets;  0"^  X  0",21  ;  XVII»  siècle;  de  la  bibllclhèque  de«  anciens 

Bollandisles.  Reliure  velin. 

3553.  (20670-72).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1-2).  Index  regularum  quae  sunt  in  codicc  manuscriplo 
Beatae  Mariae  in  Gaesdonck. 

2.  (F.  3-45).  [De  SS.  Euchario,  Valerio,  Malemo,  Auspicio,  Man- 
sueto,  Clémente...  Severo,  episcopis  Coloniensibus]. 

3.  (F.  46-49').  De  S.  Hugone  episcopo  Lincolniensi. 

4.  (F.  50').  De  S.  Eusebio  Verccllensi. 

5.  (F.  51-51').  Passio  sancti  Eusebii  martiris  (1).  Inc.  Igitur  evolulis 
multorum  temporum. 

6.  (F.  52-61').  Vita  S.  Eusebii  episcopi  Vercellensis  (2).  —  BI!L., 
n»  2748. 

7.  (F.  62-62',  65-65',  63-64').  S.  Eusèbe  évêque  de  Verceil  et  martyr. 

Papier;  65  feuillets  ;  0»,334  X  0»,215;XV1I«  «iècle.  Papiers  des  anciens  Bollan- 
distes.  Demi-reliure  moderne,  basane  rouge. 

3554.  (20683-84).  —  Collectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  [De  Utïingo  monacho  Werthinensi]. 

2.  (F.  2-4').  [De  S.  Ida,  notae]. 

3.  (F.  5).  [Epistola  Ioannis  Friedhoff,  16  ian.  1642]. 
Le  feuillet  6  est  blanc. 

4.  (F.  7-13).  Libellus  sermocinalis  atque  succinctus  de  vita  et 
sancta  conversatione  B.  Idae  viduae  cuius  venerandae  sacri  corporis 
reliquiae  in  loco  qui  Hertfeld  dicitur  cis  fluvium  Lippiae  (3). 


(1)  Ex  cod.  Bibl.  Vatic,  n»  6073. 

(2)  Ex  manuscripto  S.  Maximini  Treviris. 

(3)  Cf.BflL.,n°4143. 


COLLECTANEA    BOLLANDIANA  667 

5.  (F.  1440).  Vita  et  conversatio  S.  Idae  venerandae  nostrae 
patronae  in  Hertzfel  per  me  Fridericijm  Wikckellmann  pastorem 
ecclesiae  sanctae  Idae  in  Hertzfelt,  ex  relictis  scriptis  honorabilis  ac 
pereruditi  Domni  loannis  Cyncinni  Lippiensis  praesbyleri  et  con- 
victoris  imperialis  abbatiae  Werdenensis  probe  extracta  (1). 

6.  (F.  41).  Memoriale  [Friderici  Winckellmann]  pro  reverendo 
Domino  Rectore  GoUegii  Societatis  lesu  Monasteriensis. 

7.  (F.  42-43^).  [Epistola  Friderici  Winckellmann  ad  P.  Gamans  ;  in 
abbatia  Werdennensi,  1642]. 

8.  (F.  41-65),  Vita  S.  Thomae  Gantuariensis  ab  aliquo  eius  dome- 
stico  et  familiari  descripta  (2).  =  BEL.,  n°  8183. 

Papier;  65  feuillets;  O^.aS?  XO",!/?;  Ce  volume  {.rovienl  de  la  bibliothèque 
de^i  anciens  Bollandistes.  Reliure  moderne,  basane  rouge. 

3555    (20685-86).  —  Collegtanea  bollandiana. 

1.  (F.  1-8).  Vita  S.  Elzearii  confessoris  (3).  =  BHL.,  n°  2523. 

2.  (F.  9-14^).  Vita  sanctissimi  Elzearii  comitis  Sabrani  (4).  =  IbicL, 
n«  2524. 

3.  (F.  15-18).  Legenda  saneti  Enoch  abbatis  ac  patroni  ecclesie  de 
Saissenayo.  Inc.  Vanitas  vanitatum,  dicit  Ecclesiastes. 

4.  (F.  18).  De  eodem  sancto  Enoch  anliphonae. 

5.  (F.  18-18^).  Oratio  dicenda  ante  celebrationem  missae  édita  a 
sancto  Thoma  doctore. 

Papier  et  parchemin  (les  feuillets  15-18);  0»,332  X  O^.SS;  XVII»  siècle,  sauf  les 
feuillets  15-18  qui  sont  du  X  VI«.  De  l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandistes.  Demi- 
reliure  moderne,  basane  rouge. 

3556.  (20697-700).  —  Gollectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  De  SS.  Reliquiis  Graecii  Styrorum. 

Puis  un  imprimé  :  Sermon  que  predico...  el  doclor  Juan  Bravo  de 
Aguna...  Toledo,  por  Pedro  Bodriguez...  MDClll. 

2.  (F.  50-50^).  B.  Virgo  in  Feielavv.  Historia  GoUegii  Societatis  lesu 
Dilingani. 

Le  feuillet  51  est  blanc. 


(1)  Suite  de  la  rubrique  :  Aclum  in  abbatia  Werdenensi  in  anno  1642  in  mense 
iunio. 

(2)  Quam  ex  codice  Cariloci  propria  manu  descripsil  R.  P.  Sfephanus  Chamil- 
larl...  misit  mense  iunio  MDCCXV. 

(3)  Ex  Bodecensis  coenobii...  passionali  pergameno  ms.  insigni  mensis  seplembris 
fol.  CCXIX. 

(4)  Ex  manuscripto  Rubeae  Vallis  fol.  perg.  ex  i«  parle  Novalis  sanctorum. 
Cf.  BoLLANDiANi,  De  codiclbus  hagiographicis  lohannis  Gielemans  adieclis  anecdolis, 
p.  13,  no  8. 


668  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3.  (F.  52-530.  Historia  miraculi  quod  accidil  Caesaraugusiae  dum 
sacrosancta  Eucharistia  per  très  dies  fuit  imnuilata  in  pulcherrinium 
infantulum,  scripla  a  Iacobo  Roig  medico  Valenlino  (1).  Circa  annutn 
Domini  1427  et  ad  posteritalis  meraoriam  depicla  in  quodam  sacello 
lempli  maximi  Cesaraugustani. 

4.  (F.  54-55).  [De  PP.  Ferdinando  Verbiest  et  De  Rongemont]. 

Papier;  55  feuillets;  0",21  X  0",16;  XVIII*  siècle.  Ce  Tolame  provient  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  Bollandisles;  f.  54,  il  y  a  la  cote  :  ^  M$.  i72;l  56»,  on 
lit  :  Aet;'"  adm.  ac  eruditutimn  Domino  U.  tioyert  Patlori.  Demi-reliure,  boeane 

rouge. 

3557.  (22044).  —  Collectanea  bollandiasa. 

1.  (F.  1).  [Epistola  CoRNELii  Duyn  ad  Heriberliim  Rosweydium. 
Hage  Hollandie,  1607. 

2.  (F.  2-2').  [Lettre  de  Fray  I.  B.  de  Castclarnau  ad  Rosweydum, 
23  février  1628].  En  espagnol. 

3.  (F.  3-3^).  [Epistola  Pétri  Castelarnau  ad  Rosweydum.  Caesar- 
augustae,  20  octobris  1628J. 

4.  (F.  4-4').  [Epistola  Iacobi  Mallsbrancq  ad  Rosweydum.  Ariae, 
11  martii  1623]. 

5.  (F.  5).  [Epistola  F.  Simon,  praepositi  mouasterii  canonicorum 
regularium  ordinis  S.  Augustini.  Diessae  in  Bavaria,  16  octob. 
anno  1640]. 

6.  (F.  6^').  Reliquiae  et  iinpcratoria  clenodia  a  Caesare  Sigi- 
smundo  Norimbergam  iovccta. 

7.  (F.  7).  De  S.  Benigna.  Relatio  generosi  domini  Equitis  Domini 
loANNis  Calens  de  Kolna  ...  e  boemico  in  latinum  translata. 

8.  (F.  8-10).  [Epistolae  Thbodori  Moreti  ad  Boilandum.  Glatoniae 
26  aprilis,  26  iulii  et  23  augusti  1653]. 

9.  (F.  11-12^).  S.  Aniani  confessoris. 

10.  (F.  13-15).  [Epistola  consulum  ac  senatorum  urbis  Turiaso- 
nensis  ad  Papebrochium,  20  septembris  anno  1666]. 

11.  (F.  16-17).  De  sancto  Prudenlio.  De  sancto  Gaudioso.  De  sancto 
Ëmîliano. 

12.  (F.  18-18',  27).  [Epistolae  P.  Xaray  de  Morales,  Turiasone, 
14  septembris  et  7  octobris  1666]. 

13.  (F.  19-26').  [Notae  de  sanclis  Aragoniae]. 
Le  feuillet  28  est  blanc. 

14.  (F.  29-30').  [De  sanctis  Hispaniae,  de  S.  Auxea  et  S.  Gaudioso]. 

15.  (F.  31-32').  Ad  vilam  S.  Guniberti  [notae]. 


(1)  Cf.  Antonius,  Bibl.  hisp.  velus,  t.  II,  p.  242-43. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  669 

16.  (F.33-33V).  DeS.  Lupo(l). 

17.  (F.  34-34V).  [Epistola  Nicolai  Layieno.  Salerni,  17  febr.  1688]. 

18.  (F.  35-35V).  [Epistola  Teotese  Giulio,  7  mars  1694]. 

19.  (F.  36).  Quaesita  de  B.  Noviomensibus. 
Les  feuillets  36^'-37^'  sont  blancs. 

20.  (F.  38-39V).  [Notae  de  diversis  sanctis]. 

21.  (F.  40-41).  [De  S.  Marco  miraculum].  En  italien  (2). 

22.  (F.  42-43^).  Vita  e  martirio  di  S.  Pasicrate  protettore  d'Alino. 
Vita  et  martirio  di  S.  Caro  vescovo  e  prottettore  d'Atino.  Vita  e  mar- 
tirio di  S.  Prudenlio  vescovo  e  prottettore  d'Atino.  Vita  del  beato 
Fulgento  vescovo  e  prottettore  d'Atino. 

23.  (F.  44-44^').  [Lettre  de  M.  Soughey  au  P.  Hardouin,  s.  1.  et  a.]. 

24.  (F.  45-47^).  [Epistolae  Ioannis  Kloppenburg  ad  Papebrochium. 
Neuhusii,  11  ianuarii,  et9martii  1686J. 

25.  (F.  48-48^).  [Epistola  Fhangisci  Giordani  ad  Carolum  Alexan- 
drum  Manderscheidt  S.  I.  Neapoli,  15  novembr.  1610]. 

26.  (F.  49-49V).  De  S.  Kanuli  ducis  translatione. 

Papier;  49  feuillets;  O^.Sâé  X  O^.SS.  Ce  volume  provient  de  la  bibliothèque  des 
anciens  Bollandistes,  dont  il  porte  f.  5  la  cote  MS.  187  c.  Demi-reliure  moderne. 

3558.  (7524-55).  —  Gollectanea  bollandiana. 

1.  (F.  1).  [Titre]. 

2.  (F.  2).  [Note  signée  E.  H.  Dr.  mena.  Octob.  1841  sur  la  disser- 
tation suivante]. 

3.  (F.  3-14^).  Probationes  ac  fundamenta  quibus  sancta  Begga... 
demonstratur  fundatrix  Begginarum. 

4.  (F.  15-21).  De  primaria  institutione  Beghynarum  (3). 
Les  feuillets  21^-23^'  sont  blancs. 

5.  (F.  24).  [Titre  des  pièces  suivantes]. 

6.  (F.  25-26^).  Puncta  quaedam  ex  vita  b.  memoriae  Ioannis 
Godefridi  episcopi  Bambergensis  et  Herbipolensis. 

7.  (F.  27-27^).  De  beato  Hieronymo  Malabayla  ordinis  minorum 
de  Observantia. 

8.  (F.  28-28V).  De  dominis  xMontisferrati. 

9.  (F.  29-34^).  De  vita  et  moribus  B.  P.  Henricl  Reicher  Garthusiani 
pracfecti  domus  Herbipolensis  (4). 


(1)  Ex  mss.  posthumis  D.  Nicolai  Àntonii  communicatis  Madrili  sub  finem  1721 
a  R.  adm.  et  Amplissimo  D.  Adriano  Conink,  proximo  dus  consanguineo. 

(2)  Il  y  a  la  note  suivante,  f.  41  :  Hoc  miraculum  habel  in  calalogo  sanclorum 
italiae  Ferrarii,  f.  222. 

(3)  Ex  manuscriplo  libro  S.  lacobi  Leodii  post  vilam  Onuphri,  in-S"  in  charla. 

(4)  Ex  mss.  libris  eiusdem  patris  cursim  collecta  bona  fide.  Copie  de  Papebroch. 


670  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

10.  (F.  35-35V).  Elogium  P.  loannis  Pegonii  Carthusiani. 

11.  (F.  36-53^).  [Antonio  Mascarenhas  S.  I.].  Relaçaô  de  algunas 
couzas  da  vida  exemplar  de  P.  Diego  Monleiro.  En  portugais. 

12.  (F.  56-58^).  De  Dominico  solitario  quodam  Hiberniae  ex  libro 
visionum  Clarevallensium,  cap.  34. 

Le  feuillet  59  est  blanc. 

13.  (F.  60).  [Index  sequenlium]. 

14.  (F.  61-66^).  Litaniae  Piclonicae  seu  sanclorurn  qui  orlu  vel 
incolatu  Pictonum  oram  nobililarunl  ab  IlKNRrco  Ludovico  Castanes 
DE  LA  RocHEPOZAY  PiclavoFum  episcopo  concinnalae. 

15.  (F.  67-70).  Litaneae  ecclesiae  Trecensis  cum  praefatione  et 
epistola  episcopi  MAXTHAEidala  1174. 

Le  feuillet  71  est  blanc,  puis  suivent  des  imprimés  : 

a)  Litanies  des  sa i nets  dont  les  sacrées  reliques  sont  honorées  en 
VEglise  et  sacristie  du  Collège  delà  Compagnie  de  Jesui  [Douai,  1637  J. 

b)  Litayiiae  pro  capella  sancti  Caroli  Boromei  superioris  Olagoviae. 

c)  Litaniae  sacrae  in  ecdesia  D.  Virginie  Marias  de  Tongerloo. 

16.  (F.  79).  Prosa  Aula  regali. 

17.  (F.  79V-83).  [Litaniae]  (1). 

18.  (F.  83^-84).  Litania  gallica. 

19.  (F.  84-85').  Litania  italica  diccnda  die  terlia  in  rogationibu s. 

20.  (F.  85^).  Benedictiones  super  hominem  et  feminam. 

21.  (F.  86).  [Litaniae]  (2). 
Le  feuillet  87  est  blanc. 

22.  (F.  87-88').  Epistola  D.  Turraquila  millenlis  informationera  de 
corporibus  sanctorum  Roma  ad  ipsum  allatis,  1652. 

23.  (F.  92).  [Epistola  Theodori  Moreti  S.  I.,  Pragae,  17  maii  1652]. 

24.  (F.  93-96).  Informatio  D'  Toraqoila  de  corporibus  sanctorum 
Georgii  et  Âgapiti  Roma  allatis. 

25.  (F.  97-97*).  Responsio  P.  Bollandi  ad  D.  Turraquilam  de 
corporibus  SS.  Georgii  et  Agapito  Mimonii. 

Le  feuillet  98  est  blanc. 

26.  (F.  99).  [Attestatio  Bollandianorum  anno  1711  de  diversis 
manuscriptisj. 

27.  (F.  100-105»).  [ViNCENTius  Bo.nardus  Ordinis  PraedicalorumJ. 
De  Agnus  Del  antiquitate. 

Les  feuillets  106-1 10  sont  blancs. 

28.  (F.  111-114).  De  celebri  dicto  R.  P.  Generalis  Ordinis  Praedi- 
catorum  Thomae  Turci  non  tenuisse  D.  Thoraae  physicam  praede- 


(1)  Litanies  du  XI"  siècle,  ainsi  que  les  feuillets  S3-85  ;  les  SS.  Etienne,  Hilaire  el 
S*«  Perpétue  sont  en  rouge. 

(2)  Ms.  du  XIV»  siècle. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  671 

terminationem.  Informatio   testium  recepta  in  praesenti   civitate 
Valentia. 
29:  (F.  115-116^).  Forma  baptismi  Nestorianorum. 

30.  (F.  117-120).  Tractatus  de  miseria  humanae  vitae  auctore 
Bernardo  de  Krayburg,  canonico  ecclesiae  Salisburgensis. 

31.  (F.  121-153^),  [MiraculaB.  Mariae  virginis  a  Volberto  cenobita 
Ahusano]. 

32.  (F.  153^).  [Henrigus  de  Meinhagen].  Versus  quomodo  presbyter 
se  debeat  gerere  tempore  interdicti. 

33.  (F.  154-155).  [Descriptio  codicis  Bibliothecae  SS.  Udalrici  et 
Affrae,  Augustae  Vindelicorum,  qui  continet  Volberti  miracula 
B.  Mariae  virginis]. 

34.  (F.  156-158).  [Notae  Ianningi  de  sequentibus  apographis]. 

35.  (F.  159-176).  Catalogus  consul am  Romanorum  (1). 

36.  (F.  177-179).  Deregionibus  Urbis  aliisque  locis  (2). 

37.  (F.  179-183*).  [Gonsulum  catalogi]. 

38.  (F.  185-186).  Depositio  martyrum  (3).  Depositio  episcoporum. 

39.  (F.  187-189).  Imperia  Gaesarum  (4). 

40.  (F.  190-196^).  [Catalogus  consulum  romanorum]  (5). 

41.  (F.  197-208).  [Kalendarium  Romanum]. 

42.  (F.  209).  Attestatio  [Remacli  Huart  de  codice  vel  membrana 
ex  qua  haec  descripta  (6). 

Le  feuillet  213  est  blanc. 

43.  (F.  214-217).  [Bullae  duae  Eugenii  papae.  Bononiae,  1437,  qua 
Arnoldo  duce  Geldriae  conceditur  facultas  eligendi  sibi  confes- 
sorium]. 

44.  (F.  218).  [Decretum  Antonii  Electi  Giiriensis  contra  Arnoldum 
de  Borchem,  invasorem  capellaniae  sancti  Andreae  in  ecclesia 
B.  Mariae  Traiectensis.  Romae,  1456]. 

45.  (F.  219^-221).  [Bullae  Bonifatii  papae  et  Glementis  papae  de 
peplo  B.  Mariae  virginis  asservato  in  ecclesia  Pragensi.  Romae,  1389 
et  1386). 


(1)  Ex  velmlo  manuscriplo  bibliothecae  Cesariae  Viennensis  a  Cuspiniano  saepius 
cilalo,  invenitur  in  cod.  manuscriplo  hislorico  lalinon"  648,  infra  56. 

(2)  Ex  manuscriplo  Bibliothecae    Viennensi  Cesariae   Bibl.    Hislorico   lalino 
n.  648,  infra  56. 

(3)  Ex  bibliotheca  Cesarea  Viennensi  codice  manuscriplo  hislorico  lalino  n.  648. 
CL  Ad.  SS.,  iunii  t.VII. 

(4)  Ex  manuscriplo  bibliolhece  Viennensis  Caesarea  cod.  hislorico  lalino,  n.  648, 
infra  56. 

(5)  Fragmenlum  islud  ...  exslal  apud  loannem  Bremerum  scribam  senalus 
Luxemburgensis. 

(6)  C'est-à-dire  le  n»  33,  Remacle  Huart  était  le  gendre  de  Bremer. 


672  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

46.  (F.  222-222^),  [Litteraeindulgentiarum  pro  Kerilzem  cappella 
prope  Vuest.  Avenione,  anno  1319]. 

47.  (F.  223).  [Liltera  Henrici  Coloniensis  archiepiscopi  de  praeco- 
dcntibus  indulgentiis.  Greverode,  1319], 

48.  (F.  224-224^).  [Pro  eadem  capella  in  Kerilzem  iitlerae  indulgen- 
tiarum.  Romae,  anno  1280]. 

49.  (F.  225-256).  Quadro  del  miracolo  délia  Neve. 

Papier;  254  feuillels,  plus  trois  de  garde  à  la  fin;  0",33  X  0",M;  XVII*  siècle. 
F,  23,  gravure  représentant  les  ancêtres  de  S*»  Begge.  et  f.  Î0Î>-211,  dessina  à  la 
plume  des  allégories  des  mois  chez  les  Romains.  Ce  volume  provient  de  le 
bibliothèque  des  anciens  Bollandistes  et  |)orte  Tei-libris  ifi  MS.  iti3.  Demi-reliare 
moderne:  au  dos.  le  lilre  doré  :  i)pfra  varia  et  le  chilTre  couronné  de  Léopold  I*'. 

3569.  (7985-92).  —  Collectanba  bollandiana. 

1.  (F.  1-20).  Chronicon  ordinis  servorura  B.  M.  V.  scriplum  a 
F.  Petro  de  Tuderto. 

2.  (F.  20-20^).  Alla  monumenlaad  originem  ordinis  servorum  B.M.  V. 

3.  (F.  20^-30).  Nonnulla  monumenta  pertinentia  ad  cultiimB.Alexii 
de  Falconeriis  et  alioruni  sex  BB.  PP.  Fundatorum  ordinis  serTorum 
B.  M.  V.  En  latin  et  en  italien. 

Les  feuillets  30-31^  sont  blancs. 

4.  (F.  32-47).  Fratris  Thadaei  Adamarii  Florent  ini  de  origine 
ordinis  servorum. 

5.  (F.  48-49).  Laus  beati  Philippi  Florenlini  ordinis  servorum.  Jnc. 
Plaude,  tellus  Florentina. 

6.  (F.  49^-70^).  Philippi  Florentini  servi  Marie  virginis  vita  pcr 
NiGOLAUM  BuRGENsiuM  cquitem  Sencnsem  édita.  [Item  aliorum  sex 
fundatorum]. 

7.  (F.  71-89).  Giornale  eRicordi  scrilto  dal  P.  Nicolao  de  Pistoja. 
Les  feuillets  89»-90^  sont  blancs. 

8.  (F,  91-91*).  De  sanctis  quorum  memoria  specialiter  in  Veronensi 
ecclesia  celebratur(l). 

Le  feuillet  92  est  blanc. 

9.  (F.  93-104V).  Ristratto  délia  vita  del  Beato  Girolamo  Polfran- 
ceschi  de  Verona. 

10.  (F.  105-1 19^).  Dissecratio  al  taris  sancli  GregoriiMagni  Papae(2). 
Le  feuillet  120  est  blanc. 

11.  (F.  121-131V).  Dissecratio  allaris  sanclae  Petronillae  (3;. 
Le  feuillet  132  est  blanc. 


(1)  Descripsil  loseph  lilanchinus. 

(2)  Ex  codice  archivi  Basilicae  f^alicanae  cui  titulus  Instrumenta  authentica 
Iacobi  Grimaldi  de  Iranslalione  SS.  corporum  et  reliquiarum  signatoG.  i3,  pag.  32. 

(3)  Ex  codice  ...  6.  ï3,  pag.  42. 


COLLECTANEA   BOLLANDIANA  673 

12.  (F.  133-140^).  Elevatio  corporis  sancti  Leonis  Papae  noni  de 
sepulcro  (1). 

13.  (F.  141-144).  Repositio  corporis  S.  Bonifacii  IIII  inlra  capsam 
cypressinam  (2). 

14.  (F.  145- 147^).  Translatio  sacrorum  cinerum  mullorum  sancto- 
rum  ac  sanctarum  (3). 

Le  feuillet  148  est  blanc. 

15.  (F.  149-166).  Aperitio  altaris  sanctorum  Leonum  primi,secundi, 
tertii  et  quarti  summorum  pontificum  et  confessorum  (4). 

16.  (F.  167-203).  Delalio  sanctissimi  sudarii  Veronicae,  Lanceae  et 
capitis  sancli  Andreae  in  novam  Rasilicam  (5). 

Les  feuillets  203^-204^  sont  blancs. 

17.  (F.  205-218).  Elevatio  corporum  sanctorum  Simonis  et  ludae 
apostolorum  (6). 

18.  (F.  219-221^').  Relatio  brachii  sancti  Magni  archiepiscopi  Tra- 
nensis  rnartyris  (7). 

Le  feuillet  222  est  blanc. 

19.  (F.  223-223^).  Inclusio  partis  humeri  sancli  Stephani  protomar- 
tyris  in  novo  tabernaculo  (8). 

20.  (F.  224-224^).  Inclusio  sacrarum  reliquiarum  S.  Francisci  in 
novo  tabernaculo  (9). 

21.  (F.  225).  Inclusio  reliquiarum  de  vélo  B.  Virginis  (10). 

22.  (F.  226).  Inclusio  costae  sancti  Venantii  rnartyris  in  novo  taber- 
naculo (11). 

23.  (F.  227-229^').  Inscriptioncs  aliquot  miraculorum  in  ambitu 
sacrae  confessionis  B.  Peiri  depictorum  (12). 

Le  feuillet  230  est  blanc. 

24.  (F.  231-232^).  Elevatio  sacrarum  reliquiarum  ex  labro  porphy- 
ratico  allaris  chori  Sixti  IIII  (13). 

Les  feuillets  233  et  234  sont  blancs. 


(1)  Ex  codice  archivi  Hasilicae  Valicanae,  signala  G.  13,  pag.  54. 

(2)  Ex  codice  ...  G.  13,  pag.  51. 

(3)  Ex  codice  ...G.  13,  pag.  59. 
<4)  Ex  codice  ...  G.  13,  pag.  102. 
(5)  Ex  codice  ...G.  13,  pag.  88. 
<6)  Ex  codice  ...G.  13,  pag.  20. 
<7)  Ex  codice  ...G.  13,  pag.  23. 
<8)  Ex  codice  ...G.  13,  pag.  150. 
<9)  Ex  codice  ...  G.  13,  pag.  50. 

(10)  Ex  codice  ...  G.  13,  pag.  150. 

(11)  Ex  codice  ...  G.  13,  pag.  150. 

(12)  Ex  codice  ...  0.  13,  pag.  183. 

(13)  Ex  codice  ...  G.  13,  pag.  123. 

CATAL.   BIBL.   ROYALE,  T.   V.  43 


674  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

25.  (F.  235-239^).  Relazione  di  quanto  è  seguito  nel  rifarsi  il  pavi- 
mento  dentro  la  S.  Casa  di  Loreto. 

Les  feuillets  240-242^  sont  blancs. 

26.  (F.  243-24o).  Antonio  Francisco  Gorio   Laii[bertus]  Pri[or], 
1749  [de  domo  Laurelana]. 

27.  (F.  245-245*).  [Charta  Ioroani  Humanensis  cpiscopi,  largienlis 
ecclesiam  monachis  Fontis  Avellanae,  anno  1 183J. 

Le  feuillet  246  est  blanc. 

28.  (F.  247-247").  Inscriptio  marmorea  S.  Theodori  cpiscopi  Vero- 
nensis. 

Le  feuillet  248  est  blanc. 

29.  (F.  249-250*).  [Copia  epistolae  Pitri  Boschii  hagiographi. 
Antverpiae,  13  ianuarii  1727J. 

30.  (F.  251-253*).  [Elevalio  corporum  bealorum  Evangelislae  et 
Pellegrini]. 

Le  feuillet  254  est  blanc. 

31.  (F.  255-256*).  Translatio  corporum  beatorum  Evangelistae  et 
Peregrini. 

32.  (F.  257).  [De  Arlhmanni  litaniis]  (I). 

33.  (F.  258).  [De  Gaudcntio  Veronensii  cpiscopo]. 

34.  (F.259-260»).  [Legata  facla  confralernilali  B.  V.  M.  de  Peja  in 
ecclesia  S.  Proculi  VeronaeJ. 

35.  (F.  261-263).  [Epistola  Marii  Iustuiiani  episcopi  Veronensis» 
12  seplembris  1635J. 

Les  feuillets  263*-264*  sont  blancs. 

36.  (F.  265-265*).  Exemplum  ex  aclis  Consiliorum   magniflcae 
civitatis  Veronae. 

37.  (F.  266).  [Abbas  S.  Zenonis,  Veronae,  de  duabus  sororibus 
monasterii  S.  Maximi  pctentibus  vitam  eremiticam,  27  apriiis  1365]. 

38.  (F.  267-273).  De  inventione  et  translatione  sanclorum  episco- 
porum  Veronensium. 

Les  feuillets  273*-274*  sont  blancs. 

39.  (F.  275-281*).  [De  reliquiis  quae  Veronae  assorvantur]. 
Le  feuillet  282  est  blanc. 

39.  (F.  283-288*).  Recognitio  et  translatio  reliquiarum  quadraginta 
martyrum  Veronensium. 

40.  (F.  289-290).  Monumentum  exemplatum  [de  reliquiis  Vero- 
nensibus]. 

41.  (F.  291-294).  [Calendaria  Veronensia]. 

42.  (F.  295-295*).  [De  reliquiis  Veronensibus]. 


(1)  Cf.  Gaxisius,  Anliq.  LecL,  t.  V,  p.  132. 


COLLEGTANEA   BOLLANDIANA  675 

Papier:  295  feuillets;  O^.SOâ  X  0",208;  XVIP  siècle.  Ce  volume  provient  des 
anciens  BoUandistes,  car,  sur  le  premier  plat,  il  y  a  la  cote  ^  MS.  207  d  dç 
leur  bibliothèque.  Reliure  parchemin. 

3560.  (8142-43).  —  Gollectanea  bollandiana.  De  S.  Andréa. 

1.  (F.  1-8).  S.  Andréas  patronus  Burgundionum.  Gullus  eius  in 
veteri  Burgundie  regno. 

2.  (F.  9-29).  S.  Andréas.  Gultus  eius  apud  Burgundiae  reges. 
Les  feuillets  30-37  sont  blancs. 

3.  (F.  38-54).  S.  Andréas  cruciflxus  ad  arborem  olivae. 

4.  (F.  55-58).  [De  cruce  in  consecratione  ecclesiae]. 
Les  feuillets  58»-59»  sont  blancs. 

5.  (F.  60-6  h).  An  et  quomodo  S.  Andréas  Burgundionum  apostolus. 
Le  feuillet  62  est  blanc. 

6.  (F.  63-89).  Altéra  imago  S.  Andreae  patientis  in  cruce  quadran- 
gulari. 

F.  72,  est  intercalée  une  lettre  de  Simon  le  Boucq,  Vais,  10  septem- 
bre 1636,  et  f.  89,  une  autre  de  Boudoz,  10  juin  1636. 

7.  (F.  90-98).  Tertia  imago  S.  Andreae. 

8.  (F.  99-112).  [Quartus  modus  depingendi  martyrium  S.  Andreae]. 
Les  feuillets  113  et  114  sont  blancs. 

9.  (F.  115-124^).  Littera  Graecorum  et  Hebraeorum  X  Ghristura 
significat. 

Les  feuillets  125  et  126  sont  blancs. 

10.  (F.  127-132^).  Gur  S.  Andréas  vulgo  pictus  cum  decussata 
cruce. 

Papier;  132  feuillets;  O^SIQ  X  0'",20;  XVII"  siècle.  Le  volume  renferme  un 
grand  nombre  de  dessins  :  f.  9",  sceaux  du  pape  Etienne;  ff.  1012,  dessins  de  la 
vie  de  S.  André,  dans  une  chapelle  de  la  cathédrale  d'Arras;  f.  12'  et  f.  13",  des- 
sins représentant  S.  André  à  la  cathédrale  de  Cambrai;  f.  15,  f.  34  et  f.  42', 
dessins  de  la  porte  de  cuivre  de  l'église  de  Sainl-Paul  hors  de  Rome;  f.  16,  ex  capsa 
argenlea  S.  Adriani  conflala  anno  1423  Gerardimonlis  in  Flandria  (dessin  à  la, 
sanguine)  ;  f.  17,  A  udomari  in  feretro  S.  Berlini  anni  M.CC. XXXIV  ;  f.  33,  S.  Pierre 
et  S.  André,  au  chœur  de  l'église  de  Saint-Pierre  à  Louvain  ;  f.  37,  monnaies  d'Arca- 
dius  et  d'Honorius  ;  f.  43,  AflOC  APEAI  (sic);  f.  66  et  f.  69,  S.  Andréas  ex  menologio 
graeco  in  Valicano;  f.  67,  dessin  de  S.  André  sur  la  châsse  de  S.  Landehn  à 
Crespin;  f.  73,  grand  crucifix  de  bois  fort  ancien  qui  se  trouve  en  l'église  de  Notre- 
Dame  du  Puy  en  Velay  (sanguine);  f.  79,  dessin  représentant  S.  André  in  S.  Gauge- 
rici  Cameraci,  1245;  f.  80,  S.  André,  Valencenisin  S.  Pauliad  sepulcrum  lapideum 
lialduini  de  Avesnis;  f.  81,  le  même,  ad  capsam  S.  Autberti  Cameraci,  anno 
Domini  1243;  f.  82,  le  martyre  de  S.  André,  ex  fenestra  vitrea  sacelli  episcopalis 
Alrebatis...  et  ex  antiquissimo  ms.  cod.  Vedastino;  f.  86-87',  trois  représentations 
du  crucifiement  de  S.  André,  d'après  des  manuscrits  de  Saint- Vaast  à  Arras;  f.  88, 
le  martyre  de  S.  André;  f.  108,  écusson  de  Jacques,  roi  d'Ecosse  (1598);  f.  109, 
monnaies  d'or  avec  S,  André;  f.  110,  dessins  de  lettrines  coloriées  avec  S.  André 
et  S.  Philippe.  Demi-reliure  moderne. 


676  MANUSCRITS   DE   LA   BIBUOTHÈQUE   ROYALE 

3561.  (7914).  —   loANNEs   Mauburnus.   Vcnalorium    sanclorum 
ordinis  canonicorum  regularium  (1). 

1.  (F.  1).  [Titre]. 

2.  (F.  2-243).  [loANNEs  Maubornus.  Venatorium  ordinis  sanclorum 
canonicorum  regularium]. 

3.  (F.  243-243^).  Duo  epigrammala  in  venatorium. 

Papier;  243  feuillets;  0",33  X  0»,Î0;  XVII«  siècle.  Ce  volume  provient  de 
l'ancienne  bibliothèque  des  Boliandiste",  car  f.  1,  II  y  a  la  cote  :  »ï<  Mt.  i63.  Demi- 
reliure  moderne;  au  dos,  en  maroquin  rouge,  le  titre  doré  :  loanni»  de  BnuttUa 
Venalorium  sanclorum  ordinis  canonicorum  regularium  ;  en  dessous,  le  ebUfire 
couronné  de  Léopold  I". 

3562.  (11973).  —  Ioanxes  MAUBORiMs.  Venalorium  sanctorum 
ordinis  canonicorum  regularium  (2). 

1.  (F.  l-8\  10-46',  48-115').  [Ioannbs  de  Bruxkllis].  Vcnalorium 
ordinis  sanctorum  canonicorum  regularium. 

2.  (F.  116).  Duo  epigrammala  in  venatorium. 

3.  (F.  9).  [  Epistola  Ioannis  Hoybergii  prioris  Ck)rsendoncani  ad  epi- 
scopum  Antverpiensem.  Corscndonck,  26  seplembris  1643J. 

4.  (F.  47).  Die  hcylighon  patronen,  godvrucligen  mannen  wl  hel 
oorder  der  Premonstre}  t . 

Les  feuillets  116*-!  17^  sont  blancs. 

5.  (P.  118-136').  [loANNES  Van  Gelre.  Notac  in  venatorium]. 

Papier;  136  feuillets  ;  0-314  X  0-,904:  XVII*  tiècle  (ir»4ô),  car  on  lit.  f.  116: 
Hoc  venalorium  ego  loannes  van  Gelre  profeuui  in  Corsendonck  fideHter  éatripri 
excodice  manuscripto  itergameneo  in  (iaetdonrk prope (ioch  anno  Domini  1645 dtum 
ibidem  indignus  suppriorit  officio  fungerrr  et  praecedentia  marginalia  et  seqttenles 
annotatiunculas  addidi  rudi  marte.  Au  verso  da  premier  feuillet  de  garde,  en  tète, 
il  y  a  la  signature  de  J.  F.  ran  de  Yelde.  Denii-reliare;  vur  le  premier  plat  exté- 
rieur, étiquette  avec  le  litre  écrit  de  la  main  de  J.  F.  van  de  Velde. 

3563.  (7416).  —  Ioannes  Molanus.  Addiliones  ad  martyrolc^ium 
romanum. 

1.  (F.  1-34).  Index  sanctorum. 
Les  feuillets  34'-36'  sont  blancs. 

2.  (F.  37-398^).  [Addiliones  et  notationes  in  martyrologium  roma- 
numj. 

F.  398,  il  y  a  l'approbation  de  l'ouvrage,  signée  :  Henricus  Cuyck- 
lus  Pontificius  ac  Regius  librorum  ceiisor. 

Papier;  398  feuillets;  t)-,217  X  0",136;XVII«  siècle.  Reliure,  veau  racine,  filets 
d'or  ;  au  dos,  le  titre  doré  :  Molani  MSS. 


(1)  Cf.  J.  AcQuoY,  Hel  Kloo$ler  le  Winde$heim,  t.  II,  p.  354. 

(2)  Cf.  le  ms.  n"  7914.  Ce  volume  est  cité  par  Acqoov,  Ioc.  cit. 


VARIA   HAGIOGRAPHICA  677 

3564.  (7417).  —  I.  Molaxus.  Annotationes  ad  martyrologium. 
Exemplaire  imprimé  et  interfolié,  avec  des  additions  manuscrites. 
[Annotationes  ad  Martyrologium  ianuarii  ad  iunium]. 

Papier;  126  feuillets;  0-°,2'2l  X  O^.lôS;  XVIP  siècle.  Reliure  veau  racine  ;  filets 
d'or;  au  dos,  le  titre  doré  :  Molani  MSS. 

3565.  (7413,  7414,  7415).  —  Ioannes  Molanus.  Natales  sanctorum 
Belgii.  En  trois  volumes. 

Tome  premier  (n°  7413). 

1.  (F.  1-1*).  [Titre  et  épigramme].  Puis,  f.  2\  un  imprimé  :  In 
eximium  D.  loan.  Molamim  Fetri  Bacherii  S.  T.  F.  cannen. 

2.  (F.  3-13^).  Indiculus  sanctorum  Belgii  quorum  natales  aut  obitus 
in  hoc  libro  celebrantur. 

Les  feuillets  14-18  sont  blancs. 

3.  (F.  19-21^').  [Testimonia  variorum  de  Molano]. 
Le  feuillet  22  est  blanc. 

4.  (F.  23).  [Acta  sanctorum  ianuarii,  februarii,  martii  et  aprilis]. 

Tome  deuxième  (n»  7414). 
[Acta  sanctorum  Belgii  maii,  iunii,  iulii  et  augusti]. 

Tome  troisième  (n°  7415), 
[Acta  sanctorum  Belgii  septembris,  octobris,  novembris  et  decem- 
bris]. 

Papier;  215,  247  et  208  feuillets;  0"',2 15  X  0",15;  XVII»  siècle.  Reliure,  veau 
racine,  filets  d'or;  au  dos,  le  titre  doré  :  Molani  MS. 

3566.  (7418).  —  l.  Molanus.  Natales  sanctorum  Belgii. 
Exemplaire  imprimé  et  interfolié,  avec  des  notes  manuscrites. 

Papier;  133  feuillels;  0'",215  X  0",15;  XVII*  siècle.  Reliure  veau  racine,  filets 
d'or;  au  dos,  le  litre  doré  :  Molani  MSS. 

3567.  (6125-26,  6127,  6128-30).  —  Foppens.  Vitae  sanctorum 
Belgii.  En  trois  volumes. 

Tome  premier  (n"  6125-26). 

1.  (F.  1).  Protestatio  praevia. 

2.  (F.  2-19^).  Index  alphabeticus  sanctorum  Belgii  aliarumque 
personarum  pielate  illustrium. 

3.  (F.  20-84^).  Anacephalaeosis  chronologica  seu  historiae  eccle- 
siasticae  belgicae  compendium. 

Suit  la  première  feuille  imprimée  des  Vitae  sanctorum  Belgii  a 
lo.  Molano,  Aub.  Miraeo,  Arn.  Raissio,  Ant.  Sandero,  Barth.  Fisenio, 
aliisque  hagiographis  collectae  et  des  Fasti  Belgici  et  Burgundici  ah 
Auherto  Miraeo  editi  quibus  accedunt  Arnoldi  Raissii  et  aliorum  recen- 
tiorum  hagiographorum  auctaria. 


678  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

4.  (F.   109-362).  [FoppENs.  Vitae  sanctorum  ianuarii,  februarii, 
martii  et  aprilis]. 

Tome  deuxième  (n*  6127). 

Vitae  sanctorum  maii,  iunii,  iulii  et  augusli. 

Tome  troisième  (n»  6128-30). 

1.  (F.  251^).  [FoppENs.  Vitae  sanctorum  septcmbris]. 
Les  feuillets  252-253  sont  blancs. 

2.  (F.  254-340).  Index. 

Papier;  362,  319  et  310  feuillets;  0-,î6  X  0»,197;  XVIII»  «iècle.  Ces  volumes 
sont  ornés  d'un  grand  nombre  de  gravures,  1. 1  :  f.  95,  Vera  e/^ies  V.  F.  Basilif  a 
S.  Spiritu  alias  Gaigneur.  H.  Coixi:*  fecU  brus.  ;  t.  97.  S.  Gerlacus,  loH.  Dam.  Hkrtz, 
inv.  del.  et  sculp  (1);  f.  101,  Gertrudis  van  Oosten  Beggina  Delphensls;  f.  104*. 
Ludovicus  Blosius;  f.  107,  Agne^  van  Heilsbach.  geestelycke  dochter,  1640;  f.  111, 
Sainte  Gudule  palrone  de  Brusselle,  Harrkwtr  fecit  ;  t.  Ii3  et  f.  124,  B.  GodefHduf 
de  Cappenberg  de  C.  di  Maluoit  (3)  et  do  I.  D.  Hnm  (3);  t.  138*,  Leonardus 
Lessius,  par  N.  db  L'Armossi»;  f.  153,  EfAgies  V.  S"  Scholaaticae  a  S.  Elia«  alias 
Rondelet;  (.  166',  Charlemagne,  par  DicsROcincRs;  f.  174',  S.  Aldegundis  virgo,  par 
S.  Bolswert;  f.  187,  EHlgies  R.  admodum  P.  F.  Michaelis  a  S.  Augustino,  alias 
Van  Ballaer,  Bruxeliensis  ;  f.  190,  Heylighe  Berlendi.«;  1. 197',  EfAgies  R.  M.  Mariae 
Margaritae  ab  angelis  ordinis  de  Monte  (larmelo;  f.  S33,  S.  Evermodus,  par 
Hertz  (4);  f.  230,  B.  Simon  Alnensis,  par  C  Galli;  f.  Î37',  Franciscus  Sylvius,  par 
I.  B.  JoNGELiNx;  r.  246*,  Charles  le  Bon;  f.  249,  B.  Fredericus,  ord.  Praemonstr., 
par  I.  D.  Hertz  (5);  f.  251,  V.  Mater  Anna  a  lesu.  par  ..jrr.;  f.  266,  Yen.  Pater 
Dionysius  a  Ryckel;  f.  272,  S»«  Gertnide,  par  C.  db  Mallxrt;  f.  272'.  S»*  Gertrude  ; 
f.  277*,  Adamus  Sasboutius,  Delfos,  Franc! scanus  ;  f.  2fô',  R.  0.  Nicolaus  Wig- 
gerius,  P.  Southans  pinxit,  Matham  s€ulp$il  ;  f.  292,  Anna  Van  Schriecke,  beggyntie 
tôt  Anlwerpen;  f.  295,  Beata  Ida  de  Lovanio;  f.  295*  et  f.  296',  suivie  de  sQize 
gravures  représentant  la  vie  de  la  B-  Ide;  f.  297',  L'origine  de  l'église  de  Lacq  (6)  ; 
f.  300,  Geneviève  de  Brabant.  par  Lefils;  f.  306*,  B.  Hermannus,  par  I.  D.  Hertz  (7)  ; 
f.  325,  S.  Lydtwina,  par  Jérôme  Wierx  ;  t  329,  B.  Petrus  Calmttioutanus,  pastor 
in  Haren,  par  F.  Bouttats;  f.  332*,  S*«  Aye;  f.  333»,  B.  Idesbaldus,  par  Lucas 
Vorsterman;  f.  334',  invention  du  corps  du  B.  Idesbalde,  par  B.  Picart,  1729; 
f.  336,  V.  Soror  Calharina  Daneels  olim  uxor  D.  Anselmi  van  den  Cruyce,  Moerman 
invenil,  LouuEuit  fecit  ;  t.  343,  lacobus  Merlo  Honlius,  paslor  Coloniae;  f.  346', 
Effigies  V.  S.  Margaretae  a  Matre  Dei,  alias  de  Lacensooy  ;  f.  359,  Elfigies  devotae 
sororis  Glarae  Franciscae  Antwerpiensis,  par  Hcsnw.  Au  tome  deuxième  :  f.  15', 
Virgo  de  bono  successu,  Bruxellis;  t.  29,  Vera  effigies  B.  M.  ven.  P.  F.  Ambrosii 


(1)  Cf.  Van  Spilbeeck,  Iconographie  norberline,  IV,  1900,  Anvers,  extrait  des 
Bulletins  de  l'Académie  royale  d'Archéologie  de  Belgique,  p.  11. 

(2)  Id.,  ibid.,  VI.  Anvers,  1902,  p.  6. 

(3)  Id.,  ibid.,  IV,  Anvers,  1900,  p.  5. 

(4)  Ibid.,  p.  7. 

(5)  Ibid.,  p.  8. 

(6)  Cf.  CBEMziiiAjis,  François  Plekell'histoire  de 'Noire- Dame  de  Laeken,  dans 
Revue  des  Bibliothèques  et  des  Archives  de  Belgique,  1904,  p.  109. 

(7)  Van  Spilbeeck,  op.  cit.,  IV,  p.  10. 


VARIA   HAGIOGRAPHICA  679 

Druwé  ord.  Praed.  ;  f.  52'',  Robert  Gagnin,  par  de  Larmessin  ;  f.  86,  Uen  H.  Boni- 
facius;  f.  90,  R.  P.  Carolus  [d'Arenberg]  Bruxellensis  ord.  Capuc,  Abb.  a  Diepen- 
BEKE  ddineavil,  P.  Pontius  sculpsil;  f.  91,  S.  Norbertus,  par  C.  de  Mallery  (1); 
f.  97,  venerabilis  Anna  a  S.  Barlholomaeo;  f.  108,  H.  Odulphus,  priester;  f.  113, 
S.  Basilius,  par  Alex.  Voet;  f.  120%  S.  Alena,  1663;  f.  127,  H.  Engelmundus  abb.  ; 
f.  131,  S.  Albanus  ;  f.  131'',  figure  du  corps  non  corrompu  de  la  vénérable  Marie- 
Marguerite  des  Anges  (Marguerite  Wake),  1716,  par  P.  B.  Bouttats  ;  f.  135, 
S.  Walhere,  patron  d'Onhaye;  f.  143,  H.  Adelbertus;  f.  145,  Lambertus  Beggus  ; 
f.  156",  S.  Rumoldus,  Ph.  Fruitiers  inv.,  Iac.  Neeffs  exe.  ;  f.  171,  S.  Godeleva  ; 
f.  173',  Effigies  V.  P.  Bartholomaei  Gaigneur,  par  R.  Coli.in;  f.  178%  Petrus 
L'Hermite;  f.  180,  Leonardus  Vechelius;  f.  181,  D.  loannes  Osterwyck;  f.  186", 
S.  Amelberga  ;  f.  189",  Maria  Lilliana  Herentalensis  beggina  ;  f.  192,  R.  P.  Ghristianus 
Lupus  ord.  S.  Augusti,  par  F.  Harrewyn  ;  f.  198",  Autel  du  Saint-Sacrement  des 
Miracles,  par  F.  Harrewyn;  f.  199,  même  sujet,  par  un  autre  graveur;  f.  207", 
Effigies  V.  P.  Dominici  a  S.  Nicolas,  alias  Bockx  ;  f.  216",  Den  H.  Fredericus, 
bisschop;  f.  219,  Nicolaus  Eschius,  par  I.  Berterham;  f.  219",  autre  portrait  du 
même;  f.  241  et  f.  242,  deux  portraits  de  Thomas  Kempensis;  f.  245,  loanna 
Van  Randenraedt,  geestelyke  dochter,  par  F.  A.  de  Peutre;  f.  246",  Cornélius  de 
Bye,  ord.  S.  Auguslini  ;  f.  255,  Servais  Van  der  Speeten,  par  Martin  Van  den  Ekden  ; 
f.  278",  loannes  Berchmans,  par  lo.  Bat.  Iacoboni;  f.  280",  Anna  de  Mellen,  par 
I.  Mariette;  f.  293,  Sancti  Bernardi  vera  effigies;  f.  305,  H.  Gregorius,  bisschop; 
f.  313,  Den  H.  Werenfridus,  priester;  au  tome  deuxième  :  f.  1",  Nostre  Dame  de 
Hal,  par  Gaspar  Bouttats;  f.  3,  Saliger  Margareta  van  Loven;  f.  12,  Miracle  du 
sainct  sang  k  Bois-Seigneur-Isaac,  par  I.  Berterham;  f.  19,  Guido  Nivellanus,  paslor 
Begginagii  Nivellensis;  f.  20",  S.  Guido  par  I.  Berterham;  f.  21,  S.  Guido;  f.  26, 
Adrianus  VI;  f.  31,  Robertus  Bellarminus;  f.  34,  Effigie  de  limage  prodigieuse... 
honorée  à  Vervier,  par  Pierre  Van  Sande;  f.  38,  Guillaumme  Estius,  par  F.  Har- 
rewyn; f.  44",  Vera  effigies  V.  P.  Livini  a  SS.  Trinitate  alias  Turf,  par  R.  Collin  ; 
f.  61%  V.  et  exim.  P.  Gaugericus  Limeletle,  ordinis  de  Monte  Carmelo;  f.  63, 
Cornélius  Amoldi;  f.  68"  et  f.  69,  Effigies  S.  Brunonis  (deux  exemplaires);  f.  83, 
S.  Gummarus;  f.  94,  Vera  effigies  ven.  Matronae  Margaretae  de  Bacquere  viduae 
D.  Nicolai  de  la  Tour,  par  I.  Troykn;  f.  97,  loannes  Venduillius  episcopus  Torna- 
censis;  f.  110,  S.  Ursula;  f.  111,  S.  Damianu.s,  par  Iacobus  de  Man;  f.  116",  Agnes 
Baliques  fondatrisse  van  de  vergaederinge...  van  de  onbevleckle  ontfanckenis,  par 
P.  B,  Bouttats;  f.  121",  loanne  Dedemaecker  beggyntjen  tôt  Aelst,  par  F.  Bout- 
tats; f.  133,  S.  Hubert;  f.  140,  den  H.  Willibrordus  Bisschop;  f.  147,  Effigies  Palris 
felri  Marchant  ;  f,  154,  S.  Siardus,  pari.  D.  Hertz;  f.  167,  Figure  au  naturel  de 
Notre  Dame  de  Foy,  sculp.  Fr.  Egidius  Trazenies,  minorifa  1632;  f.  178", 
H.  Radbodus  Bisschop:  f.  201",  Cornélius  Musius  Delphensis;  f.  212,  S.  Nicasius  ; 
f.  216,  S.  Begga;  f.  218,  S.  Wirina;  f.  225,  Petrus  Ganisius;  f.  228,  Vera  effigies 
V.  P.  Hieronymi  Gratiani  Carmelitae,  par  R.  Collin;  f.  228",  Effigies  V.  S"  Paulinae 
Le  Petit,  ord.  Carmelitarum  ;  f.  235,  S.  Begga,  par  Michel  Snyders.  Demi-reliure 
moderne,  maroquin  brun;  au  dos,  les  titres  dorés  :  Foppens.  Vitae  sanctorum 
Jtelgii,  ianuarius-aprilis,  tomus  1...,  maius-auguslus,  lomus  II...,  september- 
december,  tomus  III,  avec  le  double  chiffre  couronné  de  Léopold  l"  (2). 


(1)  Van  Spilbeeck,  Iconographie  norberline,  VI,  p.  15. 

(2)  Voir  au  sujet  de  ces  volumes  :  B""  de  Reîffenberg,  Discours  préliminaire  à 
l'édition  de  VHisloire  des  troubles  des  Pays-Bas,  par  Van  der  Vynckt,  Bruxelles, 
1822, 1. 1,  p.  XVI  et  XVII,  et  Id.,  Jean-François  Foppens,  dans  Annuaire  de  la  Biblio- 
thèque royale,  1. 1,  1840,  p.  110,  n»  39. 


680  MANUSCRITS  DE    LA   BIBLIOTHÈQUE    ROYALE 

3569.  (15143).  —  I.  N.  Paquot.  De  historia  SS.  imaginum. 

Exemplaire  imprimé  de  cet  ouvrage,  édile  à  Louvain  en  1771, 
mais  rempli  à  chaque  page  de  notes  de  Paquot,  en  nie  d'une  seconde 
édition. 

On  a  y  joint,  à  la  fin,  le  billet  de  part  imprimé  de  la  mort  de 

Paquot. 

Papier;  677  pages;  0',277  X  0"Î15;  XVIII»  siècle  (1771).  Sur  le  premier  feuillet 
de  garde,  on  lit  :  Ex  librit  lohannU  SatalU  Paquot,  puis  en-de«ou8  :  Acheté  de* 
héréliers  de  M.  Paquot,  par  les  ioin*  et  l'intervention  de  M.  Vùn  der  Heyden,  profet- 
seur  de  mathématiques  à  l'Académie  de  Liège,  pour  moi.  CM.  tam  Holtiicm,  Reetevrde 
l'Académie  de  Bruxelles,  Bruxelles,  le  10  janvier  I8I3  (I).  Demi-reliure  moderne. 

3569.  (4241).  —  Acta  sanctordm  Hibermiae. 

1.  (F.  1»).  Noraina  episcopatuura  in  Belgio  in  quibus  iacent  cor- 
pora  SS.  Ibernorum. 

2.  (F.  2).  [Victor  De  Bock].  Note  sur  ce  Tolume. 

3.  (F.  3-20).  [Vitae  brèves  sanctorura]  (2). 
Les  feuillets  20''-21''  sont  blancs. 

4.  (F.  22-22^).  Nomina  quorumdani  qui  tractant  de  vitis  sancto- 
rum. 

Le  feuillet  23  est  blanc. 

5.  (F.  24-24»).  De  sanclo  Adolyiso  presbytero  (3). 
Le  feuillet  25  est  blanc. 

6.  (F.  26).  De  sancto  Bertuino  episcopo  Maloniae. 
Les  feuillets  26^-27»  sont  blancs. 

7.  (F.  28).  De  sanclo  Ammehado  (4). 

8.  (F.  28^-29).  De  sancto  Albuino  (5). 
Les  feuillets  29^-30»  sont  blancs. 

9.  (F.  31).  De  sancto  Aidano  (6). 

10.  (F.  32-34V).  Vila  S.  Brigidae  virginis  Scotiae.  —  BHL,  n»  1462. 

11.  (F.  35-35»).  Authorilates  pro  sancla  Brigida  quod  est  Ibema, 
non  Scota  Brittanica. 

Les  feuillets  36  et  37  sont  blancs. 

12.  (F.  38-39»).  Vila  S.  Brandani  (7). 
Les  feuillets  40  et  41  sont  blancs. 


(1)  Voir  Bibliotheca  Hulthemiana,  f.  VI,  manuscrits,  p.  16,  n?  5Î. 

(2)  On  lit,  en  marge,  au  commencement  de  ces  extraits  :  Que  sequuntur  vite 
sanclorum  sumunlur  ex  Pet.  Cbatepolio,  De  sanclis  Germaniae. 

(3)  Extrait  de  Molanus,  Natales  SS.  Belgii,  2  iunii,  fol.  108. 

(4)  Ex  Florent.  Wigor.,  p.  624. 

(5)  Ex  lib.  3  rerum  Mogunlinarum  auth.  P.  Nick.  Uerrar,  p.  501. 

(6)  Ex  Wwne,  lib.  2,  c.  25,  p.  245. 

(7}  En  noie  :  Ex  vila  eius  ms.  quam  habui  a  monachis  AquicinctensUms. 


VARIA   HAGIOGRAPHICA  681 

13.  (F.  42-43).  De  S.  Batherio  abbate,  de  S'*  Bega  virgine,  de 
S.  Brioco,  de  S.  Brendano. 

Les  feuillets  43^-44^  sont  blancs. 

14.  (F.45-45V).  VitaS.  Cathaldi  (1). 
Le  feuillet  46  est  blanc. 

15.  (F.  47-47^).  De  S.Cathaldo  episcopo  Tarentino  (2). 

16.  (F.  48).  De  S.  Goelio  Sedulio  (3). 

17.  (F.  49-52).  Vita  S.  Columbani  abbatis  ex  ea  quae   est  per 

lONAM  (4). 

18.  (F.  53-59).  [Notae  de  S.  Columbano]. 

19.  (F.  60).  De  S.  Golonato  raonacho. 

20.  (F.  6 1-61 V).  De  sancta  Cruce  Dubliniae  loquente  (5). 

21.  (F.  62).  De  Purgatorio  S.  Patricii  (6). 

22.  (F.  63-67V).  De  S.  Columbano,  de  S.  Gutberto. 
Les  feuillets  65'-66^  68-71  sont  blancs. 

23.  (F.  72).  De  sanctis  David  et  Diniare. 
Les  feuillets  72^-75^'  sont  blancs. 

24.  (F.  76-76V).  Vita  S.  Ettonis  (7). 

25.  (F.  77-78V).  Vita  S.  Ethbini,  S.  Eloquii. 

26.  (F.  79v).  De  SS.  Eternano  et  Evvaldo. 

27.  (F.  80-81^).  Vita  S.  Fiacrii  confessons  et  eremitae  (8). 

28.  (F.  82-93).  De  SS.  Fiacrio,  Finano,  Foillano,  Forranano,  Frido- 
lino,  Fredegando,  Frigidiano. 

29.  (F.  94-108V).  De  S.  Furseo. 

30.  (F.  109-1 14).  Vita  S.  Galli  (9). 
Les  feuillets  114^-116^  sont  blancs. 

31.  (F.  117-117^).  De  S.  Gereberno  presbytero  et  martyre. 
Le  feuillet  118  est  blanc. 

32.  (F.  119-119V).  De  S.  Guthagono  confessore. 
Le  feuillet  120  est  blanc. 

33.  (F.  121-125).  De  SS.  Helia,  Himelino  (10),Harruto,  Hengero, 
Kiliano. 

Les  feuillets  125^-1 26^  sont  blancs. 


(1)  Ex  Petro  de  Natalibus. 

(2)  Ex  Alexandro  ah  Alexandro,  lib.  3  genialium  dierum,  p.  148,  cap.  15. 

(3)  ExSixlo  Senensi  in  liibliolheca  Sancta  lib.  4,  p.  222. 

(4)  Contracta  per  F.  Zachariam  Lippeloum  ex  tomo  quarto. 

(5)  Ex  Giraldo  Cambrense  dint.  i«  tipographiae  Hiberniae,  cap.  44-46,  fol.  731. 

(6)  Ex  Bapthta  Mantuano,  lib.  i"  Alphonsi. 

(7)  Molanus  in  natalibus  SS.  Belgii,  fol.  147. 

(8)  Ex  ca  quae  estapud  R.  P.  Laurentium  Surium. 

(9)  Ex  ea  quae  est  per  Walfridum  Strabonem. 

(10)  Ex  relatu  Nicolai  et  Ghentii  scriptorum  in  Rubeaevalle  et  Throno. 


682  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

34.  (F.  127-136).  Vita  S.  Kiliani  episcopi  Iberni  (1).  Inc.  Cum  pcri- 
torum  sagax  ingenium. 

35.  (F.  136-137).  [De  S.  Kiliano]. 
Les  feuillets  137^-139^  sont  blancs. 

36.  (F.  140-143).  Vita  S.  Laurentii  archiepiscopi  Dubliniensis  (3). 
Les  feuillets  143^-144*  sont  blancs. 

37.  (F.  145).  Antiphona  et  hymnus  S.  Laurentii  archiepiscopi 
Dubliniensis. 

38.  (F.  146-146'^).  De  S.  Livino  episcopo  et  martyre. 
Le  feuillet  147  est  blanc. 

39.  (F.  147^).  Note  de  Willam  Smith  sur  S.  Liévin.  En  anglais. 

40.  (F.  148-154").  Gesia  illustrissimorum  sanctorum  martyrum 
fratrum  Luglii  archiepiscopi  et  Lugliani  régis  (3).  ■—  BHL.,  n*  5061. 

41.  (F.  154^-155*).  Sequentiae  ....  quae  in  ecclesia  collegiata  Lile- 
rionsi  in  missarura  sollemniis  decantantur  a  choro.  —  BH.,  n"  7508. 

42.  (F.  156-158").  De  moribus  antiquorum  Brittannorum. 

43.  (F.  158v-163>  De  SS.  Maclovio.  Madoco,  Molingo,  Madoco, 
Mauricio  Kent,  Malcho,  Macario. 

Les  feuillets  163"-165"  sont  blancs. 

44.  (F.  166-169").  Oflîciuni  S.  Malachlae  episcopi  et  confessons.  Ex 
breviario  Cisterciensi. 

Les  feuillets  170-173"  sont  blanc». 

45.  (F.  174-175).  VilaS.  Obodii.  SequenUa  de  S.  Obodio. 

46.  (F.  176-185).  Legenda  S.  Patricii  ...  excerpta  e  libre  manu- 
scriplo  Patrum  Societatis  lesu  Duacensium,  collectore  fratre  Balta- 
zare  Bisscol.  =  BUL.,  n"  6506. 

47.  (F.  186-189).  De  S.  Patricio. 
Les  feuillets  189"-191"  sont  blancs. 

48.  (F.  192-193).  Vita  et  martyrium  sancii  episcopi  Mayonensis 
Patricii  0  Heli  (4). 

Les  feuillets  193"-195"  sont  blancs. 

49.  (F.  196-201).  De  S.  Rumoldo,  S.  Ricarde.  Tancone,  luda, 
Vincentio  Madelgario. 

Les  feuillets  201"-202"  sont  blancs. 

50.  (F.  203-209").  De  SS.Ultano,  Vulgario,  Virgilio,  Wirone. 
Le  feuillet  210  est  blanc. 


(1)  Ex  libro  M.S.  Monaslerii  S.  Gùleniprope  Montes  in  Hanonia  desumpla. 

(2)  Ex  ea  quae  est  apud  Surium. 
(Z)  Ex petrelusto  codice  ilS.  eccUsiae  colUgiatae  S.  Audomari  in  opido  LUle- 


nensi 


(4)  Ex  Hisloria  ecclesiasUca  martyrum  eiutdem  ordinu  authore  Tho.  Uourchero 
anglominorita. 


VARIA   HAGIOGRAPHICA  683 

51.  (F.  211-240^).  The  names  and  surnames  of  the  Learned  of  the 
nation  taken  oute  of  M.  Stanihurstus,  Description  of  Ireland. 

Les  feuillets  241  et  242  sont  blancs. 

52.  (F.  243-264V).  Vita  S.  Brendani(l).  =  BHL.,n°  1438. 

53.  (F.  265-270).  De  S.  Kiliano.  [Officium]. 

54.  (F.  271-272).  Quaedam  miracula  S.  Killiani  episcopi  et  con- 
fessoris  (2). 

Papier;  272  feuillets;  0°',212  X  O^.lô;  XVII"  siècle  (1608),  car  on  lit,  f.  271  : 
Ea  transa-ipsi  die  martii  20  novembris  el  vigilia  B.  Andreae  aposloli  anno  1608. 
Demi-reliure  moderne;  au  dos,  en  maroquin  rouge,  le  titre  doré  :  Acta  sanctorum 
Hibemie,  et  le  monogramme  couronné  de  Léopold  I", 

3570.  (3640).  —  Exempla  sanctorum. 

1.  (F.  1-138^).  Exempla,  narraliones,  actus  heroici  personarum 
illusirium  sanctitate,  tam  ex  nostris  annalibus,  quam  ex  aliis  codi- 
cibus  desumpta  et  in  unum  collecta. 

2.  (F.  139-139V).  Index  titulorum. 

Papier;  139  feuillets;  0'",305  X  0°',185;  XVI»  siècle.  Reliure  du  même  temps, 
veau  racine. 

3571.  (561).  —  De  Seglyn.  Index  sanctorum. 

1.  (F.  1-3).  Ratio  operiscoliectiva. 

2.  (F.  3-479).  Index  generalis  [sanctorum]. 

3.  (F.  479V.531).  [Index  sanctorum  qui  XII-XXXI  decembris 
colunlur]. 

4.  (F.  532).Epilogus. 

Papier  ;  532  feuillets,  plus  onze  feuillets  blancs  à  la  fin  du  volume  ;  O^jSlô  X  O^jSO  ; 
XVIII*  siècle.  Reliure,  veau  racine;  au  dos,  le  titre  doré  :  Index  generalis,  et 
l'inscription  :  Cel[estinorum]  Hever[leensium];  tranche  rouge. 

3572.  (3945).  —  Processus    factus  in  Calabrja  per  episcopum 

CaRIATENSEM    super     vita    et    MIRACULIS    SAKCTI    PaTRIS    FrANCISCI    DE 
PaULA.   LiNGUA   ITALIGA. 

1.  (F.  1).  Titre. 

2.  (F.  2-3).  Episcopo  Cariât ensi  Iulius  papa  IL 

3.  (F.  3-133^).  [Depositio  testium].  En  italien. 

Papier;  133  feuillets;  0°',24  X  O-.ISS;  XVII"  siècle  (16C8),  car  on  lit,  f.  1  :  Pro 
convenlu  Bruxellensi  PP.  ordinis  Minimorum  Provinciae  Flandriae  1668,  et 
f.  134  :  Pro  archivio  convenlus  PP.  Minimorum  Bruxellis,  Fraler  Philippus  de 
Mesemaere,  Proxnncialis,  1668.  Reliure  du  même  temps,  comme  les  deux  volumes 
suivants,  nn°»  3946  et  3947. 


(1)  Ex  veluslissimo  ms.  monaslerii  Aquicinclensis  in  Belgio. 

(2)  Ex  codice  quodam  velustissimo  ms.  prioralus  eiusdem]  sancli  Albiniaci  unde 
et  ea  transcripsi. 


684  MANUSCRITS   DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

3573.  (3946).  —  Processus  factus  in  Calabria  per  episcopum 
Cariatensem  super  vita  et  miraculis  S.  Palris  Francisci  de  Paula  (1). 

1.  (F.  1).  Titre. 

2.  (F.  2-'^^).  Episcopo  Cariatensi  Iulids  papa  II. 

3.  (F.  3^-189).  [Depositio  testium]. 

4.  (F.  190-195).  Index. 

Papier;  195  feuillets  ;  0-237  X  0»,184;  XVII»  siècle  (1688),  car  on  lit  1. 1  :  Prû 
convenlu  Bruxellensi  PP.  ordinU  minimorum  Provineitu  Pkuidnat  anno  1668,  et 
f.  189'  :  Pro  archicio  eontfntus  PP.  mimimorum  Bruxtilis  Fr.  PkUipftu  i$ 
Mesemaere  ProvincialU  1668.  Reliure  da  même  lempe,  veau  reciné  à  flIeU  d'or; 
au  dos,  un  joli  fer,  Chantas,  dans  une  gloire  eomoiMe  d'une  cooronne. 

3574.  (3947).  —  Progbssds  foetus  in  partibus  Galliae,  super  vita 
et  miraculis  sancli  Patris  Francisci  de  Paula  (2). 

1.  (F.  1).  Titre. 

Les  feuillets  l'-â'^  sont  blancs. 

2.  (F.  3-6).  Litera  episcoporum  Parisiensis,  Aulisiodorensis  et 
Gratianopolitanensis  ad  Petrura  Cruchet  et  Petrum  Ctiabrion. 

3.  (F.  6^-10^).  Lilerae  Pétri  Cruchet  et  Polri  Chabrion  subdelcga- 
torum  ad  episcopum  Parisiensem. 

4.  (F.  11-12^).  Litera  Reverendi  Domini  episcopi  Parisiensis  ad 
summum  Ponlificem. 

5.  (F.  13-168).  Sequitur  depositio  testium. 

6.  (F.  169-173').  Index. 

Papier;  173  feuillets  ;  0-,24  X  0-,19;  .XVII'Mècle  (1668),  car  on  lil  f.  1  :  Pro  «rnumlu 
Bruxellensi  PP.  ordinis  minimorum  provineiae  Flandriae  1668,  et  f.  168»  :  Pro 
archivio  convenlus  minimorum  BruxeUis,  Pnler  PhiUppui  et  Mtmmatn  Prwok^ 
cialis  1668.  Reliure  du  même  temps,  veaa  racine,  tranche  jaapte;  an  doe,  on  joli 
fer,  Charilas,  dans  une  gloire  surmontée  d'ane  cooronne. 

3575.  (6418).  —  La  Vie,  mort  et  miracles  du  Bienheureux  trois 
fois  Prince,  Monseigneur  Pierre  de  Luxembourg  Diacre,  Cardinal  du 
Tittre  de  S*-George  au  Voile  d'Or,  evesque  de  Metz,  un  des  patrons 
tutelaires  de  la  ville  d'Avignon,  par  les  Pères  Celcstins. 

Papier;  63  feuillets;  0-,189  X  0-,135;  XVIII*  siècle.  En  tête  du  volume,  une 
gravure  représentant  S.  Pierre  de  Luxembourg,  Matheux  fecil,  Mbssaobr 
ex[c\idH\.  Reliure  parchemin. 


(1)  Voir  le  n"  3945. 

(2)  Voir  les  nn"  3946  et  3947. 


SUPPLÉMENT  (i). 


3576.  (9231  et  9232).  —  Jean  Mansel.  La  Fleur  des  histoires.  En 
deux  volumes  (2). 
L  (F.  1-7).  La  table  du  livre  que  l'en  apelle  la  Fleur  des  hystorcs. 
Le  feuillet  8  est  blanc. 

2.  (F.  9-9^).  Prologue.  Inc.  Gomme  il  appartiegne  a  chascun  roy 
avoir  en  son  royalme  trois  lieux  principaux. 

3.  (F.  9^-177^').  Le  premier  livre,  [depuis  la  création  jusqu'au  règne 
d'Auguste]. 

4.  (F.  178V-304).  Le  second  livre. 

a)  (F.  179).  Prologue. 

b)  (F.  179V-217).  [Vie  de  Notre  Soigneur]. 

c)  (F.  217^-234).  [Actes  des  apôtres]. 

d)  (F.  235^-238).  De  la  glorieuse  assumpcion  en  corps  et  en  ame 
de  la  benoite  Vierge  Marie. 

e)  (F.  238^-268).  Pluseurs  notables  miracles  de  la  glorieuse  Vierge 
Marie. 

f)  (F.  269-273).  Hystore  des  angeles. 

g)  (F.  273^-280).  Des  hommains,  [depuis-la  mort  d'Auguste  jusqu'à 
l'avènement  de  Domilien]. 

h)  (F.  281-300).  De  toutes  les  provinces  du  monde  [suivant  l'ordre 
alphabétique]. 
i)  (F.  300^-304).  De  la  noblesse  des  edefices  de  Romme. 
Le  feuillet  305  est  blanc. 

5.  (F.  306^^-357).  L'ystore  de  la  grant  cite  de  Belges,  que  maintenant 
l'en  nomme  Bavay,  en  Haynau. 


(1)  Diverses  causes  rendent  parfois  impossible  la  description  de  certains 
ouvrages  à  la  place  que  leur  assigne  la  classification.  Telle  est  la  raison  d'être 
de  ce  supplément.  Sont  recensés  dans  ce  volume  tous  les  manuscrits  d'histoire 
ecclésiastique  générale  et  d  hagiographie  que  la  Bibliothèque  royale  de  Belgique 
possédait  à  la  date  du  1"  décembre  1905. 

(2)  Voir  plus  haut,  p.  14-21. 


686  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

Tome  second. 

1.  (F.  1-8V).  [Table]. 

2.  (F.  8^-431).  Le  tiers  livre  de  la  Fleur  des  hystoires. 
a)  (F.  9).  Proheme. 

h)  (F.  9'-20i>  [Vies  de  saints,  par  ordre  alphabétique]. 

c)  (F.  204-^-290).  L'istoire  en  brief  prinse  sur  le  dyalogue  sain  l 
Grégoire. 

d)  (F.  290^-431).  L'istoire  des  Rommaios  [et  des  Français,  depuis 
Domitien  jusqu'au  règne  de  Charles  VI]. 

Les  feuillets  432-i3t  sont  blancs. 

3.  (F.  435-4i3^).  L'istoire  des  papes  de  Rommc  [jusqu'à  Clé- 
ment V]. 

4.  (F.  443^444).  [La  légende  d'Antide]. 

5.  (F.  444-448).  L'istoire  de  Griseldis. 

6.  (F.  448-473^).  Une  briefve  recolleclion  d'examples  des  yerlueu  x 
faiz  des  anciens  princes  paiens  conccrnans  les  quatre  vertus  car- 
dinales. 

7.  (F.  473^-489).  De  l'ame  humaine. 

8.  (F.  489-490).  Conclusion  de  ce  présent  volume  par  quoy  l'en 
peut  congnoislre  les  noms  de  l'acteur  et  du  livre  (1). 

Parchemin  ;  357  reuillets,  plas  deux  de  garde  en  papier  et  40(),  plus  deux  de 
garde  en  papier  ;  O'.éSô  X  0*.3U0;  XV*  siècle;  deux  colonnes;  rubriques;  initiales 
et  crochets  alinéaires  en  or  sur  fonds  bleus  et  rouges  ornés  de  fils  blancs  ;  ancienn  e 
foliotation,  î-ccc.xlix,  commençant  au  f.  9,  et  dans  le  deuxième  roinme  à  partir 
du  f.  9,  ccclviii*-.xxjci.  Des  miniatures  superbes  décorent  de  nombreoset  page* 
aux  marges  joliment  enluminées  (2)  ;  la  première  forme  un  frontispice  à  six  com- 
partiments où  l'on  voit  la  Sagesse  éternelle,  la  Trinité,  les  bons  et  les  mauvais 
anges;  les  sujets  des  suivantes  sont  :  f.  11*,  la  construction  de  l'arche  et  le  déluge  ; 
f.  13\  l'histoire  d'Abraham  ;  f.  24,  les  Hébreux  occupés  aux  travaux  publics  en 
Egypte  et  l'épisode  du  berceau  de  MoT^ie  al>andonné  sur  le  Nil  ;  f.  33*,  le  passage  du 
Jourdain  par  Josué;  (Ai,  le  combat  de  David  et  Goliath;  f.  51',  l'inauguration  du 
temple  de  Salomon;  f.  67',  le  roi  Joachim  et  le  prophète  Jérémie;  f.  73,  l'histoire 
de  Job;  f.  74,  l'histoire  de  Tobie;  f.  79,  l'histoire  de  Suzanne;  f.  86,  Judith  et  Holo- 
pherne;  f.  90',  Esther  et  Mardochée ;  f.  93',  les  Macchabées;  f.  97',  Jonathas 
Macchabée;  f.  99',  la  mort  de  Jonathas  et  de  ses  deux  fils;  f.  104,  l'enfance  et  la 
jeunesse  d'Œdipe  ;  f.  109',  la  conquête  de  la  Toison  d'or  ;  f.  111,  la  première  prise 
de  Troie  et  sa  reconstruction  ;  f.  116,  le  cheval  de  Troie;  f.  118,  la  fondation  de 
Venise;  f.  120',  l'enfance  de  Cyrus;  f.  125',  l'envahissement  de  l'Angleterre  par  les 
compagnons  de  Brutus  ;  f.  127',  le  débarquement  de^  Troyens  en  Italie  et  le  combat 
singulier  d'Énée  avec  Turnus;  f.  129',  Romulus  et  Rémus,  et  la  fondation  de 
Rome  ;  f,  137,  la  naissance  et  la  jeunesse  d'Alexandre;  f.  145,  le  maître  d'école  des 


(1)  L.  Delisle  a  publié  un  texte  de  cet  épilogue  en  vers  dans  La  BibliofiUa  de 
L.  S.  Olschki,  t.  V,  1903-4,  p.  270-274. 

(2)  Voir  Marchal,  dans  les  Bulletins  de  l'Académie  royale,  t.  XVII,  1^  partie, 

1850,  p.  271. 


SUPPLÉMENT  687 

Falisques  au  camp  de  Camille;  f.  154,  la  prise  de  Garlhage;  f.  161,  un  combat  entre 
les  Gaulois  et  les  troupes  de  César;  f.  176,  Auguste  assistant  au  supplice  des  meur- 
triers de  César;  f.  179,  la  naissance  de  la  Vierge;  f.  205',  le  Calvaire;  f.  212',  la 
résurrection;  f.  216',  l'ascension;  f.  218,ladescenteduSaint-Esprit  sur  les  apôtres; 
f.  219,  les  apôtres  au  temple;  f.  236,  la  mort  de  la  Vierge;  f.  269,  les  bons  et  les 
mauvais  anges;  f.  274,  la  mort  d'Auguste  ;  f.  277,  S.  Jacques  prêchant  près  du 
temple  de  Jérusalem  et  les  prodiges  qui  précédèrent  la  destruction  de  la  ville  . 
f.  281',  vue  générale  du  monde  habité  ;  f.  307,  un  combat  sous  les  murs  de  Belges. 
Dans  le  deuxième  volume,  les  miniatures  (1)  représentent  :  f.  9,  le  martyre  de 
S.André;  f.  205,  S.  Grégoire  conversant  avec  son  diacre  Pierre,  puis  l'histoire 
d'Honnoré;  f.  231,  l'abbé  se  plaignant  de  ses  jeunes  moines  à  S.  Antoine;  f.  269,  la 
célébration  de  la  messe ;f.  283,  divers  miracles  du  Saint-Sacrement;  f.  291,  le 
Panthéon;  f.  295',  la  conversion  et  le  baptême  de  Constantin  ;  f.  299',  la  victoire 
des  Sicambres  sur  les  Alains;  f.  307',  le  baptême  de  Clovis;  f.  327',  le  roi  Dagobert 
faisant  recueillir  les  reliques  de  S.  Denis  et  de  ses  compagnons  ;  f,  332',  une  bataille  ; 
f.  335,  le  couronnement  de  Pépin;  f.  337,  scènes  de  la  vie  de  Charlemagne;  f.  351, 
scènes  de  l'histoire  de  Lothaire  (2);  f.  364',  combats;  f.  375,  Philippe-Auguste; 
f.  388,  S.  Louis;  f.  407%  un  champ  de  bataille  durant  la  guerre  de  Cent  ans;  f.  423, 
Charles  V;  f.  435,  S.  Pierre  bénissant  ses  évêques,  prêtres  et  diacres  ;  f.  444',  scènes 
de  la  légende  de  Griselidis;  f.  448',  les  quatre  vertus  cardinales;  f.  474',  frontispice 
allégorique  du  traité  sur  l'âme  humaine.  L'esl9,mpille  rouge,  aux  faisceaux,  de  la 
Hibliolhèque  nationale  de  Paris  se  trouve  dans  le  tome  premier  f.  9  et  f.  357,  et 
dans  le  tome  deuxième  f.  1  et  f.  490.  Reliure,  veau  racine  orné  d'or;  au  dos,  le 
titre  doré  La  Fleur  des  histoires  et  les  chiffres  i  et  2,  lesquels  sont  reproduits  à 
l'inlérieur  sur  des  étiquettes  de  maroquin  rouge  appliquées  à  la  garde  ;  en  outre, 
Técusson  belge  et  la  cote  :  Bibliothèque  royale  ;  tranches  dorées  (3). 

3577.  (14030-32).  —  Fasgiculus  temporum. 

1.  (F.  1-5^').  Ex  vitis  sanctorum  S.  Abrahae  heremitae,  Vincencii 
[Ferrerii],  Gristici  et  Astionis,  Malachie. 

2.  (F.  ô-SO'^).  [Revelatio  spiritus  Henrici  Buschman]  (4). 

3.  (F.  20^-28).  De  alio  spiritu  qui  dicebatur  Tondalus  (5). 

4.  (F.  28-35).  De  spiritu  Gwidonis  (6). 

5.  (F.  35-41^).  Aliqua  exempla  ex  vitis  fratrum  praedicatorum. 

6.  (F.  42-42^).  Tabulare. 

7.  (F.  42^-55^).  [Gaesarius].  Distinctio  décima  [de  miraculis]. 


(1)  Voir  VoQELSANO,  Holldndische  Minialuren,  p.  107. 

(2)  Celte  miniature  est  reproduite  en  lithographie  au  frontispice  du  t.  II  de  la 
Chronique  rimée  de  Philippe  Mouskês,  publiée  par  Keiffknberg,  Bruxelles,  1838,  in-4<». 

(3)  Voir  au  sujet  de  ces  volumes,  Barrois,  Bibliothèque  protypographique, 
pp.  124,  1^25,  215,  236,  240,  nn"  714,  715,  1499,  1500,  1652,  1681;  Les  nouvelles 
Archives  historiques  des  Pays-Bas,  de  Reiffe.nberg,  t.  VI,  1832,  p.  1-15;  L.  Delisle, 
dans  le  Journal  des  Savants,  1900,  pp.  22  et  25,  et  Grôber,  Grundriss  der  roma- 
nischen  Philologie,  t.  II',  p.  1147. 

(4)  Cf.  supra,  p.  190  et  Hagiographi  Bollandiani,  De  codicibus  lohannis  Giele- 
mans,  p.  72-73. 

(5)  Cf.  PoTTHAST,  Bibl.  kisl.  med.  aevi,  2»  éd.,  p.  1098. 

(6)  Cf.  supra,  p.  190. 


688  MANUSCRITS   DE    LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

8.  (F.  55^-85^).  [Caesarius].  Undecima  dislinclio,  de  morientibus. 
Duodecima  distinclio  de  pena  et  gloria  morluorura. 

9.  (F.  85-89^).  Ex  vilis  fratruni  hereniitarum  ordinis. 

10.  (F.  90-1 12^).  I  Caesarios].  Secuiida  dislinclio. 

11.  (F.  112v).  Capsula  XII*  distincUonis. 

12.  (F.  113).  De  quodam  abbale  propler  subditorum  gratiam  a 
Domino  converso. 

13.  (F.  114-134).  Tabula  brevis  et  ulilis  super  libello  quodam 
Fasciculus  temporum. 

14.  (F.  134-258).  Fasciculus  lenipornni  omnos  aiitiquorum  cronicas 
complectens  (1). 

15.  (F.  259-266).  [Exempla  ex  diversi^ 

Papier,  au  filigrane  de  la  lettre  I*  fleur» i:  >  ,-M 

XV*  siècle;  deu  xcolonnes.  Sur  le  premier  ;  />'-  '''"  ' 

pertinet  lohanni  SchaulherUn  m  Teneramu  lu  XV 

bois  recouverts  de  veau  l>run  eslamp*;  joli-  fermoir?. 

3578.  (311).  —  LuDOLriius  ue  î^axoma.  \ii;i  «.iiiisu. 

1.  (F.  1-3).  Tabula  evangeliorum  super  annuin  de  terapore  et  de 
sanctis. 

2.  (F.  4-201).  Prima  pars  traclatus  Magistri  Lldou'hi  m  vita  i>oiniiu 
noslri  Ihesu  Chris! i  (3). 

3.  (F.  202-202').  Capitula  prime  partis  de  vila  Domini  nostri  Ihesu 
Chrisli. 

Parchemin;  '2(>2  feuillets;  0-,337  X  0-JJ7;  XV'  siècle.  Sur  le  preut...  y.^.  .i.U- 
rieur,  on  lit  :  Libtr  canonicorum  rtçularium  in  Kort$tndonck  prope  lurnout. 
Reliure  du  XV*  siècle,  peau  de  truie  stur  ain  de  liois;  sur  le  premier  plat,  le  titre 
sous  corne  :  Primum  volumen  vile  Ihttu  Chrisli  in  h'ortsfndonck  (3). 

3579.  (3770).  —  Nierembergius.  Vila  S.  Ignatii  Loyolae  (4). 

1.  (F.  1-3^).  Titre,  approbal ions,  dédicace. 

2.  (F.  4-98^).  Vita  sancti  Ignatii  de  Loiola  fundatoris  Socielatis 
lesu  (5), 

Papier;  98  feuillets  ;  0",289  X  0^,185;  XVTl*  siècle.  F.  1.  on  lit  :  Collegii  Socielalii 
lesu  Namurci  1662.  Reliure  parchemin. 


(1)  Cette  chronique  va  jusqu'en  1474. 

(2)  La  seconde  et  la  troisième  partie  se  trouvent  dans  les  nn—  2128  (389)  et 
2127  (151)  de  la  Bibliothèque  royale  de  Belgique.  Cf.  t  III  de  ce  Catalogue, 
p.  300-301. 

(3)  Cf.  Sanderus,  Bibl.  belg.  mt.,  part.  II,  p.  65. 

(4)  Cf.  SoMMERvooEL,  BïbUolhèque  de  la  Compagnie  de  Jésus,  f.  V,  col.  1734. 

(5)  Dans  le  litre,  il  y  a  l'indication  suivante  :  Ex  hispanico  aucloris  latine  red- 
dila  ad  veibum  anno  1637  Armenleriae. 


SUPPLÉMENT  689 

3580.  (53(t7).  —  Vita  S.  Iohannis  Berchmans. 

1.  (F.  1-61^).  Vita  loannis  Berchmanni  Belgae  religiosi  Societalis 
lesu. 

2.  (F.  61^-72).  Gravium  virorum  de  loanne  tcstimonia. 
Les  feuillets  73-75  sont  blancs. 

3.  (F.  76-78).  Colleetio  variarum   rerum  spiritualium  a  Ioanne 
Berchmans. 

4.  (F.  78^-100^),  Alla  quaedam  ab  eodem  Ioanne  Berchmans  Romae 
conscripta» 

Papier;  100  feuillets,  plus  deux  blancs  en  tête  et  quatre  à  latin  du  volume; 
0™,19  X  0™,152;  XVII»  siècle.  F.  1,  il  y  a  la  note  :  Domus probationis  Societalis  lesu 
Tornaci.  Reliure  parchemin  (1). 

3581.  (6271).—  Manuscripta  in  causa  servi  Dei  Iohannis  Berchmans. 

1.  (F.  Iv).  Tilre. 

2.  (F.  2).  Exemplum  epistolae  R.  P.  Muni  Vitellesci...  de  corde 
Berchmanni  recondendo. 

Les  feuillets  2^-3  sont  blancs. 

3.  (F.  4-5^')-  Manuscripta  omnia  ad  causam  servi  Dei  loannis  Berch- 
mans spectantia  quae  in  archi-dioecesi  Mechliniensi  inventa  sunt. 

4.  (F.  6-9).  Summarium  ex  Actis  publicis  in  causa  perquisitionis 
scriptorum  Servi  Dei  loannis  Berchmans  S.  I.  confectis,  concinnatum. 

5.  (F.  10-11).  [Iohannes  Berchmans].  Querela  aniniae  (2). 

6.  (F.  12-228).  [Recueil  de  140  pièces  relatives  à  S.  Jean  Berch- 
mans] (3). 

Les  feuillets  229  et  230  sont  blancs. 

7.  (F.  23 1-250).  Praecipua  quae  circa  monumcnta  haec  manuscripta 
videntur  possè  observari. 

8.  (F.  251-253).  Ghronicon  vitao  servi  Dei  loannis  Berchmans. 

9.  (F.  254-258).  Séries  genealogica 

a)  Domicellae  loannae  Wiart. 

b)  Parentum  servi  Dei  loannis  Berchmans. 

c)  Patrui  servi  Dei. 

d)  Alterius  tuloris  fratrum  et  sororis  servi  Dei. 


(1)  Ce  manuscrit  est  en  tout  semblable  au  n°  3322  (6398-99),  voir  plus  haut 
p.  309-10.  Ce  dernier  volume  a  été  analysé  en  détail  par  H.  Van  der  Speeten,  Vie 
du  li.  Jean  Ikrchmans,  1886,  p.  417-18. 

(2)  Publié  par  H.  Van  der  Speeten,  Vie  du  B.  Jean  Berchmans,  Louvain,  1886, 
p.  425-27. 

(3)  Ces  pièces  sont  signées  et  scellées  pour  la  plupart  du  notaire  Daems. 
Quelques-unes  ont  le  sceau  et  la  signature  du  cardinal  Thomas-Philippe  de  Boussu 
d'Alsace.  Les  nn">'  2,  3,  4,  7,  10,  11,  12,  13,  14, 15,  18,  20,  84  ont  été  publiés  par 
H.  Van  der  Speeten,  op.  cit.,  p.  424-47. 

CATAL.  BIBL.  ROYALE,  T.   Y.  44 


690  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHEQUE    ROYALE 

e)  [Parentum  loannis  Berchmans]. 

10.  (F.  259-260^).  Elenchus  brevior  autorum  et  librorum  impres- 
sorum  in  causa  servi  Dei  loannis  Berchmans  S.  I.  qui  in  archidioecesi 
Mechliniensi  inventi  sunt  (1). 

11.  (F.  261-262).  [Relalio  I.  B.  Alegiani  de  causa  venerabiiis  loannis 
Berchmans  anno  1752J  (2). 

Papier;  !26'2  feuillets,  plus  trois  de  garde  en  tête  et  quatre  à  la  fin  du  volume  ; 
0">,215  X  Qu'îles;  XVII -X VIII*  siècle.  Ce  volume  semble  provenir  de  la  biblio> 
thèque  du  caniinal  Thomas-Philippe  d'Alsace,  archevêque  de  Malines,  à  en  juger 
parla  couverture,  ve.iu  fauve,  flletsd'or;  au  dos,  te  titre  doré  :  M.  S.  in  eauta 
servi  Dei  lo.  Berchmans  ;  signet  en  soie  verte. 

3582.  (6189).  —  Saîjcti  fo.sdatorks  religiosorum  Ordimm. 

I.  (F.  3).  Sanclus  Elias  (3). 

.  2.  (F.  3v-4).  Epitaphium  S.  Eliae  (4). 

3.  (F.  6-6^).  Sanclus  loannes  Baplisla  (5). 

4.  (F.  8-9^).  lesus  Ghrislus.  Epilhalamium  (6). 

5.  (F.  ll-13v;.  SanclaMaria. 

6.  (F.  15-15»).  Sanclus  Paulus  (7). 

7.  (F.  17-17V).  Sanclus  Anlonius  (8). 

8.  (F.  19-19»).  Sanclus  Basilius  (9). 

9.  (F.  21-21»).  Sanclus  Pachomius  (10). 

10.  (F.  23-23»).  Sanclus  Auguslinus  (11). 

II.  (F.  25-25»).  Sanclus  Benediclus  (12). 

12.  (F.  27-27»).  Sancla  Scholaslica  (13). 

13.  (F.  29-29»).  Sancla  Waldelrudis  (14). 

14.  (F.  31-31»).  Sanclus  Bruno  (15). 


(1)  Publié  par  H.  Var  der  Spekt»,  op.  cit.,  p.  419. 

(2)  Voiriftid.,  p.  470-71. 

(3)  Haec  exlibro  S.  hidnri  episcopi  de  pairibus  releris  Tetlamenli. 

(4)  R.  P.  lacobus  S'Jlianus  Socielalis  lesu  i"    t»>"tHbus  eccleni''*''-":   •■,iér''n 
Teslamenli  tomo  4"  ad  annum  tnundi  3139. 

(5)  /{.  P.  lacobus  Salianut  in  Annalibus  ecclesmxttcts  leteris  Testamrnii,  tiim't  o" 
ad  annum  lesu  Christi  32-"". 

(6)  Uaecomnia  ex  It.  P.  lacobo  Saliano  in  Annalibus  ecclesiastieis  veteris  Tesla- 
menli, lomo  6"  ad  annum  lesu  Chrisli  34. 

(7)  Ex  Breviario  Romano. 

(8)  Ex  Breviario  Romano. 

(9)  Ex  Breviario  Romano. 

(10)  Ex  Metaphrasle. 

(11)  Ex  Breviario  Romano. 

(12)  Ex  Breviario  Romano. 

(13)  Ex  tomo  primo  Annalium  ordinis  D.  Benedicli. 

(14)  Ex  chronicis  Uannonum,  hisloria  manuscripla  S.    ^''aldelrudis  et  libriê 
Monlensis  ecclesiae. 

(15)  Ex  éius  vila  apud  Surium  et  alios. 


SUPPLÉMENT  69 1 


15.  (F.  33-33V).  Sanetus  Bernardus  (1). 

16.  (F.  35-35^').  Sanclus  Norbertus  (2). 

17.  (F.  37-37V).  Raimundus  de  Podio  (3). 

18.  (F.  39-39^').  Sanclus  Guilielmus  (4). 

19.  (F.  41-41V).  B.  loannes  Mattha  (5). 

20.  (F.  43-43V).  Sanetus  Dominicus  (6). 

21.  (F.  45-45 V).  Sanetus  Franciscus  (7). 

22.  (F.  47-47V).  Saneta  Clara  (8). 

23.  (F.  49-49V).  Sanetus  Gyriacus  (9). 

24.  (F.  51-51V).  Albertus  de  Monte  Drepano  (10). 

25.  (F.  53-53^).  S.  Petms  de  Morono  (11). 

26.  (F.  55).  S.  Nieolaus  Tolentinas  (12). 

27.  (F.  57).  B.  lohannes  Golumbinus  (13). 

28.  (F.  59-59V).  Saneta  Birgitta  (14). 

29.  (F.  61).  Petrus  Ferdinandus. 

30.  (F.  63-63^).  S.  Laurentius  lustinianus  (15). 

31.  (F.  65-65V).  Sanetus  Tobias  (16). 

32.  (F.  67-67V))  Sanetus  Franeiseus  de  Paula  (17). 

33.  (F.  69-69^).  Beata  loanna  (18). 

34.  (F.  71-71V).  F.  Matthaeus  Basei  (19). 
Le  feuillet  72  est  blane. 

35.  (F.  75-75V).  S.  Ignatius  de  Loiola  (20). 

36.  (F.  77-77V).  Saneta  Teresa  de  lesu  (21). 


(1)  Ex  Breviario  Romano. 

(2)  Exeiusvila  quamscripsit  B.  Hugo  Praemonstralensis  eius  successor. 

(3)  Ex  P.  Boysset  in  hisloria  equilum  S.  loannis. 

(4)  Exclus  vila lier  Thcobaldum  episcopum. 

(5)  Ex  eius  vila  per  lacohum  Bourgeois. 

(6)  Ex  Breviario  Romano. 

(7)  Ex  Breviario  Romano. 

(8)  Ex  Breviario  Romano. 

(9)  Ex  Petrode  Nalalibus  et  Polidoro  Virgilio. 

(10)  Ex  o/ficio  parliculari  Carmelilarum  Discalceatorum. 

(11)  Ex  eius  vila  per  Pelrum  de  A  Uiaco. 

(12)  Ex  Breviario  Romano. 

(13)  Ex  Polidoro  Virgilio. 

(14)  Ex  Bulla  canonizalionis  Bonifacii  noni. 

(15)  Ex  eius  vila  per  Bernardum  lustinianum. 

(16)  Exlihro  Tobiae,  cap.  1,  2, 14. 

(17)  Ex  Breviario  Romano. 

(18)  Ex  eius  vila  per  R.  P.  F.  Gazet  franciscanum. 

(19)  Ex  chronim  minorum. 

(20)  Ex  Relalione  fada  in  consislorio  secrelo  coram  S.  D.  N.  Gregorio  Papa  XV 
super  ipsius  vila  cl  aclis  canonizalionis. 

(21)  Ex  o/ficio  parliculari  Carmelilarum  Discalceatorum, 


692  MANUSCRITS  DE   LA    BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

37.  (F.  79-79v).F.  loannes  Dei  (1). 

38.  (F.  81-81^).  S.  Philippus  Nerius  (2). 

39.  (F.  83).  Venerabilis  P.  Ludovicus  Blosius  (3). 

Papier;  84  feuillet?,  plus  trois  feuillets  blancs  en  tête;  0",26  X  0",186;  XVi«aiècle. 
Ces  textes  servent  d'explication  à  la  série  de«  gravures  exéculéei  par  Thi^odors  et 
Corneille  Galle  et  intitulées  :  Sancfi  Fundatortt  religiosontm  ordinum  in  ecdetia 
laeliennis  monasterii  Ordinis  S.  Benedicli  laMla  piclit  pio  êpeclatori  supra  ckori 
sedilia  posili,  1630.  Au  verso  du  troisième  feuillet  blanc  en  lélc,  il  y  a  la  noie  : 
Domus  probalionu  SocietatU  letu  Tomaci,  cat.  inf.  Reliure  parcbemiu. 

3583.  (7050).  —  Gcilelmus  de  Metseb.  De  vita  V.  Matris  Mariae 
Marf^arilae  ab  Angelis  ordinis  Carmclilarum.  En  lalin  et  en  flamand. 

1.  (F.  1-8').  [Epislola  Guilielmi  de  Metsfr,  pasioris  in  Vnlle  vilae  (4) 
D.  ludoco  Houbraken.  do  V.  Marin  Marparifa  de  Angelis,  28  apri- 
lis  1676]. 

Le  feuillet  9  est  blanc. 

2.  (F.  10-11).  [Facultalcs  dalae  Guiliclmo  de  Melser  pro  iimjuim- 
tione  in  corpore  V.  Mariae  Mai-garitae  de  Angelis). 

3.  (F.  12-15).  Varia  testimonia  de  duobus  frustulis  adipis  seu 
omenli  cadaveris  V.  Matris  Mariae  Margaritae  ab  Angelis. 

4.  (F.  15^-28^).  De  disseclione  cadaveris  V.  Mariae  Margaritae  ab 
Angelis.  Visitationes  cadaveris. 

5.  (F.  29-38).  De  oleo  quod  in  magna  quaiititak-  .  \  lillavit  sine 
faetore  ex  cadavere  ven***  malris  Mariae  MargarUae  ;il)  An^relis. 

Le  feuillet  38^  est  blanc. 

6.  (F.  39-42).  De  authoritate  D.  Ludovici  Bilsii  primi  in  visitatione 
Buscoducensis  iudicis. 

7.  (F.  43-44).  Uylstortingh  des  herle  op  den  62  Psalm  van  David... 
ter  heyligher  gedaghtenisse  van  de  gocde  moeder  Maria  Margriel 
van  d'Engelen  ...  door  G.  de  Mctser,  Pastoor  van  Lcefdael. 

8.  (F.  45-51).  Relaes  van  den  eerw.  Hcere  Ioanhss  Driesmans 
Priester. 

9.  (F.  52-79).  Eenighe  corle  aenteeckeninghe  en  by  een  voeghsel 
vant  Leven,  Doodt  ende  dat  naer  de  Doodt  is  geschiet  van  de  gelu- 
ckige  Moeder  Marie  Margerite  van  d'Engelen. 

10.  (F.  80-81^').  Lofdicht  om  te  vereeren  bel  vyftigshte  jaer  van't 
geluckigh  schyde  uyt  dese  werelt  van  de  Moeder  Marie  Margerite 
van  d'Engelen,  opgedraegcn  door  haere  religieuse  den  vyfden 
februarius  1708. 


(1)  Ex  eius  vila  perR.P.  Franciscum  de  Castro  Reclorem  Xenodochii  Granalensis. 

(2)  Ex  Breviario  Romano. 

(3)  Haecex  Auberto  JUiraeo. 

(4)  Leefdael,  près  de  Louvain. 


SUPPLÉMENT  693 

11.  (F.  82-83^').  Gopye  van  eenen  Brief  geschreven  door  de  Eervv. 
Moeder  Terese  Françoise  van  den  H.  Geest. 

12.  (F.  84-86).  Liet  gemaeckt  door  onse  Eerw.  Moeder  Seraphine 
VAN  DE  H.  Dryvuldigheyt  OMi  te  vereeren  het  vyftighste  jaer  van't 
geluckich  overleyde  van  onse  gl.  moeder  Marie  Margcrite  van 
d'Engelen. 

Papier  ;  86  feuillets,  trois  blancs  en  tête  et  quatre  à  la  fin  du  volume  ; 
0",3!24  X  O^.Sl;  XVIIP  siècle.  Sur  le  troisième  feuillet  blanc  au  commencement, 
gravurere  présentant  VEffigies  R.  M.  Malris  Mariae  Margaritae  ab  Angelù. 
Reliure  parchemin,  en  forme  de  portefeuille;  fermoirs  en  lanières  de  cuir. 

3584.  (8077-82).  —  De  sanctis. 

1.  (F.  1).  Index. 

2.  (F.  1^-2).  [Recettes].  En  flamand. 

3.  (F.  2).  [Notes  diverses].  En  latin. 

4.  (F.  2^-132).  Postillae  omnium  evangeliorum  omnium  dominica- 
rum  ...  editae  a  Revcrendo  magistro  fratre  Anthonio  Parmensi  * 
ordinis  praedicatorum  (1). 

Les  feuillets  132^-133^  sont  blancs. 

5.  (F.  134-2 12v).  Paratus  de  sanctis. 

6.  (F.  212v).  [De  sancta  Anna]. 

7.  (F.  213).  Tabula  sermonum  sanctorum. 

8.  (F.  213-213').  In  visitatione  beatae  Mariae. 

9.  (F.  214-2 14^).  De  sanctis  Crispino  et  Crispiniano  (2). 

10.  (F.  214^-215).  De  conversione  sancta  dive  Gatharine  (3). 

11.  (F.  215V-217V,  264V-265).  De  sancto  Eligio. 

12.  (F.  218-218^  219-231^).  Tractatus  magistri  Samuelis  Israelitae 
[Alphonsi  Boni  hominis]  (4). 

13.  (F.  232-243).  [De  sancta  Barbara].  =  BHL.,  nn°«  918  et  926. 

14.  ( F.  243-248').  [xMiracula sanctae Barbarae].= iôid, nn°« 932-950. 

15.  (F.  248'-250).  [Miracula  S.  Barbarae]. 

Deux  miracles  inédits:  Terram  istam  nunguam pluvia  et  Fuit  in 
Frussia  Marscallus,  puis  BHL.,  nn°^  960,  957,  958  et  950. 

16.  (F.  250'-255').  De  sancto  Anthonio.  /«c.Tempore  quo  Gonstan- 
tinus  imperator. 

17.  (F.  255^-260').  Legenda  miserabilis  (sic)  quam  frater  Alphon- 
sus  ....  de  arabico  transtulit  in  latinum  anno  Domini  MCGG°  quadra- 
gesimo  20  (5). 


(1)  Voir  QuÉTiF-EcHARD,  Scriplores  ordinis  praedicatorum,  1. 1,  p.  530. 

(2)  Ex  aurea  legenda. 

(3)  Cf.  BHL.,  n°  1670. 

(4)  Cf.  QuÉTiF-EcHARD,  op.  Cit.,  1. 1,  p.  594, 

(5)  Ibid.,p.  594. 


694  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

18.  (F.  260^-261^).  De  translatione  sancli  Anthonii. 

19.  (F.  261^-264).  [De  sancto    Antonio].   Jnc.  BciIm-    Antonîns 
abbas  cum  erat. 

Les  feuillets  265^-266  sont  blancs. 

20.  (F.  266^).  Forma  praesentationis  ad  aÎK!'""^  l'oneficium. Forma 
alicuius  volenlis  peregre  proficisci. 

21.  (F.  266*).  Contra  malum  aerem.  Recette  eu  ilamand. 

Papier,  aux  filigranes  de  la  tête  de  bœuf  surmontée  de  la  croix,  de  la  lettre  P 
gothique  et  fleuronnée;  266  feuilleU;  ()-,298  X  0"312:XV'  siècle.  Au  sujet  du 
scribe,  on  lit  f.  132,  la  note  :  Ediff  a  Kerrrmdo  magistro  fralre  Anlfumin  l*ari$knti 
ordinis  praedicalorum,  finiU  el  comcriptr  per  me  Paulum  Mickkrlt  arliummagi' 
strum,  presbiterum  earumdemqur  possessorrm.  F.  3,  il  y  a  la  note  :  hie  librr  iterlinet 
magistro  Paulo  Mickkelt  de  Wicraetlt  prttbitero,  puis  on  a  ajouté  l'autre  nom  dn 
possesseur  :  Harmano  Ziberli  ac  prfsbUero  ac  rrclori  allaris  bfalr  Marie  Virginit  in 
Veld.  F.  1,  on  lit  deux  autres  noms  de  posactseors  loannù  ab  Oyen,  dont  les 
initiales  se  retrouvent  aussi  au  verso  du  premier  feuillet  de  garde,  et  D.  Duyn. 
Plus  tard,  ce  volume  a  appartenu  aux  BoUandistes,  car  leur  ex-libris  ^  MS.  ii3 
se  trouve  au  verso  du  feuillet  de  garde  et  f  1\  Demi-reliure  moderne;  au  dof*.  en 
maroquin  brun,  les  titres  dorés  :  Àntonii  Parisiensis  pttshlla  Evangeliorum. 
Paratus  de  sanctis,  XV $aec.,  elle  chiffre  couronné  de  I^opoM  1". 

3585.  (8117).  —  Gesta  Salvatoris. 

1.  (F.  1).  loannes  Nepos  episcopus  46  Hierosolymitanus. 

2.  (F.  2-20*).  Gesta  Salvatoris  a  Theodosio  magno  inventa  (1).  Le 
prologue  Ego  Aenias  manque. 

Papier;  20  feuillets ;0",3I5  X  0-,îl  ;  XVIII»  siècle.  De  Panrienne  bibliothèque 
des  BoUandistes.  Demi-reliure  moderne. 

3586.  (8123).  —  De  sancta  Hedwioe. 

1.  (F.  1-5).  Tractatus  sive  spéculum  genealoge  (fiîc)sancte  Hedwi- 
gis.  =  BEL.,  n°  3768. 

■  2.  (F.  5V-17*).  Vita  béate  Hedwigis.  =  Ibid.,  n»  3766.  Des.  mutil.  et 
opus  sanctum  quod  pro  Dei  dileccione.... 

3.  (F.  18).  Nobiles  arborum  rami...  de  quibus  processit...  beata 
Hedwigis. 

Papier;  18  feuillets;  0"^75  X  0",238;  XVII»  siècle.  F.  1\  dessin  à  la  plume 
représentant  S^«  Hedwige.  F.  2,  on  lit  :  Accepimus  a  Domino  Gelasio  Dobner  priore 
Piarum  scholarum  Wetero-Pragae,  anno  1769  descriptum  es  codice  MS.  CoUegii 
Slacoverdensi  earumdem  scholarum  piarum.  Ce  volume  a  appartenu  aux  anciens 

BoUandistes.  Demi-reliure. 

3587.  (8144).  —  Adamus  Opatovius.  Vita  B.  loannis  Cantii. 

1.  (F.  1).  [Titre]. 


(1)  Ex  manuscripto  B.  Bertini  veluslissimo.  Publié  dans  Tischeiïdorf,  Evangelia 

apocrypha,  p.  335-415. 


SUPPLÉMENT  695 

2.  (F,  2-57).  Vita  et  miracula  venerabilis  loannis  Cantii  (1). 

A  la  fin,  on  lit  la  note,  f.  57  :  Haec  vita  impressa  est  sumptibus  fiin- 
dationis  illustrissimi  d.  Bartholomaei  Nowedworski  equitis  Maltensis 
ordinis. 

Papier;  57  feuillets:  0"'.32  X  0",206;  XVIP  siècle.  Ce  volume  provient  des 
anciens  Bollandistes.  Demi-reliure  moderne. 

3588.  (8146-49).  —  De  sangta  Gruge. 

1.  (F.  1).  Index. 

2.  (F.  2-4).  Miracula  de  cruce  et  aliis  mysteriis  hoc  tempore  con- 
troversis. 

3.  (F.  3-5v).  [Epistola  Iacobi  Stravii  ad  Rosweydum.  Lovanii, 
14maiil623]. 

4.  (F.  6-7).  Exordium  de  inventione  S.  Crucis  quae  servatur  in 
Ascha  iuxta  Bruxellam  (2). 

5.  (F.  8-19).  Processus  miraculorum  S.  Bernardi  Caluon  raonachi 
€t  abbatis. 

6.  (F.  20-21).  S.  Crux  Strombergae. 

7.  (F.  22-23V).  Aliatio  S.  Crucis  Donawerdam  (3).  =  BHL.,  n"  4187. 
7.  (F.  24-24^').  Prologus  in  historiam  sanguinis  miraculosi  de  busco 

Domini  Isaac  (4). 

9.  (F.  25-40).  De  S.  Cruce  Dordracena,  Brugensi  et  Middelburgensi 
in  Flandria  (5). 

Papier;  40  feuillets;  O^^.SSS  X  O^.Sl  ;  XVIP  siècle.  Ce  volume  provient  des 
anciens  Bollandistes,  car  f.  1,  il  porte  la  cote  i^  MS.  172.  Demi-reliure  moderne. 

3589.  (8150).  —  loANNEs  Gielemans.  Tractatus  miraculorum. 

1.  (F.  1).  [Titre]. 

2.  (F.  2-2v).  Prologus. 

3.  (F.  3-4v).  Index  miraculorum  sequentium. 


(1)  Publié  en  l'original  polonais,  à  Cracovie,  lypis  Andreae  Pelricorii,  en  1632. 
La  version  latine  est,  d'après  le  titre  :  Latine  reddila  a  II.  S.  Benedicto  Paulo  Boym 
LeopoUlano  S.  I.  anno  1661.  Papehroch  a  ajouté  la  note  suivante  :  Qui  cum 
P.  Papebrochio  Lovanii  Theologus  fuit  et  concionator  Domus  Professas  Vilnae 

obiil.  Cf.  C.  SoMMERvoGEi,,  Bibliollièquc  de  la  Compagnie  de  Jésus,  t.  II,  col.  69.  Ce 
texte  a  été  publié  Ad.  SS.,  Octobr.  t.  VII,  p.  1073-1100. 

(2)  Ex  manuscriplo  Ruheae  vallis  fol.  pergameno,  ex  i«  parle  Novalis  SS,.  Cf. 
Haoiocraphi  Bollandiani,  De  codicibus  lohannis  Gielemans,  adieclis  anecdotis, 
p.  69,  n°  52. 

(3)  Ex  codice  Augustano  SS.  Udalrici  et  Afrae  MS.  an.  MDM  per  loanncm 
Kisharder  scolarem. 

(4)  Ex  manuscriplo  Rubeae  vallis  fol.  pergameno  ex  i«  parte  Novalis  SS.  Cf.  De 
codicibus  lohannis  Gielemans,  p.  70,  n°  61. 

(5)  Ex  archiviis  Brugensibus  ecclesiae  S.  Mariae. 


696  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQDE   ROYALE 

4.  (F.  5-102^).  Tractatus  recenliorum  miraculonim  circa  nostra 
tempora  patratorum  (1). 

Papier;  102  feuillets;  0»33  X  0»,215;  XYII*  siècle.  Volume  proyennnt  de  l'an- 
cienne bibliothèque  des  Bollandisles,  car  f.  1,  il  y  a  la  cote  «Je  MS.  t7â.  Demi- 
reliure  moderne. 

3590.  (II.  3344).  —  De  V.  THtoDORico  a  Monasterio. 

1.  (F.  1).  Index. 

Puis,  un  imprimé  Leven  ran  dm  eertceerdigen  Pater  Theodoricun 
van  Munster, 

2.  (F.  12-13).  [Epistola  Iosephi  Beel,  FF.  Minonim  RecoUeclorum 
Gandensis  ad  Dom.  De  Ram.  Trudonopoli  IGiunii  l^>69]. 

3.  (F.  14-14V).  [Letlre  du  P.  Joseph  Bkil  à  3lgr  Do  Ram.  Sainl- 
Trond,  2  juillet  1669]. 

Ensuite,  un  imprimé  Vita  Beverendi  Patrie  Thêodorici  a  Mona^ 
sterio.  Monasterii  Westphaliae,  typis  Bernardi  Hae^feldii,  anno  1636, 

4.  (F.  23).  Attestatio  quod  Theodoricus  ab  Ossenbrug  Ck)1oniae 
apud  convenluales  non  reperiatur.  [Copie  du  n*  9]. 

5.  (F.  24-25).  Recommendatio  Philipfi  ducis  Burgundiae  pro 
dandis  eleemosinis  pro  monasterio  Goudensi  Franciscanorum.  [Copie 
dun»  13]. 

6.  (F.  26).  [Epistola  Hcrmanni  Bergh  ad  lacobum  Polium.  Coloniae, 
20  iunii  1633]. 

7.  (F.  26*).  [Nota  F.  Iacobi  Polii].  De  dcperdito  Theodorico  Mona- 
steriensi. 

8.  (F.  27-27V).  [Copie  du  n*»  6J. 

9.  (F.  28-28»).  Attestatio  quod  Theodoricus  ab  Ossenbrug  Coloniae 
apud  conventuales  non  reperiatur. 

10.  (F.  29-29»).  De  dcperdito  libro  Thêodorici  Monasteriensis. 
[Copie  du  n°  7). 

11.  (F.  30).  [Testimonium  Ioa2«mis  Grothaus  de  Speculo  christ iano- 
rum  Thêodorici  Monasteriensis']. 

12.  (F.  31).  [Copie  du  document  précédent]. 

13.  (F.  32).  [Recommendatio  Philippi,  ducis  Burgundiae,  pro 
dandis  eleemosinis  pro  monasterio  Goudensi  Franciscanorum]. 

14.  (F.  33).  [Eadem  recommendatio  Georgii  episcopi  Urcie]. 

15.  (F.  34-36).  [Copie  du  document  précédent]. 

Papier;  36  feuillets;  0-,353  X  0-,215;  XVU*  et  XIX*  siècle.  Ces  papiers  ont  été 
recueillis  par  Mgr  De  Ram,  de  là  ils  ont  passé  dans  la  bibliothèque  du  chanoine 
Reusens;  ils  ont  été  achetés  en  19Ce  à  M.  L.  Causse  pour  15  francs.  Cartonnage. 


(1)  Ex  manuscripto  Rubeae   mllit,  ex  2^  parte  XovalU  SS.  Cf.  Haoiooraphi 
BoLLANDiANi,  Dc  codUibus  loannis  GUlemaiu  adUclis  anecdotis,  p.  79,  n»  52. 


SUPPLÉMENT  697 

3591.  (11.3345).  -  Vita  soRORrsMARGARiTAERECLusAE  Luxemburgj. 

1.  (F.  1).  Titre. 

2.  (F.  2-14^).  Conversio,  vita  et  mors  venerabilis  sororis  Marga- 
ritae  reclusae  tertiariae  S.  P.  Francisci  Luxemburgi  in  civltate  Ger- 
maniae  celeberrima,  anno  1651,  die  21  augusti  cum  sanctitatis  fama 
defunctae. 

Papier;  14  feuillets;  O-.IO  X  O-^^oS;  XVIP  siècle.  Acheté  à  M.  Gausse,  en  1905, 
pour  15  francs.  Cartonnage. 

3592.  (4120-22).  —  Vie  de  S*"  Euphrasie.  En  flamand. 

1.  (F.  1-8^  15-21^).  Vander  heylegher  maghet  Eufrasie  ghe- 
noemt  (1). 

2.  (F.  9-13).  [Gregorius].  Die  forme  ende  manière  der  weerde  der 
approbatie  der  reghele  des  heylighe  vaders  Benedicti. 

Les  feuillets  13^- 14^  sont  blancs. 

3.  (F.  22-23).  [Fragment  d'antiphonaire,  avec  nemnes]. 

Papier,  sauf  les  feuillets  22  et  23  qui  sont  en  parchemin:  23  feuillets;  0™,22  X 
0",15.  Cartonnage. 

3593.  (U.  3462).  —  Leven  van  S.  Hieromymus  (2). 

1.  (F.  1^).  [Antienne  à  S.  Jérôme].  En  latin. 

2.  (F.  2).  Die  epistele  op  sinte  Iheronimus  dach  in  den  boec  der 
wysheit  (3). 

3.  (F.  2-2^).  Evangelie  secundum  Matheum  (4). 

4.  (F.  2^-25).  De  légende  ende  dat  leven  des  hooghen  gloriosen 
docloer  leerere  ende  alderweerdichste  vader  Sinte  Iheronymus. 

5.  (F.  25-26').  Een  schoon  vysioen  dat  Severus  ende  meer  and  ère 
goede  menschen  vertoent  was. 

6.  (F.  26^-28).  Sinte  Eusebius  woerden. 

7.  (F.  28-34).  Sint  Augustyns  epistole  die  hy  sant  Ghyrillus  bisscop 
van  Iherusalem  van  der  groetheit  des  heylighen  Iheronymi  des  weer- 
deghen  priesters  (5). 

8.  (F.  34-43^).  Eenen  tytel  vanden  lof  ende  weerdeghen  prijse  der 
werken  des  gloriosen  lieven  vaders  sinte  Iheronimus. 

9.  (F.  43^44).  [Indulgence  de  Léon  X,  de  Jean  Lampier,  évêque  de 
Selimbria  et  d' Adrien,  évêque  de  Rose  (6). 


(1)  Version  Hamande  de  BHL.,n°^7iS. 

(2)  Cf.  le  ms.  n°  3396  (IL  147),  plus  haut,  p.  376-377. 

(3)  Eccli.,  XXXIX,  6-13. 

(4)  V,  13  sqq. 

(5)  Traduction  Hamande  de  BHL.,  n»  3867. 

(6)  La  rubrique  dit  :  De  icelcke  selven  bisscop  heeft  oec  dat  beelde  van  St  Iheroni- 
mus ghewijl  inV  iaer  ans  heeren  M.  V'  XXIX,  de  XX'' dach  septembris. 


698  MANUSCRITS   DE    LA   BIBLIOTHEQUE   ROYALE 

10.  (F.  44-68^).  Die  epislelc  die  sinle  Chirillcs  ...  sinde  tôt 
S*«  Augiistine  sprekende  vanden  mirakelen  des  gloriosen  Iheroni- 
mus  (1). 

11.  (F.  69-71^).  Die  translalio  des  heileghen  gloriosen  hooghen 
doctoer  sinte  Ihcronimus. 

12.  (F.  71^-77*).  Miraculen  ...  bescreven  van  den  eenveerdighen 
doctoer  Iohannes  Andrée  (2). 

Parchemin;  77  feuillets;  0-.207  X  0-.14;  XVI*  siècle  (après  15t9.  cf.  f.  43')« 
Il  y  a  dans  le  volume  de  très  jolies  lettrines,  f.  4',  une  superbe  miniature  représen- 
tant S.  Jérôme  avec  une  religieuse  en  prière,  f.  5,  une  autre  :  S.  Jérôme  au  désert 
F.  1  et  f.  44,  il  y  a  une  estampe  coloriée  du  XVI*  siècle  représentant  la  pénitence  de 
S.  Jérôme.  II  y  a.  f.  77'.  la  note  suivante  :  Iht  boft  bfhoorl  toe  int  rtffHUtrisien 
doosler  van  sint  Elizabelh  op  den  bmh  ran  Syon  binnen  Brustet  (i)  by  mff  SmUr 
Janne  van  Ophem,  Eenen  Are  Maria  om  Goite  roor  mi  m  aile  zielen.  Sur  le  premier 
plat  intérieur,  se  voit  le  chifTre  i78  inscrit  au  XVI*  siècle,  cl  le  nom  /.  U.  La  Roche, 
Itruxelles,  1784,  qui  se  voit  aussi  f.  1';  f.  l.on  lit  :  I.  B.  Franuen»,  viee-pa*tor 
Kernseke  1818.  Ce  volume  a  été  acquis  le  30  novembre  1905.  à  une  vente  chez 
Vander  Schelden  à  Gand  <4),  pour  Tr.  167  JO.  Reliure,  dont  il  ne  reste  qu'un  plat 
du  XVI*  siècle;  ais  de  bois  recouverts  de  veau  brun  estampé,  restes  de  Termoirs  en 
cuivre. 

3594.  (8083).  —  Iacobds  db  Vokaoine.  Legenda  aurea  (5). 

Parchemin  ;  248  feuillets;  O-^JTô  X  0-.S02;  XIV*  siècle;  deux  colonnes;  initiales 
rouges  et  bleues,  grande  rapitale  peinte  et  encadrement  au  premier  feuillet  F.  1, 
il  y  a  la  note  Bibl[iotheca]  Tong[eTloentit\.  Reliure  du  XVI»  siècle,  ai»  d»'  •"'■'  •■"''ou- 
verls  de  veau  estampé,  fermoirs  en  cuivre. 


(1)  Traduction  flamande  de  BHL.,  n«  3K6a 

(2)  Cf.  BHL.,  n»  3876. 

(3)  Voir,  au  sujet  de  ce  monastère,  rarticle  de  J.  Coviuer,  Une  archiviste  du 
A'Î7«  siècle,  dans  Mélanges  Paul  Fredioiicq,  p.  396-305. 

(4)  N»  149  du  catalogue. 

(5)  Cf.  supra,  p.  390-393. 


ADDITIONS  ET   CORRECTIONS 


p.  19,  ajouter  à  la  notice  des  nn"'  3080  (21252,  21253)  :  Ces  volumes  ont  élé 
achetés  par  la  Bibliothèque  royale,  le  24  mai  1855,  à  une  vente  chez  Heussner, 
à  Bruxelles,  au  prix  de  250  francs.  Ils  avaient  appartenu  auparavant  k 
P.-Ph.-C.  Lammens  et  avaient  élé  vendus  à  Gand  en  octobre  1839.  Voir  Seconde 
partie  du  catalogue  des  livres  et  manuscrits  de  feu  ^t  P.-Ph.-C.  Lammens,  Gand, 
D.  J.  Vanderhaeghen-Hulin,  [1839],  in-S»,  p.  403,  n»  85;  cf.  aussi  L.  Delisle, 
dans  la  Bibliofilia,  t.  V,  1903  4,  p.  274-275. 

P.  31, 1.  6,  au  lieu  de  Basislei,  lire  Badislei. 

P.  103,  dernière  ligne,  au  lieu  de  Pimra,  lire  Pitra. 

P.  112,  n°  25.  La  pièce  intitulée  ludicium  Susane  estd'Hildebert,  et  a  été  publiée 
entre  autres  dans  PL.,  t.  CLXXF,  col.  1287. 

P.  119,  l'autographe  d'Olivier  de  Langhe  qui  se  trouve  n"  3164  (4837-44),  a  été 
signalé  par  REUsENs,dans  liiographie  nationale,  t.  V,  col.  322. 

P.  131,  au  sujet  du  n°  3173  (6717-21),  il  y  a  lieu  de  citer  la  description  complète 
de  ce  volume  faite  par  Aem.  W.  Wybrands,  Gcsta  abbatum  orti  sancti  Mariae, 
p.  xiii,  XV.  La  plupart  des  pièces  de  ce  manuscrit  y  ont  été  publiées  pp.  74-75, 254-262, 
147.  On  doit  noter  aussi  que  le  scribe  de  ce  volume,  Paulus  de  Monte  Sancti  Winoci, 
s'appelait  Paulus  Gisberti,  comme  le  montre  l'acrostiche  f.  51. 

P.  157, 1. 12,  au  lieu  de  Maria,  lire  Mariam.  Cf.  aussi  plus  haut,  p.  27. 

P.  168,  à  la  note,  ajoutez  :  Anal.  BolL,  t.  XXIV  (1905),  p.  485. 

P.  287,  à  la  note  1,  ajoutez  :  Voir  au  sujet  de  ce  volume,  Neues  Archiv,  t.  X, 
p.  593,  et  S.  Balau,  Les  Sources  de  l'histoire  de  Liège  au  moyen  âge,  p.  134. 

P.  329,  note  5,  au  lieu  de  1847,  lire  1897. 

P.  393, 1.  4,  au  lieu  de  Jacques  de  Voracine,  lire  de  Voragine. 

P.  405,  à  propos  du  n»  3434  (15069),  il  est  à  noter  que  M.  Paul  Bergmans  s'en 
est   occupé  dans  son  article  :  L'ne  copiste  bruxelloise  du  XV"  siècle,  Revue  des 

BIBLIOTHÈQUES  ET  ARCHIVES  DE  BELGIQUE,  1905,  n°  4,  p.  285-86. 

p.  412,  n"  26.  Le  Carmen  heroicum  de  Pic  de  la  Mirandole  est  publié  à  la  fin  de 
la  première  partie  de  Vllisloria  Antoniana  d'Aimarus  Falco, 
P.  412,  note  2,  au  lieu  de  Laeliensi,  lire  Laeliensi. 
P.  413,  note  1,  au  lieu  de  ex  /"  parte,  lire  ex  i"  parte. 
P.  441,  note  1, 1.  3,  au  lieu  de  Benefieio,  lire  Beneficio. 
P.  457, 1.  2,  au  heu  de  saneti,  lire  sancti. 
P.  467,  note  6,  au  lieu  de  Agassa,  lire  Ayossa. 


700  MANUSCRITS   DE   LA   BIBLIOTHÈQUE   ROYALE 

P.  497, 1. 12,  au  lieu  de  Grothaust,  lire  Grothaus. 

P.  596,  1.  10  a  fine,  noter  que  plusieurs  de  ces  gravures  ont  été  reproduites  par 
G.  Clair,  Vie  de  S.  François  Xavier. 

P.  641, 1.  25,  au  lieu  de  Tongerloensen,  lire  Tongerloenêem. 

P.  670,  ].  4  a  fine,  au  lieu  de  Thomae,  lire  Thomam, 

P.  672,  1. 1,  nn**  46  et  47,  notez  que  ces  pièces  sont  déjà  signalées  plus  haut. 
p.  532-33,  nn"  20-21. 


TOI 


TABLE   DES   MATIÈRES 


PAGES. 

VII.  HISTOIRE 1 

I.  Chronologie,  Histoire  universelle,  Histoire  ancienne    .        .  1 

n.  Chroniques  générales 26 

III.  Histoire  ecclésiastique 40 

1.  Traités  généraux •  40 

2.  Hagiographie 50 

1.  Vies  de  saints  en  latin 50 

2.  Vies  de  saints  en  grec 314 

3.  Vies  de  saints  en  français 332 

4.  Vies  de  saints  en  flamand 362 

5.  Vies  de  saints  en  italien,  en  allemand,  en  anglais  et 

en  irlandais 379 

6.  Recueils  hagiographiques  :  Légende  dorée,  Colle- 

ctanea  boUandiana 390 

SUPPLÉMENT • 685 

Additions  et  Corrections 699 


^.'•^•f^iNd  «EOT.  DEC  1 7  wB4 


PLEASE  DO  NOT  REMOVE 
CARDS  OR  SLIPS  FROM  THIS  POCKET 

UNIVERSITY  OF  TORONTO  LIBRARY 


Z 

6621 
B92a 
t.  5 


Brus sel s o  Bibliothèque 
royale  de  Belgique. 
Section  des  manuscrits 
Catalogue 


For  use  in 

the  Library 

ONLY